ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಹೋಗು

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ

ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿ
ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಿಂದ, ಇದು ಮುಕ್ತ ಹಾಗೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿಶ್ವಕೋಶ
(ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂ ಇಂದ ಪುನರ್ನಿರ್ದೇಶಿತ)
ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ ಡಂ
ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ
ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಜ್ಯ, ದೇಶ, colonial power, ದ್ವೀಪ ರಾಷ್ಟ್ರ
ಇದರ ಭಾಗವಾಗಿದೆ
Common Travel Area, ಯುರೋಪಿನ ಒಕ್ಕೂಟ, ಉತ್ತರ ಯುರೋಪ್, realm of the United Kingdom, ಯುರೋಪ್ ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಆರಂಭ
೬ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1921 ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು
United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಸ್ಥಳೀಯ ಹೆಸರು
United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪು
White British, Black Britons, British Indians, British Pakistanis ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಧರ್ಮ
ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ಸಂಪಾದಿಸಿ
Has works in the collection
Australian National Maritime Museum ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ
union ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ
ಆಂಗ್ಲ, Welsh, Scottish Gaelic, Scots, Cornish, ಐರಿಷ್, Ulster Scots, British Sign Language ಸಂಪಾದಿಸಿ
ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ
God Save the King ಸಂಪಾದಿಸಿ
Culture
culture of the United Kingdom ಸಂಪಾದಿಸಿ
Motto text
Dieu et mon droit ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಭೂಖಂಡ
ಯುರೋಪ್ ಸಂಪಾದಿಸಿ
ದೇಶ
ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ ಡಂ ಸಂಪಾದಿಸಿ
ರಾಜಧಾನಿ
ಲಂಡನ್ ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಸಮಯದ ವಲಯ
ಗ್ರೀನ್‌ವಿಚ್ ಸರಾಸರಿ ಕಾಲಮಾನ, Western European Time, Europe/London ಸಂಪಾದಿಸಿ
Located in/on physical feature
British Isles, ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌, ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಸ್ಥಳದ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳ
೫೪°೩೬′೦″N ೨°೦′೦″W ಸಂಪಾದಿಸಿ
Coordinates of geographic center
೫೫°೨೨′೪೧″N ೩°೨೬′೧೦″W ಸಂಪಾದಿಸಿ
Coordinates of easternmost point
೫೨°೨೮′೫೨″N ೧°೪೫′೪೭″E ಸಂಪಾದಿಸಿ
Coordinates of northernmost point
೬೦°೫೨′೧೨″N ೦°೫೨′೧೨″W ಸಂಪಾದಿಸಿ
Coordinates of southernmost point
೪೯°೫೭′೨೪″N ೫°೧೨′೨೫″W ಸಂಪಾದಿಸಿ
Coordinates of westernmost point
೫೪°೨೭′೫೩″N ೮°೧೦′೩೯″W ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶ
Ben Nevis ಸಂಪಾದಿಸಿ
Lowest point
The Fens ಸಂಪಾದಿಸಿ
Basic form of government
parliamentary monarchy, ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ, ಏಕೀಕೃತ ರಾಜ್ಯ ಸಂಪಾದಿಸಿ
Office held by head of state
Monarch of the United Kingdom ಸಂಪಾದಿಸಿ
ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ
Charles III, ಎರಡನೇ ಎಲಿಜಬೆಥ್, ಆರನೇ ಜಾರ್ಜ್, Edward VIII, George V ಸಂಪಾದಿಸಿ
Office held by the head of government
ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು
Keir Starmer, ರಿಷಿ ಸುನಕ್, Liz Truss, Boris Johnson, ಥೆರೆಸಾ ಮೇ, David Cameron, Gordon Brown, Tony Blair, John Major, ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಥ್ಯಾಚರ್, James Callaghan, Harold Wilson, Edward Heath, Harold Wilson, ಅಲೆಕ್ ಡಗ್ಲಸ್ ಹ್ಯೂಮ್, Harold Macmillan, Anthony Eden, ವಿನ್‌ಸ್ಟನ್‌ ಚರ್ಚಿಲ್‌, Clement Attlee, ವಿನ್‌ಸ್ಟನ್‌ ಚರ್ಚಿಲ್‌, Neville Chamberlain, Andy Burnham ಸಂಪಾದಿಸಿ
Has cabinet
Privy Council of the United Kingdom ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆ
Government of the United Kingdom ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಂಸ್ಥೆ
Parliament of the United Kingdom ಸಂಪಾದಿಸಿ
Highest judicial authority
Supreme Court of the United Kingdom, House of Lords, Judicial Committee of the Privy Council, High Court of Justiciary ಸಂಪಾದಿಸಿ
Central bank
ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಬ್ಯಾಂಕು ಸಂಪಾದಿಸಿ
Contains the administrative territorial entity
ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್, ಸ್ಕಾಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್, Southern Ireland ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಚಲಾವಣೆ
pound sterling ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಡಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ
ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಗಣರಾಜ್ಯ, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್, ಯುರೋಪಿನ ಒಕ್ಕೂಟ, ಜರ್ಮನಿ, ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಕಾಮೌ ಸಂಪಾದಿಸಿ
Driving side
left ಸಂಪಾದಿಸಿ
Electrical plug type
BS 1363 ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ
ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಅಯರ್ಲಾಂಡ್ನ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಂಪಾದಿಸಿ
Replaces
ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಅಯರ್ಲಾಂಡ್ನ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಂಪಾದಿಸಿ
Language used
ಆಂಗ್ಲ, ಆಂಗ್ಲ, Polari, Scottish Cant, Angloromani, Welsh Romani, Shelta, ಐರಿಷ್, Scottish Gaelic, Welsh, Scots, British Sign Language, Cornish ಸಂಪಾದಿಸಿ
Significant event
Q2568366, ವೇಲ್ಸ್ ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ, ಡಯಾನಾಳ ಸಾವು, 7 July 2005 London bombings ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ
https://www.gov.uk/ ಸಂಪಾದಿಸಿ
Hashtag
UnitedKingdom, uk, united_kingdom ಸಂಪಾದಿಸಿ
Top-level Internet domain
.uk, .gb ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಧ್ವಜ
flag of the United Kingdom ಸಂಪಾದಿಸಿ
Coat of arms
royal coat of arms of the United Kingdom ಸಂಪಾದಿಸಿ
Has seal, badge, or sigil
Great Seal of the Realm ಸಂಪಾದಿಸಿ
Geography of topic
geography of the United Kingdom ಸಂಪಾದಿಸಿ
ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ
free country ಸಂಪಾದಿಸಿ
History of topic
history of the United Kingdom ಸಂಪಾದಿಸಿ
‎most populous urban area
ಲಂಡನ್ ಸಂಪಾದಿಸಿ
On focus list of Wikimedia project
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಅಗತ್ಯ ಲೇಖನಗಳು, Wikipedia:Vital articles/Level/4, Genadendal Music Archive ಸಂಪಾದಿಸಿ
Wikimedia outline
outline of the United Kingdom ಸಂಪಾದಿಸಿ
Railway traffic side
left ಸಂಪಾದಿಸಿ
Maintained by WikiProject
WikiProject United Kingdom ಸಂಪಾದಿಸಿ
Open data portal
data.gov.uk ಸಂಪಾದಿಸಿ
Demographics of topic
demographics of the United Kingdom ಸಂಪಾದಿಸಿ
Gregorian calendar start date
೧೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1752 ಸಂಪಾದಿಸಿ
‎Lemmy instance URL
https://feddit.uk ಸಂಪಾದಿಸಿ
Mobile country code
234, 235 ಸಂಪಾದಿಸಿ
Telephone country code
+44 ಸಂಪಾದಿಸಿ
Trunk prefix
0 ಸಂಪಾದಿಸಿ
Emergency phone number
999, 112 ಸಂಪಾದಿಸಿ
GS1 country code
500-509 ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಪರವಾನಗಿ ಫಲಕ ಕೋಡ್
GB, UK ಸಂಪಾದಿಸಿ
Maritime identification digits
232, 233, 234, 235 ಸಂಪಾದಿಸಿ
Stack Exchange tag
https://travel.stackexchange.com/tags/uk ಸಂಪಾದಿಸಿ
Unicode character
🇬🇧 ಸಂಪಾದಿಸಿ
Permanent duplicated item
Q22828650 ಸಂಪಾದಿಸಿ
Topic's main Wikimedia portal
Portal:United Kingdom ಸಂಪಾದಿಸಿ
Topic has template
Country data United Kingdom, Template:Country data Great Britain, Template:United Kingdom infobox, Template:United Kingdom topics ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿರುವ ಜನರ ವರ್ಗ
Category:Births in the United Kingdom ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮೃತರಾಗಿರುವ ಜನರ ವರ್ಗ
Category:Deaths in the United Kingdom ಸಂಪಾದಿಸಿ
Category for people buried here
Category:Burials in the United Kingdom ಸಂಪಾದಿಸಿ
Category for films shot at this location
Category:Films shot in the United Kingdom ಸಂಪಾದಿಸಿ
Category for maps or plans
Category:Maps of the United Kingdom ಸಂಪಾದಿಸಿ
Economy of topic
economy of the United Kingdom ಸಂಪಾದಿಸಿ
Different from
ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ ಸಂಪಾದಿಸಿ
Commons gallery
United Kingdom ಸಂಪಾದಿಸಿ
Commons category
United Kingdom ಸಂಪಾದಿಸಿ
Map
From Wikidata
ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್
ಬಿಳಿ ಅಂಚಿನೊಂದಿಗೆ ಕೆಂಪು ಅಡ್ಡ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಓರೆ ಅಡ್ಡವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಧ್ವಜ, ಇವೆರಡೂ ಬಿಳಿ ಅಂಚನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನೀಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಓರೆ ಅಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ
ಧ್ವಜ
Anthem: "God Save the King"[lower-alpha ೧]
ಲಾಂಛನ:

ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ (ಬಲ) ಮತ್ತು ಇತರೆಡೆ (ಎಡ) ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ
ರಾಜಧಾನಿಲಂಡನ್
51°30′N 0°7′W / 51.500°N 0.117°W / 51.500; -0.117
Largest cityರಾಜಧಾನಿ
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಇಂಗ್ಲಿಷ್
ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾಷೆಗಳು[lower-alpha ೨]
  • ಸ್ಕಾಟ್ಸ್
  • ಅಲ್ಸ್ಟರ್ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್
  • ವೆಲ್ಶ್
  • ಕಾರ್ನಿಶ್
  • ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಗೇಲಿಕ್
  • ಐರಿಶ್
  • ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್
Ethnic groups
(2021)[lower-alpha ೩][೪]
  • 83.1% ಬಿಳಿಯರು
  • 8.6% ಏಷ್ಯನ್
  • 3.7% ಕಪ್ಪು
  • 2.7% ಮಿಶ್ರ
  • 2.0% ಇತರೆ
ಧರ್ಮ
(2021)[lower-alpha ೩][೫]
  • 46.6% ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮ
  • 37.6% ಧರ್ಮವಿಲ್ಲ
  • 6.0% ಇಸ್ಲಾಂ
  • 1.6% ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
  • 2.2% ಇತರೆ
  • 5.9% ತಿಳಿಸಿಲ್ಲ
Demonym(s)
  • ಬ್ರಿಟಿಷ್
  • ಬ್ರಿಟನ್
  • ಬ್ರಿಟ್ (ಆಡುಮಾತಿನ)
ಸರ್ಕಾರಏಕೀಕೃತ ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಸಂಸದೀಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜತ್ವ[lower-alpha ೪]
• ರಾಜ
ಚಾರ್ಲ್ಸ್ III
• ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ
ಆಂಡಿ ಬರ್ನ್ಹ್ಯಾಮ್
ಶಾಸಕಾಂಗಸಂಸತ್ತು
• Upper house
ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಲಾರ್ಡ್ಸ್
• Lower house
ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್
ಸ್ಥಾಪನೆ
• ವೇಲ್ಸ್ ಕಾಯಿದೆಗಳು
1535 ಮತ್ತು 1542
• ಕಿರೀಟಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ
24 ಮಾರ್ಚ್ 1603
• ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಪ್ಪಂದ
22 ಜುಲೈ 1706
• ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳು
1 ಮೇ 1707
• ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳು
1 ಜನವರಿ 1801
• ಐರಿಶ್ ಫ್ರೀ ಸ್ಟೇಟ್ ಸಂವಿಧಾನ ಕಾಯಿದೆ
6 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1922
Area
• ಒಟ್ಟು[lower-alpha ೫]
244,376 km2 (94,354 sq mi)[೯] (78ನೇ)
• ಭೂಮಿ[lower-alpha ೬]
242,741 km2 (93,723 sq mi)[೧೦]
ಜನಸಂಖ್ಯೆ
• 2024 estimate
Neutral increase 69,281,437[೧೦] (20ನೇ)
• 2021 census
Neutral increase 66,912,637[lower-alpha ೩][೪]
• Density
285/km2 (738.1/sq mi)[೧೦] (48ನೇ)
GDP (PPP)2026 estimate
• Total
Increase $4.721 ಟ್ರಿಲಿಯನ್[೧೧] (10ನೇ)
• Per capita
Increase $67,585[೧೧] (33ನೇ)
GDP (nominal)2026 estimate
• Total
Increase $4.265 ಟ್ರಿಲಿಯನ್[೧೧] (5ನೇ)
• Per capita
Increase $61,056[೧೧] (21ನೇ)
Gini (2021)positive decrease 35.4[೧೨]
medium
HDI (2023)Increase 0.946[೧೩]
very high · 13ನೇ
Currencyಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್[lower-alpha ೭] (£) (GBP)
Time zoneUTC+0 (GMT)
• Summer (DST)
UTC+1 (BST[lower-alpha ೮])
Date formatdd/mm/yyyy (AD)[lower-alpha ೯]
Calling code+44[lower-alpha ೧೦]
Internet TLD.uk[lower-alpha ೧೧]

ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ (UK) ಅಥವಾ ಬ್ರಿಟನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ,[lower-alpha ೧೨] ಇದು ವಾಯುವ್ಯ ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ದೇಶವಾಗಿದೆ, ಖಂಡದ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ,[lower-alpha ೧೩] 2024 ರಲ್ಲಿ 69 ಮಿಲಿಯನ್ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. UK ಯು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ದ್ವೀಪ, ಐರ್ಲೆಂಡ್ ದ್ವೀಪದ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗ, ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು 94,354 square miles (244,376 km2) ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ.[lower-alpha ೫] ಇದು ಗಣರಾಜ್ಯ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನೊಂದಿಗೆ ಭೂ ಗಡಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ, ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾಲುವೆ, ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಐರಿಶ್ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು UK ನ ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತು ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವು ಲಂಡನ್ ಆಗಿದೆ; ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್, ಕಾರ್ಡಿಫ್ ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಫಾಸ್ಟ್ ಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿಗಳಾಗಿವೆ.

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳು ನವಶಿಲಾಯುಗದಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿವೆ. AD 43 ರಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ನರ ಬ್ರಿಟನ್ ವಶ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. 383 ಮತ್ತು 410 ರ ನಡುವಿನ ರೋಮನ್ನರ ನಿರ್ಗಮನದ ನಂತರ ಸುಮಾರು 450 ರಿಂದ ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ ನೆಲೆಸುವಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. 1066 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ಮನ್ನರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 17 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜತ್ವದ ಪಾತ್ರವು ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ. 1707 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಒಂದಾಯಿತು. 1800 ರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು 1801 ರಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದವು. ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು 1922 ರಲ್ಲಿ ಐರಿಶ್ ಫ್ರೀ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಗಿ UK ಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು 1927 ರ ರಾಯಲ್ ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳ ಕಾಯಿದೆವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು.

UK ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣಗೊಂಡ ಮೊದಲ ದೇಶವಾಯಿತು ಮತ್ತು 19 ನೇ ಮತ್ತು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1815 ಮತ್ತು 1914 ರ ನಡುವಿನ ಪ್ಯಾಕ್ಸ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಅದರ ಕೃಷಿ ಸಮೃದ್ಧಿ, ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಅದರ ಪಾತ್ರ, ಬೃಹತ್ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಗಮನಾರ್ಹ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಧನೆಗಳು, ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಲಂಡನ್ನ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ. 1920 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅದರ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿ, ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ವಿಶ್ವದ ಭೂಭಾಗ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮೊದಲ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅದರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವಿಮೋಚನೆಯ ಅಲೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

UK ಒಂದು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜತ್ವ ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ[lower-alpha ೧೪] ಆಗಿದ್ದು, ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವು ವಿವಿಧ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಸುಧಾರಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, UK ನಾಮಮಾತ್ರ GDP ಯಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಫ್ತುದಾರರು ಮತ್ತು ಆಮದುದಾರರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪರಮಾಣು ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಕ್ಷಣಾ ಬಜೆಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, UK ಯುರೋಪ್ನ ಪ್ರಬಲ ಸೈನ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಂಗ್ಲೋಸ್ಫಿಯರ್ ಮತ್ತು ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ನಲ್ಲಿ; ಅದರ ಮೃದು ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಭಾವವು ಅನೇಕ ಮಾಜಿ ವಸಾಹತುಗಳ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯ ರಫ್ತು, ಸಾಹಿತ್ಯ, ನಾಟಕ, ಸಿನೆಮಾ, ಸಂಗೀತ, ಮಾಧ್ಯಮ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಮಹಾ ಶಕ್ತಿ, UK ಹಲವಾರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಭಾಷೆ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

1707 ರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು "ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಒಂದುಗೂಡಿಸಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದವು.[lower-alpha ೧೫][೧೯] "ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್" ಎಂಬ ಪದವು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಮಾಜಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, 1707 ರಿಂದ 1800 ರವರೆಗೆ ಅದರ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು ಕೇವಲ "ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್" ಆಗಿತ್ತು.[೨೦] 1800 ರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವು. ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ವಿಭಜನೆ ಮತ್ತು 1922 ರಲ್ಲಿ ಐರಿಶ್ ಫ್ರೀ ಸ್ಟೇಟ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ಇದು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಏಕೈಕ ಭಾಗವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿತು, 1927 ರಲ್ಲಿ ಹೆಸರನ್ನು "ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್" ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.[೨೧]

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಒಂದು ಸಾರ್ವಭೌಮ ದೇಶವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ದೇಶಗಳು ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.[೨೨] UK ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಅದನ್ನು ವಿವರಿಸಲು "ದೇಶದೊಳಗಿನ ದೇಶಗಳು" ಎಂಬ ನುಡಿಗಟ್ಟು ಬಳಸಿದೆ.[೨೩] ಕೆಲವು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಸಾರಾಂಶಗಳು, ಹನ್ನೆರಡು NUTS 1 ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಅಂತಹವು, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು "ಪ್ರದೇಶಗಳು" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ.[೨೪] ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು "ಪ್ರಾಂತ್ಯ" ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.[೨೫] ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಬಳಸಲಾಗುವ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಹೆಸರು "ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿರಬಹುದು, ಆಯ್ಕೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಬ್ಬರ ರಾಜಕೀಯ ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತದೆ".[೨೬]

"ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್" ಎಂಬ ಪದವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.[೨೭] ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ಗೆ ಸಡಿಲವಾದ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.[೨೮] ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ UK ಹೊರಗಿನ ಜನರು ಮಾಡುವ ತಪ್ಪು.[೨೯]

"ಬ್ರಿಟನ್" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ಗೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ,[೩೦][೩೧] ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ಗೂ ಸಹ.[೩೨][೩೧] ಬಳಕೆಯು ಮಿಶ್ರವಾಗಿದೆ: UK ಸರ್ಕಾರದ ಶೈಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯು "ಬ್ರಿಟನ್" ಅಥವಾ "ಬ್ರಿಟಿಷ್" (ದೂತಾವಾಸಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವಾಗ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ[lower-alpha ೧೬]) "UK" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತದೆ,[೩೪] ಆದರೆ ಇತರ ಸರ್ಕಾರಿ ದಾಖಲೆಗಳು ಎರಡೂ ಪದಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಬೇರೆಡೆ "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ"ವನ್ನು "ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಸರ್ಕಾರ"ದಂತೆಯೇ ಕನಿಷ್ಠ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.[೩೫] UK ಭೌಗೋಳಿಕ ಹೆಸರುಗಳ ಸ್ಥಾಯಿ ಸಮಿತಿಯು ತನ್ನ ಸ್ಥಳನಾಮ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ಗೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಮತ್ತು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಪದಗಳಾಗಿ "ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್", "UK" ಮತ್ತು "U.K." ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ; ಇದು "ಬ್ರಿಟನ್" ಅನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ "ಇದು ಯಾವಾಗಲೂ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸುವ 'ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್' ಎಂಬ ಏಕೈಕ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಾಮಮಾತ್ರ ಪದವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಗಮನಿಸುತ್ತದೆ.[೩೫] BBC ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ಗೆ ಮಾತ್ರ "ಬ್ರಿಟನ್" ಅನ್ನು ಬಳಸಲು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಪ್ರಸ್ತುತ ಶೈಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯು "ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್" ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.[೩೬]

"ಬ್ರಿಟಿಷ್" ಎಂಬ ವಿಶೇಷಣವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು UK ಪೌರತ್ವ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.[೩೭][lower-alpha ೧೭] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಜನರು ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಹಲವಾರು ವಿಭಿನ್ನ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಸ್ಕಾಟಿಶ್, ವೆಲ್ಶ್, ಉತ್ತರ ಐರಿಶ್ ಅಥವಾ ಐರಿಶ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು;[೪೦] ಅಥವಾ ವಿಭಿನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತುಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.[೪೧]

ಇತಿಹಾಸ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]


ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]


ವಿಲ್ಟ್ಶೈರ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟೋನ್ಹೆಂಜ್ ಕಲ್ಲುಗಳ ಉಂಗುರವಾಗಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸುಮಾರು 4 m (13 ft) ಎತ್ತರ, 2 m (7 ft) ಅಗಲ ಮತ್ತು 25 ಟನ್, 2400–2200 BC ಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕ್ರೋ-ಮ್ಯಾಗ್ನನ್ಗಳು ಈಗ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಆಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 30,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಅಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು.[೪೨] ಸುಮಾರು 11,500 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಕೊನೆಯ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವಿಕೆಯಿಂದ ದ್ವೀಪವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದೆ.[೪೩] ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಅವಧಿಯ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇನ್ಸುಲರ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಬ್ರಿಟೋನಿಕ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಗೇಲಿಕ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.[೪೪]

AD 43 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ರೋಮನ್ ವಿಜಯ, ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಬ್ರಿಟನ್ನ 400-ವರ್ಷಗಳ ರೋಮನ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ನಂತರ, ಜರ್ಮಾನಿಕ್ ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ ನೆಲೆಸುವವರ ಆಕ್ರಮಣವು ನಡೆಯಿತು, ಇದು ಬ್ರಿಟೋನಿಕ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವೇಲ್ಸ್, ಕಾರ್ನ್ವಾಲ್ ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ ನೆಲೆಯ ಅಂತಿಮ ಹಂತಗಳವರೆಗೆ, ಹೆನ್ ಒಗ್ಲೆಡ್ (ಉತ್ತರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು) ಗೆ ತಗ್ಗಿಸಿತು.[೪೫] ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ಗಳು ನೆಲೆಸಿದ ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು 10 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಏಕೀಕೃತವಾಯಿತು.[೪೬] ವಾಯುವ್ಯ ಬ್ರಿಟನ್ನಲ್ಲಿ ಗೇಲಿಕ್ ಭಾಷಿಕರು (ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ 5 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದಿರುವುದಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ)[೪೭] 9 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಪಿಕ್ಟ್ಸ್ ನೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾದರು.[೪೮]

Photograph of the Baths showing a rectangular area of greenish water surrounded by yellow stone buildings with pillars. In the background is the tower of the abbey.
ಬಾತ್, ಸೊಮರ್ಸೆಟ್ ನಲ್ಲಿರುವ ರೋಮನ್ ಬಾತ್ಗಳು ರೋಮನ್ ಬ್ರಿಟನ್ ನಿಂದ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಥರ್ಮೇ ಆಗಿದೆ.

1066 ರಲ್ಲಿ, ನಾರ್ಮನ್ನರು ಉತ್ತರ ಫ್ರಾನ್ಸ್ನಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್ನ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇಶಕ್ಕೂ ಉತ್ತರ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಂತ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ನಾರ್ಮನ್-ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ತಂದರು.[೪೯] ಆಂಗ್ಲೋ-ನಾರ್ಮನ್ ಆಡಳಿತ ವರ್ಗವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು, ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮೀಕೃತವಾಯಿತು.[೫೦] ನಂತರದ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ರಾಜರು ವೇಲ್ಸ್ನ ವಿಜಯವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿಫಲ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದರು. 1320 ರ ಅರ್ಬ್ರೋತ್ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಅದರ ನಂತರದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನೊಂದಿಗೆ ಬಹುತೇಕ ನಿರಂತರ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿತ್ತು.[೫೧]

1215 ರಲ್ಲಿ, ಮ್ಯಾಗ್ನಾ ಕಾರ್ಟಾ ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರವು ಕಾನೂನಿಗಿಂತ ಮೇಲಲ್ಲ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರು ತಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಮೊದಲ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ.[೫೨]

ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ರಾಜರು, ಫ್ರಾನ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಕಿರೀಟದ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೂಲಕ, ಫ್ರಾನ್ಸ್ನಲ್ಲಿನ ಸಂಘರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ರಾಜರು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚರೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.[೫೩] ಆರಂಭಿಕ ಆಧುನಿಕ ಬ್ರಿಟನ್ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ರಾಜ್ಯ ಚರ್ಚುಗಳ ಪರಿಚಯದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಕಂಡಿತು.[೫೪] ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸುಧಾರಣೆಯು 16 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಚರ್ಚ್. ಇದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿತು ಮತ್ತು ನಿಧಾನವಾಗಿ, ಆದರೆ ಆಳವಾಗಿ, ಜನರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು.[೫೫] ವೇಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು,[೫೬] ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಿರೀಟದೊಂದಿಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು.[೫೭] 17 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಲ್ಸ್ಟರ್ ತೋಟಗಾರಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಗೇಲಿಕ್ ಕುಲೀನರ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಿರೀಟವು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ನೆಲೆಸುವವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.[೫೮]

ಜೇಮ್ಸ್ VI, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ರಾಜ, 1603 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಐರಿಶ್ ಸಿಂಹಾಸನಗಳನ್ನು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದರು.

ಕಿರೀಟಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವು 1603 ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಜೇಮ್ಸ್ VI ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಸಿಂಹಾಸನಗಳನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆದಾಗ, ನಂತರ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನವನ್ನು ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್ನಿಂದ ಲಂಡನ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. ಏಕೀಕೃತ ರಾಜನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದರೂ, ಮೂರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜಕೀಯ ಘಟಕಗಳಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡವು, ಅವುಗಳ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಂಸತ್ತುಗಳು, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪಿತ ಚರ್ಚುಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದವು.[೫೯]

17 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಮೂರೂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು (ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಸಂಪರ್ಕಿತ ಯುದ್ಧಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದವು, ಇದು ರಾಜತ್ವದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಉರುಳಿಸುವಿಕೆಗೆ, ರಾಜ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ I ರ ವಧೆಗೆ, ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ಏಕೀಕೃತ ಗಣರಾಜ್ಯವಾದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.[೬೦]

ರಾಜತ್ವವನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಂತರಿಕಾಲದ ಜೊತೆಗೆ 1688 ರ ಗ್ಲೋರಿಯಸ್ ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ನಂತರದ 1689 ರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಸೂದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ 1689 ರ ಹಕ್ಕಿನ ಹಕ್ಕು ಕಾಯಿದೆ ಯುರೋಪಿನ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ರಾಜ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಘೋಷಿತ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಏರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂವಿಧಾನವು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜತ್ವ ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.[೬೧] 1660 ರಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯೊಂದಿಗೆ, ವಿಜ್ಞಾನವು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ, ನೌಕಾ ಶಕ್ತಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯು ವಿದೇಶಿ ವಸಾಹತುಗಳ ಸ್ವಾಧೀನ ಮತ್ತು ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ನಲ್ಲಿ.[೬೨]

1606, 1667 ಮತ್ತು 1689 ರಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಒಳಗೆ ಎರಡು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದರೂ, 1705 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಪ್ರಯತ್ನವು 1706 ರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಎರಡೂ ಸಂಸತ್ತುಗಳು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಮತ್ತು ಅನುಮೋದಿಸಿದವು.

ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಒಕ್ಕೂಟ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಪ್ಪಂದವು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು 1 ಮೇ 1707 ರಂದು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿತು

1 ಮೇ 1707 ರಂದು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ರೂಪುಗೊಂಡಿತು, ಇದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಡುವಿನ 1707 ರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ.[೬೩] 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್ ವಾಲ್ಪೋಲ್ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸರ್ಕಾರವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು, ಅವರನ್ನು 1721 ರಿಂದ 1742 ರವರೆಗಿನ ಡಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟೊ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜಾಕೋಬೈಟ್ ದಂಗೆಗಳ ಸರಣಿಯು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಹಾನೋವರ್ ಮನೆಯನ್ನು ಸಿಂಹಾಸನದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಮನೆಯನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. 1746 ರಲ್ಲಿ, ಕುಲೋಡೆನ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಜಾಕೋಬೈಟ್ಗಳು ಸೋತರು, ನಂತರ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಹೈಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಕುಲ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಸಾಮಂತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಮೇರಿಕನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆದವು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯು ಏಷ್ಯಾ ಕಡೆಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತದ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿತು.[೬೪]

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ 1662 ಮತ್ತು 1807 ರ ನಡುವೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಥವಾ ಬ್ರಿಟಿಷ್-ವಸಾಹತು ಗುಲಾಮ ಹಡಗುಗಳು ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದ ಸುಮಾರು 3.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಸಾಗಿಸಿದವು.[೬೫] ಗುಲಾಮರನ್ನು ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೆರಿಬಿಯನ್ ನಲ್ಲಿ ಆದರೆ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ.[೬೬] ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಿರ್ಮೂಲನವಾದಿ ಚಳವಳಿಯ ಒತ್ತಡದಿಂದಾಗಿ, ಸಂಸತ್ತು 1807 ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು, 1833 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್ ಆಫ್ರಿಕಾದ ದಿಗ್ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಸರಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು.[೬೭]

ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ 19 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿಯಾಗಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದರು.

1800 ರಲ್ಲಿ, ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಸಂಸತ್ತುಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದವು, ಎರಡು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ 1 ಜನವರಿ 1801 ರಂದು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದವು.[೬೮]

ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಯುದ್ಧಗಳು ಮತ್ತು ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಯುದ್ಧಗಳ (1792–1815) ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ನ ಸೋಲಿನ ನಂತರ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಪ್ರಮುಖ ನೌಕಾ ಮತ್ತು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು (ಸುಮಾರು 1830 ರಿಂದ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರ ಲಂಡನ್ ಜೊತೆಗೆ).[೬೯] ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸವಾಲಿಲ್ಲದ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ನಂತರ ಪ್ಯಾಕ್ಸ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ("ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶಾಂತಿ") ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಶಾಂತಿಯ ಅವಧಿಯಾಗಿದೆ (1815–1914), ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಜಾಗತಿಕ ಆಧಿಪತ್ಯವಾಯಿತು[೭೦][೭೧] ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಪೊಲೀಸ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.[೭೨][೭೩] 1853 ರಿಂದ 1856 ರವರೆಗೆ ಬ್ರಿಟನ್ ಕ್ರಿಮಿಯನ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತು, ಇದು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಜಾರ್ ರಷ್ಯಾದ ಜೊತೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು.[೭೪] 1857 ರ ಭಾರತೀಯ ದಂಗೆಯ ನಂತರ ಲಾರ್ಡ್ ಪಾಮರ್ಸ್ಟನ್ ನೇತೃತ್ವದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ನೇರ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ತನ್ನದೇ ಆದ ವಸಾಹತುಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಿದ ಔಪಚಾರಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಜೊತೆಗೆ, ಬ್ರಿಟನ್ ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವು ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಾದಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿತು.[೭೫]

ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಯುಗದ (1837–1901) ಉದ್ದಕ್ಕೂ ರಾಜಕೀಯ ಮನೋಭಾವಗಳು ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಲೈಸೆಜ್-ಫೇರ್ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು. 1832 ರಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಸುಧಾರಣಾ ಕಾಯಿದೆಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಸಂಸತ್ತು ಕ್ರಮೇಣ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು, ವಿಲಿಯಂ ಗ್ಲಾಡ್ಸ್ಟೋನ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ 1884 ರ ಸುಧಾರಣಾ ಕಾಯಿದೆಯು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಹುಪಾಲು ಪುರುಷರಿಗೆ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ನಾಟಕೀಯ ದರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು, ಇದರೊಂದಿಗೆ ವೇಗದ ನಗರೀಕರಣ ಸಂಭವಿಸಿತು, ಇದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು.[೭೬] 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದ ವೇಳೆಗೆ, ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಬೆಂಜಮಿನ್ ಡಿಸ್ರೇಲಿ ಮತ್ತು ಲಾರ್ಡ್ ಸಾಲಿಸ್ಬರಿ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಿದವು, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟಗಳಿಂದ "ಅದ್ಭುತ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ" ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದವು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿದವು, ಇದು ಗ್ರೇಟ್ ಗೇಮ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದೆ.[೭೭] ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕೆನಡಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಗಳಿಗೆ ಸ್ವಯಂ-ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.[೭೮] 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟನ್ನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವು ಜರ್ಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಿಂದ ಸವಾಲನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು.[೭೯] ಎಡ್ವರ್ಡಿಯನ್ ಯುಗ (1901–1910) ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ಸ್ವಯಂ-ಆಡಳಿತವು ಪ್ರಮುಖ ದೇಶೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಾದವು, ಆದರೆ ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ 1900 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗುಂಪುಗಳ ಮೈತ್ರಿಯಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು ಮತ್ತು ಮತಾಧಿಕಾರ ಮಹಿಳೆಯರು ಮಹಿಳೆಯರ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು.[೮೦]

ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧಗಳು ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ವಿಭಜನೆ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
ಲಂಡನ್ನ ವೈಟ್ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿನ ಸೆನೋಟಾಫ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಭಾನುವಾರ ಸೇವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಲೆಗಳನ್ನು ಇಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸಿದ ಸ್ಪಿಟ್ಫೈರ್ ಮತ್ತು ಹರಿಕೇನ್

ಮೊದಲ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ (1914–1918) ಕೇಂದ್ರ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಫ್ರೆಂಚ್, ರಷ್ಯನ್ ಮತ್ತು (1917 ರ ನಂತರ) ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಹವರ್ತಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ,[೮೧] ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ನ ಹಲವಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು.[೮೨] ಅಗೆದಾಟದ ಯುದ್ಧದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾವುನೋವುಗಳು ಪೀಳಿಗೆಯ ಪುರುಷರ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಅಡಚಣೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಬ್ರಿಟನ್ 2.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಸಾವುನೋವುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬೃಹತ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಲದೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು.[೮೨]

ಯುದ್ಧದ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು 1918 ರ ಜನರ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಕಾಯಿದೆಯ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ವಯಸ್ಕ ಪುರುಷರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಕ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಿತು.[೮೨] ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಬ್ರಿಟನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಮಂಡಳಿಯ ಶಾಶ್ವತ ಸದಸ್ಯರಾಷ್ಟ್ರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಮಾಜಿ ಜರ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ವಸಾಹತುಗಳ ಮೇಲೆ ಆದೇಶವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಡೇವಿಡ್ ಲಾಯ್ಡ್ ಜಾರ್ಜ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ತಲುಪಿತು, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಭೂಮಿಯ ಐದನೇ ಒಂದು ಭಾಗ ಮತ್ತು ಅದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ನಾಲ್ಕನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಆವರಿಸಿತು.[೮೩]

1920 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ವೇಳೆಗೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು BBC ರೇಡಿಯೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೇಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು.[೮೪][೮೫] ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರಗಳು 1929 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ನಿಗದಿತ BBC ದೂರದರ್ಶನ ಸೇವೆ 1936 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.[೮೬] ಐರಿಶ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು ಐರಿಶ್ ಸ್ವಯಂ-ಆಡಳಿತದ ನಿಯಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನೊಳಗಿನ ವಿವಾದಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1921 ರಲ್ಲಿ ದ್ವೀಪದ ವಿಭಜನೆಗೆ ಕಾರಣವಾದವು.[೮೭] ಈಗ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜೂನ್ 1920 ರಿಂದ ಜೂನ್ 1922 ರವರೆಗೆ ಸಂಘರ್ಷದ ಅವಧಿಯು ಸಂಭವಿಸಿತು. ಐರಿಶ್ ಫ್ರೀ ಸ್ಟೇಟ್ 1922 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸ್ಥಾನಮಾನದೊಂದಿಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಯಿತು ಮತ್ತು 1931 ರಲ್ಲಿ ನಿಸ್ಸಂದಿಗ್ಧವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಯಿತು. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು.[೮೮] 1928 ರ ಸಮಾನ ಮತಾಧಿಕಾರ ಕಾಯಿದೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪುರುಷರೊಂದಿಗೆ ಮತದಾನದ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು. 1920 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಷ್ಕರಗಳು 1926 ರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡವು. ಇನ್ನೂ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಬ್ರಿಟನ್, ಮಹಾ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತದಿಂದ (1929–1932) ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟವನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿತು, ಸುಮಾರು 3 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರಿಗೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ನಿರುದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಶಾಂತಿಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಿತು. ಒಂದು ಮೈತ್ರಿ ಸರ್ಕಾರವು 1931 ರಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.[೮೯]

ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬ್ರಿಟನ್ ಅನ್ನು "ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ದೇಶ, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತ, ತನ್ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಯ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದೆ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.[೯೦] 1939 ರಲ್ಲಿ ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿ ಪೋಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟನ್ ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸೋಲಿನ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಜರ್ಮನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು.[೯೦]

1940 ರಲ್ಲಿ, ರಾಯಲ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ಲುಫ್ಟ್ವಾಫೆ ಅನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಾಯುಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿತು. ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಬ್ಲಿಟ್ಜ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದವು. ಬ್ರಿಟನ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮಹಾ ಮೈತ್ರಿ 1941 ರಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು, ಇದು ಅಕ್ಷ ಶಕ್ತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿತು. ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಕದನ, ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ ಅಭಿಯಾನ ಮತ್ತು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ ಹೋರಾಟದ ವಿಜಯಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆಗಳು 1944 ರ ನಾರ್ಮಂಡಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿನ ವಿಮೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿದವು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆಯು ಜಪಾನ್ ವಿರುದ್ಧ ಬರ್ಮಾ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿತು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಫ್ಲೀಟ್ ಜಪಾನ್ ವಿರುದ್ಧ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅಮೇರಿಕನ್ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು, ಇದರ ಕಾರ್ಯವು ಪರಮಾಣು ಆಯುಧವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು.[೯೧]

ಯುದ್ಧಾನಂತರದ 20 ನೇ ಶತಮಾನ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
1921 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದೊಂದಿಗೆ) ಮೂರು ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಅವರು ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಯೋಜಿಸಲು ಭೇಟಿಯಾದರು;[೯೨] ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಐದು ಶಾಶ್ವತ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು. ಇದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಧಿ, ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಟೋ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿತು.[೯೩] ಯುದ್ಧವು UK ಅನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಯೋಜನೆಯ ಮೇಲೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿತ್ತು,[೯೪] ಆದರೆ ಅದು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್ ಅನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಉಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.[೯೫]

ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ತಕ್ಷಣದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಲೇಬರ್ ಸರ್ಕಾರವು ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್ ಅಟ್ಲೀ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಮೂಲಾಗ್ರ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ನಂತರದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು.[೯೬] ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉಪಯುಕ್ತತೆಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ, ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಿದ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.[೯೭] ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಏರಿಕೆಯು ಮೊದಲ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ನ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ನಂತರ ಅದರ ಬಹಳಷ್ಟು ಕುಗ್ಗಿದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಾನದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಯಿತು, ಆದ್ದರಿಂದ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವಿಮೋಚನೆಯ ನೀತಿಯು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು.[೯೮][೯೯][೧೦೦] 1947 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.[೧೦೧] ಮುಂದಿನ ಮೂರು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಸಾಹತುಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು ಮತ್ತು ಅನೇಕವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ನ ಸದಸ್ಯರಾದವು.[೧೦೨]

UK ಪರಮಾಣು ಆಯುಧಗಳ ಶಸ್ತ್ರಾಗಾರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಮೂರನೇ ದೇಶವಾಗಿದೆ, 1952 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಮೊದಲ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಆಪರೇಷನ್ ಹರಿಕೇನ್ ಆಗಿತ್ತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಬ್ರಿಟನ್ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾತ್ರದ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಮಿತಿಗಳನ್ನು 1956 ರ ಸೂಯೆಜ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದ ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು. 1950 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕೊರತೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ದೇಶಗಳಿಂದ ವಲಸೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿತು. ನಂತರದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ UK ಹೆಚ್ಚು ಬಹುಜನಾಂಗೀಯ ಮತ್ತು ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಮಾಜವಾಯಿತು.[೧೦೩] 1950 ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧ ಮತ್ತು 1960 ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಮಟ್ಟವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯು ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ನಂತಹ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿತ್ತು. 1969 ರಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ತನ್ನ ಮತದಾನದ ವಯಸ್ಸನ್ನು 18 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ.[೧೦೪]

ಯುರೋಪಿಯನ್ ಏಕೀಕರಣದ ದಶಕಗಳ-ದೀರ್ಘ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ UK 1954 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿತ್ತು. 1960 ರಲ್ಲಿ UK ಯುರೋಪಿಯನ್ ಫ್ರೀ ಟ್ರೇಡ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ (EFTA) ನ ಏಳು ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ 1973 ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ತೊರೆದು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು (EC) ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. 1975 ರ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ 67 ಪ್ರತಿಶತ ಜನರು ಅದರಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದರು.[೧೦೫] EC 1993 ರಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ (EU) ಆದಾಗ, UK 12 ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.

1960 ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಿಂದ, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಅರೆಸೈನಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು, ಇದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ UK ಯ ಇತರ ಭಾಗಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಇದನ್ನು ಟ್ರಬಲ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 1998 ರ ಬೆಲ್ಫಾಸ್ಟ್ "ಗುಡ್ ಫ್ರೈಡೆ" ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.[೧೦೬] 1970 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಲಹದ ಅವಧಿಯ ನಂತರ, ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಥ್ಯಾಚರ್ ನೇತೃತ್ವದ 1980 ರ ದಶಕದ ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಸರ್ಕಾರವು ಮಾನಿಟರಿಸಂ, ನಿಯಂತ್ರಣ ಮುಕ್ತೀಕರಣ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ವಲಯದ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 1986 ರಲ್ಲಿ ಬಿಗ್ ಬ್ಯಾಂಗ್) ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು, ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಕಂಪನಿಗಳ ಮಾರಾಟ (ಖಾಸಗೀಕರಣ), ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಆಮೂಲಾಗ್ರ ನೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.[೧೦೭]

1982 ರಲ್ಲಿ, ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ ದಕ್ಷಿಣ ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಮತ್ತು ಫಾಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿತು, ಇದು 10-ವಾರಗಳ ಫಾಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ ಪಡೆಗಳು ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ದ್ವೀಪಗಳ ನಿವಾಸಿಗಳು 2013 ರ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಂತೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ. 1984 ರಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಗಣನೀಯ ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರದ ತೈಲ ಆದಾಯದ ಒಳಹರಿವಿನಿಂದ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಿತು.[೧೦೮] ಇನ್ನೊಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಜಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್,[೧೦೯] ಪ್ರಮುಖ ಸೈನಿಕ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ; 2002 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪೇನ್ ಜೊತೆಗಿನ ಹಂಚಿಕೆಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು.

20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಆಡಳಿತಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯೊಂದಿಗೆ UK ನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.[೧೧೦] ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಸೇರ್ಪಡೆಯು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಮಾವೇಶವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ನಂತರ ನಡೆಯಿತು. UK ಜಾಗತಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು NATO ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು.[೧೧೧]

21 ನೇ ಶತಮಾನ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಬೋರಿಸ್ ಜಾನ್ಸನ್ 2020 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರೆಕ್ಸಿಟ್ ವಾಪಸಾತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಇದು EU ನಿಂದ UK ಅನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

21 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ "ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧ"ಕ್ಕೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನ ವಿಧಾನವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿತು.[೧೧೨] ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆಗಳು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಇರಾಕ್ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ನ ಮಿಲಿಟರಿ ನಿಯೋಜನೆಯು ವಿವಾದವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು, ಇದು ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು.[೧೧೩]

ಮಹಾ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತ (2007–2010) ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು,[೧೧೪] ಮತ್ತು ನಂತರ ದುರ್ಬಲ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿಶ್ಚಲತೆಯ ಅವಧಿಯುಂಟಾಯಿತು.[೧೧೫][೧೧೬] 2010 ರ ಕ್ಯಾಮರೂನ್-ಕ್ಲೆಗ್ ಮೈತ್ರಿ ಸರ್ಕಾರವು ಗಣನೀಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಮಿತವ್ಯಯ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.[೧೧೭] 2014 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆದ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಮತದಾರರು 55.3 ರಿಂದ 44.7 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಮತಗಳಿಂದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಉಳಿಯಲು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದರು.[೧೧೮]

2016 ರಲ್ಲಿ, UK ಯಲ್ಲಿ 51.9 ಪ್ರತಿಶತ ಮತದಾರರು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ (EU) ತೊರೆಯಲು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದರು.[೧೧೯] UK 2020 ರಲ್ಲಿ EU ಅನ್ನು ತೊರೆದಿತು.[೧೨೦] 1 ಮೇ 2021 ರಂದು EU-UK ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಒಪ್ಪಂದ, UK ಮತ್ತು EU ನಡುವಿನ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದವು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.[೧೨೧][೧೨೨]

COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು 2020 ಮತ್ತು 2021 ರಲ್ಲಿ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದ ಮೇಲೆ ದೂರಗಾಮಿ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರಿತು.[೧೨೩][೧೨೪][೧೨೫] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅನುಮೋದಿತ COVID-19 ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದ ದೇಶವಾಗಿದೆ. UK ನಲ್ಲಿ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದರಿಂದ ವಿತರಣೆಯು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿರಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.[೧೨೬][೧೨೭]

ಭೂಗೋಳ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
ಶೆಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರ

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು ಸರಿಸುಮಾರು 94,354 square miles (244,376 km2),[lower-alpha ೫][೯] ಇದರ ಭೂ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು 93,723 square miles (242,741 km2) ಆಗಿದೆ.[೯] ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ[೧೨೮] ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ದ್ವೀಪ, ಐರ್ಲೆಂಡ್ ದ್ವೀಪದ ಈಶಾನ್ಯ ಆರನೇ ಒಂದು ಭಾಗ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅಂದರೆ ಇದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.[೧೨೯]

ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರದ ನಡುವೆ ಇದೆ, ಇದರ ಆಗ್ನೇಯ ಕರಾವಳಿಯು ಉತ್ತರ ಫ್ರಾನ್ಸ್ನ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ 22 miles (35 km) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ, ಇದರಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾಲುವೆಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.[೧೩೦]

ಹತ್ತಿರದ ದ್ವೀಪ ರಾಜಕೀಯ ಘಟಕಗಳಾದ ಐಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್, ಜರ್ಸಿ ಮತ್ತು ಗುರ್ನ್ಸಿ ಗಳು ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳಾಗಿವೆ, ಅವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜನೊಂದಿಗೆ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿವೆ, ಆದರೆ ಅವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅಥವಾ ಅದರ ಮೂರು ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ದೇಶಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ರೂಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರ ಬಾಹ್ಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಐಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ದ್ವೀಪದ ನಡುವೆ ಐರಿಶ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ, ಆದರೆ ಚಾನಲ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಉತ್ತರ ಫ್ರಾನ್ಸ್ನ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿವೆ.

ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಯಲ್ ಗ್ರೀನ್ವಿಚ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವನ್ನು 1884 ರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೆರಿಡಿಯನ್ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮೆರಿಡಿಯನ್ ನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಬಿಂದುವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.[೧೩೧][೧೩೨]

UK 49° ಮತ್ತು 61° N ಅಕ್ಷಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು 9° W ಮತ್ತು 2° E ರೇಖಾಂಶಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಗಣರಾಜ್ಯ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನೊಂದಿಗೆ 310-mile (499 km) ಭೂ ಗಡಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ[೧೩೦] ಮತ್ತು 404-mile (650 km) ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.[೧೩೩] ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಗಳ ಕರಾವಳಿಯ ಉದ್ದವು ಸುಮಾರು 19,491 miles (31,368 km) ಉದ್ದವಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ದ್ವೀಪ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನ ಕರಾವಳಿಯು 11,073 miles (17,820 km) ಆಗಿದೆ,[೧೩೪] ಆದಾಗ್ಯೂ ಕರಾವಳಿ ವಿರೋಧಾಭಾಸದ ಕಾರಣ ಅಳತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಬದಲಾಗಬಹುದು.[೧೩೫] ಇದು ಚಾನಲ್ ಸುರಂಗದ ಮೂಲಕ ಖಂಡದ ಯುರೋಪ್ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು 31 miles (50 km) (24 miles (38 km) ನೀರೊಳಗೆ) ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದವಾದ ನೀರೊಳಗಿನ ಸುರಂಗವಾಗಿದೆ.[೧೩೬]

UK ನಾಲ್ಕು ಭೂಮಿಯ ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಅಗಲ-ಎಲೆಗಳ ಕಾಡುಗಳು, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತಗ್ಗುನೆಲ ಬೀಚ್ ಕಾಡುಗಳು, ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ತೇವಾಂಶ ಮಿಶ್ರ ಕಾಡುಗಳು, ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲೆಡೋನಿಯನ್ ಕೋನಿಫರ್ ಕಾಡುಗಳು.[೧೩೭] UK ನಲ್ಲಿನ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವು 2023 ರಲ್ಲಿ 3.25 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್ಗಳೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಅದರ ಭೂ ಪ್ರದೇಶದ 13 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.[೧೩೮]

ಹವಾಮಾನ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಂಪಾದ ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಳೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.[೧೩೦] ತಾಪಮಾನವು ಋತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಪರೂಪವಾಗಿ 0 °C (32 °F) ಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಅಥವಾ 30 °C (86 °F) ಮೇಲೆ ಏರುತ್ತದೆ.[೧೩೯] ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಉಪಧ್ರುವೀಯ ಸಾಗರಿಕ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರಗಳು ಖಂಡಾಂತರ ಉಪಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳು ತುಂಡ್ರಾ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತವೆ.[೧೪೦]

ಪ್ರಚಲಿತ ಗಾಳಿಯು ನೈಋತ್ಯದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದಿಂದ ಸೌಮ್ಯ ಮತ್ತು ತೇವದ ಹವಾಮಾನದ ಆಗಾಗ್ಗೆ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ತರುತ್ತದೆ,[೧೩೦] ಆದರೂ ಪೂರ್ವದ ಭಾಗಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಈ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವುದರಿಂದ, ಪೂರ್ವದ ಭಾಗಗಳು ಶುಷ್ಕವಾಗಿವೆ. ಗಲ್ಫ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ನಿಂದ ಬೆಚ್ಚಗಾಗುವ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಪ್ರವಾಹಗಳು ಸೌಮ್ಯ ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ತರುತ್ತವೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲವು ತೇವವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು. ಬೇಸಿಗೆಗಳು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಬೆಚ್ಚಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ತಂಪಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಸಂತಕಾಲದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಹಿಮಪಾತ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು, ಮತ್ತು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ದೂರವಿರುವ ಆಳಕ್ಕೆ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.[೧೪೧]

1971 ಮತ್ತು 2000 ರ ನಡುವೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಒಟ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು 1,339.7 ಗಂಟೆಗಳು.[೧೪೨] ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನ ಗಂಟೆಗಳು ವರ್ಷಕ್ಕೆ 1,200 ರಿಂದ ಸುಮಾರು 1,580 ಗಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ.[೧೪೩]

ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯು ದೇಶದ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. 2023 ರಲ್ಲಿ ಆಹಾರದ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವು ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.[೧೪೪] 2024 ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ 180 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 5 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು.[೧೪೫] UK ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯು 2050 ರ ವೇಳೆಗೆ ನಿವ್ವಳ ಶೂನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಒಂದು ಕಾನೂನನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.[೧೪೬]Expression error: Unexpected < operator.

ಸ್ಥಳಾಕೃತಿ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿ

ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ UK ಯ 53 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, 50,350 square miles (130,395 km2) ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ.[೧೪೭] ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶವು ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ,[೧೪೮] ಇದು UK ಅನ್ನು ತಗ್ಗುನೆಲ ಮತ್ತು ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುವ ಟೀಸ್-ಎಕ್ಸೆ ರೇಖೆಯ ವಾಯುವ್ಯದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಮಯ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ತಗ್ಗುನೆಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ನ್ವಾಲ್, ನ್ಯೂ ಫಾರೆಸ್ಟ್, ಸೌತ್ ಡೌನ್ಸ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ಫೋಲ್ಕ್ ಬ್ರೋಡ್ಸ್ ಸೇರಿವೆ. ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಲೇಕ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್, ಪೆನ್ನೈನ್ಸ್, ಯಾರ್ಕ್ಶೈರ್ ಡೇಲ್ಸ್, ಎಕ್ಸ್ಮೂರ್ ಮತ್ತು ಡಾರ್ಟ್ಮೂರ್ ಸೇರಿವೆ. ಮುಖ್ಯ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಳಿವೆಗಳು ಥೇಮ್ಸ್, ಸೆವರ್ನ್ ಮತ್ತು ಹಂಬರ್. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತವು ಸ್ಕಾಫೆಲ್ ಪೈಕ್ ಆಗಿದೆ, ಇದು ಲೇಕ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ನಲ್ಲಿ 978 metres (3,209 ft) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ; ಅದರ ಅತಿದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪವು ಐಲ್ ಆಫ್ ವೈಟ್ ಆಗಿದೆ.

ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ UK ಯ 32 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, 30,410 square miles (78,772 km2) ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ.[೧೪೯] ಇದು ಸುಮಾರು 800 ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ,[೧೫೦] ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಬ್ರಿಡೀಸ್, ಓರ್ಕ್ನಿ ಮತ್ತು ಶೆಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ದ್ವೀಪಗಳು. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ UK ನ ಅತ್ಯಂತ ಪರ್ವತಮಯ ಘಟಕ ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿನ ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಪರ್ವತಮಯ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಬಹುಪಾಲು ಹೊಂದಿರುವ ಒರಟಾದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕೇರ್ನ್ಗಾರ್ಮ್ಸ್, ಲಾಕ್ ಲೊಮಂಡ್ ಮತ್ತು ಟ್ರೊಸಾಕ್ಸ್ ಮತ್ತು 1,345 metres (4,413 ft) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ[೧೫೧] ಬೆನ್ ನೆವಿಸ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಬಿಂದುವಾಗಿದೆ.[೧೫೨]

ವೇಲ್ಸ್ UK ಯ 9 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, 8,020 square miles (20,779 km2) ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ.[೧೫೩] ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪರ್ವತಮಯವಾಗಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ದಕ್ಷಿಣ ವೇಲ್ಸ್ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ವೇಲ್ಸ್ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪರ್ವತಮಯವಾಗಿದೆ. ವೇಲ್ಸ್ನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಗಳು ಸ್ನೋಡೋನಿಯಾದಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಸ್ನೋಡೋನ್ (Welsh: Yr Wyddfa) ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಇದು 1,085 metres (3,560 ft) ನಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್ನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವಾಗಿದೆ.[೧೪೮] ವೇಲ್ಸ್ ಪೆಂಬ್ರೋಕ್ಶೈರ್ ಕರಾವಳಿ ಸೇರಿದಂತೆ 1,680 miles (2,704 kilometres) ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.[೧೩೪] ವೇಲ್ಸ್ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದಿಂದ ಹಲವಾರು ದ್ವೀಪಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡದು ಆಂಗ್ಲೆಸೀ (Ynys Môn).

ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್, ಐರಿಶ್ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕಾಲುವೆಯಿಂದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, 5,470 square miles (14,160 km2) ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಇದು 150 square miles (388 km2) ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸರೋವರವಾದ ಲಾಕ್ ನಿಯಾಗ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ,[೧೫೪] ಲಾಕ್ ಎರ್ನ್, ಇದು 150 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು UNESCO ದಿಂದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾದ ಜೈಂಟ್ಸ್ ಕಾಸ್ವೇ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವು ಮೌರ್ನ್ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ 852 metres (2,795 ft) ನಲ್ಲಿ ಸ್ಲೀವ್ ಡೊನಾರ್ಡ್ ಆಗಿದೆ.[೧೪೮]

ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

| direction = horizontal | align = right | caption_align = center | total_width = 320 | image1 = King Charles III (July 2023).jpg | image2 = Prime Minister Andy Burnham portrait (cropped).jpg | caption1 = ಚಾರ್ಲ್ಸ್ III
ರಾಜ | caption2 = ಆಂಡಿ ಬರ್ನ್ಹ್ಯಾಮ್
ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ | alt1 = | alt2 = }} ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಒಂದು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜತ್ವ ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾಗಿದೆ[೧೫೫] ಮತ್ತು ಇದು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ "ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸಂಸದೀಯ ರಾಜತ್ವ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.[೧೫೬] ಇದು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ, ಏಕೀಕೃತ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ[೧೫೭][೧೫೮] ಇದರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸಂಸತ್ತು ಸಾರ್ವಭೌಮವಾಗಿದೆ.[೧೫೯] ಸಂಸತ್ತು ಚುನಾಯಿತ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್, ನೇಮಕಗೊಂಡ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಲಾರ್ಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಿರೀಟವನ್ನು (ರಾಜನಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗತಗೊಳಿಸಿದಂತೆ) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.[lower-alpha ೧೮][೧೬೨] ಸಂಸತ್ತಿನ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯವು ಎರಡು ಸದನಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ,[೧೬೨] ಆದರೆ ಮಸೂದೆಯು ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಾಯಿದೆ (ಅಂದರೆ, ವಿಧಿಶಾಸ್ತ್ರ) ಆಗಲು ರಾಜ ಅನುಮೋದನೆಯು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.[೧೬೩] ಸಂಸದೀಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂವಿಧಾನವು ಸಂಹಿತೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಸದೀಯ ವಿಧಿಗಳು, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಿಂದ ರಚಿಸಲಾದ ಮಾದರಿ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಭಿನ್ನವಾದ ಲಿಖಿತ ಮೂಲಗಳು, ಜೊತೆಗೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಮಾವೇಶಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.[೧೬೪] ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸಂಸದೀಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ, ಕಾನೂನಿನ ನಿಯಮ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವಂತಹ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂವಿಧಾನದ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಹಲವಾರು ತತ್ವಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.[೧೬೫]

ರಾಜ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ III ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಮತ್ತು 14 ಇತರ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಜ್ಯಗಳ ರಾಜ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಆಗಿದ್ದು, ಇವುಗಳನ್ನು "ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ರಿಯಾಲ್ಮ್ಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಕಿರೀಟದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅವತಾರವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನು "UK ನಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಮೂಲಭೂತ" ಆಗಿದ್ದಾನೆ.[೧೬೬] ಆದಾಗ್ಯೂ, ರಾಜ ಸವಲತ್ತಿಗೆ ಸೇರಿದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅಂತಹ ಅಧಿಕಾರಗಳ ವಿಲೇವಾರಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಮತದಾರರಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವ ಕಿರೀಟದ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಚಲಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಧಿಕೃತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜನಿಗೆ "ಸಮಾಲೋಚಿಸುವ ಹಕ್ಕು, ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಹಕ್ಕು, ಮತ್ತು ಎಚ್ಚರಿಸುವ ಹಕ್ಕು" ಇದೆ.[೧೬೭] ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ರಾಜನು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲು ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ತನ್ನ ವಿಲೇವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಮೀಸಲು ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ.[lower-alpha ೧೯]

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.[೧೬೯] ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಹಿರಿಯ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾ, ಅವರ ಮೆಜೆಸ್ಟಿಯ ಸರ್ಕಾರವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಿವಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮೂಲಕ, ವಿಧಿಗತ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಾಜನಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.[೧೭೦][೧೭೧][೧೭೨] ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಟ್ರೆಷರಿಯ ಮೊದಲ ಲಾರ್ಡ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ[೧೭೩] ಮತ್ತು 1905 ರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಟ್ರೆಷರಿಯ ಮೊದಲ ಲಾರ್ಡ್ ಆಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ,[೧೭೪] 1968 ರಿಂದ ಸಿವಿಲ್ ಸೇವಾ ಸಚಿವ ಆಗಿ,[೧೭೫] ಮತ್ತು 2019 ರಿಂದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸಚಿವ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.[೧೭೬] ರಾಜನಿಂದ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯು ಸಮಾವೇಶದಂತೆ, ಒಬ್ಬ MP, ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ, ಮತ್ತು ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್ನ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ.[೧೭೭][೧೭೮] 20 ಜುಲೈ 2026 ರಂತೆ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯು ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿಯ ನಾಯಕ ಆಂಡಿ ಬರ್ನ್ಹ್ಯಾಮ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಭಾಗವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಜರ್ಸಿ, ಗುರ್ನ್ಸಿ ಮತ್ತು ಐಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್ ನ ಮೂರು ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ 14 ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಿರೀಟದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿವೆ.[೧೭೯]

2026 ರ V-Dem ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವರದಿಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ಗೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಕುಸಿತವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ.[೧೮೦][relevant? – discuss]

ಚುನಾವಣೆಗಳು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
Large sand-coloured building of Gothic design beside brown river. The building has several large towers, including large clock tower.
ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅರಮನೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸಂಸತ್ತಿನ ಎರಡೂ ಸದನಗಳ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ (ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್ಗೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು), ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು 650 ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಫಸ್ಟ್-ಪಾಸ್ಟ್-ದಿ-ಪೋಸ್ಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಚುನಾಯಿತರಾದ ಒಬ್ಬ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯ (MP) ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ.[೧೮೧] MP ಗಳು ಐದು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಮುಂದುವರಿಯಲು ಬಯಸಿದರೆ ಮರು-ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಲ್ಲಬೇಕು.[೧೮೧] ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಪಾರ್ಟಿ (ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಟೋರಿ ಪಾರ್ಟಿ ಅಥವಾ ಟೋರೀಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ 1920 ರ ದಶಕದಿಂದ ದೇಶದ ಪ್ರಬಲ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಾಗಿವೆ, ಇದು UK ಅನ್ನು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1920 ರ ದಶಕದಿಂದ ಇತರ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿವೆ, ಆದರೆ ಎಂದಿಗೂ ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ಸ್ ಅಥವಾ ಲೇಬರ್ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲ.[೧೮೨] 2020 ರ ದಶಕವು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸವೆತ ಮತ್ತು ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು.[೧೮೩]

ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗಗಳು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ನಾಲ್ಕು ದೇಶಗಳು

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಕೌಂಟಿಗಳು ಅಥವಾ ಶೈರ್ಗಳಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಆಧುನಿಕ ಅವಧಿಯ ವೇಳೆಗೆ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.[೧೮೪] ಚುನಾಯಿತ ಮಂಡಳಿಗಳ ಮೂಲಕ ಆಧುನಿಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು, ಭಾಗಶಃ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೌಂಟಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ, ಇದನ್ನು ಸಂಸತ್ತಿನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾಯಿದೆಗಳಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು: ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ 1888 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ 1889 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ 1898 ರಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ UK ಯಾದ್ಯಂತ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಭೌಗೋಳಿಕ ಗಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸ್ಥಿರವಾಗಿಲ್ಲ,[೧೮೫] ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಭಿನ್ನ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.[೧೮೬] 19 ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ನಂತರ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯದ ನಿರಂತರ ವಿಕಾಸವಾಗಿದೆ.[೧೮೭]

ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ವಿತರಣೆಯು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ವಿಭಾಗಗಳು ಒಂಬತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.[೧೮೮] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ, ಗ್ರೇಟರ್ ಲಂಡನ್, 1998 ರಲ್ಲಿ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಕ್ಕೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲದ ನಂತರ 2000 ರಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಚುನಾಯಿತ ವಿಧಾನಸಭೆ ಮತ್ತು ಮೇಯರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.[೧೮೯]

ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು 32 ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ, ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್, ಅಬರ್ಡೀನ್ ಮತ್ತು ಡಂಡೀ ನಗರಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್, ಇದು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಆದರೆ ಕೇವಲ 200,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳು ಚುನಾಯಿತ ಕೌನ್ಸಿಲರ್ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಅವರಲ್ಲಿ 1,223 ಮಂದಿ ಇದ್ದಾರೆ.[೧೯೦]

ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು 22 ಏಕೀಕೃತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಕೌನ್ಸಿಲ್ನಿಂದ ಚುನಾಯಿತರಾದ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಡಿಫ್, ಸ್ವಾನ್ಸೀ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ನಗರಗಳು ಸೇರಿವೆ, ಅವುಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಏಕೀಕೃತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಾಗಿವೆ.[೧೯೧] ಚುನಾವಣೆಗಳು ಪ್ರತಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಫಸ್ಟ್-ಪಾಸ್ಟ್-ದಿ-ಪೋಸ್ಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.[೧೯೧]

ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು 2015 ರಿಂದ 11 ಜಿಲ್ಲಾ ಕೌನ್ಸಿಲ್ಗಳಾಗಿ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಏಕ ಹಂಚಿಕೆ ಮತದಾನದಿಂದ ಚುನಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ಅಧಿಕಾರಗಳು ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ನಾಯಿ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮಶಾನಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಂತಹ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ.[೧೯೨] 1973 ರಿಂದ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ 26 ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಹಿಂದಿನ ರಚನೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಕಾರ್ಯಾಂಗದ 2008 ರ ನಿರ್ಧಾರದ ನಂತರ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.[೧೯೩]

ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕೀರ್ ಸ್ಟಾರ್ಮರ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮಂಡಳಿ ಶೃಂಗಸಭೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನ ಮೊದಲ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು UK ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನಾಲ್ಕು UK ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರಕ್ಕೆ - ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ - ಹಾಗೆಯೇ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಿದೆ, ಇವುಗಳು 1999 ರಿಂದ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ವಿವಿಧ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.[೧೯೪] ಈ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ, ವೆಲ್ಶ್ ಸರ್ಕಾರ, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು (ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ) ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ: ಗ್ರೇಟರ್ ಲಂಡನ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಸಂಯೋಜಿತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಿತ ಕೌಂಟಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು.[೧೯೫] UK ಯಾದ್ಯಂತ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಅಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು "ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.[೧೯೬][೧೯೭]

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಸಂಹಿತೀಕರಿಸದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವಿಷಯಗಳು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಅಧಿಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಲ್ಲ. ಸಂಸದೀಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, UK ಸಂಸತ್ತು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ, ಆದ್ದರಿಂದ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು, ಸೆನೆಡ್ ಅಥವಾ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ವಿಧಾನಸಭೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬಹುದು.[೧೯೮] ಆದಾಗ್ಯೂ 2016 ರ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಕಾಯಿದೆ ಮತ್ತು 2017 ರ ವೇಲ್ಸ್ ಕಾಯಿದೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ವೆಲ್ಶ್ ಸರ್ಕಾರ "ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಶಾಶ್ವತ ಭಾಗ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.[೧೯೯][೨೦೦]

ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ಸೆನೆಡ್ಗೆ ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು UK ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುತ್ತದ�ಕೆಂದರೆ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳಿಂದ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.[೨೦೧] ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ UK ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಹೇರಿದ ರಾಜಕೀಯ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣವು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.[೨೦೨] UK ಸಂಸತ್ತು 2020 ರಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಒಂದು ಕಾಯಿದೆಯ ಮೂಲಕ ಮೂರು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸತ್ತುಗಳ ಶಾಸಕಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ.[೨೦೩]

ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸತ್ತನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ,[೨೦೪] ಬದಲಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಗಳ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು 1998 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ.[೨೦೫] ಗ್ರೇಟರ್ ಲಂಡನ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು 1998 ರಲ್ಲಿ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ನಂತರ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇದು ಗ್ರೇಟರ್ ಲಂಡನ್ಗಾಗಿ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಎರಡು ರಾಜಕೀಯ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: ನೇರವಾಗಿ ಚುನಾಯಿತ ಲಂಡನ್ ಮೇಯರ್ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ ವಿಧಾನಸಭೆ, ಇದು ಮೇಯರ್ ಮೇಲೆ ತಪಾಸಣೆ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಂಯೋಜಿತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು 2009 ರ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ, ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಯಿದೆಯಿಂದ ಗ್ರೇಟರ್ ಲಂಡನ್ ಹೊರಗೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಒಂದು ವಿಧದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. CA ಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತಲುಪಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಕೆಲವು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.[೨೦೬] ಸಂಯೋಜಿತ ಕೌಂಟಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು 2023 ರ ಲೆವೆಲ್ಲಿಂಗ್-ಅಪ್ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಪಾದನೆ ಕಾಯಿದೆಯಿಂದ ಗ್ರೇಟರ್ ಲಂಡನ್ ಹೊರಗೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಸ್ಥಳೀಯ-ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ರಚಿಸಬಹುದು: ಕೌಂಟಿ ಮಂಡಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಏಕೀಕೃತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು.[೨೦೭]

ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕೀರ್ ಸ್ಟಾರ್ಮರ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಮೊದಲ ಮಂತ್ರಿ ಜಾನ್ ಸ್ವಿನ್ನಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ, ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್ನ ಬ್ಯೂಟ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ.

1999 ರಿಂದ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, UK ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರದ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.[೨೦೮][೨೦೯] ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಮೂರು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಆರೋಗ್ಯ, ಚುನಾವಣೆಗಳು, ಕ್ರೌನ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಯೋಜನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ವಸತಿ ಮೇಲೆ ಪೂರ್ಣ ಶಾಸಕಾಂಗ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.[೨೧೦]

2012 ರ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಕಾಯಿದೆ ಮತ್ತು 2016 ರ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಕಾಯಿದೆಯ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೆಲವು ತೆರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಗಳು, ಉದ್ಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಗಳಿಸಿದ ಆದಾಯದ ಮೇಲೆ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಯ ಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಭೂ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಹಿವಾಟು ತೆರಿಗೆ, ಭೂತುಂಬುವ ತೆರಿಗೆ, ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವಿಕೆ ಸುಂಕ, ವಿಮಾನ ನಿರ್ಗಮನ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ರೆವೆನ್ಯೂ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಹಾಗೆಯೇ ಶಕ್ತಿ ಜಾಲದ ಅಂಶಗಳು, ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ, ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಪರವಾನಗಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.[೨೧೧][೨೦೮] ಆರ್ಥಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಧಿಕಾರವು 2020 ರಲ್ಲಿ UK ಸಂಸತ್ತು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಒಂದು ಕಾಯಿದೆಯಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.[೨೦೩]

ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಟಿಯ (SNP) ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸರ್ಕಾರವಾಗಿದೆ,[೨೧೯] ಇದನ್ನು ಮೊದಲ ಮಂತ್ರಿ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಾನ್ ಸ್ವಿನ್ನಿ, SNP ಯ ನಾಯಕ. 2014 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ನಡೆಯಿತು, 55.3 ಪ್ರತಿಶತ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಮತ್ತು 44.7 ಪ್ರತಿಶತ ಪರವಾಗಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದವು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು 32 ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳು ಚುನಾಯಿತ ಕೌನ್ಸಿಲರ್ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಅವರಲ್ಲಿ 1,223 ಮಂದಿ ಇದ್ದಾರೆ.[೧೯೦]

ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿದೆ. ಇದು 129 ಚುನಾಯಿತ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರಿಂದ (MSPs) ಕೂಡಿದೆ. ಇದು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಕಾನೂನು ರಚನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ಚರ್ಚೆಗಳು, ಸಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಶಾಸನದ ಯಾವುದೇ ತುಣುಕನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ.[೨೧೧]

ವೇಲ್ಸ್

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

1999 ರಿಂದ ವೇಲ್ಸ್ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದನ್ನು ಸೆನೆಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೆನೆಡ್ಗೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು 2026 ರವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸದಸ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದವು, ನಂತರ ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದ ಪಟ್ಟಿ ಅನುಪಾತದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಚುನಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 60 ರಿಂದ 96 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು, ಇದು 16 ಆರು-ಸದಸ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಸೆನೆಡ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ ಅಧಿಕಾರಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸೀಮಿತ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.[೨೨೦] ಇದು ಸೆನೆಡ್ ಸಿಮ್ರು ಕಾಯಿದೆಗಳ ಮೂಲಕ UK ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮೀಸಲಿರದ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಶಾಸನ ಮಾಡಬಹುದು. ವೆಲ್ಶ್ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ಲೈಡ್ ಸಿಮ್ರು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸರ್ಕಾರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಮೊದಲ ಮಂತ್ರಿ, ರುನ್ ಅಪ್ ಐಯೋರ್ವರ್ತ್ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು 22 ಏಕೀಕೃತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಕೌನ್ಸಿಲ್ನಿಂದ ಚುನಾಯಿತರಾದ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತದೆ.

ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ವರೂಪವು 1998 ರ ಗುಡ್ ಫ್ರೈಡೆ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ, ಇದು ಒಕ್ಕೂಟವಾದಿ-ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಸಂಘರ್ಷದ 30-ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಟ್ರಬಲ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು. ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಿಂದ ದೃಢೀಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಆ ವರ್ಷ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗಕ್ಕಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಹಂಚಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು, ಇವುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ವಿಧಾನಸಭೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.[೨೨೧] ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಏಕ ಹಂಚಿಕೆ ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಸಭೆಯು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ ಅಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ ಹೋಲುವ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.[೨೨೨] ಕಾರ್ಯಾಂಗವು ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಒಕ್ಕೂಟವಾದಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ದ್ವಿರಾಜ್ಯದಿಂದ ಮುನ್ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.[೨೨೩] ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಮೊದಲ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಉಪ ಮೊದಲ ಮಂತ್ರಿ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಸರ್ಕಾರದ ಸಂಯುಕ್ತ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ.[೨೨೪][೨೨೫] ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು 2015 ರಿಂದ 11 ಮಂಡಳಿಗಳ ನಡುವೆ ಸೀಮಿತ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.[೧೯೨]

ವಿದೇಶಿ ಸಂಬಂಧಗಳು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
ಯುಕೆ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕೀರ್ ಸ್ಟಾರ್ಮರ್ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಜಂಟಿ ಪತ್ರಿಕಾ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಕೈಕುಲುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಯುಕೆ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ "ವಿಶೇಷ ಸಂಬಂಧವನ್ನು" ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಶಾಶ್ವತ ಸದಸ್ಯ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಟೋ, ಆಕಸ್, ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಆಫ್ ನೇಷನ್ಸ್, ಜಿ7, ಜಿ20, OECD, WTO, ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು OSCE ಗಳ ಸದಸ್ಯವಾಗಿದೆ.[೨೨೬] ಇದು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅವಕಾಶಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. UK ಗಣನೀಯ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.[೨೨೭][೨೨೮]

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನೊಂದಿಗೆ "ವಿಶೇಷ ಸಂಬಂಧವನ್ನು" ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ನೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ - "ಎಂಟೆಂಟೆ ಕಾರ್ಡಿಯಾಲ್" - ಮತ್ತು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಮಾಣು ಆಯುಧ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ;[೨೨೯][೨೩೦] ಆಂಗ್ಲೋ-ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಮೈತ್ರಿಯನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಬದ್ಧವಾದ ಮಿಲಿಟರಿ ಮೈತ್ರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. UK ಗಣರಾಜ್ಯ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ; ಎರಡು ದೇಶಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಯಾಣ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಐರಿಶ್ ಅಂತರಸರ್ಕಾರಿ ಸಮ್ಮೇಳನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಐರಿಶ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮೂಲಕ ಸಹಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಬ್ರಿಟನ್ನ ಜಾಗತಿಕ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವವು ಅದರ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಗಳು, ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆಗಳು, ಅಧಿಕೃತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನೆರವು ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಮತ್ತಷ್ಟು ವರ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.[೨೩೧]

ಮಿಲಿಟರಿ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
  ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ವಿದೇಶಿ ಮಿಲಿಟರಿ ನೆಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಘಟಕಗಳು
  2000 ರಿಂದ ಮಿಲಿಟರಿ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು: ಪಲ್ಲಿಸರ್ (ಸಿಯೆರಾ ಲಿಯೋನ್); ಹೆರಿಕ್ (ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ); ಎಂಡ್ಯೂರಿಂಗ್ ಫ್ರೀಡಮ್ (ಹಾರ್ನ್ ಆಫ್ ಆಫ್ರಿಕಾ); ಟೆಲಿಕ್ (ಇರಾಕ್); ಎಲ್ಲಾಮಿ (ಲಿಬಿಯಾ); ಮತ್ತು ಶೇಡರ್ (ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಇರಾಕ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಲೆವಂಟ್).

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು ಮೂರು ವೃತ್ತಿಪರ ಸೇವಾ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ: ರಾಯಲ್ ನೇವಿ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಮರೀನ್ಸ್ (ನೌಕಾ ಸೇವೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್.[೨೩೨] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಮಾಂಡರ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ ಆಗಿದ್ದು, ಪಡೆಗಳ ಸದಸ್ಯರು ನಿಷ್ಠೆಯ ಪ್ರಮಾಣವಚನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.[೨೩೩]

ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ, UK ನ ಜಾಗತಿಕ ಭದ್ರತಾ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಂತಿ ಕಾಯುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅವು ನ್ಯಾಟೋ (ಮೈತ್ರಿ ವೇಗದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ದಳ ಸೇರಿದಂತೆ), ಐದು ಶಕ್ತಿಗಳ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ರಿಂಪ್ಯಾಕ್ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಮೈತ್ರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಮತ್ತು ನಿಯಮಿತ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಾಗಿವೆ. ವಿದೇಶಿ ಸೇನಾ ನೆಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಅಸೆನ್ಶನ್ ದ್ವೀಪ, ಬಹ್ರೈನ್, ಬೆಲೀಜ್, ಬ್ರೂನೈ, ಕೆನಡಾ, ಸೈಪ್ರಸ್, ಡಿಯಾಗೋ ಗಾರ್ಸಿಯಾ, ಫಾಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಜರ್ಮನಿ, ಜಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್, ಕೀನ್ಯಾ, ಒಮಾನ್, ಖತಾರ್ ಮತ್ತು ಸಿಂಗಾಪುರ ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.[೨೩೪]

ಸ್ಟಾಕ್ಹೋಮ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಂತಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ[೨೩೫] ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ,[೨೩೬] UK 2025 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಆರನೇ-ಅಥವಾ ಐದನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮಿಲಿಟರಿ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. 2024 ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ರಕ್ಷಣಾ ವೆಚ್ಚವು ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನದ 2.3 ಪ್ರತಿಶತ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.[೨೩೭] ಶೀತಲ ಸಮರದ ಅಂತ್ಯದ ನಂತರ, ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯು "ಅತ್ಯಂತ ಬೇಡಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು" ಮೈತ್ರಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಊಹೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.[೨೩೮]

ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ನ್ಯಾಯ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಅಂತಿಮ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವಾಗಿದೆ.

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಒಂದೇ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ 1706 ರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಪ್ಪಂದವು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮುಂದುವರಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.[೧೯] UK ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾನೂನು, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ಕಾನೂನು. 2009 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ನಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಹೊಸ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು, ಇದು ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಲಾರ್ಡ್ಸ್ನ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು.[೨೩೯] ಪ್ರಿವಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ನ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸಮಿತಿ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನಂತೆಯೇ ಅದೇ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಹಲವಾರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ದೇಶಗಳು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವಾಗಿದೆ.[೨೪೦]

ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಕಾನೂನು ಎರಡೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನು (ಅಥವಾ ಮಾದರಿ ಕಾನೂನು) ತತ್ವಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ.[೨೪೧] ಇದು ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.[೨೪೨] ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನ ಹಿರಿಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಹೈ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಜಸ್ಟಿಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಕ್ರೌನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಸೇರಿವೆ.[೨೪೩] ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ಕಾನೂನು ಸಾಮಾನ್ಯ-ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸಿವಿಲ್-ಕಾನೂನು ತತ್ವಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಮಿಶ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಸೆಷನ್[೨೪೪] ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಹೈ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಜಸ್ಟಿಷಿಯರಿ ಆಗಿವೆ.[೨೪೫] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.[೨೪೬] ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ನ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕೆಲವು ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಶಿಕ್ಷೆ ದರಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಿಳಂಬಗಳಿಂದ ಗುಣಲಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.[೨೪೭]

ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧವು 1981 ಮತ್ತು 1995 ರ ನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಆ ಉತ್ತುಂಗದಿಂದ 1995 ರಿಂದ 2015 ರವರೆಗೆ ದಾಖಲಾದ ಅಪರಾಧದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ 66% ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ,[೨೪೮] UK ಅಪರಾಧ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ.

UK ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಾನೂನುಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ವೇತನ, ಕನಿಷ್ಠ 28 ದಿನಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ರಜೆ, ಪೋಷಕ ರಜೆ, ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಅನಾರೋಗ್ಯ ವೇತನ ಮತ್ತು ಪಿಂಚಣಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಉದ್ಯೋಗ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತವೆ. ಸಲಿಂಗ ವಿವಾಹವು 2014 ರಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು 2020 ರಿಂದ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ.[೨೪೯] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ LGBT ಸಮಾನತೆಯು ಆಧುನಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.[೨೫೦][೨೫೧]

EU ಅನ್ನು ತೊರೆದ ನಂತರ UK-EU ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಪಕ್ಷಗಳ ನಡುವಿನ ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಮೂಲಕ ಪರಿಹರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಾಲೋಚನೆಯು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ವಿಫಲವಾದರೆ, ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷವು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯನ್ನು ವಿನಂತಿಸಬಹುದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೀಸ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ PCA ನಲ್ಲಿ.[೧೨೧][೨೫೨][೨೫೩] EU-UK ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಒಪ್ಪಂದವು UK ಮತ್ತು EU ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಂತೆ 'ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸದ್ಭಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ' ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕರಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.[೨೫೪] ವಿಂಡ್ಸರ್ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, EU ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ವಿಷಯಗಳು ECJ ಗೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಸ್ಟಾರ್ಮಾಂಟ್ ಬ್ರೇಕ್ ಹೊಸ EU ನಿಯಮಗಳು ಜಾರಿಗೆ ಬರುವುದನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು.

ಆರ್ಥಿಕತೆ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]


ಬ್ಯಾಂಕ್ ಜಂಕ್ಷನ್ ನಿಂದ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್ ಕ್ಷಿತಿಜ. ಲಂಡನ್ ಯುರೋಪ್ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.[೨೫೫]

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅತ್ಯಂತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.[೨೫೬][೨೫೭] 2025 ರಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ನಾಮಮಾತ್ರ ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನದೊಂದಿಗೆ (GDP) £2.819 ಟ್ರಿಲಿಯನ್,[೧೧] ಇದು ವಿಶ್ವದ ಐದನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ನ ಎರಡನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಾಗಿದೆ. ಅದರ ಕರೆನ್ಸಿ, ಪೌಂಡ್ ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್, ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ-ಅತಿ-ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಾರವಾಗುವ ಕರೆನ್ಸಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ನಾಲ್ಕನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೀಸಲು ಕರೆನ್ಸಿ ಆಗಿದೆ, ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಾಲರ್, ಯುರೋ ಮತ್ತು ಯೆನ್ ನ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.[೨೫೮] ಪೌಂಡ್ ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್ ತನ್ನ ದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸದ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಎಂದಿಗೂ ಔಪಚಾರಿಕ ಪುನರ್ ನಾಮಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗದ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಾಮಮಾತ್ರ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 2022 ರಿಂದ UK ವಿಶ್ವದ ನಾಲ್ಕನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಫ್ತುದಾರ[೨೫೯] ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆಮದುದಾರ[೨೬೦] ಆಗಿದೆ. OECD ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಆದಾಯ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ,[೨೬೧][೨೬೨] UK ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ HDI ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಸಮಾನತೆಗೆ ಸರಿಹೊಂದಿಸಿದಾಗ. 2025 ರಂತೆ UK ನಿರುದ್ಯೋಗ ದರವು 4.7% ಆಗಿದೆ[೨೬೩] ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ನೈಜ GDP ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು 1.1% ಆಗಿದೆ.[೨೬೪]

ಎಚ್ಎಮ್ ಟ್ರೆಜರಿ, ಟ್ರೆಜರಿ ಚಾನ್ಸೆಲರ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಜವಾಬ್ದಾರವಾಗಿದೆ. ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಇಲಾಖೆ ವ್ಯಾಪಾರ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರವಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ UK ನ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಪೌಂಡ್ ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ನೋಟುಗಳು ಮತ್ತು ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿನ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮೀಸಲು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಷರತ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ.

ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಧುನಿಕ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ.
ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಒಂದು ಸುಪರ್ಸಾನಿಕ್ ವಿಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ದಾಟುವ ಹಾರಾಟದ ಸಮಯವನ್ನು 8 ಗಂಟೆಗಳಿಂದ 3.5 ಗಂಟೆಗಳಿಗೆ ಇಳಿಸಿತು.[೨೬೫]

ಸೇವಾ ವಲಯವು 2023 ರಲ್ಲಿ UK ನ GVA ಯ ಸುಮಾರು 80 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.[೨೬೬] 2023 ರಂತೆ ಇದು ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸೇವೆಗಳ ರಫ್ತುದಾರ[೨೬೭] ಮತ್ತು 2024 ರಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಿವ್ವಳ ರಫ್ತುದಾರವಾಗಿದೆ.[೨೬೮] ಲಂಡನ್ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ, 2022 ರಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ವಹಿವಾಟಿನ 37.8 ಪ್ರತಿಶತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.[೨೬೯] ಇದು ಯುರೋಪ್ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಾಗಿದೆ[೨೭೦] ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಜೊತೆಗೆ, ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಮಗ್ರವಾದ ನಗರವಾಗಿದೆ.[೨೭೧] ಲಂಡನ್ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, 2025 ರ ಜಾಗತಿಕ ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದೆ.[೨೭೨] ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್, UK ನ ಎರಡನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರ, ಅದೇ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ 29 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದೆ.[೨೭೨]

UK ನ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯವು 2024 ರಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯದ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವದ 10 ನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ನ ನಾಲ್ಕನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆಗಿತ್ತು.[೨೭೩] 2024 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ 8 ಪ್ರತಿಶತ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯ 8.6 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟಿತ್ತು.[೨೭೪] 2017 ರಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾದಂತೆ ಪೂರ್ವ ಮಿಡ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಮಿಡ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ (ಕ್ರಮವಾಗಿ 12.6 ಮತ್ತು 11.8 ಪ್ರತಿಶತ) ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. ಲಂಡನ್ನ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯವು 2.8 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಿದೆ.[೨೭೫]

ದೇಶದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ವಲಯವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ;[೨೭೬] ಸೃಜನಶೀಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು 2019 ರಲ್ಲಿ UK ನ GVA ಯ 5.9 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟಿದ್ದವು,[೨೭೭] ಮತ್ತು 2018 ರಲ್ಲಿ UK ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ £111 ಶತಕೋಟಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು.[೨೭೮] ಲಾಯ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಲಂಡನ್, ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಮೆ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಿಮೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ.[೨೭೯] WPP ಪಿಎಲ್ಸಿ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜಾಹೀರಾತು ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.[೨೮೦] UK ಯುರೋಪ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ.[೨೮೧] 2023 ರಲ್ಲಿ US$2 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಖರೀದಿ ವೆಚ್ಚಗಳೊಂದಿಗೆ, ಇದು ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಹಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.[೨೮೨] ಜಾನ್ ಲೂಯಿಸ್ UK ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯೋಗಿ-ಸ್ವಾಮ್ಯದ ವ್ಯಾಪಾರವಾಗಿದೆ.[೨೮೩]

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಾಹನ ಉದ್ಯಮವು £47 ಶತಕೋಟಿ ರಫ್ತುಗಳನ್ನು (UK ನ ಒಟ್ಟು ಸರಕು ರಫ್ತಿನ 12 ಪ್ರತಿಶತ) ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.[೨೮೪] 2024 ರಲ್ಲಿ UK 779,584 ಪ್ರಯಾಣಿಕ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು 125,649 ವಾಣಿಜ್ಯ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿತು; UK ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ 10 ಕಾರುಗಳಲ್ಲಿ 8 ರಫ್ತಾಗುತ್ತವೆ.[೨೮೪] ಬ್ರಿಟನ್ ಮಿನಿ ಮತ್ತು ಜಾಗ್ವಾರ್ ನಂತಹ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಕಾರುಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ,[೨೮೫] ಹಾಗೆಯೇ ರೋಲ್ಸ್-ರಾಯ್ಸ್, ಬೆಂಟ್ಲಿ ಮತ್ತು ರೇಂಜ್ ರೋವರ್ ನಂತಹ ಐಷಾರಾಮಿ ಕಾರುಗಳಿಗೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. UK ಎಂಜಿನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ: 2024 ರಲ್ಲಿ 1.59 ಮಿಲಿಯನ್ ಎಂಜಿನ್ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.[೨೮೪] ಇದು 2023 ರಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯದ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಎಂಜಿನ್ ರಫ್ತುದಾರ ಆಗಿತ್ತು.[೨೮೬] UK ಮೋಟಾರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಉದ್ಯಮವು ಸುಮಾರು £10 ಶತಕೋಟಿ ವಾರ್ಷಿಕ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.[೨೮೭] ಹನ್ನೊಂದು ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಏಳು UK ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ, ಅವುಗಳ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮ್ಯಾ�ಕ್ಲಾರೆನ್, ಆಸ್ಟನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಮತ್ತು ಲೋಟಸ್ ನಿಂದ ಸೂಪರ್ಕಾರುಗಳು ಮತ್ತು ಹೈಪರ್ಕಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.[lower-alpha ೨೦] UK ನ ವಾಯುಯಾನ ಉದ್ಯಮವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ[೨೮೮] ಮತ್ತು ಸುಮಾರು £30 ಶತಕೋಟಿ ವಾರ್ಷಿಕ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.[೨೮೯] UK ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಉದ್ಯಮವು 2020/21 ರಲ್ಲಿ £17.5 ಶತಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ್ದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 48,800 ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿತ್ತು.[೨೯೦][೨೯೧] UK ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆಯು 2023 ರಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ-ಸಂಬಂಧಿತ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ £1.6 ಶತಕೋಟಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.[೨೯೨]

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೃಷಿ ಉದ್ಯಮವು ತೀವ್ರ, ಹೆಚ್ಚು ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಾನದಂಡಗಳಿಂದ ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ, ಇದು ದೇಶದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಆಹಾರ ಅಗತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 60 ಪ್ರತಿಶತ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಹಾರ ಅಗತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 73 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸುಮಾರು 0.9 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು (292,000 ಕಾರ್ಮಿಕರು) ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.[೨೯೩] ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವು ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿದೆ. UK ಗಣನೀಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, 2020 ರಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 49 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು UK ಮೀನುಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥನೀಯವಾಗಿ ಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ.[೨೯೪] UK ಸಮುದ್ರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಂಡವಾಳದ ಸ್ವತ್ತುಗಳು 2021 ರಲ್ಲಿ £211 ಶತಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ್ದಾಗಿ ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.[೨೯೫] ಇದು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ, ತವರ, ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲು, ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು, ಉಪ್ಪು, ಜೇಡಿಮಣ್ಣು, ಸೀಮೆಸುಣ್ಣ, ಜಿಪ್ಸಮ್, ಸೀಸ, ಮತ್ತು ಸಿಲಿಕಾ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಕೃಷಿ ಯೋಗ್ಯ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.[೨೯೬]

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರವಾದ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಆಗಿದೆ.[೨೯೭]

17 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು.[೨೯೮] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ 18 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಗತಿಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರ್ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ.[೨೯೯] 17 ಮತ್ತು 18 ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಗಳು ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಅವರ ಚಲನೆಯ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಾಧಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ;[೩೦೦] 19 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್, ಅವರ ವಿಕಾಸದ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಮೂಲಕ ಆಧುನಿಕ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಕ್ಲರ್ಕ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ವೆಲ್, ಅವರು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು; ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಕಿಂಗ್, ಅವರು ವಿಶ್ವವಿಜ್ಞಾನ, ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳ ತನಿಖೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.[೩೦೧]

ವಿಜ್ಞಾನ, ನಾವೀನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆ (DSIT) UK ನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ, ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ, ಅನೇಕವು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮದೊಂದಿಗೆ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಲು ವಿಜ್ಞಾನ ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿವೆ.[೩೦೨] 2022 ರಲ್ಲಿ, UK ವಿಶ್ವದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧಗಳ 6.0 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿತು ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳ 8.8 ಪ್ರತಿಶತ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಇದು G7 ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರೆಜಿಲ್, ಚೀನಾ, ಭಾರತ, ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. UK ಈ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಫೀಲ್ಡ್-ವೇಯ್ಟೆಡ್ ಸಿಟೇಶನ್ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ಗಾಗಿ 1 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು.[೩೦೩] UK ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳು ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು, ನೇಚರ್, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಜರ್ನಲ್ ಮತ್ತು ದಿ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.[೩೦೪]

2024 ರ ವೇಳೆಗೆ UK ಟೆಕ್ ವಲಯವು US$1.2 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಿತು, ಇದು ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್ ವಲಯಗಳ ಸಂಯೋಜಿತ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿಸಿತು.[೩೦೫] ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಅನ್ನು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸ್ಥಾಪಕರನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ನಂಬರ್ ಒನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.[೩೦೬] UK ನ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಉದ್ಯಮವು ಮೌಲ್ಯದ ಮೂಲಕ ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ[೩೦೭] ಮತ್ತು 2026 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶವು ಐದನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು.[೩೦೮] UK 2025 ರ ಜಾಗತಿಕ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ 6 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು.[೩೦೯][೩೧೦]

ಸಾರಿಗೆ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]


ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ನಾರ್ಥಂಬರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಹೈ-ಸ್ಪೀಡ್ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ ಮುಖ್ಯ ಮಾರ್ಗ ರೈಲು
ಲಂಡನ್ ಸಿಟಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಏರುವ ವಿಮಾನ. ಲಂಡನ್ನ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಇದನ್ನು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಚಾರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅತಿಬಿಡಿಯಾದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

UK ನಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ಸಂಚಾರವು ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ, ದೂರ ಮತ್ತು ವೇಗವನ್ನು ಮೈಲುಗಳು, ಗಜಗಳು ಮತ್ತು ಮೈಲುಗಳು ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ (mph) ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. UK ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ವಾಹನಗಳು ವಾಹನದ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ಚಕ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ತ್ರಿಜ್ಯಾಕಾರದ ರಸ್ತೆ ಜಾಲವು 29,145 miles (46,904 km) ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆಗಳು, 2,173 miles (3,497 km) ಮೋಟಾರ್ವೇಗಳು ಮತ್ತು 213,750 miles (344,000 km) ಪಕ್ಕಾ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.[೧೩೦] ಲಂಡನ್ ಅನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ M25, ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಅತಿಬಿಡಿಯಾದ ಬೈಪಾಸ್ ಆಗಿದೆ.[೩೧೧] 2024 ರಲ್ಲಿ UK ನಲ್ಲಿ 41.7 ಮಿಲಿಯನ್ ನೋಂದಾಯಿತ ವಾಹನಗಳಿದ್ದವು.[೩೧೨]

UK 10,072 miles (16,209 km) ವ್ಯಾಪಕವಾದ ರೈಲು ಜಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೈಲು ಜಾಲವನ್ನು 1994 ಮತ್ತು 1997 ರ ನಡುವೆ ಖಾಸಗೀಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ನಂತರ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಲ್ಲಿ ವೇಗದ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು. ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೈಲ್ವೇಸ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನಲ್ಲಿ ರೈಲು ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಯೋಜಿತ ಸರ್ಕಾರಿ-ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. UK 2017 ರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರೈಲ್ವೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯ ತೀವ್ರತೆ, ಸೇವೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಎಂಟನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು.[೩೧೩]

ಒಂದು ರೈಲು ನೇರವಾಗಿ ಲಂಡನ್ನಿಂದ ಪ್ಯಾರಿಸ್ಗೆ ಓಡುತ್ತದೆ.[೩೧೪] ಇದನ್ನು ಯುರೋಸ್ಟಾರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾಲುವೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಚಾನಲ್ ಸುರಂಗದ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ. 23.5 ಮೈಲುಗಳ ಉದ್ದದಲ್ಲಿ, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದವಾದ ಸಮುದ್ರತಳದ ಸುರಂಗವಾಗಿದೆ.[೩೧೫] ಸುರಂಗದ ಮೂಲಕ ಫ್ರಾನ್ಸ್ಗೆ ಕಾರು ಸೇವೆಯೂ ಇದೆ, ಇದನ್ನು ಲೆಶಟಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಲಂಡನ್ ನಡುವೆ ಓಡುವ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವಾದ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಮಾರ್ಗವನ್ನು 2016 ರಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2022 ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.[೩೧೬][೩೧೭] ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಯೆಂದರೆ ಹೈ ಸ್ಪೀಡ್ 2 (HS2), 2019 ರಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ಹೈ-ಸ್ಪೀಡ್ ರೈಲು. ಇದು ಲಂಡನ್ ಅನ್ನು ಬರ್ಮಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಗಂಟೆಗೆ 225 ಮೈಲುಗಳ ವೇಗಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ.[೩೧೮][೩೧೯]

2023 ರಲ್ಲಿ UK ನಲ್ಲಿ 4 ಶತಕೋಟಿ ಬಸ್ ಪ್ರಯಾಣಗಳಿದ್ದವು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 1.8 ಶತಕೋಟಿ ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿವೆ.[೩೨೦] ಕೆಂಪು ಡಬಲ್-ಡೆಕ್ಕರ್ ಬಸ್ ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಐಕಾನ್ ಆಗಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ.[೩೨೧] ಲಂಡನ್ ಬಸ್ ಜಾಲವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ, ಪ್ರತಿ ವಾರದ ದಿನದಂದು 6,800 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಿಗದಿತ ಸೇವೆಗಳು ಸುಮಾರು 6 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು 700 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಭಿನ್ನ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಬಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.[೩೨೨]

2024 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಸುಮಾರು 292.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಿದವು.[೩೨೩] ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಲಂಡನ್ ಹೀಥ್ರೂ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ (83.9 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು), ಗ್ಯಾಟ್ವಿಕ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ (43.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು) ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ (30.8 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು).[೩೨೩] ಲಂಡನ್ ಹೀಥ್ರೂ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ರಾಜಧಾನಿಯ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ 15 miles (24 km) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ-ಅತಿಬಿಡಿಯಾದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಚಾರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಯಾವುದೇ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ;[೩೨೪] ಇದು UK ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ ಕ್ಯಾರಿಯರ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್, ಹಾಗೆಯೇ ವರ್ಜಿನ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಗೆ ಹಬ್ ಆಗಿದೆ.[೩೨೫] 2023 ರಲ್ಲಿ, 18.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 18.1 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಸಮುದ್ರದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.[೩೨೬]

ಶಕ್ತಿ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]


2021 ರಲ್ಲಿ UK ವಿಶ್ವದ 14 ನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಹಕ ಮತ್ತು 22 ನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದಕ ಆಗಿತ್ತು.[೩೨೭] ಇದು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ಇಂಧನ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ - BP ಮತ್ತು ಶೆಲ್.[೩೨೮]

ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಅರ್ಡ್ರೋಸನ್ ಮೇಲೆ ಗಾಳಿ ಟರ್ಬೈನ್ಗಳು. UK ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ.[೩೨೯]

ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಮೂಲಗಳು 2024 ರಲ್ಲಿ UK ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ವಿದ್ಯುತ್ನ 51 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು. ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿಯು 2024 ರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದು, UK ನ ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ನ 30 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದೆ.[೩೩೦] UK ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕರಾವಳಿ ಗಾಳಿ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಯಾರ್ಕ್ಶೈರ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿದೆ.[೩೩೧]

2023 ರಲ್ಲಿ UK ಒಂಬತ್ತು ಪರಮಾಣು ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, UK ನ ವಿದ್ಯುತ್ನ ಸುಮಾರು 15 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿದೆ.[೩೩೨] ನಿರ್ಮಾಣದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಎರಡು ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನಷ್ಟು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.[೩೩೩][೩೩೪] 1990 ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳು UK ನ ಒಟ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸುಮಾರು 25 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಹಳೆಯ ಸ್ಥಾವರಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದಂತೆ ಇದು ಕ್ರಮೇಣ ಕುಸಿಯಿತು. UK ಸರ್ಕಾರವು ಸಣ್ಣ ಮಾಡ್ಯುಲರ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ, ಅವು ಪರಮಾಣು ವಿದಳನದ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಮ್ಮಿಳನ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳ ಕಡೆಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಆ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು 2023 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಮ್ಮಿಳನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸಲು ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು, "2040 ರ ವೇಳೆಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಗ್ರಿಡ್-ಸಿದ್ಧ ಸಮ್ಮಿಳನ ರಿಯಾಕ್ಟರ್" ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.[೩೩೫]

2023 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜಿಸಲಾದ 1.1 ಬಿಲಿಯನ್ ತೈಲ ಸಮಾನ ಬ್ಯಾರೆಲ್ಗಳು "ಸಾಬೀತಾದ" ಮತ್ತು "ಸಂಭವನೀಯ" ಅನಿಲ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಮತ್ತು 2.3 ಬಿಲಿಯನ್ boe "ಸಾಬೀತಾದ" ಮತ್ತು "ಸಂಭವನೀಯ" ತೈಲ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿವೆ, ಇದು ಇಂಧನ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಆಮದುಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.[೩೩೬] UK ನ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ನಿಯಂತ್ರಕ ಪ್ರಕಾರ UK ಅನಿಲ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ದ್ರವೀಕೃತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲಕ್ಕಿಂತ (LNG) ಸರಿಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.[೩೩೭]

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024 ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರವನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು, ಇದು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು UK ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಮೂಲವಲ್ಲ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.[೩೩೦] UK ಪ್ರಸ್ತುತ ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಪೂರೈಕೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಶೇಲ್ ಅನಿಲಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಫ್ರಾಕಿಂಗ್ (ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್ ಒಡೆಯುವಿಕೆ) ಅನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ.[೩೩೮]

ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

UK ನಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿತ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿದೆ. 2022 ರಲ್ಲಿ 96 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಮನೆಗಳು ಒಳಚರಂಡಿ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.[೩೩೯] ಪರಿಸರ ಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ರಕಾರ, UK ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀರು ಸರಬರಾಜಿಗಾಗಿ ಒಟ್ಟು ನೀರು ಸೆಳೆಯುವಿಕೆಯು 2007 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ 16,406 ಮೆಗಾಲೀಟರ್ ಆಗಿತ್ತು.[೩೪೦]

ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ, ನೀರು ಮತ್ತು ಒಳಚರಂಡಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು 10 ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನೀರು ಮತ್ತು ಒಳಚರಂಡಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು 13 ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಖಾಸಗಿ "ನೀರು ಮಾತ್ರ" ಕಂಪನಿಗಳು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ, ಸದರಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಂಪನಿಯಾದ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ವಾಟರ್ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಘಟಕವಾದ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ವಾಟರ್ ಸಹ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.[೩೪೧]

ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
ವಯಸ್ಸಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದಂಪತಿಗಳು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು 24% ಜನರು 60 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.[೩೪೨]

2021 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಗಣತಿಗಳು ಯೋಜಿಸಿದಂತೆ ನಡೆದರೆ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದಿಂದಾಗಿ 2022 ರವರೆಗೆ ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಕಚೇರಿಯು UK ಯ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 21 ಮಾರ್ಚ್ 2021 ರ ಜೋಡಿಸಲಾದ ದಿನಾಂಕದೊಂದಿಗೆ UK ನ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ್ದರೆ 66,912,637 ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ.[೪] UK ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ 22 ನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. 2012 ಮತ್ತು 2013 ರಲ್ಲಿ ಜನನಗಳು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದವು, ಆದರೆ 2014 ಮತ್ತು 2015 ರಲ್ಲಿ ನಿವ್ವಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಲಸೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು.[೩೪೩] 2001 ಮತ್ತು 2011 ರ ನಡುವೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ 0.7 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.[೩೪೪] 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯು ಕಳೆದ 100 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, 0–14 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು 31 ರಿಂದ 18 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ ಮತ್ತು 65 ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನರ ಪ್ರಮಾಣವು 5 ರಿಂದ 16 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿದೆ.[೩೪೪] 2018 ರಲ್ಲಿ UK ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸರಾಸರಿ ವಯಸ್ಸು 41.7 ವರ್ಷಗಳು.[೧೩೦] 2021 ರ ಜನಗಣತಿಯು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 5.48 ಮಿಲಿಯನ್, ವೇಲ್ಸ್ನದು 3.1 ಮಿಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನದು 1.9 ಮಿಲಿಯನ್ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ.[೩೪೪]

Population of the United Kingdom by country (2024)[೩೪೫]
Country Land area Population Density
(/km2)
(km2) (%) People (%)
England 130,310 54% 58,620,101 85% 450
Scotland 77,901 32% 5,546,900 8% 71
Wales 20,737 9% 3,186,581 5% 154
Northern Ireland 13,547 6% 1,927,855 3% 142
United Kingdom 242,741 100% 69,281,437 100% 285

2021 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 56 ಮಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು, ಇದು UK ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು 84 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.[೩೪೪] ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ-ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, 2021 ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ಗೆ 434 ಜನರು,[೩೪೪] ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸಾಂದ್ರತೆಯೊಂದಿಗೆ,[೩೪೬][೩೪೭] ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ.[೩೪೮] ಲಂಡನ್ನ ವಿಶಾಲವಾದ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶವು ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ, 2024 ರಲ್ಲಿ 14.9 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.[೩೪೯]

ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ (2024)[೧೦]
ಪ್ರದೇಶ ಭೂ ಪ್ರದೇಶ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸಾಂದ್ರತೆ
(/km2)
(km2) (%) ಜನರು (%)
ಈಶಾನ್ಯ 8,581 6% 2,683,040 5% 313
ವಾಯುವ್ಯ 14,108 11% 7,516,113 13% 533
ಯಾರ್ಕ್ಶೈರ್ ಮತ್ತು ಹಂಬರ್ 15,404 12% 5,541,262 10% 360
ಪೂರ್ವ ಮಿಡ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ 15,624 12% 4,934,939 9% 316
ಪಶ್ಚಿಮ ಮಿಡ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ 12,998 10% 6,021,653 11% 463
ಪೂರ್ವ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ 19,116 15% 6,398,497 11% 335
ಗ್ರೇಟರ್ ಲಂಡನ್ 1,572 1% 8,866,180 15% 5,640
ಆಗ್ನೇಯ 19,072 15% 9,379,833 16% 492
ನೈಋತ್ಯ 23,836 18% 5,764,881 10% 242
ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ 130,310 100% 57,106,398 100% 438

2021 ರಲ್ಲಿ UK ಯಾದ್ಯಂತ ಒಟ್ಟು ಫಲವತ್ತತೆ ದರವು ಪ್ರತಿ ಮಹಿಳೆಗೆ 1.53 ಮಕ್ಕಳು,[೩೫೦] ಇದು 1964 ರಲ್ಲಿ ಶಿಶು ಉತ್ಕರ್ಷದ ಉತ್ತುಂಗದ ಪ್ರತಿ ಮಹಿಳೆಗೆ 2.95 ಮಕ್ಕಳಿಗಿಂತ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ,[೩೫೧] ಅಥವಾ 1815 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಮಹಿಳೆಗೆ 6.02 ಮಕ್ಕಳ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ[೩೫೨] ಮತ್ತು ಬದಲಿ ದರ 2.1 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. 2011 ರಲ್ಲಿ, UK ಯಲ್ಲಿ 47.3 ಪ್ರತಿಶತ ಜನನಗಳು ಅವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದವು.[೩೫೩] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಕಚೇರಿಯು 2015 ರಲ್ಲಿ 16 ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ UK ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ, 1.7 ಪ್ರತಿಶತವು ಸಲಿಂಗ, ಲೆಸ್ಬಿಯನ್ ಅಥವಾ ದ್ವಿಲಿಂಗಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ (2.0 ಪ್ರತಿಶತ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 1.5 ಪ್ರತಿಶತ ಮಹಿಳೆಯರು); 4.5 ಪ್ರತಿಶತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದವರು "ಇತರೆ", "ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲಿಲ್ಲ.[೩೫೪] UK ನಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡವರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 2001 ಮತ್ತು 2008 ರ ನಡುವಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯಿಂದ 65,000 ರಿಂದ 300,000 ರ ನಡುವೆ ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.[೩೫೫]

 
ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳು ಅಥವಾ ಪಟ್ಟಣಗಳು
(ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್: 2011ರ ಜನಗಣತಿಯ ನಿರ್ಮಿತ ಪ್ರದೇಶ;[೩೫೬] ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್: 2016ರ ವಸಾಹತು ಅಂದಾಜು;[೩೫೭] ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್: 2001ರ ಜನಗಣತಿಯ ನಗರ ಪ್ರದೇಶ)[೩೫೮]
ಕ್ರ.ಸಂ. ನಗರ ಪ್ರದೇಶ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕ್ರ.ಸಂ. ನಗರ ಪ್ರದೇಶ ಜನಸಂಖ್ಯೆ
೧ಲಂಡನ್ಗ್ರೇಟರ್ ಲಂಡನ್9,787,426೧೧ಬ್ರಿಸ್ಟಲ್ಬ್ರಿಸ್ಟಲ್617,280
೨ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ಗ್ರೇಟರ್ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್2,553,379೧೨ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್512,150
೩ಬರ್ಮಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ವೆಸ್ಟ್ ಮಿಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್2,440,986೧೩ಲೆಸ್ಟರ್ಲೆಸ್ಟರ್508,916
೪ಲೀಡ್ಸ್ವೆಸ್ಟ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್1,777,934೧೪ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್483,418
೫ಗ್ಲಾಸ್ಗೊಗ್ರೇಟರ್ ಗ್ಲಾಸ್ಗೊ985,290೧೫ಬ್ರೈಟನ್ ಬ್ರೈಟನ್ ಮತ್ತು ಹೋವ್474,485
೬ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್864,122೧೬ಬೋರ್ನ್‌ಮೌತ್ ದಕ್ಷಿಣ ಪೂರ್ವ ಡಾರ್ಸೆಟ್466,266
೭ಸೌತಾಂಪ್ಟನ್ದಕ್ಷಿಣ ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಷೈರ್855,569೧೭ಕಾರ್ಡಿಫ್ ಕಾರ್ಡಿಫ್390,214
೮ಟೈನ್ ಮೇಲಿನ ನ್ಯೂಕ್ಯಾಸಲ್ಟೈನ್‌ಸೈಡ್774,891೧೮ಮಿಡಲ್ಸ್‌ಬರೊಟೀಸ್‌ಸೈಡ್376,633
೯ನಾಟಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ನಾಟಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್729,977೧೯ಸ್ಟೋಕ್-ಆನ್-ಟ್ರೆಂಟ್ ಸ್ಟೋಕ್-ಆನ್-ಟ್ರೆಂಟ್372,775
೧೦ಶೆಫೀಲ್ಡ್ಶೆಫೀಲ್ಡ್685,368೨೦ಕೋವೆಂಟ್ರಿ ಕೋವೆಂಟ್ರಿ359,262

ಜನಾಂಗೀಯತೆ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜನರು 12 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲು ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಬಂದವರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು: ಸೆಲ್ಟ್ಸ್, ರೋಮನ್ನರು, ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ಗಳು, ನಾರ್ಸ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ಮನ್ನರು. ವೆಲ್ಶ್ ಜನರು UK ಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪು ಆಗಿರಬಹುದು.[೩೫೯] UK ಗೆ ಅಶ್ವೇತ ವಲಸೆಯ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ, ಲಿವರ್ಪೂಲ್ 1730 ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕಪ್ಪು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ,[೩೬೦] ಇದು 19 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಯುರೋಪ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಚೀನೀ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ.[೩೬೧]

2021 ರಲ್ಲಿ, UK ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 83.1 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಬಿಳಿಯರು, 8.6 ಪ್ರತಿಶತ ಏಷ್ಯನ್ ಅಥವಾ ಏಷ್ಯನ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್, 3.7 ಪ್ರತಿಶತ ಕಪ್ಪು ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು ಬ್ರಿಟಿಷ್, 2.7 ಪ್ರತಿಶತ ಮಿಶ್ರ ಜನಾಂಗೀಯತೆ, ಮತ್ತು 2.0 ಪ್ರತಿಶತ ಇತರೆ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.[೪] ಜನಾಂಗೀಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು UK ಯಾದ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. 2021 ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 46.2 ಪ್ರತಿಶತವು ಅಶ್ವೇತ ಜನಾಂಗೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಂದ ಬಂದವರು,[೩೬೨] ಇದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ನೈಋತ್ಯ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ, ವೇಲ್ಸ್,[೩೬೨] ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್[೩೬೩] ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ[೩೬೪] 10 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.

ಭಾಷೆ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಡಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟೊ ಅಧಿಕೃತ ಮತ್ತು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.[೩೬೫][೩೬೬] UK ಭಾಷೆಯನ್ನು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ, UK ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕಗಳು, ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು.[೩೬೭][೩೬೮]

UK ನಲ್ಲಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಉಪಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಚ್ಚಾರಣೆಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗಮನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ರಿಸೀವ್ಡ್ ಪ್ರನನ್ಸಿಯೇಶನ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಭಾಷಿಕರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.[೩೬೯] ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಪಭಾಷೆಗಳು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ವೆಲ್ಶ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರಿಶ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್. ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಬ್ರಮ್ಮಿ, ಕಾಕ್ನಿ, ಜಾರ್ಡಿ, ಮ್ಯಾಂಕ್ಯೂನಿಯನ್, ಸ್ಕೌಸ್, ವೆಸ್ಟ್ ಕಂಟ್ರಿ, ಯಾರ್ಕ್ಶೈರ್ ಮತ್ತು MLE (ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಲಂಡನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್) ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.[೩೭೦]

ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ನ್ಯೂರಿಯಲ್ಲಿ ದ್ವಿಭಾಷಾ ಫಲಕ (ಐರಿಶ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

ಮೂರು ಸ್ಥಳೀಯ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು UK ನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ: ವೆಲ್ಶ್, ಐರಿಶ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಗೇಲಿಕ್. 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ನಿಲುಗಡೆಗೊಂಡ ಕಾರ್ನಿಶ್ ಅನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸಣ್ಣ ಗುಂಪಿನ ಎರಡನೇ ಭಾಷಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.[೩೭೧][೨] 2021 ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ವೆಲ್ಶ್ ಮಾತನಾಡುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 538,300 (17.8 ಪ್ರತಿಶತ) ಆಗಿತ್ತು.[೩೭೨] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಸುಮಾರು 200,000 ವೆಲ್ಶ್ ಭಾಷಿಕರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.[೩೭೩] 2021 ರ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ 12.4 ಪ್ರತಿಶತ ಜನರು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿನ ಐರಿಶ್ ಭಾಷಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು 10.4 ಪ್ರತಿಶತವು ಅಲ್ಸ್ಟರ್-ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.[೩೭೪]

2001 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ 92,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು 2 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು, ಸ್ವಲ್ಪ ಗೇಲಿಕ್ ಭಾಷಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಇವರಲ್ಲಿ 72 ಪ್ರತಿಶತ ಔಟರ್ ಹೆಬ್ರಿಡೀಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.[೩೭೫] ವೆಲ್ಶ್ ಅಥವಾ ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಗೇಲಿಕ್ ಕಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.[೩೭೬] ಸ್ಕಾಟ್ಸ್, ಆರಂಭಿಕ ಉತ್ತರ ಮಧ್ಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನಿಂದ ಬಂದ ಭಾಷೆ, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಭೇದವಾದ ಅಲ್ಸ್ಟರ್ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ಜೊತೆಗೆ ಸೀಮಿತ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬದ್ಧತೆಗಳಿಲ್ಲದೆ.[೨][೩೭೭] ಏಪ್ರಿಲ್ 2020 ರಂತೆ UK ನಲ್ಲಿ ಕಿವುಡ ಜನರು ಬಳಸುವ ಸಂಕೇತ ಭಾಷೆಯಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್ (BSL) ನ ಸುಮಾರು 151,000 ಬಳಕೆದಾರರಿದ್ದಾರೆ.[೩೭೮]

2013 ರಲ್ಲಿ, UK ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 95 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಏಕಭಾಷಿಕ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷಿಕರು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.[೩೭೯] 2013 ರಲ್ಲಿ, 5 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ವಲಸೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ UK ಗೆ ತಂದ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.[೩೭೯] ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಭಾಷೆಗಳು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಗುಂಪಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬಿ, ಉರ್ದು, ಬೆಂಗಾಲಿ, ಸಿಲ್ಹೆಟಿ, ಹಿಂದಿ, ಪಹಾರಿ-ಪೊತ್ವಾರಿ, ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಗುಜರಾತಿ ಸೇರಿವೆ.[೩೮೦] 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಷ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಭಾಷೆಯಾಗಿತ್ತು, 546,000 ಭಾಷಿಕರೊಂದಿಗೆ.[೩೮೧] 2019 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಮುಕ್ಕಾಲು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಸ್ವಲ್ಪ ಅಥವಾ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.[೩೮೨]

ಧರ್ಮ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆ. ಇದು 1100 ರಿಂದ 40 ರಾಜರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ, 18 ರಾಜ ಸಮಾಧಿಗಳು, ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ 16 ರಾಜ ವಿವಾಹಗಳ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.

ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮವು 1,400 ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.[೩೮೩] ಬಹುಪಾಲು ನಾಗರಿಕರು ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರೂ, ನಿಯಮಿತ ಚರ್ಚ್ ಹಾಜರಾತಿಯು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಕುಸಿದಿದೆ,[೩೮೪] ಆದರೆ ವಲಸೆ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬದಲಾವಣೆಯು ಇಸ್ಲಾಂ ಮತ್ತು ಇತರ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ.[೩೮೫] ಇದು ಕೆಲವು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರಿಗೆ UK ಅನ್ನು ಬಹು-ನಂಬಿಕೆಯ,[೩೮೬] ಧರ್ಮನಿರಪೇಕ್ಷ,[೩೮೭] ಅಥವಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ನಂತರದ ಸಮಾಜ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.[೩೮೮]

2021 ರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ, 46.2 ಪ್ರತಿಶತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದವರು ತಾವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದರು, ನಂತರದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಇಸ್ಲಾಂ (6.5 ಪ್ರತಿಶತ), ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ (1.7 ಪ್ರತಿಶತ), ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ (0.9 ಪ್ರತಿಶತ), ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ (0.5 ಪ್ರತಿಶತ), ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ (0.5 ಪ್ರತಿಶತ), ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಇತರ ಧರ್ಮಗಳು (0.6 ಪ್ರತಿಶತ). ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದವರಲ್ಲಿ, 37.2 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಜನರು ತಾವು ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತಷ್ಟು 6.0 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಜನರು ಐಚ್ಛಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲಿಲ್ಲ.[೩೮೯] ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ, 42.3 ಪ್ರತಿಶತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್, 37.7% ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಅಥವಾ ಇತರ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್, 1.3 ಪ್ರತಿಶತ ಇತರ ಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರು, 17.4 ಪ್ರತಿಶತ ಧರ್ಮವಿಲ್ಲದವರು ಮತ್ತು 1.6 ಪ್ರತಿಶತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೇಳಿಲ್ಲ.[೩೯೦] ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ 2022 ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ, 51.1 ಪ್ರತಿಶತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಧರ್ಮವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ, 20.4 ಪ್ರತಿಶತ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಚರ್ಚ್, 13.3 ಪ್ರತಿಶತ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್, 5.1 ಪ್ರತಿಶತ ಇತರ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್, 2.2 ಪ್ರತಿಶತ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮತ್ತು 0.6 ಪ್ರತಿಶತ ಹಿಂದೂ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ, 1.2 ಪ್ರತಿಶತ ಇತರ ಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರು ಮತ್ತು 6.2 ಪ್ರತಿಶತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೇಳಿಲ್ಲ.[೩೯೧]

2007 ರ ಟಿಯರ್ಫಂಡ್ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಪ್ರತಿ ಹತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್ ನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಚರ್ಚ್ಗೆ ಹಾಜರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿದೆ.[೩೯೨] 2001 ಮತ್ತು 2011 ರ ಜನಗಣತಿಗಳ ನಡುವೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡವರಲ್ಲಿ 12 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಇಳಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು, ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡುವ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣವು ದ್ವಿಗುಣಗೊಂಡಿತು. ಇದು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುಂಪು ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿತ್ತು, ಮುಸ್ಲಿಮರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಸುಮಾರು 5 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.[೩೯೩]

ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಚರ್ಚ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತ ಚರ್ಚ್ ಆಗಿದೆ.[೩೯೪] ಇದು UK ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜನು ಅದರ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.[೩೯೫] ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಚರ್ಚ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚರ್ಚ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ರಾಜ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದು, ಅವನ ಅಥವಾ ಅವಳ ಪ್ರವೇಶದ ಮೇಲೆ "ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಪ್ರೆಸ್ಬಿಟೇರಿಯನ್ ಚರ್ಚ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು" ಪ್ರಮಾಣವಚನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.[೩೯೬][೨][೩೯೭] ವೇಲ್ಸ್ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು 1920 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತ ಚರ್ಚ್ ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ವಿಭಜನೆಗೆ ಮೊದಲು 1870 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತ ಚರ್ಚ್ ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಾಪಿತ ಚರ್ಚ್ ಇಲ್ಲ.[೩೯೮] 2001 ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪಂಥಗಳ ಅನುಸರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ UK-ವ್ಯಾಪಿ ಡೇಟಾ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, 62 ಪ್ರತಿಶತ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ಆಂಗ್ಲಿಕನ್, 13.5 ಪ್ರತಿಶತ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್, 6 ಪ್ರತಿಶತ ಪ್ರೆಸ್ಬಿಟೇರಿಯನ್, ಮತ್ತು 3.4 ಪ್ರತಿಶತ ಮೆಥೋಡಿಸ್ಟ್ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇತರ ಪಂಥಗಳ ಸಣ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ.[೩೯೯]

ವಲಸೆ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
ಏಪ್ರಿಲ್ 2007 ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 2008 ರವರೆಗೆ ಜನ್ಮ ದೇಶದ ಮೂಲಕ ಅಂದಾಜು ವಿದೇಶಿ-ಜನಿತ ಜನಸಂಖ್ಯೆ
2006 ರಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಮೂಲಕ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಾಗರಿಕರ ಅಂದಾಜು ಸಂಖ್ಯೆ:
  1,000,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ ಸಮಾನ
  500,000 - 999,999
  100,000 - 499,999
  50,000 - 99,999
  10,000 - 49,999
  5,000 - 9,999
  1,000 - 4,999
  100 - 999
  100 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ದತ್ತಾಂಶವಿಲ್ಲ
  UK

ವಲಸೆಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಏರಿಕೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ,[೪೦೦][೪೦೧] 1991 ಮತ್ತು 2001 ರ ನಡುವಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಚಳದ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಆಗಮನಗಳು ಮತ್ತು ವಲಸಿಗರ UK-ಜನಿತ ಮಕ್ಕಳು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. 2015 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 2014 ರಲ್ಲಿ UK ನೇರ ಜನನಗಳಲ್ಲಿ 27 ಪ್ರತಿಶತವು UK ಹೊರಗೆ ಜನಿಸಿದ ತಾಯಂದಿರಿಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದೆ.[೪೦೨]

2013 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 208,000 ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಜೆಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಾಗರಿಕರಾಗಿ ನೈಸರ್ಗಿಕೀಕರಣಗೊಂಡರು, ಇದು 1962 ರಿಂದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು 2014 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 125,800 ಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯಿತು. 2009 ಮತ್ತು 2013 ರ ನಡುವೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನೀಡಲಾದ ಸರಾಸರಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೌರತ್ವಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು 195,800 ಆಗಿತ್ತು. 2024 ರಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗೀಕರಣಗೊಂಡವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೂಲಗಳು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ, ಭಾರತೀಯ, ನೈಜೀರಿಯಾ, ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಇಟಾಲಿಯನ್, ಟರ್ಕಿಶ್, ರೊಮೇನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಇರಾನಿಯನ್. ಪೌರತ್ವವನ್ನು ನೀಡದೆ UK ನಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ನಿವಾಸವನ್ನು ನೀಡುವ ನೆಲೆಸುವಿಕೆಯ ಅನುದಾನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು[೪೦೩] 2013 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 154,700 ಆಗಿತ್ತು, ಇದು ಹಿಂದಿನ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.[೪೦೪] ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ನಿವ್ವಳ ವಲಸೆ (ವಲಸೆ ಬರುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ವಲಸೆ ಹೋಗುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮೈನಸ್ ಮಾಡಿದಾಗ) 2023 ರಲ್ಲಿ 860,000 ರ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ತಲುಪಿತು, 1.326 ಮಿಲಿಯನ್ ವಲಸೆ ಮತ್ತು 466,000 ವಲಸೆ ಹೋಗುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ. ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ, 2024 ರಲ್ಲಿ ನಿವ್ವಳ ವಲಸೆಯು 431,000 ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ, 948,000 ವಲಸೆ ಮತ್ತು 517,000 ವಲಸೆ ಹೋಗುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ.[೪೦೫]

ವಲಸೆ ಹೋಗುವಿಕೆಯು 19 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿತ್ತು. 1815 ಮತ್ತು 1930 ರ ನಡುವೆ, ಬ್ರಿಟನ್ನಿಂದ ಸುಮಾರು 11.4 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಿಂದ 7.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ವಲಸೆ ಹೋದರು.[೪೦೬][೪೦೭] 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಸುಮಾರು 300 ಮಿಲಿಯನ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಐರಿಶ್ ಮೂಲದ ಜನರು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜುಗಳು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.[೪೦೭] 2006 ರಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 5.5 ಮಿಲಿಯನ್ UK-ಜನಿತ ಜನರು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು,[೪೦೮][೪೦೯] ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಸ್ಪೇನ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ.[೪೦೮][೪೧೦]

ಶಿಕ್ಷಣ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]


ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣವು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇಶವು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸುಮಾರು 38 ಪ್ರತಿಶತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅಥವಾ ಕಾಲೇಜು ಪದವಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಶೇಕಡಾವಾರು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ.[೪೧೧] UK ಅನೇಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸೇರಿವೆ, ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.[೪೧೨][೪೧೩]

ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಶಿಕ್ಷಣವು UK ನ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಬೋಧನಾ ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ ಎಲ್ಲಾ UK ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾದ ಗರಿಷ್ಠ ವಾರ್ಷಿಕ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಟ್ಟದ ಆದಾಯವನ್ನು ತಲುಪುವುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವೇತನ ಮಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪುವವರು ಮಾತ್ರ ಸಾಮಾನ್ಯ ತೆರಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಪಾವತಿಸುತ್ತಾರೆ.[೪೧೪] ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಅವರ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿರುವ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಗರಿಷ್ಠ ಶುಲ್ಕ ಅಥವಾ ಶುಲ್ಕವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕೆಲವು NHS ಕೋರ್ಸ್ಗಳು ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಪಾವತಿಸುವ ವೇತನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು 2017 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವೈದ್ಯರು ತಮ್ಮ ತರಬೇತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ £230,000 ಸಬ್ಸಿಡಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.[೪೧೫][೪೧೬]

2022 ರಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು (PISA) 15 ವರ್ಷದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಓದುವಿಕೆ, ಗಣಿತ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ 14 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಸರಾಸರಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು 494 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದು, ಇದು OECD ಸರಾಸರಿ 478 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.[೪೧೭]

ಆರೋಗ್ಯ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
ಗ್ಲಾಸ್ಗೋದಲ್ಲಿನ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಯುರೋಪಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಆವರಣವಾಗಿದೆ

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಿದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ಆಧುನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯ (NHS) ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು 1948 ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಪೂರೈಕೆದಾರರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.[೪೧೮] NHS ನ ವ್ಯಾಪಕ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ಇದನ್ನು "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧರ್ಮ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.[೪೧೯][೪೨೦] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇಶವು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಿದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ (NHS ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, NHS ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ (ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್) ಮತ್ತು NHS ವೇಲ್ಸ್) ತನ್ನದೇ ಆದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಖಾಸಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಾ UK ಶಾಶ್ವತ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಗತ್ಯದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ತೆರಿಗೆಯಿಂದ ಪಾವತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯು, 2000 ರಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಹದಿನೈದನೇ-ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಹದಿನೆಂಟನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಶ್ರೇಣೀಕರಿಸಿದೆ.[೪೨೧]

1979 ರಿಂದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ವೆಚ್ಚವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.[೪೨೨] 2018 ರ OECD ಡೇಟಾವು, UK ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾದ ಆರೋಗ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ, UK ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ £3,121 ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.[೪೨೩] 2017 ರಲ್ಲಿ UK ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ £2,989 ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ, ಇದು ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರ ಸರಾಸರಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ.[೪೨೪]

ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಂಡಳಿ, ನರ್ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಿಡ್ವೈಫರಿ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರೇತರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಾಯಲ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮುಂತಾದ UK-ವ್ಯಾಪಿ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿವೆ. ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯು ನಾಲ್ಕು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿದೆ; ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯು UK ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ; ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ; ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯು ವೆಲ್ಶ್ ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.[೪೨೫]

ಸಂಸ್ಕೃತಿ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರದ ದ್ವೀಪ ಸ್ಥಾನಮಾನ, ಅದರ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ದೇಶಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಒಕ್ಕೂಟವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಕೇತಿಕತೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಅದರ ಮಾಜಿ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕದ ಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಕೆನಡಾ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು, ಇದು ಆಂಗ್ಲೋಸ್ಫಿಯರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ.[೪೨೬][೪೨೭] ಇದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಜಿ ವಸಾಹತುಗಳು ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ದೇಶಗಳಾಗಿವೆ, ಇವು ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.[೪೨೮][೪೨೯][೪೩೦] 2024 ರ ಜಾಗತಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು UK ಅನ್ನು 'ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ದೇಶಗಳ' ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ನಂತರ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.[೪೩೧]

ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಟಕ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಬರ್ನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಷೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್ ಅನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕವಿಗಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್, ಐಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್ ಮತ್ತು ಚಾನಲ್ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನಲ್ಲಿದೆ. 2022 ರಲ್ಲಿ, UK ನಲ್ಲಿ 669 ಮಿಲಿಯನ್ ಭೌತಿಕ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮಾರಾಟವಾದವು, ಇದು ಎಂದಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು.[೪೩೨] ಬ್ರಿಟನ್ ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ; ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಡೇನಿಯಲ್ ಡೆಫೊ, ರಡ್ಯಾರ್ಡ್ ಕಿಪ್ಲಿಂಗ್, ಲೆವಿಸ್ ಕರೋಲ್ ಮತ್ತು ಬಿಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಪಾಟರ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಸಹ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇತರ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಎ.ಎ. ಮಿಲ್ನೆ, ಎನಿಡ್ ಬ್ಲೈಟನ್, ಜೆ.ಆರ್.ಆರ್. ಟೋಲ್ಕಿನ್, ರೋಲ್ಡ್ ಡಾಲ್, ಟೆರ್ರಿ ಪ್ರಾಚೆಟ್ ಮತ್ತು ಜೆ.ಕೆ. ರೌಲಿಂಗ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್ ಅನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ಪುಸ್ತಕ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ.[೪೩೩]

ನಾಟಕಕಾರ ಮತ್ತು ಕವಿ ವಿಲಿಯಂ ಷೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್ ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದುವರೆಗಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾಟಕಕಾರ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕವಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.[೪೩೪] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ನಾಟಕವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನವೋದಯದಿಂದ ನಾಟಕದ ರೋಮಾಂಚಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ದಿ ಕ್ಯಾಂಟರ್ಬರಿ ಟೇಲ್ಸ್ ಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಜೆಫ್ರಿ ಚಾಸರ್, ಕವಿ ವಿಲಿಯಂ ವರ್ಡ್ಸ್ವರ್ತ್, ಮತ್ತು ಇತರ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಕವಿಗಳು, ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಿಕನ್ಸ್, ಎಚ್.ಜಿ. ವೆಲ್ಸ್, ಜಾರ್ಜ್ ಆರ್ವೆಲ್, ಆಲ್ಡಸ್ ಹಕ್ಸ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇಯಾನ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಪರಾಧ ಬರಹಗಾರ ಅಗಾಥಾ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.[೪೩೫] BBC ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬರಹಗಾರರ 100 ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ 25 ರಲ್ಲಿ 12 ಅನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಎಲಿಯಟ್, ವರ್ಜೀನಿಯಾ ವೂಲ್ಫ್, ಚಾರ್ಲೊಟ್ ಬ್ರಾಂಟೆ, ಎಮಿಲಿ ಬ್ರಾಂಟೆ, ಮೇರಿ ಶೆಲ್ಲಿ, ಜೇನ್ ಆಸ್ಟಿನ್, ಡೋರಿಸ್ ಲೆಸ್ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಜೇಡಿ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.[೪೩೬]

ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಆರ್ಥರ್ ಕೋನನ್ ಡಾಯ್ಲ್ (ಷರ್ಲಾಕ್ ಹೋಮ್ಸ್ ನ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ), ಸರ್ ವಾಲ್ಟರ್ ಸ್ಕಾಟ್, ಜೆ.ಎಂ. ಬ್ಯಾರಿ, ರಾಬರ್ಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಸ್ಟೀವನ್ಸನ್ (ಅವರ ಕಾದಂಬರಿ ಟ್ರೆಷರ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕಡಲ್ಗಳ್ಳರ ಚಿತ್ರಣದ ಮೇಲೆ ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು), ಮತ್ತು ಕವಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಬರ್ನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅವರನ್ನು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕವಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹ್ಯೂ ಮ್ಯಾಕ್ಡಿಯರ್ಮಿಡ್ ಮತ್ತು ನೀಲ್ ಎಂ. ಗನ್ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನವೋದಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು, ಇಯಾನ್ ರಾಂಕಿನ್ ಮತ್ತು ಇಯಾನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಕಠಿಣ ಕೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ. ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್ UNESCO ನ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಗರ ಆಗಿತ್ತು.[೪೩೭]

ವೆಲ್ಶ್ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಬ್ರಿಟನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ತಿಳಿದಿರುವ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ವೈ ಗೊಡೊಡಿನ್, ಬಹುಶಃ 6 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕುಂಬ್ರಿಕ್ ಅಥವಾ ಹಳೆಯ ವೆಲ್ಶ್ ನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ರಾಜ ಆರ್ಥರ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ತಿಳಿದಿರುವ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.[೪೩೮] ಆರ್ಥೂರಿಯನ್ ದಂತಕಥೆಯನ್ನು ಮೊನ್ಮೌತ್ನ ಜೆಫ್ರಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.[೪೩೯] ಡಫಿಡ್ ಅಪ್ ಗ್ವಿಲಿಮ್ (fl. 1320–1370) ಅವರನ್ನು ಅವರ ಕಾಲದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.[೪೪೦] ಡೇನಿಯಲ್ ಓವೆನ್ ಅವರು 1885 ರಲ್ಲಿ ರೈಸ್ ಲೆವಿಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮೊದಲ ವೆಲ್ಶ್-ಭಾಷಾ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರೆಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆಂಗ್ಲೋ-ವೆಲ್ಶ್ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದವರು ಡೈಲನ್ ಥಾಮಸ್ ಮತ್ತು ಆರ್. ಎಸ್. ಥಾಮಸ್, ಇವರನ್ನು 1996 ರಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಮುಖ ವೆಲ್ಶ್ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು ರಿಚರ್ಡ್ ಲೆವೆಲ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಕೇಟ್ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್.[೪೪೧][೪೪೨]

ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಬರಹಗಾರ ಸಿ.ಎಸ್. ಲೂಯಿಸ್, ಅವರು ಬೆಲ್ಫಾಸ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ದಿ ಕ್ರಾನಿಕಲ್ಸ್ ಆಫ್ ನಾರ್ನಿಯಾ ಅನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.[೪೪೩] ಎಲ್ಲಾ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಐರಿಶ್ ಬರಹಗಾರರು ಆಸ್ಕರ್ ವೈಲ್ಡ್,[೪೪೪] ಬ್ರಾಮ್ ಸ್ಟೋಕರ್ (ಡ್ರಾಕುಲಾ ಅನ್ನು ಬರೆದವರು)[೪೪೫] ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಷಾ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.[೪೪೬] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಹೊರಗಿನ ಮೂಲದವರಾದ ಆದರೆ UK ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ಅನೇಕ ಬರಹಗಾರರು ಇದ್ದಾರೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾನ್ರಾಡ್,[೪೪೭] ಟಿ.ಎಸ್. ಎಲಿಯಟ್,[೪೪೮] ಕಾಜುವೊ ಇಷಿಗುರೊ,[೪೪೯] ಸರ್ ಸಲ್ಮಾನ್ ರಶ್ದಿ[೪೫೦] ಮತ್ತು ಎಜ್ರಾ ಪೌಂಡ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.[೪೫೧]

ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅನುಭವವಾದ" ಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಅನುಭವದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜ್ಞಾನ ಮಾತ್ರ ಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಶಾಖೆಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು 'ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ', ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ 'ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರ್ಥದ ಶಾಲೆ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.[೪೫೨] ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅನುಭವವಾದದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಜಾನ್ ಲಾಕ್, ಜಾರ್ಜ್ ಬರ್ಕ್ಲಿ[lower-alpha ೨೧] ಮತ್ತು ಡೇವಿಡ್ ಹ್ಯೂಮ್; ಆದರೆ ಡಗಾಲ್ಡ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್, ಥಾಮಸ್ ರೀಡ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ "ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರ್ಥ" ಶಾಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಇಬ್ಬರು ಬ್ರಿಟನ್ನರು ನೈತಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾದ ಉಪಯುಕ್ತತಾವಾದಕ್ಕೂ ಗಮನಾರ್ಹರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಮೊದಲು ಜೆರೆಮಿ ಬೆಂಥಮ್ ಬಳಸಿದ ಮತ್ತು ನಂತರ ಜಾನ್ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಮಿಲ್ ಅವರ ಉಪಯುಕ್ತತಾವಾದ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ನೈತಿಕ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವಾಗಿದೆ.[೪೫೩]

ಮಾಧ್ಯಮ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

1922 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ BBC, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಿದ ರೇಡಿಯೋ, ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಪ್ರಸಾರ ನಿಗಮವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಸಾರಕವಾಗಿದೆ.[೪೫೪][೪೫೫][೪೫೬] ಇದು UK ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ದೇಶೀಯ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ದೂರದರ್ಶನ ಪರವಾನಗಿಯಿಂದ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.[೪೫೭] BBC ವರ್ಲ್ಡ್ ಸರ್ವಿಸ್ BBC ಯ ಒಡೆತನದ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಸಾರಕ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.[೪೫೮] ಇದು 40 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೋ ಸುದ್ದಿ, ಭಾಷಣ ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ.[೪೫೯]

UK ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಆಟಗಾರರು ITV ಸೇರಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ITV ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸುವ 15 ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರಕಗಳಲ್ಲಿ 11 ಅನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ,[೪೬೦] ಮತ್ತು ಸ್ಕೈ.[೪೬೧] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಡೈಲಿ ಮೇಲ್, ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್, ದಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್, ದಿ ಟೈಮ್ಸ್, ಮತ್ತು ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.[೪೬೨] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ದಿ ಸ್ಪೆಕ್ಟೇಟರ್, ದಿ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್, ನ್ಯೂ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ಮನ್ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ ಟೈಮ್ಸ್ ಸೇರಿವೆ.

ಗ್ರೇಟರ್ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ನ ಸಾಲ್ಫೋರ್ಡ್ನಲ್ಲಿರುವ ಮೀಡಿಯಾಸಿಟಿಯುಕೆ ಯುರೋಪ್ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮಾಧ್ಯಮ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಲಂಡನ್ UK ನಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಲ್ಲಿವೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ನಲ್ಲಿರುವ ಮೀಡಿಯಾಸಿಟಿಯುಕೆ ಸಹ ಗಮನಾರ್ಹ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ, ಮತ್ತು ಕಾರ್ಡಿಫ್ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ.[೪೬೩] ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಕೋಶಗಳು ಮತ್ತು ಡೇಟಾಬೇಸ್ಗಳು, ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು, ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಧ್ಯಮ, ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುದ್ದಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ UK ಪ್ರಕಾಶನ ವಲಯವು ಸುಮಾರು £20 ಶತಕೋಟಿ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು 167,000 ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುತ್ತದೆ.[೪೬೪] 2015 ರಲ್ಲಿ UK ಪ್ರತಿ ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ 2,710 ಪುಸ್ತಕ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು, ಇದು ಯಾವುದೇ ದೇಶಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು, ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಇತರ ಆಂಗ್ಲೋಫೋನ್ ದೇಶಗಳಿಗೆ ರಫ್ತಾಗಿವೆ.[೪೬೫]

2010 ರಲ್ಲಿ, UK ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 82.5 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಜನರು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬಳಕೆದಾರರಾಗಿದ್ದರು, ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 20 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣ.[೪೬೬] ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೀಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ಉದ್ಯಮವು ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು 2022 ರಿಂದ UK ಮಾರಾಟದ ಮೂಲಕ ಯುರೋಪ್ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವೀಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಜರ್ಮನಿಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿದೆ.[೪೬೭] ಇದು ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಂತರ ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ವೀಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ.[೪೬೮]

ದೃಶ್ಯ ಕಲೆ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
ಆಂಟನಿ ಗೋರ್ಮ್ಲಿ ಅವರ ಏಂಜೆಲ್ ಆಫ್ ದಿ ನಾರ್ತ್ ಶಿಲ್ಪವು ಉತ್ತರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಕಲಾವಿದರು ವಿಲಿಯಂ ಬ್ಲೇಕ್, ಜಾನ್ ಕಾನ್ಸ್ಟೇಬಲ್, ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಪಾಮರ್, ಮತ್ತು ಜೆ.ಎಂ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಟರ್ನರ್; ಭಾವಚಿತ್ರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರರು ಸರ್ ಜೋಶುವಾ ರೆನಾಲ್ಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲೂಸಿಯನ್ ಫ್ರಾಯ್ಡ್; ಭೂದೃಶ್ಯ ಕಲಾವಿದರು ಥಾಮಸ್ ಗೇನ್ಸ್ಬರೋ ಮತ್ತು ಎಲ್.ಎಸ್. ಲೌರಿ; ಕಲೆ ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲ ಚಳವಳಿಯ ಪ್ರವರ್ತಕ ವಿಲಿಯಂ ಮೋರಿಸ್; ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಕಾರ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಬೇಕನ್; ಪಾಪ್ ಕಲಾವಿದರು ಪೀಟರ್ ಬ್ಲೇಕ್, ರಿಚರ್ಡ್ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಡೇವಿಡ್ ಹಾಕ್ನಿ; ಪರಿಕಲ್ಪನಾ ಕಲೆ ಚಳವಳಿಯ ಪ್ರವರ್ತಕರು ಆರ್ಟ್ & ಲಾಂಗ್ವೇಜ್;[೪೬೯] ಸಹಯೋಗಿ ಜೋಡಿ ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್; ಅಮೂರ್ತ ಕಲಾವಿದ ಹೊವಾರ್ಡ್ ಹಾಡ್ಕಿನ್; ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಆಂಟನಿ ಗೋರ್ಮ್ಲಿ, ಅನೀಶ್ ಕಪೂರ್ ಮತ್ತು ಹೆನ್ರಿ ಮೂರ್. 1980 ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧ ಮತ್ತು 1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿನ ಸಾಚಿ ಗ್ಯಾಲರಿ "ಯುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಲಾವಿದರು" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬಹು-ಪ್ರಕಾರದ ಕಲಾವಿದರ ಗುಂಪನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು: ಡೇಮಿಯನ್ ಹಿರ್ಸ್ಟ್, ಕ್ರಿಸ್ ಆಫಿಲಿ, ರೇಚೆಲ್ ವೈಟ್ರೀಡ್, ಟ್ರೇಸಿ ಎಮಿನ್, ಮಾರ್ಕ್ ವಾಲಿಂಗರ್, ಸ್ಟೀವ್ ಮ্যাক್ವೀನ್, ಸ್ಯಾಮ್ ಟೇಲರ್-ವುಡ್ ಮತ್ತು ಚಾಪ್ಮನ್ ಸಹೋದರರು ಈ ಸಡಿಲವಾದ ಮೈತ್ರಿಯ ಚಳವಳಿಯ ಹೆಚ್ಚು-ಪರಿಚಿತ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿನ ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ದೃಶ್ಯ ಕಲೆಗಳ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. UK ನಲ್ಲಿ ಕಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಶಾಲೆಗಳು: ಲಂಡನ್ ಕಲಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಆರು-ಶಾಲೆಗಳು), ಇದರಲ್ಲಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಡಿಸೈನ್ ಮತ್ತು ಚೆಲ್ಸಿಯಾ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಡಿಸೈನ್ ಸೇರಿವೆ; ಗೋಲ್ಡ್ ಸ್ಮಿತ್ಸ್, ಲಂಡನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ; ಸ್ಲೇಡ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ (ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್ನ ಭಾಗ); ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್; ರಾಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್; ಮತ್ತು ದಿ ರಸ್ಕಿನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಡ್ರಾಯಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ (ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಭಾಗ). ಕೋರ್ಟಾಲ್ಡ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಕಲೆಯ ಇತಿಹಾಸದ ಬೋಧನೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. UK ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗ್ಯಾಲರಿ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪೋರ್ಟ್ರೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಟೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್, ಮತ್ತು ಟೇಟ್ ಮಾಡರ್ನ್ (ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಆಧುನಿಕ ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿ, ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 4.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಸಂದರ್ಶಕರೊಂದಿಗೆ).[೪೭೦]

ಸಂಗೀತ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
ದಿ ಪ್ರಾಮ್ಸ್ ಒಂದು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಉತ್ಸವವಾಗಿದ್ದು, ಹೆನ್ರಿ ವುಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ನ ರಾಯಲ್ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಎಲ್ಗರ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಯೋಜಕರ ಸಂಗೀತವನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತದೆ.

ವಿವಿಧ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತವು UK ನಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ, ವೇಲ್ಸ್ನ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ ಸೇರಿವೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಜಾನಪದವು ಬಲವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ನೃತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಧುರ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಕಾರ್ಡಿಯನ್ ಮತ್ತು ಪಿಡುಪುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.[೪೭೧] ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಜಾನಪದವು ಚುರುಕಾದ ಟೆಂಪೋಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯ ಟ್ಯೂನ್ಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುವ ಪಿಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.[೪೭೨] ವೆಲ್ಶ್ ಜಾನಪದವು ವೇಲ್ಸ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಾಡಲ್ಪಡುವ ಸಮೂಹ ಗಾಯನ ಮತ್ತು ಗೀತ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.[೪೭೩] ಉತ್ತರ ಐರಿಶ್ ಜಾನಪದವು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಐರಿಶ್ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಪಿಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಳಲುಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡುತ್ತದೆ.[೪೭೪]

ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಟ್ಯೂಡರ್ ಅವಧಿಯ ನವೋದಯ ಸಂಗೀತ ಇದೆ, ಥಾಮಸ್ ಟಾಲಿಸ್, ಜಾನ್ ಟೇವರ್ನರ್, ವಿಲಿಯಂ ಬೈರ್ಡ್, ಓರ್ಲ್ಯಾಂಡೊ ಗಿಬ್ಬನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಡೌಲ್ಯಾಂಡ್ ಅವರ ಸಾಮೂಹಿಕ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಮ್ಯಾಡ್ರಿಗಲ್ಗಳು ಮತ್ತು ಲ್ಯೂಟ್ ಸಂಗೀತ. ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯ ನಂತರ, ಹೆನ್ರಿ ಪರ್ಸೆಲ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ನಾಟಕೀಯ ಮಾಸ್ಕ್ಗಳು, ಸ್ತೋತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಮಧುರಗಳ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು, ನಂತರ ಥಾಮಸ್ ಆರ್ನ್ ಮತ್ತು ಇತರರು. ಜಾರ್ಜ್ ಫ್ರಿಡೆರಿಕ್ ಹ್ಯಾಂಡೆಲ್ ಜಾರ್ಜ್ II ರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕಕ್ಕಾಗಿ ಜಡೋಕ್ ದಿ ಪ್ರೀಸ್ಟ್ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು; ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಭವಿಷ್ಯದ ರಾಜರ ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಮಾರಂಭದ ಸಂಗೀತವಾಯಿತು. ಹ್ಯಾಂಡೆಲ್ನ ಅನೇಕ ಆರಾಧನಾ ಸಂಗೀತಗಳು, ಅವನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮೆಸ್ಸಿಯಾ ನಂತಹವು, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.[೪೭೫]

19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಆರ್ಥರ್ ಸುಲ್ಲಿವಾನ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಗೀತರಚನೆಕಾರ ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಎಸ್. ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ತಮ್ಮ ಜನಪ್ರಿಯ ಸವೊಯ್ ಒಪೆರಾಗಳನ್ನು ಬರೆದರು, ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಎಲ್ಗರ್ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಸಂಯೋಜಕರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಮತ್ತು ಅದರ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತದಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುಸ್ತಾವ್ ಹೋಲ್ಸ್ಟ್, ರಾಲ್ಫ್ ವಾನ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬೆಂಜಮಿನ್ ಬ್ರಿಟನ್, ಆಧುನಿಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಒಪೆರಾದ ಪ್ರವರ್ತಕ. ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಅನೇಕ ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಗಮನಾರ್ಹರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಗೀತದ ಗುರುತಿನ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ: ಪೀಟರ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ವೆಲ್ ಡೇವಿಸ್ (ಓರ್ಕ್ನಿ), ಹ್ಯಾರಿಸನ್ ಬರ್ಟ್ವಿಸಲ್ (ಪೌರಾಣಿಕ), ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಟೇವನರ್ (ಧಾರ್ಮಿಕ).[೪೭೬] ಇತ್ತೀಚಿನ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಯಕರು ಆಲ್ಫಿ ಬೊ, ಬ್ರಿನ್ ಟೆರ್ಫೆಲ್, ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಜೆಂಕಿನ್ಸ್, ಮೈಕೆಲ್ ಬಾಲ್, ರೋಡರಿಕ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್, ರಸೆಲ್ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಬ್ರೈಟ್ಮನ್ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ನಿಕೋಲಾ ಬೆನೆಡೆಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ನಿಗೆಲ್ ಕೆನಡಿ ತಮ್ಮ ಪಿಟೀಲು ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.[೪೭೭]

ದಿ ನ್ಯೂ ಗ್ರೋವ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅಂಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಷಿಯನ್ಸ್ ಪ್ರಕಾರ "ಪಾಪ್ ಸಂಗೀತ" ಎಂಬ ಪದವು 1950 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ ಅಂಡ್ ರೋಲ್ ನ "ಹೊಸ ಯುವ ಸಂಗೀತ" ದೊಂದಿಗಿನ ಸಮ್ಮಿಳನವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬ್ರಿಟನ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.[೪೭೮] ದಿ ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಬೀಟಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್ಸ್ ನಂತಹ ಕಲಾವಿದರು 1960 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಾಪ್ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತದ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ತಳ್ಳಿದರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.[೪೭೯] ಬರ್ಮಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೆವಿ ಮೆಟಲ್ ನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವೆಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು, ಬ್ಯಾಂಡ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಸಬಾತ್ 1960 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.[೪೮೦] ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟನ್ ರಾಕ್ ಸಂಗೀತದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಲಾವಿದರು ಹಾರ್ಡ್ ರಾಕ್,[೪೮೧] ರಾಗ ರಾಕ್, ಹೆವಿ ಮೆಟಲ್,[೪೮೨] ಸ್ಪೇಸ್ ರಾಕ್, ಗ್ಲಾಮ್ ರಾಕ್,[೪೮೩] ಗೋಥಿಕ್ ರಾಕ್,[೪೮೪] ಸೈಕೆಡೆಲಿಕ್ ರಾಕ್[೪೮೫] ಮತ್ತು ಪಂಕ್ ರಾಕ್ ಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದರು.[೪೮೬] ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಲಾವಿದರು ನಿಯೋ ಸೋಲ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಡಬ್ಸ್ಟೆಪ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.[೪೮೭] UK ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಜೊತೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ಮಾತನಾಡುವ ರಾಪರ್ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್ಮ್ಝಿ, ಕಾನೊ, ಯ್ಯಾಂಗ್ ಬೇನ್, ರಾಮ್ಜ್, ಲಿಟಲ್ ಸಿಮ್ಜ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕೆಪ್ಟಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.[೪೮೮]

ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಗ್ಲಾಸ್ಗೋದಲ್ಲಿನ ಒವಿಒ ಹೈಡ್ರೋ, 14,500 ಆಸನಗಳ ಸಭಾಂಗಣವಾಗಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದ ಅತಿಬಿಡಿಯಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಹತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ[೪೮೯]

ಬೀಟಲ್ಸ್ 1 ಶತಕೋಟಿ ಘಟಕಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಆಗಿದ್ದು, ಜೊತೆಗೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.[೪೯೦][೪೯೧][೪೯೨][೪೯೩] ಕಳೆದ 50 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಡುಗೆದಾರರು ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್ಸ್, ಪಿಂಕ್ ಫ್ಲಾಯ್ಡ್, ಕ್ವೀನ್, ಲೆಡ್ ಝೆಪ್ಪೆಲಿನ್, ಬೀ ಗೀಸ್ ಮತ್ತು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್, ಇವರೆಲ್ಲರೂ 200 ಮಿಲಿಯನ್ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.[೪೯೪] ಬ್ರಿಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು BPI ಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂದಾಹು ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಅಸಾಧಾರಣ ಕೊಡುಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಕೆಲವು ಸ್ವೀಕರ್ತರಲ್ಲಿ ದಿ ಹೂ, ಡೇವಿಡ್ ಬೋವಿ, ಎರಿಕ್ ಕ್ಲಾಪ್ಟನ್, ರಾಡ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್, ದಿ ಪೋಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲೀಟ್ವುಡ್ ಮ್ಯಾಕ್ (ಇವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಬ್ಯಾಂಡ್) ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.[೪೯೫] ಇತ್ತೀಚಿನ UK ಸಂಗೀತ ಕಲಾವಿದರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಮೈಕೆಲ್, ಓಯಸಿಸ್, ಸ್ಪೈಸ್ ಗರ್ಲ್ಸ್, ರೇಡಿಯೋಹೆಡ್, ಕೋಲ್ಡ್ಪ್ಲೇ, ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಮಂಕೀಸ್, ರಾಬಿ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್, ಏಮಿ ವೈನ್ಹೌಸ್, ಸುಸಾನ್ ಬೊಯ್ಲ್, ಅಡೆಲ್, ಎಡ್ ಶೀರನ್, ಲೆವಿಸ್ ಕಪಾಲ್ಡಿ, ವನ್ ಡೈರೆಕ್ಷನ್, ಹ್ಯಾರಿ ಸ್ಟೈಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡುವಾ ಲಿಪಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.[೪೯೬] 2024 ರಂತೆ UK ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಂಗೀತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ ಯುಎಸ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ನಂತರ,[೪೯೭] ಮತ್ತು 2021 ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ ನಂತರ ಸಂಗೀತದ ಎರಡನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಫ್ತುದಾರವಾಗಿತ್ತು.[೪೯೮]

ಅನೇಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಗರಗಳು ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿವೆ. ಲಿವರ್ಪೂಲ್ನ ಕಲಾವಿದರು 54 UK ಚಾರ್ಟ್ ನಂಬರ್ 1 ಹಿಟ್ ಸಿಂಗಲ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಯಾವುದೇ ನಗರಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು.[೪೯೯] ಗ್ಲಾಸ್ಗೋದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು 2008 ರಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು UNESCO ನಿಂದ ಸಂಗೀತದ ನಗರ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.[೫೦೦] ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಆಸಿಡ್ ಹೌಸ್ ನಂತಹ ನೃತ್ಯ ಸಂಗೀತದ ಹರಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1990 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ, ಬ್ರಿಟ್ಪಾಪ್ ನಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು. ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಂಗೀತದ ಉಪ-ಪ್ರಕಾರಗಳಾದ ಡ್ರಮ್ ಮತ್ತು ಬಾಸ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಮೂಲಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.[೫೦೧]

UK ನೃತ್ಯ ಸಂಗೀತವು ಬ್ಲಾಕ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೌಂಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಕಲ್ಚರ್ ಮತ್ತು 60 ಮತ್ತು 70 ರ ದಶಕಗಳ ನ್ಯೂ ಏಜ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ಲರ್ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ,[೫೦೨] ಇದು ಶಿಕಾಗೋ ಹೌಸ್ ಮತ್ತು ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್ ಟೆಕ್ನೋ ದೃಶ್ಯಗಳ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. 1980 ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ನೃತ್ಯ ಸಂಗೀತವು ರೇವ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಸಿಡ್ ಹೌಸ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡಿತು, ಇವುಗಳು ನವೀನ ರೆಕಾರ್ಡ್ಗಳೊಂದಿಗೆ (ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಇ'ಸ್ ಸೆಸೇಮ್ಸ್ ಟ್ರೀಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೊಡಿಜಿಯ ಚಾರ್ಲಿ ನಂತಹವು) ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ಬಂದವು[೫೦೩] ಮತ್ತು ಇಬಿಜಾ ಕ್ಲಬ್ ದೃಶ್ಯದಿಂದ ತಂದ ಬಾಲೆರಿಕ್ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಇದು ಯುಕೆ ಗ್ಯಾರೇಜ್, ಸ್ಪೀಡ್ ಗ್ಯಾರೇಜ್, ಡ್ರಮ್ ಮತ್ತು ಬಾಸ್, ಜಂಗಲ್, ಟ್ರಾನ್ಸ್, ಮತ್ತು ಡಬ್ಸ್ಟೆಪ್ ನಂತಹ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಹಿಂದಿನ ಮತ್ತು ವರ್ತಮಾನದ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ UK ನೃತ್ಯ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ 808 ಸ್ಟೇಟ್, ಆರ್ಬಿಟಲ್, ದಿ ಪ್ರೊಡಿಜಿ, ಅಂಡರ್ವರ್ಲ್ಡ್, ರೋನಿ ಸೈಜ್, ಲೆಫ್ಟ್ಫೀಲ್ಡ್, ಮ್ಯಾಸಿವ್ ಅಟ್ಯಾಕ್, ಗ್ರೂವ್ ಅರ್ಮಾಡಾ, ಫ್ಯಾಟ್ಬಾಯ್ ಸ್ಲಿಮ್, ಫೇತ್ಲೆಸ್, ಬೇಸ್ಮೆಂಟ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸ್, ಕೆಮಿಕಲ್ ಬ್ರದರ್ಸ್, ಡಿಸ್ಕ್ಲೋಷರ್, ಕ್ಯಾಲ್ವಿನ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್, ಮತ್ತು ಫ್ರೆಡ್ ಅಗೇನ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.[೫೦೪] ಇತರ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ UK ಡಿಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಡ್ಜ್ ಜೂಲ್ಸ್, ಪೀಟ್ ಟಾಂಗ್, ಕಾರ್ಲ್ ಕಾಕ್ಸ್, ಪಾಲ್ ಓಕೆನ್ಫೋಲ್ಡ್, ಜಾನ್ ಡಿಗ್ವೀಡ್ ಮತ್ತು ಸಾಷಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.[೫೦೫]

ಚಲನಚಿತ್ರ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಚಲನಚಿತ್ರದ ಇತಿಹಾಸದ ಮೇಲೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಹಿಚ್‌ಕಾಕ್, ಅವರ ವೆರ್ಟಿಗೋ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಚಲನಚಿತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ,[೫೦೬] ಮತ್ತು ಲಾರೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಅರೇಬಿಯಾ ಅನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಡೇವಿಡ್ ಲೀನ್, ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ನಿರ್ದೇಶಕರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.[೫೦೭] ಇತ್ತೀಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ನೋಲನ್, ಸ್ಯಾಮ್ ಮೆಂಡಿಸ್, ಸ್ಟೀವ್ ಮೆಕ್‌ಕ್ವೀನ್, ರಿಚರ್ಡ್ ಕರ್ಟಿಸ್, ಡ್ಯಾನಿ ಬಾಯಲ್, ಟೋನಿ ಸ್ಕಾಟ್ ಮತ್ತು ರಿಡ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.[೫೦೮][೫೦೯][೫೧೦][೫೧೧] ಅನೇಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಟರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅತ್ಯಂತ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಕೆಲವು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯ ಗಳಿಸಿದ ಎರಡು ಚಲನಚಿತ್ರ ಸರಣಿಗಳು (ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಬಾಂಡ್) ಸೇರಿವೆ.[೫೧೨]

2019 ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತು. ಅವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು £10.3 ಬಿಲಿಯನ್ ಆದಾಯ ಗಳಿಸಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಆದಾಯದ ಶೇಕಡಾ 28.7ರಷ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.[೫೧೩] 2019ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಆದಾಯ ಒಟ್ಟು £1.25 ಬಿಲಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 176 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಪ್ರವೇಶ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.[೫೧೪] 2023ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳ ಶೂಟಿಂಗ್ ಸ್ಥಳದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 6.9 ಮಿಲಿಯನ್ ಚದರ ಅಡಿಗಳಷ್ಟಿತ್ತು. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 1 ಮಿಲಿಯನ್ ಚದರ ಅಡಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಣಾ ಯೋಜನೆಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು.[೫೧೫] ವಾರ್ಷಿಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಅಂಡ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.[೫೧೬]

ಪಾಕಪದ್ಧತಿ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
Fish and chips, ನಿಂಬೆ, ಟಾರ್ಟರ್ ಸಾಸ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಶ್ಡ್ ಬಟಾಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಹಾರ

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು ಅದರ ಭೂಮಿ, ವಸಾಹತುಗಳು, ಹೊಸ ವಸಾಹತುಗಾರರು ಮತ್ತು ವಲಸಿಗರ ಆಗಮನ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಆಹಾರವು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸರಳ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.[೫೧೭] ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಾನುವಾರದ ರೋಸ್ಟ್ ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗೋಮಾಂಸ, ಕುರಿಮಾಂಸ, ಕೋಳಿ ಅಥವಾ ಹಂದಿಮಾಂಸದ ರೋಸ್ಟ್ ಮಾಂಸ, ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಸಾಕಲ್ಪಟ್ಟ (ಮತ್ತು ಗೋಮಾಂಸದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹುಲ್ಲು ತಿನ್ನಿಸಲಾದ) ಮಾಂಸವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರೋಸ್ಟ್ ಮಾಂಸವನ್ನು ಹುರಿದ ಅಥವಾ ಬೇಯಿಸಿದ ತರಕಾರಿಗಳು, ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಪುಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಂಸದ ಪೈಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ಯೂಗಳು ಸೇರಿವೆ. 2019ರಲ್ಲಿ YouGov ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಹಾರಗಳಿಗೆ ಜನರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಅಳೆಯಲಾಯಿತು. ಶೇಕಡಾ 80ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಭಾನುವಾರದ ರೋಸ್ಟ್, ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಪುಡಿಂಗ್, ಫಿಶ್ ಅಂಡ್ ಚಿಪ್ಸ್, ಕ್ರಂಪೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಉಪಾಹಾರವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿತು.[೫೧೮]

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡುವ ಅನೇಕ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳಿವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ The Good Food Guide ಮತ್ತು Harden's ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳಿವೆ. 2025ರಲ್ಲಿ 197 ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳು ಮಿಶೆಲಿನ್ ನಕ್ಷತ್ರ ಪಡೆದಿದ್ದವು; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳು ಮೂರು-ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಪಡೆದಿವೆ.[೫೧೯] ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಹಿ ಆಹಾರಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳ ದೀರ್ಘ ಪಟ್ಟಿಯೇ ಇದೆ. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಚಹಾವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಾದ್ಯಂತದ ಚಹಾ ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಚಹಾದೊಂದಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಲಘು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಪರಂಪರೆಯು ಸುಮಾರು 1840ರವರೆಗೆ ಹಿಂದಿನದು.[೫೨೦] ಜುಲೈ 2024ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡಾ 3ರಷ್ಟು ಜನರು ವೀಗನ್ ಆಹಾರಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಶೇಕಡಾ 6ರಷ್ಟು ಜನರು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು, ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ 13ರಷ್ಟು ಜನರು ಫ್ಲೆಕ್ಸಿಟೇರಿಯನ್ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಆಹಾರಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರು) ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.[೫೨೧] ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ "ಬಲವಾದ, ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಮಸಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳ" ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹರಡಲು ನೆರವಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಜನರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಚಿಕನ್ ಟಿಕ್ಕಾ ಮಸಾಲಾಯಂತಹ ಸಂಕರ ಆಹಾರಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ.[೫೨೨]

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರೋಪಬ್‌ಗಳು ಇವೆ ಮತ್ತು ಪೇಲ್ ಏಲ್, ಇಂಡಿಯಾ ಪೇಲ್ ಏಲ್, ಬಿಟರ್, ಬ್ರೌನ್ ಏಲ್, ಪೋರ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೌಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಬಿಯರ್ ಶೈಲಿಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಮದ್ಯಪಾನೀಯಗಳ ಮೂಲಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಬಿಯರ್ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋಬ್ರೂವರಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.[೫೨೩] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ಇತರ ಜನಪ್ರಿಯ ಮದ್ಯಪಾನೀಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಚ್ ವಿಸ್ಕಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವೈನ್, ಜಿನ್, ಪೆರಿ ಮತ್ತು ಸೈಡರ್ ಸೇರಿವೆ.

ಕ್ರೀಡೆ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
2023ರ ಎಫ್‌ಎ ಕಪ್ ಫೈನಲ್ನಲ್ಲಿ ವೆಂಬ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಸಿಟಿ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ನಡುವಿನ ಪಂದ್ಯ
ಗಾಲ್ಫ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಓಲ್ಡ್ ಕೋರ್ಸ್ ಅಟ್ ಸೇಂಟ್ ಆಂಡ್ರ್ಯೂಸ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.

ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್, ಟೆನಿಸ್, ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್, ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್, ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್, ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್, ರಗ್ಬಿ ಸೆವೆನ್ಸ್, ಗಾಲ್ಫ್, ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್, ನೆಟ್‌ಬಾಲ್, ವಾಟರ್ ಪೋಲೊ, ಫೀಲ್ಡ್ ಹಾಕಿ, ಬಿಲಿಯರ್ಡ್ಸ್, ಡಾರ್ಟ್ಸ್, ರೋಯಿಂಗ್, ರೌಂಡರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಕೆಟ್ಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು ಅಥವಾ ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡವು. ಅನೇಕ ಆಧುನಿಕ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಹಿತೆಗಳು ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಸಂಹಿತೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.[lower-alpha ೨೨]

2003ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ.[೫೨೬] ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು FIFA ಕ್ಲಬ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವೆಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಈ ರೀತಿಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾಗಿದೆ. ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಎಬೆನೀಜರ್ ಕಾಬ್ ಮಾರ್ಲಿ ಅವರು 1863ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರೂಪಿಸಿದರು.[೫೨೭] ನಾಲ್ಕು ಹೋಮ್ ನೇಷನ್ಸ್ಗಳಾದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಸಂಘ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡ ಮತ್ತು ಲೀಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ FIFA ಜೊತೆಗೆ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಬೋರ್ಡ್ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಡಳಿತ ಸದಸ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನ ಉನ್ನತ ವಿಭಾಗವಾದ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುವ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಲೀಗ್ ಆಗಿದೆ.[೫೨೮] ಮೊದಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು 30 ನವೆಂಬರ್ 1872ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ನಡುವೆ ಆಡಲಾಯಿತು.[೫೨೯] ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದೇಶಗಳಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತವೆ.[೫೩೦]

2003ರಲ್ಲಿ ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿತ್ತು.[೫೨೬] ಈ ಕ್ರೀಡೆಯು ವಾರ್ವಿಕ್‌ಶೈರ್‌ನ ರಗ್ಬಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ರಗ್ಬಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯವು 27 ಮಾರ್ಚ್ 1871ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ನಡುವೆ ನಡೆಯಿತು.[೫೩೧][೫೩೨] ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್, ಐರ್ಲೆಂಡ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಟಲಿ ಉತ್ತರ ಗೋಳಾರ್ಧದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾದ ಸಿಕ್ಸ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತವೆ. ಕ್ರೀಡಾ ಆಡಳಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಆಟವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.[೫೩೩] ಪ್ರತಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಹೋಮ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಐರಿಷ್ ಲಯನ್ಸ್ ಎಂಬ ಸಂಯುಕ್ತ ತಂಡವನ್ನು ರಚಿಸಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವನ್ನು 1908, 1948 ಮತ್ತು 2012ರಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿತು. ಈ ಮೂರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ಲಂಡನ್ ಆತಿಥೇಯ ನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಬರ್ಮಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ 2022ರ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಒಂದು ದೇಶವು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ ಏಳನೇ ಸಂದರ್ಭವಾಯಿತು (ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಬಾರಿ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿವೆ).[೫೩೪]

ಚಿಹ್ನೆಗಳು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
ಲಂಡನ್‌ನ ದಿ ಮಾಲ್ನಲ್ಲಿ ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ ಧ್ವಜಗಳು

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಧ್ವಜವನ್ನು ಯೂನಿಯನ್ ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.[೫೩೫] ಇದನ್ನು 1606ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಧ್ವಜ (ಇದು ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಧ್ವಜ (ಇದು ಸೇಂಟ್ ಆಂಡ್ರ್ಯೂರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ)ಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. 1801ರಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಧ್ವಜವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.[೫೩೬] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ರಚನೆಯಾಗುವ ಮೊದಲು ವೇಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅನುಬಂಧಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, ಯೂನಿಯನ್ ಫ್ಲ್ಯಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಯೂನಿಯನ್ ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ ಅನ್ನು ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು 2007ರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು.[೫೩೭] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ "ಗಾಡ್ ಸೇವ್ ದಿ ಕಿಂಗ್" ಆಗಿದೆ. ರಾಜರು ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಗೀತೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ "ಕಿಂಗ್" ಬದಲಿಗೆ "ಕ್ವೀನ್" ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಕೂಡ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಗಣರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಯುನಿಕಾರ್ನ್ ಹಾಗೂ ಹೆರಾಲ್ಡ್ರಿಯಲ್ಲಿನ ವೆಲ್ಶ್ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಜೊತೆಗೆ, ಬುಲ್ಡಾಗ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯೂನಿಯನ್ ಫ್ಲ್ಯಾಗ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.[೫೩೮] ಒಟ್ಟಾರೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿರೂಪಗಳು ಸಹ ಇವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ[೫೩೯][೫೪೦] ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಬುಲ್.[೫೪೧]

ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
  1. ↑ "God Save the King" ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯಾಗಿದೆ, ಕಾನೂನಿನಿಂದಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೊದಲ ಪದ್ಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಪದ್ಯವನ್ನು ಸಹ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.[೧] ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಳಸಲಾಗುವ King, he, him, his ಪದಗಳನ್ನು ರಾಣಿಯು ಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿರುವಾಗ Queen, she, her ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
  2. ↑ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್, ಅಲ್ಸ್ಟರ್ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್, ವೆಲ್ಶ್, ಕಾರ್ನಿಶ್, ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಗೇಲಿಕ್ ಮತ್ತು ಐರಿಶ್ ಅನ್ನು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಥವಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾಷೆಗಳಿಗಾಗಿನ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಚಾರ್ಟರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಥವಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾಷೆಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.[೨] ಇವುಗಳು ಆ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.[೩] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿ. ವೆಲ್ಶ್ ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತ ಡಿ ಜ್ಯೂರ್ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ವೇಲ್ಸ್ಗೆ ಒದಗಿಸಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ.
  3. 1 2 3 ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಗಣತಿಗಳು 2021 ರಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಿದಂತೆ ನಡೆದರೆ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು 2022 ರವರೆಗೆ ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಕಚೇರಿಯು ಈ UK-ವ್ಯಾಪಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು "ಇತ್ತೀಚಿನ UK ಜನಗಣತಿಗಳನ್ನು 21 ಮಾರ್ಚ್ 2021 ರ ಜೋಡಿಸಲಾದ ದಿನಾಂಕದೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದ್ದರೆ UK ಜನಗಣತಿ ಡೇಟಾವು ಹೇಗೆ ಕಾಣಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.
  4. ↑ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಏಕೀಕೃತ ರಾಜ್ಯವೆಂದು ನೋಡಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಇತರರ ಜೊತೆಗೆ Vernon Bogdanor ರಿಂದ ಮುಂದಿಡಲಾದ UK ಒಂದು "ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಜ್ಯ" ಎಂಬ ಪರ್ಯಾಯ ವಿವರಣೆಯು,[೬] 1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ.[೭] ಒಂದು ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಜ್ಯವು ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಅದರ ಘಟಕ ಭಾಗಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಹ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದು ಏಕೀಕೃತ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.[೮]
  5. 1 2 3 ONS ಪ್ರಮಾಣಿತ ಪ್ರದೇಶ ಮಾಪನ, 'ಉಬ್ಬರವಿಳಿತದ ಸರಾಸರಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಪ್ರದೇಶ'. ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ.
  6. ↑ ONS ಪ್ರಮಾಣಿತ ಪ್ರದೇಶ ಮಾಪನ, "ಒಳನಾಡಿನ ನೀರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಬ್ಬರವಿಳಿತದ ಸರಾಸರಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಪ್ರದೇಶ". ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ.
  7. ↑ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಪೌಂಡ್" (ಅದರ ಮೂಲ ಘಟಕದ ಹೆಸರು) ಅಥವಾ "ಪೌಂಡ್ ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್" ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ದೇಶಗಳು, ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ನೋಟುಗಳು ಅಥವಾ ಕರೆನ್ಸಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ, ಅಥವಾ ಇನ್ನೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕರೆನ್ಸಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ ನೋಡಿ.
  8. ↑ ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳು ಸಹ ಗಮನಿಸುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಸಮಯ ನೋಡಿ.
  9. ↑ ಯುಕೆ ಸರ್ಕಾರವು ಯಂತ್ರ-ಓದಬಲ್ಲ ದಿನಾಂಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಯಗಳಿಗಾಗಿ ISO 8601 ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, yyyy-mm-dd.[೧೪] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ದಿನಾಂಕ ಮತ್ತು ಸಮಯ ಸಂಕೇತ ನೋಡಿ.
  10. ↑ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ನೋಡಿ.
  11. ↑ .gb ಡೊಮೇನ್ ಸಹ UK ಗಾಗಿ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.
  12. ↑ ಬಳಕೆಯು ಮಿಶ್ರವಾಗಿದೆ. ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್[೧೫] ಮತ್ತು ದಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್[೧೬] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ಗೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಬ್ರಿಟನ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಕಚೇರಿಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೇವೆಯ ಶೈಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ[೧೭] gov.uk ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ: "ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ಗಿಂತ UK ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ (UK ವ್ಯಾಪಾರ, UK ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ, ರಾಯಭಾರಿ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಆಯುಕ್ತ). ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದೂತಾವಾಸ, UK ದೂತಾವಾಸ ಅಲ್ಲ."
  13. ↑ ಐಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್, ಗುರ್ನ್ಸಿ ಮತ್ತು ಜರ್ಸಿ ಗಳು ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು UK ಯ ಭಾಗವಲ್ಲ.
  14. ↑ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಸಂಹಿತೀಕೃತ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಾಯಿದೆಗಳು, ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪುಗಳು, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾವೇಶಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಅಲಿಖಿತ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.[೧೮]
  15. ↑ 1800 ರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳ ಎರಡರ ವಿಭಾಗ 1 ರೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ: "ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ... ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಒಂದುಗೂಡಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು".
  16. ↑ "UK" ದೂತಾವಾಸಗಳು 1961 ರಲ್ಲಿ "ಬ್ರಿಟಿಷ್" ದೂತಾವಾಸಗಳಾದವು.[೩೩]
  17. ↑ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಎಂಬ ಪದವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಒಳಗಿನ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. UK ಸರ್ಕಾರವು 1961 ರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತನ್ನ ವಿಶೇಷ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಈ ಪದವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಆದರೆ ಅದರ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಮೊದಲು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ನ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿಯನ್ನು ಕೋರಿತು.[೩೮][೩೯]
  18. ↑ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವು ಕಿರೀಟದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ, ಇದು ರಾಜನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಏಕೈಕ ನಿಗಮವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ರಾಜನ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ರಾಜನ ಮೂಲಕ ಸಂಸತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಎರಡರ ಮೇಲೂ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಾಸಕಾಂಗ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾನೂನಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಮೌರಿಸ್ ಸುಂಕಿನ್ ಅವರು ಕಿರೀಟವು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ "...ಲಿಖಿತ ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವು ಬೇರೆಡೆ ಇರುತ್ತದೆಯೋ ಅದನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.[೧೬೦] ಈ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ರಾಜನನ್ನು ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ "ಸಾರ್ವಭೌಮ" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.[೧೬೧]
  19. ↑ ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ರಾಜನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಕಿರೀಟದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಉಡುಗೊರೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ, ರಾಜನು ಸಂಸತ್ತಿನ ವಿಸರ್ಜನೆ ಅಥವಾ ಮುಂದೂಡಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಬಹುದು, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಸನಕ್ಕೆ ರಾಜ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಅಕ್ರಮ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು, ಇತರ ಮೀಸಲು ಅಧಿಕಾರಗಳ ಜೊತೆಗೆ.[೧೬೮]
  20. ↑ ಇಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಹಲವಾರು ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ, ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಬೇಸ್, ಉತ್ಪಾದನಾ ಸ್ಥಳ, ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ ಸ್ಥಳ, UK ನಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿತ ಕಂಪನಿ (ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರೊಂದಿಗೆ ಸಹ).
  21. ↑ ಬರ್ಕ್ಲಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಐರಿಶ್ ಆದರೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈಗ ಗಣರಾಜ್ಯ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶವು UK ನಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅನುಭವವಾದಿ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.
  22. ↑ 2012ರಲ್ಲಿ ಐಒಸಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾಕ್ ರೊಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಈ ಮಹಾನ್ ದೇಶವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಕ್ರೀಡೆಯ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ರೀಡಾಸ್ಫೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಯುತ ಆಟದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳಾಗಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಸಂಹಿತೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಶಿಕ್ಷಣದ ಸಾಧನವಾಗಿ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಶಾಲಾ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದ್ದೂ ಇಲ್ಲಿಯೇ."[೫೨೪][೫೨೫]

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
  1. ↑ "National Anthem". The Royal Family. Archived from the original on 20 May 2024. Retrieved 10 April 2024.
  2. 1 2 3 4 "List of declarations made with respect to treaty No. 148". Council of Europe. Archived from the original on 12 December 2013. Retrieved 12 December 2013.
  3. ↑ "Welsh language on GOV.UK – Content design: planning, writing and managing content – Guidance". gov.uk. Archived from the original on 4 August 2018. Retrieved 3 August 2018; "Welsh language scheme". GOV.UK. Archived from the original on 4 August 2018. Retrieved 3 August 2018; "Welsh language scheme". GOV.UK. Archived from the original on 2 August 2018. Retrieved 3 August 2018.
  4. 1 2 3 4 "Table 06: UK06 - Ethnic group by sex by age, United Kingdom". Census-based statistics UK: 2021. Office for National Statistics. 27 June 2025. Retrieved 28 March 2026.
  5. ↑ "Table 07: UK07 - Religion by sex by age, United Kingdom". Census-based statistics UK: 2021. Office for National Statistics. 27 June 2025. Retrieved 28 March 2026.
  6. ↑ Bradbury, Jonathan (2021). Constitutional Policy and Territorial Politics in the UK: Volume 1: Union and Devolution 1997–2012. Policy Press. pp. 19–20. ISBN 978-1-5292-0588-6. Archived from the original on 2 October 2024. Retrieved 3 October 2021.
  7. ↑ Leith, Murray Stewart (2012). Political Discourse and National Identity in Scotland. Edinburgh University Press. p. 39. ISBN 978-0-7486-8862-3. Archived from the original on 2 October 2024. Retrieved 3 October 2021.
  8. ↑ Gagnon, Alain-G.; Tully, James (2001). Multinational Democracies. Cambridge University Press. p. 47. ISBN 978-0-521-80473-8. Archived from the original on 2 October 2024. Retrieved 3 October 2021; Bogdanor, Vernon (1998). "Devolution: the Constitutional Aspects". In Beatson, Jack (ed.). Constitutional Reform in the United Kingdom: Practice and Principles. Oxford: Hart Publishing. p. 18. ISBN 978-1-901362-84-8.
  9. 1 2 3 "Standard Area Measurements for Administrative Areas (December 2023) in the UK". Open Geography Portal. Office for National Statistics. 31 May 2024. Archived from the original on 7 June 2024. Retrieved 7 June 2024.
  10. 1 2 3 4 "Mid-Year Population Estimates, United Kingdom, June 2024". Office for National Statistics. 26 September 2025. Retrieved 26 September 2025.
  11. 1 2 3 4 5 "World Economic Outlook Database (April 2026 Edition)". www.imf.org. International Monetary Fund. 14 April 2026. Retrieved 18 April 2026.
  12. ↑ "Income inequality". OECD Data. OECD. Archived from the original on 1 July 2022. Retrieved 12 February 2024.
  13. ↑ "Human Development Report 2025" (PDF) (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). United Nations Development Programme. 6 May 2025. Archived (PDF) from the original on 6 May 2025. Retrieved 6 May 2025.
  14. ↑ "Formatting dates and times in data". gov.uk. HM Government. 9 August 2022. Archived from the original on 9 May 2024. Retrieved 1 June 2024.
  15. ↑ "Guardian style guide: U". The Guardian (in ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್). 2021-04-23. ISSN 0261-3077. Retrieved 2025-12-29.
  16. ↑ "Places". The Telegraph (in ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್). 2025-07-25. ISSN 0307-1235. Archived from the original on 17 November 2025. Retrieved 2025-12-29.
  17. ↑ "Style guide - A to Z - Guidance - GOV.UK". www.gov.uk (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Archived from the original on 22 November 2024. Retrieved 2026-01-02.
  18. ↑ What is the UK Constitution?, The Constitution Unit of UCL, 9 August 2018, archived from the original on 7 November 2018, retrieved 6 February 2020
  19. 1 2 "The Treaty (act) of the Union of Parliament 1706". Scots History Online. Archived from the original on 27 May 2019. Retrieved 23 August 2011; Barnett, Hilaire; Jago, Robert (2011). Constitutional & Administrative Law (8th ed.). Abingdon: Routledge. p. 165. ISBN 978-0-415-56301-7. Archived from the original on 28 March 2024. Retrieved 29 September 2020.
  20. ↑ "1707 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ರಾಜಕೀಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ನಂತರ, ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು 'ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್' ಆಯಿತು", ದಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಪೇಜೆಂಟ್, ಸಂಪುಟ 1, ಸೆಂಗೇಜ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ (2012); "1707 ರಿಂದ 1801 ರವರೆಗೆ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು". ದಿ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ರೆಫರೆನ್ಸ್ ವರ್ಕ್: ಫಾರ್ ದಿ ಹೋಮ್, ಸ್ಕೂಲ್ ಅಂಡ್ ಲೈಬ್ರರಿ, ಸಂಪುಟ 3, ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಮೆಲ್ವಿನ್ ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಫೋರ್ಡ್ (1921); "1707 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನೊಂದಿಗಿನ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮೇಲೆ, 'ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್' ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರಾಯಿತು, ಮತ್ತು 1801 ರಲ್ಲಿ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನೊಂದಿಗಿನ ಒಕ್ಕೂಟದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು". ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ಸರಣಿ ಸೆಟ್, ಸಂಚಿಕೆ 10; ಸಂಚಿಕೆ 3265 (1895); Gascoigne, Bamber. "History of Great Britain (from 1707)". History World. Archived from the original on 27 May 2019. Retrieved 18 July 2011.
  21. ↑ Cottrell, P. (2008). The Irish Civil War 1922–23. Bloomsbury USA. p. 85. ISBN 978-1-84603-270-7.
  22. ↑ S. Dunn; H. Dawson (2000), An Alphabetical Listing of Word, Name and Place in Northern Ireland and the Living Language of Conflict, Lewiston, New York: Edwin Mellen Press, One specific problem – in both general and particular senses – is to know what to call Northern Ireland itself: in the general sense, it is not a country, or a province, or a state – although some refer to it contemptuously as a statelet: the least controversial word appears to be jurisdiction, but this might change. "Changes in the list of subdivision names and code elements" (PDF). ISO 3166-2. International Organization for Standardization. 15 December 2011. Archived (PDF) from the original on 19 September 2016. Retrieved 28 May 2012.
  23. ↑ "Countries within a country". Prime Minister's Office. 10 January 2003. Archived from the original on 9 September 2008. Retrieved 8 March 2015.
  24. ↑ "Statistical bulletin: Regional Labour Market Statistics". Archived from the original on 24 December 2014. Retrieved 5 March 2014; "13.4% Fall In Earnings Value During Recession". Archived from the original on 3 January 2014. Retrieved 5 March 2014.
  25. ↑ Dunn, Seamus; Dawson, Helen (2000). An Alphabetical Listing of Word, Name and Place in Northern Ireland and the Living Language of Conflict. Lewiston, New York: Edwin Mellen Press. ISBN 978-0-7734-7711-7; Murphy, Dervla (1979). A Place Apart. London: Penguin. ISBN 978-0-14-005030-1.
  26. ↑ Whyte, John; FitzGerald, Garret (1991). Interpreting Northern Ireland. Oxford: Clarendon Press. ISBN 978-0-19-827380-6.
  27. ↑ "Guardian Unlimited Style Guide". London: Guardian News and Media Limited. 19 December 2008. Retrieved 23 August 2011; "BBC style guide (Great Britain)". BBC News. 19 August 2002. Archived from the original on 15 February 2009. Retrieved 23 August 2011; "Key facts about the United Kingdom". Government, citizens and rights. HM Government. Archived from the original on 15 October 2012. Retrieved 8 March 2015.
  28. ↑ ನ್ಯೂ ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ: "ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್: ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ಘಟಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಸಡಿಲವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ."
  29. ↑ "ಜನರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ, ಅವರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳು - ಆದರೆ ಎಂದಿಗೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅಲ್ಲ." — George Mikes (1946), How To Be An Alien, Penguin ISBN 978-0-582-41686-4 "England OR United Kingdom (UK)? | Vocabulary | EnglishClub". englishclub.com. Archived from the original on 16 October 2022. Retrieved 16 October 2022.
  30. ↑ "Britain Meaning in the Cambridge English Dictionary". dictionary.cambridge.org. Archived from the original on 20 June 2018. Retrieved 19 June 2018; "Definition of Britain in English by Oxford Dictionaries". Oxford Dictionaries – English. Archived from the original on 26 September 2016.
  31. 1 2 "Britain definition and meaning". collinsdictionary.com. Collins English Dictionary. Archived from the original on 20 June 2018. Retrieved 19 June 2018.
  32. ↑ "Britain – Definition for English-Language Learners". learnersdictionary.com. Merriam-Webster's Learner's Dictionary. Archived from the original on 20 June 2018. Retrieved 19 June 2018.
  33. ↑ "'Cold U.K.' Becomes British". The Times. 21 October 1961. p. 8.
  34. ↑ "Style guide: A to Z". UK Government. 21 November 2024 [23 February 2016]. Archived from the original on 22 November 2024.
  35. 1 2 Permanent Committee on Geographical Names (17 May 2023). "Toponymic guidelines for the United Kingdom". gov.uk. UK Government. Archived from the original on 17 June 2018. Retrieved 17 June 2018.
  36. ↑ "BBC News style guide – Names". BBC Academy. BBC. Archived from the original on 10 November 2019. Retrieved 9 November 2019; "Alphabetical checklist". BBC News. BBC. Archived from the original on 26 March 2018. Retrieved 17 June 2018.
  37. ↑ Bradley, Anthony Wilfred; Ewing, Keith D. (2007). Constitutional and administrative law. Vol. 1 (14th ed.). Harlow: Pearson Longman. p. 36. ISBN 978-1-4058-1207-8. Archived from the original on 28 March 2024. Retrieved 29 September 2020.
  38. ↑ Curran, James; Ward, Stuart (2010). The Unknown Nation: Australia after Empire. Carlton, Vic: Melbourne University Publishing. pp. 26–7. ISBN 978-0-522-85645-3.
  39. ↑ Ward, Stuart (2023). Untied kingdom: A Global History of the End of Britain. Cambridge University Press. Chapter 1. ISBN 978-1-107-14599-3.
  40. ↑ "Which of these best describes the way you think of yourself?". Northern Ireland Life and Times Survey 2010. ARK – Access Research Knowledge. 2010. Archived from the original on 23 September 2015. Retrieved 1 July 2010.
  41. ↑ "Ethnicity and National Identity in England and Wales". Office for National Statistics. Archived from the original on 21 January 2022. Retrieved 25 June 2020; Schrijver, Frans (2006). Regionalism after regionalisation: Spain, France and the United Kingdom. Amsterdam University Press. pp. 275–277. ISBN 978-90-5629-428-1. Archived from the original on 28 March 2024. Retrieved 29 September 2020.
  42. ↑ "ಪ್ರಾಚೀನ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರವು 'ಇನ್ನೂ ಹಳೆಯದು'" Archived 13 February 2021 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.". BBC News. 30 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007. 27 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.
  43. ↑ "A 12,000-year story - revealing the history of settlers in Britain from the end of the Ice Age to the present day | University of Oxford". ox.ac.uk (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). 9 February 2018. Retrieved 6 July 2025.
  44. ↑ Koch, John T. (2006). Celtic culture: A historical encyclopedia. Santa Barbara, CA: ABC-CLIO. p. 973. ISBN 978-1-85109-440-0.
  45. ↑ Davies, John; Jenkins, Nigel; Baines, Menna; Lynch, Peredur I., eds. (2008). The Welsh Academy Encyclopaedia of Wales. Cardiff: University of Wales Press. p. 915. ISBN 978-0-7083-1953-6.
  46. ↑ "Short Athelstan biography". BBC History. Archived from the original on 13 February 2007. Retrieved 9 April 2013.
  47. ↑ Mackie, J.D. (1991). A History of Scotland. London: Penguin. pp. 18–19. ISBN 978-0-14-013649-4; Campbell, Ewan (1999). Saints and Sea-kings: The First Kingdom of the Scots. Edinburgh: Canongate. pp. 8–15. ISBN 978-0-86241-874-8.
  48. ↑ Haigh, Christopher (1990). The Cambridge Historical Encyclopedia of Great Britain and Ireland. Cambridge University Press. p. 30. ISBN 978-0-521-39552-6.
  49. ↑ Ganshof, F.L. (1996). Feudalism. University of Toronto. p. 165. ISBN 978-0-8020-7158-3.
  50. ↑ Chibnall, Marjorie (1999). The Debate on the Norman Conquest. Manchester University Press. pp. 115–122. ISBN 978-0-7190-4913-2. Archived from the original on 26 March 2023. Retrieved 20 March 2023.
  51. ↑ "The Declaration of Arbroath". NMS (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). 3 June 2023. Retrieved 6 July 2025.
  52. ↑ "Magna Carta". parliament.uk. Retrieved 27 May 2024. "The contents of Magna Carta". parliament.uk. Archived from the original on 28 August 2022. Retrieved 27 May 2024. "Magna Carta Key Facts". Britannica. Archived from the original on 27 May 2024. Retrieved 27 May 2024.
  53. ↑ Keen, Maurice. "ದಿ ಹಂಡ್ರೆಡ್ ಇಯರ್ಸ್ ವಾರ್" Archived 14 December 2013 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.. BBC History.
  54. ↑ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ Archived 15 May 2015 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ. ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್: ಸುಧಾರಣೆಯ ಅವಧಿ & ಎಲಿಜಬೆತ್ I ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಐರ್ಲೆಂಡ್ Archived 21 May 2015 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ., ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಆನ್ಲೈನ್.
  55. ↑ "English Reformation c1527-1590". The National Archives. Archived from the original on 2 December 2022. Retrieved 20 January 2023.
  56. ↑ "British History in Depth – Wales under the Tudors". BBC History. 5 November 2009. Archived from the original on 7 February 2012. Retrieved 21 September 2010.
  57. ↑ Nicholls, Mark (1999). A history of the modern British Isles, 1529–1603: The two kingdoms. Oxford: Blackwell. pp. 171–172. ISBN 978-0-631-19334-0.
  58. ↑ Canny, Nicholas P. (2003). Making Ireland British, 1580–1650. Oxford University Press. pp. 189–200. ISBN 978-0-19-925905-2.
  59. ↑ Ross, D. (2002). ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಇತಿಹಾಸದ ಕಾಲಗಣನೆ. ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ: ಗೆಡ್ಡೆಸ್ & ಗ್ರಾಸೆಟ್. ಪು. 56. ISBN 978-1-85534-380-1; Hearn, J. (2002). ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಕೋರುವುದು: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತು ಮತ್ತು ಉದಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ. ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ. ಪು. 104. ISBN 978-1-902930-16-9.
  60. ↑ "English Civil Wars". Encyclopædia Britannica. Archived from the original on 2 May 2015. Retrieved 28 April 2013.; "Scotland and the Commonwealth: 1651–1660". Archontology.org. 14 March 2010. Archived from the original on 16 July 2012. Retrieved 9 March 2015.
  61. ↑ Lodge, Richard (2007) [1910]. The History of England – From the Restoration to the Death of William III (1660–1702). Read Books. p. 8. ISBN 978-1-4067-0897-4. Archived from the original on 28 March 2024. Retrieved 29 September 2020.
  62. ↑ "Tudor Period and the Birth of a Regular Navy". Royal Navy History. Institute of Naval History. Archived from the original on 3 November 2011. Retrieved 8 March 2015.; Canny, Nicholas (1998). The Origins of Empire, The Oxford History of the British Empire Volume I. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-924676-2. Archived from the original on 11 January 2023. Retrieved 29 September 2020.
  63. ↑ "Articles of Union with Scotland 1707". UK Parliament. Archived from the original on 8 June 2012. Retrieved 19 October 2008.; "Acts of Union 1707". UK Parliament. Archived from the original on 27 December 2010. Retrieved 6 January 2011.; "Treaty (act) of Union 1706". Scottish History online. Archived from the original on 27 May 2019. Retrieved 3 February 2011.
  64. ↑ ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, ದಿ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್ ಅಬ್ರಾಡ್ Archived 28 March 2024 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ., ಪು. 73.
  65. ↑ Morgan, Kenneth (2007). Slavery and the British Empire: From Africa to America. Oxford University Press, USA. p. 12. ISBN 978-0-19-156627-1. Archived from the original on 28 March 2024. Retrieved 5 October 2020.
  66. ↑ Morgan, Kenneth (2007). Slavery and the British Empire: From Africa to America. Oxford University Press, US. p. 15. ISBN 978-0-19-156627-1. Archived from the original on 28 March 2024. Retrieved 5 October 2020.
  67. ↑ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ವಿರುದ್ಧ ನೌಕಾಯಾನ Archived 3 November 2008 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.. BBC Devon. 2007.; Lovejoy, Paul E. (2000). Transformations in Slavery: A History of Slavery in Africa (2nd ed.). New York: Cambridge University Press. p. 290. ISBN 978-0-521-78012-4.
  68. ↑ "The Act of Union". Act of Union Virtual Library. Archived from the original on 15 April 2012. Retrieved 15 May 2006.
  69. ↑ Tellier, L.-N. (2009). ಅರ್ಬನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ: ಆನ್ ಇಕನಾಮಿಕ್ ಅಂಡ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್. ಕ್ಯೂಬೆಕ್: PUQ. ಪು. 463. ISBN 978-2-7605-1588-8.
  70. ↑ Mathias, P. (2001). The First Industrial Nation: the Economic History of Britain, 1700–1914. London: Routledge. ISBN 978-0-415-26672-7.; Ferguson, Niall (2004). Empire: The rise and demise of the British world order and the lessons for global power. New York: Basic Books. ISBN 978-0-465-02328-8.
  71. ↑ McDougall, Walter A. (4 May 2023). "20th-century international relations". Encyclopædia Britannica. Archived from the original on 12 July 2019. Retrieved 6 May 2023.
  72. ↑ Sondhaus, L. (2004). ಆಧುನಿಕ ವಿಶ್ವ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ನೌಕಾಪಡೆಗಳು. ಲಂಡನ್: ರಿಯಾಕ್ಷನ್ ಬುಕ್ಸ್. ಪು. 9. ISBN 978-1-86189-202-7.
  73. ↑ Porter, Andrew (1998). The Nineteenth Century, The Oxford History of the British Empire Volume III. Oxford University Press. p. 332. ISBN 978-0-19-924678-6.
  74. ↑ Benn, David Wedgwood (March 2012). "The Crimean War and its lessons for today". International Affairs. 88 (2). Oxford University Press: 387–391. doi:10.1111/j.1468-2346.2012.01078.x. JSTOR 41428613.
  75. ↑ Porter, Andrew (1998). The Nineteenth Century, The Oxford History of the British Empire Volume III. Oxford University Press. p. 8. ISBN 978-0-19-924678-6.; Marshall, P.J. (1996). The Cambridge Illustrated History of the British Empire. Cambridge University Press. pp. 156–157. ISBN 978-0-521-00254-7. Archived from the original on 16 January 2023. Retrieved 29 September 2020.
  76. ↑ Tompson, Richard S. (2003). Great Britain: a reference guide from the Renaissance to the present. New York: Facts on File. p. 63. ISBN 978-0-8160-4474-0.
  77. ↑ Fromkin, David (1980). "The Great Game in Asia". Foreign Affairs. 58 (4): 936–951. doi:10.2307/20040512. ISSN 0015-7120. JSTOR 20040512. Archived from the original on 12 April 2021. Retrieved 4 June 2023.
  78. ↑ Hosch, William L. (2009). World War I: People, Politics, and Power. America at War. New York: Britannica Educational Publishing. p. 21. ISBN 978-1-61530-048-8.
  79. ↑ Zarembka, Paul (2013). Contradictions: Finance, Greed, and Labor Unequally Paid. Emerald Group Publishing. ISBN 978-1-78190-670-5. Archived from the original on 28 March 2024. Retrieved 21 October 2020.
  80. ↑ ಸೋಫಿಯಾ ಎ. ವಾನ್ ವಿಂಗರ್ಡೆನ್, ದಿ ವಿಮೆನ್ಸ್ ಸಫ್ರೇಜ್ ಮೂವ್ಮೆಂಟ್ ಇನ್ ಬ್ರಿಟನ್, 1866–1928 (1999) ಅಧ್ಯಾಯ 1.
  81. ↑ Turner, John (1988). ಬ್ರಿಟನ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಫಸ್ಟ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್. ಲಂಡನ್: ಅನ್ವಿನ್ ಹೈಮನ್. pp. 22–35. ISBN 978-0-04-445109-9.
  82. 1 2 3 Westwell, I.; Cove, D. (eds) (2002). History of World War I, Volume 3. ಲಂಡನ್: ಮಾರ್ಷಲ್ ಕ್ಯಾವೆಂಡಿಶ್. pp. 698, 705. ISBN 978-0-7614-7231-5.
  83. ↑ Turner, J. (1988). ಬ್ರಿಟನ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಫಸ್ಟ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್. ಅಬಿಂಗ್ಡನ್: ರೌಟ್ಲೆಡ್ಜ್. ಪು. 41. ISBN 978-0-04-445109-9.
  84. ↑ "100 years of radio since Marconi's big breakthrough". Ofcom. 15 June 2020. Archived from the original on 4 August 2020. Retrieved 17 November 2020.
  85. ↑ Linfoot, Matthew. "History of the BBC: The origins of BBC Local Radio". BBC. Archived from the original on 20 September 2022. Retrieved 18 September 2022.
  86. ↑ "History of the BBC: 1920s". BBC. Archived from the original on 26 September 2022. Retrieved 18 September 2022.
  87. ↑ SR&O 1921/533 of 3 May 1921.
  88. ↑ "The Anglo-Irish Treaty, 6 December 1921". CAIN Web Service. Archived from the original on 14 May 2012. Retrieved 15 May 2006.
  89. ↑ Rubinstein, W.D. (2004). Capitalism, Culture, and Decline in Britain, 1750–1990. ಅಬಿಂಗ್ಡನ್: ರೌಟ್ಲೆಡ್ಜ್. ಪು. 11. ISBN 978-0-415-03719-8.
  90. 1 2 Edgerton, David (2012). Britain's War Machine. Penguin. Archived from the original on 28 April 2020. Retrieved 10 May 2020; "Britain's War Machine: Weapons, Resources and Experts in the Second World War". Reviews in History. Archived from the original on 12 June 2020. Retrieved 10 May 2020.
  91. ↑ Septimus H. Paul (2000). Nuclear Rivals: Anglo-American Atomic Relations, 1941–1952. Ohio State U.P. pp. 1–5. ISBN 978-0-8142-0852-6.
  92. ↑ Doenecke, Justus D.; Stoler, Mark A. (2005). Debating Franklin D. Roosevelt's foreign policies, 1933–1945. Rowman & Littlefield. ISBN 978-0-8476-9416-7. Archived from the original on 28 March 2024. Retrieved 19 March 2016.; Kelly, Brian. The Four Policemen and Postwar Planning, 1943–1945: The Collision of Realist and Idealist Perspectives. Indiana University of Pennsylvania. Archived from the original on 22 October 2015. Retrieved 25 August 2015.
  93. ↑ "The "Special Relationship" between Great Britain and the United States Began with FDR". Roosevelt Institute. 22 July 2010. Archived from the original on 25 January 2018. Retrieved 24 January 2018. and the joint efforts of both powers to create a new post-war strategic and economic order through the drafting of the Atlantic Charter; the establishment of the International Monetary Fund and the World Bank; and the creation of the United Nations.; "Remarks by the President Obama and Prime Minister Cameron in Joint Press Conference" (Press release). The White House. 22 April 2016. Archived from the original on 8 June 2021. Retrieved 24 January 2018. That's what we built after World War II. The United States and the UK designed a set of institutions – whether it was the United Nations, or the Bretton Woods structure, IMF, World Bank, NATO, across the board.
  94. ↑ "Britain to make its final payment on World War II loan from U.S." The New York Times. 28 December 2006. Archived from the original on 20 August 2017. Retrieved 25 August 2011.
  95. ↑ Reynolds, David (17 April 2011). "Britain's War Machine by David Edgerton – review". The Guardian. London. Archived from the original on 12 June 2020. Retrieved 10 May 2020.
  96. ↑ Francis, Martin (1997). Ideas and policies under Labour, 1945–1951: Building a new Britain. Manchester University Press. pp. 225–233. ISBN 978-0-7190-4833-3.
  97. ↑ Lee, Stephen J. (1996). Aspects of British political history, 1914–1995. London; New York: Routledge. pp. 173–199. ISBN 978-0-415-13103-2.
  98. ↑ Brown, Judith (1998). The Twentieth Century, The Oxford History of the British Empire Volume IV. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-924679-3. Archived from the original on 3 January 2014. Retrieved 22 July 2009. p. 319.
  99. ↑ Louis, Wm. Roger (2006). Ends of British Imperialism: The Scramble for Empire, Suez and Decolonization. I.B. Tauris. ISBN 978-1-84511-347-6. Archived from the original on 22 February 2017. Retrieved 22 July 2009. p. 337.
  100. ↑ Abernethy, David (2000). The Dynamics of Global Dominance, European Overseas Empires 1415–1980. Yale University Press. ISBN 978-0-300-09314-8. Archived from the original on 14 December 2011. Retrieved 22 July 2009. p. 146.
  101. ↑ Larres, Klaus (2009). A companion to Europe since 1945. Chichester: Wiley-Blackwell. p. 118. ISBN 978-1-4051-0612-2. Archived from the original on 28 March 2024. Retrieved 29 September 2020.
  102. ↑ "Country List". Commonwealth Secretariat. 19 March 2009. Archived from the original on 6 May 2013. Retrieved 8 March 2015.
  103. ↑ Julios, Christina (2008). Contemporary British identity: English language, migrants, and public discourse. Studies in migration and diaspora. Aldershot: Ashgate. p. 84. ISBN 978-0-7546-7158-9. Archived from the original on 28 March 2024. Retrieved 29 September 2020.
  104. ↑ Loughran, Thomas; Mycock, Andrew; Tonge, Jonathan (3 April 2021). "A coming of age: how and why the UK became the first democracy to allow votes for 18-year-olds". Contemporary British History. 35 (2): 284–313. doi:10.1080/13619462.2021.1890589. ISSN 1361-9462. S2CID 233956982. Archived from the original on 4 June 2023. Retrieved 24 May 2024.
  105. ↑ "1975: UK embraces Europe in referendum". BBC News. Archived from the original on 20 June 2018. Retrieved 8 March 2015.
  106. ↑ Aughey, Arthur (2005). The Politics of Northern Ireland: Beyond the Belfast Agreement. London: Routledge. p. 7. ISBN 978-0-415-32788-6.; "ದಿ ಟ್ರಬಲ್ಸ್ ಮುಗಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಕೊಲೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಕೆಲವು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು." Holland, Jack (1999). Hope against History: The Course of Conflict in Northern Ireland. New York: Henry Holt. p. 221. ISBN 978-0-8050-6087-4.; Elliot, Marianne (2007). ದಿ ಲಾಂಗ್ ರೋಡ್ ಟು ಪೀಸ್ ಇನ್ ನಾರ್ದರ್ನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್: ಪೀಸ್ ಲೆಕ್ಚರ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ದಿ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಐರಿಶ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಅಟ್ ಲಿವರ್ಪೂಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ. ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಿವರ್ಪೂಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಐರಿಶ್ ಸ್ಟಡೀಸ್, ಲಿವರ್ಪೂಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ಪು. 2. ISBN 978-1-84631-065-2.
  107. ↑ Dorey, Peter (1995). British politics since 1945. Making contemporary Britain. Oxford: Blackwell. pp. 164–223. ISBN 978-0-631-19075-2.
  108. ↑ Griffiths, Alan; Wall, Stuart (2007). Applied Economics (PDF) (11th ed.). Harlow: Financial Times Press. p. 6. ISBN 978-0-273-70822-3. Archived from the original (PDF) on 23 August 2009. Retrieved 26 December 2010.
  109. ↑ Peace and Friendship Treaty of Utrecht between Spain and Great Britain  – via Wikisource.
  110. ↑ Keating, Michael (1 January 1998). "Reforging the Union: Devolution and Constitutional Change in the United Kingdom". Publius: The Journal of Federalism. 28 (1): 217–234. doi:10.1093/oxfordjournals.pubjof.a029948.
  111. ↑ McCourt, David (2014). Britain and World Power Since 1945: Constructing a Nation's Role in International Politics. University of Michigan Press. ISBN 978-0-472-07221-7. Archived from the original on 28 March 2024. Retrieved 21 October 2020.
  112. ↑ McSmith, Andy (5 July 2016). "The inside story of how Tony Blair led Britain to war in Iraq". Independent. London. Archived from the original on 4 July 2016. Retrieved 17 February 2022.
  113. ↑ Adams, Tim (11 February 2023). "'A beautiful outpouring of rage': did Britain's biggest ever protest change the world?". The Observer. London. Archived from the original on 6 April 2023. Retrieved 5 June 2023.
  114. ↑ "Quarterly National Accounts – National accounts aggregates (ABMI Gross Domestic Product: chained volume measures: Seasonally adjusted £m, constant prices)". Office for National Statistics. 20 December 2013. Archived from the original on 29 September 2015. Retrieved 28 July 2023.
  115. ↑ Harari, Daniel (16 July 2024). "Low growth: The economy's biggest challenge". House of Commons Library. Retrieved 16 April 2025.
  116. ↑ Rees, Tom; Atkinson, Andrew; Aldrick, Philip (12 March 2023). "A Lost Decade Worse Than Japan's Threatens to Change UK Forever". Bloomberg News. Archived from the original on 13 March 2023. Retrieved 16 April 2025.
  117. ↑ "What is austerity and where could 'eye-watering' cuts fall now?". BBC News. 7 November 2022. Archived from the original on 28 July 2023. Retrieved 28 July 2023.
  118. ↑ "Scottish independence referendum – Results". BBC News. Archived from the original on 18 September 2014. Retrieved 18 February 2022.
  119. ↑ Witte, Griff; Adam, Karla; Balz, Dan (24 June 2016). "In stunning decision, Britain votes to leave the E.U." The Washington Post. Archived from the original on 30 November 2022. Retrieved 24 June 2016.
  120. ↑ "Brexit: New era for UK as it completes separation from European Union". BBC News. 1 January 2021. Archived from the original on 14 January 2021. Retrieved 18 February 2022.
  121. 1 2 "The EU-UK Trade and Cooperation Agreement". Archived from the original on 25 March 2023. Retrieved 25 March 2023.
  122. ↑ "Free Trade Agreements EU-UK". Retrieved 12 September 2025.
  123. ↑ "Coronavirus (COVID-19) in the UK". gov.uk. Government of the United Kingdom. Archived from the original on 1 May 2021. Retrieved 15 April 2020.
  124. ↑ "Coronavirus and the impact on output in the UK economy: April 2020". ons.gov.uk. Government of the United Kingdom. Archived from the original on 2 August 2020. Retrieved 2 August 2020.
  125. ↑ Walker, Andrew (10 June 2020). "Coronavirus: UK economy could be among worst hit of leading nations, says OECD". BBC News. Archived from the original on 18 August 2020. Retrieved 2 August 2020.
  126. ↑ "Landmark moment as first NHS patient receives COVID-19 vaccination". NHS. 8 December 2020. Archived from the original on 25 February 2023.
  127. ↑ "Oxford University/AstraZeneca COVID-19 vaccine approved". UK Government. Archived from the original on 25 February 2023.
  128. ↑ ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಿಘಂಟು: "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳು: ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಐಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್ ಮತ್ತು ಚಾನಲ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅವುಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಕರಾವಳಿ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪದ."
  129. ↑ "A Beginner's Guide to UK Geography (2023)". Open Geography Portal. Office for National Statistics. 4 February 2025. Retrieved 14 May 2025.
  130. 1 2 3 4 5 6 "United Kingdom". The World Factbook. Central Intelligence Agency. Archived from the original on 9 January 2021. Retrieved 21 January 2007.
  131. ↑ ROG Learning Team (23 August 2002). "The Prime Meridian at Greenwich". Royal Museums Greenwich. Archived from the original on 7 November 2015. Retrieved 11 September 2012.
  132. ↑ "Greenwich Royal Observatory: How the Prime Meridian line is actually 100 metres away from where it was believed to be". Independent. London. 13 August 2015. Archived from the original on 23 March 2019. Retrieved 13 December 2018.
  133. ↑ "Northern Ireland Coastal and Marine Forum" (PDF). Northern Ireland Coastal and Marine Forum. Archived from the original (PDF) on 23 November 2024. Retrieved 13 March 2025.
  134. 1 2 Darkes, Giles (January 2008). "How long is the UK coastline?". The British Cartographic Society. Archived from the original on 22 May 2012. Retrieved 24 January 2015.
  135. ↑ Weiner, Sophie (3 March 2018). "Why it's Impossible to Accurately Measure a Coastline". Popular Mechanics. Archived from the original on 29 June 2024. Retrieved 29 June 2024.
  136. ↑ "The Channel Tunnel". Eurotunnel. Archived from the original on 18 December 2010. Retrieved 8 March 2015.
  137. ↑ Dinerstein, Eric; et al. (2017). "An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm". BioScience. 67 (6): 534–545. doi:10.1093/biosci/bix014. ISSN 0006-3568. PMC 5451287. PMID 28608869.
  138. ↑ "Woodland Statistics, Key findings". Forest Research. Archived from the original on 2 August 2023. Retrieved 8 July 2023.
  139. ↑ "Hottest day of each year from 1900". trevorharley.com. Archived from the original on 16 June 2023. Retrieved 23 November 2019.; "Coldest day of each year from 1900". trevorharley.com. Archived from the original on 9 July 2023. Retrieved 23 November 2019.
  140. ↑ "English: A map of Köppen climate types in the United Kingdom (SVG version)". 9 August 2016. Archived from the original on 9 July 2023. Retrieved 23 November 2019.
  141. ↑ "Atlantic Ocean Circulation (Gulf Stream)". UK Climate Projections. Met Office. Archived from the original on 17 October 2018. Retrieved 8 March 2015.
  142. ↑ "UK 1971–2000 averages". Met Office. Archived from the original on 5 July 2009. Retrieved 4 August 2007.
  143. ↑ "UK temperature, rainfall and sunshine time series". Met Office. Archived from the original on 17 October 2019. Retrieved 31 December 2022.
  144. ↑ Smeeton, George (28 November 2023). "Families hit by £605 food bill as extreme weather and energy crisis bites". Energy & Climate Intelligence Unit. Archived from the original on 16 July 2024. Retrieved 19 July 2024.
  145. ↑ "2024 Environmental Performance Index". Environmental Performance Index (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Archived from the original on 10 July 2024. Retrieved 27 May 2025.
  146. ↑ Shepheard, Marcus (20 April 2020). "UK net zero target". Institute for Government. Retrieved 20 March 2024.
  147. ↑ "England – Profile". BBC News. 11 February 2010. Archived from the original on 15 April 2018. Retrieved 9 October 2010.
  148. 1 2 3 Latimer Clarke Corporation Pty Ltd. "United Kingdom – Atlapedia Online". Atlapedia.com. Archived from the original on 21 March 2012. Retrieved 26 October 2010.
  149. ↑ "Scotland Facts". Scotland Online Gateway. Archived from the original on 21 June 2008. Retrieved 16 July 2008.
  150. ↑ Winter, Jon (1 June 2000). "The complete guide to the ... Scottish Islands". Independent. London. Archived from the original on 2 April 2015. Retrieved 8 March 2015.
  151. ↑ "Great Britain's tallest mountain is taller". Ordnance Survey Blog. Ordnance Survey. 18 March 2016. Archived from the original on 9 September 2018. Retrieved 9 September 2018.
  152. ↑ "Ben Nevis Weather". Ben Nevis Weather. Archived from the original on 10 May 2012. Retrieved 26 October 2008.
  153. ↑ "Profile: Wales". BBC News. 9 June 2010. Archived from the original on 26 August 2018. Retrieved 7 November 2010.
  154. ↑ "Geography of Northern Ireland". University of Ulster. Archived from the original on 18 January 2012. Retrieved 22 May 2006.
  155. ↑ ದಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮೊನಾರ್ಕಿ, "ವಾಟ್ ಈಸ್ ಕಾನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನಲ್ ಮೊನಾರ್ಕಿ?" Archived 4 June 2019 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.. 17 ಜುಲೈ 2013 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ; "ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್" Archived 9 January 2021 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ. CIA ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಬುಕ್. 17 ಜುಲೈ 2013 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ
  156. ↑ Stepan, Alfred; Linz, Juan J.; Minoves, Juli F. (2014). "Democratic Parliamentary Monarchies". Journal of Democracy. 25 (2): 35–36. doi:10.1353/jod.2014.0032. ISSN 1086-3214. S2CID 154555066. Archived from the original on 31 January 2026. Retrieved 11 January 2023.
  157. ↑ Lewer, Andrew (5 May 2021). "The UK is one of the most centralised advanced democracies – it's time that changed". New Statesman. Archived from the original on 3 July 2023. Retrieved 3 July 2023.
  158. ↑ "Centralisation Nation: Britain's system of local government and its impact on the national economy". Centre for Cities. Archived from the original on 28 March 2024. Retrieved 3 July 2023.
  159. ↑ "Parliamentary Sovereignty". parliament.uk. Archived from the original on 11 August 2021. Retrieved 19 July 2021.
  160. ↑ Polly Botsford (22 September 2022). "Relationship between UK Crown and law in focus as Carolean era begins". International Bar Association. Archived from the original on 6 May 2023. Retrieved 4 July 2023.
  161. ↑ "Interpretation Act 1978 (c. 30, s. 10)". The National Archives. Archived from the original on 30 July 2023. Retrieved 4 July 2023.
  162. 1 2 "Parliament". parliament.uk. Archived from the original on 18 February 2026. Retrieved 19 July 2021.
  163. ↑ "Royal Assent". parliament.uk. Archived from the original on 16 July 2021. Retrieved 19 July 2021.
  164. ↑ Carter, Sarah. "A Guide To the UK Legal System". University of Kent at Canterbury. Archived from the original on 5 May 2012. Retrieved 16 May 2006.
  165. ↑ ನೋಡಿ R (Miller) v Prime Minister [2019] UKSC 41 (ಸಂಸದೀಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ), R (UNISON) v Lord Chancellor [2017] UKSC 51 Archived 4 January 2023 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ., [67] ff (ಕಾನೂನಿನ ನಿಯಮ), R (Animal Defenders International) v Secretary of State for Culture Media and Sport [2008] UKHL 15, [48] (ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ), R v Lyons [2002] UKHL 44 Archived 22 January 2023 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ., [27] (ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು).
  166. ↑ Robert Blackburn (2022). O. Lepsius; A. Nußberger; C. Schönberger; C. Waldhoff & C. Walter (eds.). "The Constitutional Role and Working of the Monarchy in the United Kingdom". Jahrbuch des Öffentlichen Rechts der Gegenwart. Neue Folge. 70. Mohr Siebeck (published 2 June 2022): 181–201. doi:10.1628/joer-2022-0009. S2CID 257830288. Archived from the original on 19 June 2023. Retrieved 19 June 2023.
  167. ↑ ಬೇಜ್ಹಾಟ್, ವಾಲ್ಟರ್ (1867). ದಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್. ಲಂಡನ್: ಚಾಪ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಹಾಲ್. ಪು. 103.
  168. ↑ David Torrance (11 January 2023). "The Crown and the Constitution" (PDF). House of Commons Library. p. 22. Archived (PDF) from the original on 2 March 2023. Retrieved 19 June 2023.
  169. ↑ "The Government, Prime Minister and Cabinet". Public services all in one place. Directgov. Archived from the original on 21 September 2012. Retrieved 9 March 2015.
  170. ↑ Tim Durrant (25 March 2020). "Cabinet". Institute for Government. Archived from the original on 4 July 2023. Retrieved 4 July 2023.
  171. ↑ "Parliament and Government". UK Parliament. Archived from the original on 4 July 2023. Retrieved 4 July 2023.
  172. ↑ Vernon Bogdanor (1995). The Monarchy and the Constitution, Chapter 3 – The Basic Constitutional Rules: Influence and the Prerogative. Clarendon Press. ISBN 978-0-19-829334-7. Retrieved 4 July 2023.
  173. ↑ Blick, Andrew; Jones, George (1 January 2012). "The Institution of Prime Minister – History of government". gov.uk. Archived from the original on 21 July 2021. Retrieved 19 July 2021.
  174. ↑ Brown, Jack (2020). Dale, Iain (ed.). The Prime Ministers. Hodder & Stoughton. p. 303. ISBN 978-1-5293-1214-0.
  175. ↑ "Minister for the Civil Service". gov.uk. Archived from the original on 2 September 2017. Retrieved 19 July 2021.
  176. ↑ Woodcock, Andrew (26 July 2021). "Boris Johnson accused of 'cynical rebranding' after appointing himself 'Minister for the Union'". Independent. Archived from the original on 27 July 2019. Retrieved 19 July 2021.; "Minister for the Union". gov.uk. Archived from the original on 19 July 2020. Retrieved 19 July 2021.
  177. ↑ "The Cabinet Manual" (PDF). gov.uk. October 2011. pp. 7, 21. Archived (PDF) from the original on 15 April 2018. Retrieved 19 July 2021.
  178. ↑ Norton, Philip (2020). Governing Britain: Parliament, Ministers and Our Ambiguous Constitution. Manchester University Press. p. 130. ISBN 978-1-5261-4545-1.
  179. ↑ Palan, Rolen (2015). "The second British Empire and the re-emergence of global finance". In Palan, Rolen; Halperin, Sandra (eds.). Legacies of Empire: Imperial Roots of the Contemporary Global Order. Cambridge University Press. p. 48. ISBN 978-1-107-10946-9. Archived from the original on 2 October 2024. Retrieved 13 April 2024.
  180. ↑ "Democracy Report 2026, Unraveling The Democratic Era?" (PDF). Retrieved 2026-03-17.
  181. 1 2 "General elections". parliament.uk. Retrieved 19 July 2021.
  182. ↑ Raymond, C (2016). "Why British Politics is Not a Two-Party System" (PDF). Queen's University Belfast. Archived (PDF) from the original on 9 July 2023. Retrieved 3 July 2023.
  183. ↑ "Sir John Curtice: Election results show politics in the UK has fragmented". BBC News (in ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್). 2026-05-08. Retrieved 2026-05-09.
  184. ↑ ಹ್ಯಾಕ್ವುಡ್ ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ವಿಲಿಯಂ: ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ದಿ ಶೈರ್, ಬೀಯಿಂಗ್ ದಿ ಲೋರ್, ಹಿಸ್ಟರಿ ಅಂಡ್ ಎವಲ್ಯೂಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕೌಂಟಿ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್ಸ್ (1851)
  185. ↑ United Nations Economic and Social Council (August 2007). "Ninth UN Conference on the standardization of Geographical Names" (PDF). UN Statistics Division. Archived (PDF) from the original on 11 December 2009. Retrieved 21 October 2008.
  186. ↑ Dewart, Megan (2019). The Scottish Legal System. London: Bloomsbury Academic. p. 57. ISBN 978-1-5265-0633-7. Archived from the original on 4 July 2023. Retrieved 4 July 2023. ದಿ ಲಾಸ್ ಅಂಡ್ ಲೀಗಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಅಂಡ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅಂಡ್ ವೇಲ್ಸ್ ವೇರ್ ನಾಟ್ ಮರ್ಜ್ಡ್ ಬೈ ದಿ ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ 1707. ದಸ್, ದೇ ರಿಮೇನ್ ಸೆಪರೇಟ್ 'ಲಾ ಏರಿಯಾಸ್', ವಿತ್ ಸೆಪರೇಟ್ ಕೋರ್ಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ (ಆಸ್ ಡಸ್ ನಾರ್ದರ್ನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್), ಅಂಡ್ ಇಟ್ ಈಸ್ ನೆಸೆಸರಿ ಟು ಡಿಸ್ಟಿಂಗ್ವಿಶ್ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ಲಾ ಅಂಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲಾ (ಅಂಡ್ ನಾರ್ದರ್ನ್ ಐರಿಶ್ ಲಾ).; "The justice system and the constitution". Courts and Tribunals Judiciary. Archived from the original on 21 May 2023. Retrieved 13 June 2023. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಮೂರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ತಲಾ ಒಂದು. ಇದು ಅದರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 1707 ಮತ್ತು 1800 ರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್, ಮತ್ತು ನಂತರ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
  187. ↑ Barlow, I.M. (1991). Metropolitan Government. London: Routledge. ISBN 978-0-415-02099-2.
  188. ↑ "Welcome to the national site of the Government Office Network". Government Offices. Archived from the original on 6 June 2009. Retrieved 3 July 2008.
  189. ↑ "A short history of London government". Greater London Authority. Archived from the original on 21 April 2008. Retrieved 4 October 2008.
  190. 1 2 "STV in Scotland: Local Government Elections 2007" (PDF). Political Studies Association. Archived from the original (PDF) on 22 February 2011. Retrieved 2 August 2008.
  191. 1 2 "Unitary authorities". Welsh Government. 2014. Archived from the original on 10 March 2015. Retrieved 9 March 2015.
  192. 1 2 Devenport, Mark (18 November 2005). "NI local government set for shake-up". BBC News. Archived from the original on 12 December 2008. Retrieved 15 November 2008.
  193. ↑ "Foster announces the future shape of local government" (Press release). Northern Ireland Executive. 13 March 2008. Archived from the original on 25 July 2008. Retrieved 20 October 2008.
  194. ↑ "Devolution of powers to Scotland, Wales and Northern Ireland". United Kingdom Government. Archived from the original on 18 July 2013. Retrieved 17 April 2013. ಸರ್ಕಾರವು ಸಂಸತ್ತಿನ ಎರಡು ಸದನಗಳ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಶಾಸಕಾಂಗಗಳ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿ ಕಾರ್ಯಾಂಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಆಡಳಿತಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ...; "Country Overviews: United Kingdom". Transport Research Knowledge Centre. Archived from the original on 4 April 2010. Retrieved 28 March 2010.
  195. ↑ Le Sueur, Andrew; Sunkin, Maurice; Murkens, Jo Eric Khushal (2023). Public Law: Text, Cases, and Materials (5th ed.). Oxford University Press. p. 147. ISBN 978-0-19-287061-2. Archived from the original on 2 October 2024. Retrieved 13 April 2024.
  196. ↑ "The progress of devolution - Erskine May - UK Parliament". erskinemay.parliament.uk. Retrieved 1 March 2025.
  197. ↑ "David Mundell speech: 20 years of Scottish devolution". GOV.UK. Retrieved 1 March 2025.
  198. ↑ Burrows, N. (1999). "Unfinished Business: The Scotland Act 1998". The Modern Law Review. 62 (2): 241–260 [p. 249]. doi:10.1111/1468-2230.00203. UK ಸಂಸತ್ತು ಸಾರ್ವಭೌಮವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು ಅಧೀನವಾಗಿದೆ. ವೈಟ್ ಪೇಪರ್ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತನ್ನು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಜನರ ಸ್ಥಾಯೀಕೃತ ಇಚ್ಛೆ ಅಥವಾ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿ ನೋಡಬಾರದು ಆದರೆ ಅದರ ಉನ್ನತ ಕಾನೂನು ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಅಧೀನತೆಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿ ನೋಡಬೇಕು. ಈ ತರ್ಕವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಶಾಸನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಅಥವಾ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬಹುದು...; Elliot, M. (2004). "United Kingdom: Parliamentary sovereignty under pressure". International Journal of Constitutional Law. 2 (3): 545–627, 553–554. doi:10.1093/icon/2.3.545. ಯೋಜನೆಗಳ ನಡುವೆ ಗಣನೀಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಂಶವೆಂದರೆ UK ಸಂಸತ್ತು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹ ಮೂರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನಿಸ್ಸಂದಿಗ್ಧವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಸನವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲು ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ... ಆದರೆ "ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿಷಯಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದಾದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಶಾಸನ ಮಾಡುವ ಈ ಅಧಿಕಾರವು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ಶಾಸನ ಮಾಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧಿಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಸಮಕಾಲೀನವಾಗಿದೆ... ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ, ಆದ್ದರಿಂದ, ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದರೂ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಶಾಸನ ಮಾಡಬಹುದು...
  199. ↑ "Scotland Act 2016". Gov.uk. Archived from the original on 28 June 2024. Retrieved 28 June 2024.
  200. ↑ "Wales Act 2017". Archived from the original on 2 October 2024. Retrieved 13 July 2024.
  201. ↑ Gamble, A. (2006). "The Constitutional Revolution in the United Kingdom". Publius. 36 (1): 19–35 [p. 29]. doi:10.1093/publius/pjj011. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು ಎರಡೂ ಸದನಗಳಲ್ಲಿ ಸರಳ ಬಹುಮತದ ಮತದಾನದ ಮೂಲಕ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ವೆಲ್ಶ್ ವಿಧಾನಸಭೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಆದರೆ ಎರಡನ್ನೂ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳು ಅನುಮೋದಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ಜನರ ಮತ್ತಷ್ಟು ಮತದಾನದ ಅನುಮೋದನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಅವುಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವುದು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಬ್ಲೇರ್ ಸರ್ಕಾರವು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಕ್ರಮಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಸರಳ ವ್ಯಾಯಾಮಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿಲ್ಲ.
  202. ↑ Meehan, E. (1999). "The Belfast Agreement – Its Distinctiveness and Points of Cross-Fertilization in the UK's Devolution Programme". Parliamentary Affairs. 52 (1): 19–31 [p. 23]. doi:10.1093/pa/52.1.19. [T]ಎರಡು ಸರ್ಕಾರಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಎಂದರೆ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅಂತರಸರ್ಕಾರಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ. ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಮೀಕರಿಸಬಹುದಾದರೆ, ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಫಾಸ್ಟ್ ನಡುವಿನ ಅಧಿಕಾರದ ವಿತರಣೆಯು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಜ್ಯಗಳ ಲಿಖಿತ ಸಂವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ವಿಭಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಬಹುದು...ಒಪ್ಪಂದವು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ನ 'ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ಶಾಸನ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರಗಳು' 'ಪರಿಣಾಮವಿಲ್ಲದೆ' ಉಳಿದಿವೆ ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಬಂಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ, ಮೀಸಲಾದ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲದೆ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಅಥವಾ ವೇಲ್ಸ್ಗಿಂತ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ವಾಪಸು ಪಡೆಯುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಬಹುದು. ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಅಧಿಕಾರಗಳ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಲೋಚನೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಂಸದೀಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಸೂಚ್ಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಅಂತರಸರ್ಕಾರಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಮರುಮಾತುಕತೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
  203. 1 2 [೨೧೨][೨೧೩][೨೧೪][೨೧೫][೨೧೬][೨೧೭][೨೧೮]
  204. ↑ "English devolution". Institute for Government. 21 June 2024. Archived from the original on 30 August 2024. Retrieved 30 August 2024.
  205. ↑ "Devolution explained". Local Government Association. Archived from the original on 30 August 2024. Retrieved 30 August 2024.
  206. ↑ "English devolution". Institute for Government. 6 March 2023. Archived from the original on 2 October 2024. Retrieved 4 February 2024.
  207. ↑ "Combined County Authorities – key differences to Combined Authorities". Local Government Lawyer. 6 April 2023. Archived from the original on 4 February 2024. Retrieved 4 February 2024.
  208. 1 2 "Devolved and Reserved Powers". parliament.scot. Scottish Parliament. Archived from the original on 20 September 2023. Retrieved 28 December 2023.
  209. ↑ "Scotland's Parliament – powers and structures". BBC News. 8 April 1999. Archived from the original on 18 February 2007. Retrieved 21 October 2008.
  210. ↑ "Devolved and Reserved Matters - Visit & Learn Scottish Parliament". 22 July 2017. Archived from the original on 22 July 2017. Retrieved 1 March 2025.
  211. 1 2 "What the Scottish Government does". Scottish Government. Archived from the original on 8 July 2019. Retrieved 8 August 2019.
  212. ↑ Keating, Michael (2 February 2021). "Taking back control? Brexit and the territorial constitution of the United Kingdom". Journal of European Public Policy. 28 (4). Abingdon: Taylor & Francis: 6–7. doi:10.1080/13501763.2021.1876156. hdl:1814/70296. S2CID 234066376. ಯುಕೆ ಆಂತರಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಾಯಿದೆಯು ನಾಲ್ಕು ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳಾದ್ಯಂತ ಪರಸ್ಪರ ಮಾನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಮಂತ್ರಿಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಇವುಗಳು EU ಆಂತರಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿಸಲಾದ ವಿನಾಯಿತಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿವೆ. ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಲಾರ್ಡ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ನಂತರವೇ, ಮಸೂದೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲ ಮತ್ತು ಬದ್ಧವಲ್ಲದ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು (ಸೆವೆಲ್ ಸಮಾವೇಶಕ್ಕೆ ಸಮಾನ) ವಿನಾಯಿತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳಿಗೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ, ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸರ್ಕಾರಗಳು ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಅಥವಾ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬ ಅಂಶದಿಂದ ಇವು ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
  213. ↑ Kenny, Michael; McEwen, Nicola (1 March 2021). "Intergovernmental Relations and the Crisis of the Union". Political Insight. 12 (1). SAGE Publishing: 12–15. doi:10.1177/20419058211000996. S2CID 232050477. ಆ ಹಂತದ ಜಂಟಿ ಕೆಲಸವು ಜಾನ್ಸನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020 ರಲ್ಲಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದ ಯುಕೆ ಆಂತರಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಾಯಿದೆಯಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು...ಕಾಯಿದೆಯು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
  214. ↑ Wolffe, W James (7 April 2021). "Devolution and the Statute Book". Statute Law Review. Oxford: Oxford University Press. doi:10.1093/slr/hmab003. Archived from the original on 21 April 2021. Retrieved 18 April 2021. ಆಂತರಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಸೂದೆ - ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರೆ, ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಶಾಸಕಾಂಗಗಳು ತಮ್ಮ ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುವಲ್ಲಿ, ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕತೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮಸೂದೆ; ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕಾರಗಳಿಗಿಂತ EU ಕಾನೂನು ಅಥವಾ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳ 4 ಮತ್ತು 6 ನೇ ವಿಧಿಗಳಿಗಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ನಿಬಂಧನೆಗಳು...ಯುಕೆ ಸಂಸತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ (ವಾಪಸಾತಿ ಒಪ್ಪಂದ) ಕಾಯಿದೆ 2020 ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಾಯಿದೆ 2020 ಅನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲೂ ಮೂರು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಶಾಸಕಾಂಗಗಳು ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದಿದ್ದರೂ ಸಹ.
  215. ↑ Wincott, Daniel; Murray, C. R. G.; Davies, Gregory (17 May 2021). "The Anglo-British imaginary and the rebuilding of the UK's territorial constitution after Brexit: unitary state or union state?". Territory, Politics, Governance. 10 (5). Abingdon/Brighton: Taylor & Francis; Regional Studies Association: 696–713. doi:10.1080/21622671.2021.1921613. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ಆಂತರಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಾಯಿದೆಯು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಅದು ಬದಲಾಯಿಸಿದ EU ಏಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ, ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಭರವಸೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ. ಮೊದಲ ಎರಡು ದಶಕಗಳ ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ತೀರ್ಪುಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವ ಲಾರ್ಡ್ ಹೋಪ್, ಶಾಸನದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಎದುರಿಸುವಂತೆ ಕಂಡರು: 'ಈ ಸಂಸತ್ತು ತನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ವಿಭಿನ್ನ ವಿಧಾನವು ಅತ್ಯಗತ್ಯ'.
  216. ↑ Dougan, Michael; Hayward, Katy; Hunt, Jo; McEwen, Nicola; McHarg, Aileen; Wincott, Daniel (2020). UK and the Internal Market, Devolution and the Union (Report). University of Edinburgh; University of Aberdeen. pp. 2–3. Archived from the original on 18 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020. https://web.archive.org/web/20201018185830/https://www.centreonconstitutionalchange.ac.uk/publications/uk-and-internal-market-devolution-and-union. Retrieved 16 October 2020.
  217. ↑ Dougan, Michael (2020). Briefing Paper. United Kingdom Internal Market Bill: Implications for Devolution (Report). Liverpool: University of Liverpool. pp. 4–5. Archived from the original on 26 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020. https://web.archive.org/web/20201026161836/https://www.liverpool.ac.uk/media/livacuk/law/2-research/eull/UKIM,Briefing,Paper,-,Prof,Michael,Dougan,15,September,2020.pdf. Retrieved 15 October 2020.
  218. ↑ Dougan, Michael; Hunt, Jo; McEwen, Nicola; McHarg, Aileen (2022). "Sleeping with an Elephant: Devolution and the United Kingdom Internal Market Act 2020". Law Quarterly Review. London: Sweet & Maxwell. ISSN 0023-933X. SSRN 4018581. Archived from the original on 2 August 2022. Retrieved 4 March 2022 – via Durham Research Online. ಕಾಯಿದೆಯು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಶಾಸಕಾಂಗಗಳ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧಿತ – ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯ ಹಾನಿಕಾರಕ – ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ...ಬ್ರೆಕ್ಸಿಟ್ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ನಂತರ ಇದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಮಾವೇಶವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಶಾಸನದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉದ್ದೇಶವು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವುದು ಎಂಬ ಅಂಶವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ...ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ, ಇದು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ನಿಯಂತ್ರಕ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು UK ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಮಾಡುವ ಆಯ್ಕೆಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ.
  219. ↑ "Humza Yousaf's precarious position puts the SNP – and Scotland – at a crossroads". Institute for Government. 26 April 2024. Archived from the original on 26 April 2024. Retrieved 26 April 2024.
  220. ↑ "Structure and powers of the Assembly". BBC News. 9 April 1999. Archived from the original on 7 February 2004. Retrieved 21 October 2008.
  221. ↑ "Good Friday Agreement: What is it?". BBC News. 3 April 2023. Archived from the original on 15 May 2024. Retrieved 11 April 2024.
  222. ↑ "Devolution of powers to Scotland, Wales and Northern Ireland". GOV.UK. 8 May 2019. Archived from the original on 7 March 2023. Retrieved 11 June 2024.
  223. ↑ "Your Executive". Northern Ireland Executive. 25 September 2015. Archived from the original on 21 August 2016. Retrieved 14 August 2016.
  224. ↑ "Stormont: Why were NI leaders given unequal job titles?". BBC News. 15 May 2022. Archived from the original on 2 February 2024. Retrieved 2 February 2024.
  225. ↑ "Northern Ireland Executive: Ministerial Code". 28 September 2015. Archived from the original on 2 February 2024. Retrieved 2 February 2024.
  226. ↑ May, Theresa (29 March 2017). "Prime Minister's letter to Donald Tusk triggering Article 50". Archived from the original on 5 June 2017. Retrieved 19 June 2017 – via Gov.uk.
  227. ↑ Paul, T.V.; Wirtz, James; Fortmann, Michel (2004). Balance of Power: Theory and Practice in the 21st century. Stanford University Press. p. 59. ISBN 978-0-8047-5017-2.
  228. ↑ "United Kingdom country profile". BBC News (in ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್). 10 May 2012. Archived from the original on 3 January 2023. Retrieved 6 July 2025.
  229. ↑ Swaine, Jon (13 January 2009). "Barack Obama presidency will strengthen special relationship, says Gordon Brown". The Telegraph. London. Archived from the original on 4 July 2020. Retrieved 30 May 2011.
  230. ↑ Kirchner, Emil Joseph; Sperling, James (2007). Global Security Governance: Competing Perceptions of Security in the 21st century (illustrated ed.). London: Routledge. p. 100. ISBN 978-0-415-39162-7.
  231. ↑ The Committee Office, House of Commons (19 February 2009). "DFID's expenditure on development assistance". UK Parliament. Archived from the original on 12 January 2013. Retrieved 28 April 2013.
  232. ↑ "Ministry of Defence". Ministry of Defence. Archived from the original on 19 February 2012. Retrieved 21 February 2012.
  233. ↑ "Speaker addresses Her Majesty Queen Elizabeth II". UK Parliament. 30 March 2012. Archived from the original on 1 May 2013. Retrieved 28 April 2013.
  234. ↑ "House of Commons Hansard". UK Parliament. Archived from the original on 9 March 2009. Retrieved 23 October 2008.; "House of Commons Hansard Written Answers for 17 Jun 2013 (pt 0002)". Publications.parliament.uk. Archived from the original on 14 February 2015. Retrieved 4 March 2015.
  235. ↑ "Trends in Military Expenditure 2025" (PDF). Stockholm International Peace Research Institute. April 2026. Retrieved 31 May 2026.
  236. ↑ "The Military Balance 2026: Global defence spending". IISS (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Retrieved 2026-05-31.
  237. ↑ "Rishi Sunak vows to boost UK defence spending to 2.5% of GDP by 2030". BBC News. 24 April 2024. Archived from the original on 23 April 2024. Retrieved 24 April 2024.
  238. ↑ UK 2005: ದಿ ಆಫಿಷಿಯಲ್ ಇಯರ್ಬುಕ್ ಆಫ್ ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಆಫ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಅಂಡ್ ನಾರ್ದರ್ನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್. ಆಫೀಸ್ ಫಾರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್. ಪು. 89.
  239. ↑ "UK Supreme Court judges sworn in". BBC News. 1 October 2009. Archived from the original on 7 February 2020. Retrieved 6 October 2009.; "Constitutional reform: A Supreme Court for the United Kingdom" (PDF). Department for Constitutional Affairs. July 2003. Archived from the original (PDF) on 17 January 2009. Retrieved 13 May 2013.
  240. ↑ "Role of the JCPC". Judicial Committee of the Privy Council. Archived from the original on 14 January 2014. Retrieved 28 April 2013.
  241. ↑ Bainham, Andrew (1998). The international survey of family law: 1996. The Hague: Martinus Nijhoff. p. 298. ISBN 978-90-411-0573-8. Archived from the original on 28 March 2024. Retrieved 29 September 2020.
  242. ↑ "Common Law". Britannica. 19 May 2024. Archived from the original on 6 May 2021. Retrieved 27 May 2024.
  243. ↑ "The Australian courts and comparative law". Australian Law Postgraduate Network. Archived from the original on 14 April 2013. Retrieved 9 March 2015.
  244. ↑ "Court of Session – Introduction". Scottish Courts. Archived from the original on 31 July 2008. Retrieved 8 March 2015.
  245. ↑ "High Court of Justiciary – Introduction". Scottish Courts. Archived from the original on 12 September 2008. Retrieved 9 March 2015.
  246. ↑ "House of Lords – Practice Directions and Standing Orders Applicable to Civil Appeals". UK Parliament. Archived from the original on 6 December 2013. Retrieved 8 March 2015.
  247. ↑ Lovett, Jo; Hales, Gavin; Kelly, Liz; Khan, Aneela; Hardiman, Margaret; Trott, Louise (2022). "What can We Learn from Police Data About Timeliness in Rape and Serious Sexual Offence Investigations in England and Wales?". International Criminology. 2 (3): 286–298. doi:10.1007/s43576-022-00069-8. ISSN 2662-9976. PMC 9527390.
  248. ↑ "Crime in England and Wales, Year Ending June 2015" (PDF). UK Government Web Archive. Office for National Statistics. Archived from the original on 16 March 2023. Retrieved 16 March 2023.{{cite web}}: CS1 maint: bot: original URL status unknown (link)
  249. ↑ Wratten, Marcus (3 July 2023). "Tom Allen to host vital new BBC show marking 10th anniversary of same-sex marriage". PinkNews. Archived from the original on 2 September 2023. Retrieved 2 September 2023.
  250. ↑ "The 203 Worst (& Safest) Countries for LGBTQ+ Travel in 2023". Asher & Lyric. 5 June 2023. Archived from the original on 10 September 2021. Retrieved 20 August 2023.
  251. ↑ R. Flores, Andrew. "Social Acceptance of LGBTI People in 175 Countries and Locations". Williams Institute. Archived from the original on 13 September 2023. Retrieved 11 September 2023.
  252. ↑ "Disputes under the Trade and Cooperation Agreement". Institute for Government. November 2021. Retrieved 26 January 2025.
  253. ↑ "Sandeel fishing ban to remain in place". BBC. 2 May 2025. Archived from the original on 4 May 2025. Retrieved 4 May 2025.
  254. ↑ "Good Faith in Public Law". ox.ac.uk. 20 January 2022. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 13 May 2025.
  255. ↑ Yanatma, Servet (16 March 2024). "Europe's top financial centres: Where's best to do business?". Euronews. Retrieved 16 August 2025. ಯುಎಸ್ ಪಟ್ಟಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಂಬರ್ ಒನ್ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ, ಲಂಡನ್ ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.
  256. ↑ Thane, Pat (2019). "The Origins of the British Welfare State". The Journal of Interdisciplinary History. 50 (3): 427–433. doi:10.1162/jinh_a_01448. S2CID 208223636.
  257. ↑ Griffiths, Alan; Wall, Stuart (16 July 2011). "Applied Economics" (PDF). Archived from the original (PDF) on 20 June 2013. Retrieved 25 September 2014.
  258. ↑ "World Currency Composition of Official Foreign Exchange Reserves". IMF Data. Archived from the original on 12 May 2016. Retrieved 10 October 2021.
  259. ↑ "Exports of goods and services (BoP, current US$)". World Bank. Retrieved 22 September 2025.
  260. ↑ "Imports of goods and services (current US$)". World Bank. Archived from the original on 13 September 2025. Retrieved 22 September 2025.
  261. ↑ Francis-Devine, Brigid. "House of Commons Research Briefing on Income inequality in the UK". UK Parliament. Archived from the original on 10 February 2022. Retrieved 1 July 2023.
  262. ↑ "Inequality – Income inequality – OECD Data". theOECD. Archived from the original on 29 June 2023. Retrieved 3 July 2023.
  263. ↑ Labiak, Mitchell; Smith, Oliver (17 July 2025). "UK jobs market weakens as unemployment rate rises". www.bbc.com (in ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Archived from the original on 15 September 2025. Retrieved 25 September 2025.
  264. ↑ "GDP quarterly national accounts, UK". Office for National Statistics. 2026. Retrieved 2026-04-24.
  265. ↑ "Celebrating Concorde". Archived from the original on 17 March 2023. Retrieved 30 March 2023.
  266. ↑ Hutton, Georgina (3 October 2024). "Industries in the UK". UK Parliament: House of Commons Library. Archived from the original on 7 October 2021. Retrieved 19 May 2025.
  267. ↑ "Service exports (BoP, current US$)". World Bank Open Data. Archived from the original on 17 March 2023. Retrieved 19 May 2025.
  268. ↑ "UK leads world in financial services trade surplus". TheCityUK (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). 15 January 2025. Retrieved 2 June 2025.
  269. ↑ "BIS Triennial Survey of Foreign Exchange and Over-The-Counter Interest Rate Derivatives Markets in April 2025 – UK Data". Bank of England. 30 September 2025. Retrieved 7 December 2025.
  270. ↑ Florida, Richard (16 March 2017). "The Economic Power of Cities Compared to Nations". Bloomberg. Archived from the original on 8 March 2024. Retrieved 22 February 2024.
  271. ↑ "World Cities 2024". GaWC (in ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Archived from the original on 3 July 2025. Retrieved 21 September 2025.
  272. 1 2 "GFCI 36 Rank - Long Finance". www.longfinance.net. Archived from the original on 25 September 2024. Retrieved 19 May 2025.
  273. ↑ "World Bank Open Data". World Bank Open Data. Archived from the original on 7 January 2020. Retrieved 5 August 2025.
  274. ↑ "Manufacturing industries: Economic indicators". House of Commons Library. 22 May 2025. Retrieved 1 June 2025.
  275. ↑ Hennik Research. ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಪಾದನಾ ವರದಿ: 2017 (ಡಿಸೆಂ. 2016) Archived 31 January 2017 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.
  276. ↑ Chan, Kelvin (25 April 2023). "King Charles' coronation is bringing millions of tourists and a cash infusion to London but it probably won't save the British economy". fortune.com. The Associated Press. Archived from the original on 2 May 2023. Retrieved 9 May 2023.
  277. ↑ "DCMS Economic Estimates 2019 (provisional): Gross Value Added". gov.uk. Archived from the original on 31 January 2023. Retrieved 31 January 2023.
  278. ↑ "UK's Creative Industries contributes almost £13 million to the UK economy every hour". UK Government. 2020. Archived from the original on 21 February 2023. Retrieved 21 February 2023.
  279. ↑ "Lloyd's of London – value proposition". Lloyd's of London. Archived from the original on 27 February 2023.
  280. ↑ "Rankings 2025 - Creative 100". WARC. Archived from the original on 12 June 2025. Retrieved 12 June 2025.
  281. ↑ "Retail". great.gov.uk. Archived from the original on 18 January 2024. Retrieved 18 January 2024.
  282. ↑ "Households and NPISHs Final consumption expenditure (current US$)". World Bank Group. Archived from the original on 12 June 2018. Retrieved 17 August 2024.
  283. ↑ "Employee owned businesses - What the evidence tells us". Archived from the original on 2 December 2023. Retrieved 18 January 2024.
  284. 1 2 3 "SMMT Motor Industry Facts 2025". SMMT. 15 May 2025. Archived from the original on 26 May 2025. Retrieved 26 May 2025.
  285. ↑ "Best British cars: Top 50 all-time greatest British-built cars revealed - page 2". Auto Express. 19 November 2020. Archived from the original on 16 March 2024. Retrieved 9 March 2024.
  286. ↑ "Combustion Engines". OEC - The Observatory of Economic Complexity. Archived from the original on 26 May 2025. Retrieved 26 May 2025.
  287. ↑ "UK motorsport industry in pole position for F1's 70th anniversary". UK Government. 2020. Archived from the original on 19 February 2023. Retrieved 19 February 2023.
  288. ↑ "United Kingdom - Country Commercial Guide: Aerospace and Defense". International Trade Administration. 3 November 2023. Archived from the original on 12 June 2023. Retrieved 17 December 2024.
  289. ↑ Tovey, Alan (29 June 2016). "Britain's aerospace sector soars amid fears Brexit could clip its wings". The Telegraph. London. Archived from the original on 10 January 2022.
  290. ↑ "UK space sector income reaches £17.5 billion as jobs and services grow". UKspace. 27 March 2023.
  291. ↑ "UK space sector income reaches £17.5 billion as jobs and services grow". gov.uk. 29 March 2023. Retrieved 10 August 2025.
  292. ↑ "New funding to support space exploration using Moon resources and nuclear power". Archived from the original on 11 March 2023. Retrieved 11 March 2023.
  293. ↑ "UK Food Security Index 2024". Department for the Environment Food & Rural Affairs. Archived from the original on 18 May 2024. Retrieved 19 May 2024.;"Agricultural workforce in England at 1 June 2023". Department for the Environment Food & Rural Affairs. Archived from the original on 19 May 2024. Retrieved 19 May 2024.
  294. ↑ "Sustainable fisheries: fish stocks harvested within safe limits". JNCC. Retrieved 14 December 2024.
  295. ↑ "Marine accounts, natural capital, UK: 2021". ONS. 6 April 2021. Archived from the original on 21 May 2025. Retrieved 21 May 2025.
  296. ↑ "Coal". BGS Minerals UK. Archived from the original on 26 April 2009. Retrieved 7 July 2015.
  297. ↑ WIPO (2022). Global Innovation Index 2022, 15th Edition. World Intellectual Property Organization. doi:10.34667/tind.46596. ISBN 978-92-805-3432-0. Archived from the original on 3 December 2022. Retrieved 16 November 2022.; "Global Innovation Index 2021". World Intellectual Property Organization. United Nations. Archived from the original on 5 March 2022. Retrieved 5 March 2022.; "Release of the Global Innovation Index 2020: Who Will Finance Innovation?". World Intellectual Property Organization. Archived from the original on 3 June 2021. Retrieved 2 September 2021.; "Global Innovation Index 2019". World Intellectual Property Organization. Archived from the original on 2 September 2021. Retrieved 2 September 2021.; "RTD – Item". ec.europa.eu. Archived from the original on 2 September 2021. Retrieved 2 September 2021.
  298. ↑ Gascoin, J. "ಎ ರಿಯಾಪ್ರೈಸಲ್ ಆಫ್ ದಿ ರೋಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟೀಸ್ ಇನ್ ದಿ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್", in Lindberg, David C. and Westman, Robert S., eds (1990), ರಿಯಾಪ್ರೈಸಲ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ಪು. 248. ISBN 978-0-521-34804-1.
  299. ↑ Reynolds, E.E.; Brasher, N.H. (1966). ಬ್ರಿಟನ್ ಇನ್ ದಿ ಟ್ವೆಂಟೀತ್ ಸೆಂಚುರಿ, 1900–1964. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ಪು. 336. OCLC 474197910
  300. ↑ Burtt, E.A. (2003) 1924.ದಿ ಮೆಟಾಫಿಸಿಕಲ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಸೈನ್ಸ್ Archived 26 March 2023 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.. Mineola, NY: ಕೊರಿಯರ್ ಡೋವರ್. ಪು. 207. ISBN 978-0-486-42551-1.
  301. ↑ Hatt, C. (2006). ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ದೇರ್ ಡಿಸ್ಕವರೀಸ್ Archived 26 March 2023 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.. ಲಂಡನ್: ಇವನ್ಸ್ ಬ್ರದರ್ಸ್. pp. 16, 30 and 46. ISBN 978-0-237-53195-9.
  302. ↑ Castells, M.; Hall, P.; Hall, P.G. (2004). ಟೆಕ್ನೋಪೋಲ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್: ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಟ್ವೆಂಟಿ-ಫಸ್ಟ್-ಸೆಂಚುರಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸಸ್. ಲಂಡನ್: ರೌಟ್ಲೆಡ್ಜ್. pp. 98–100. ISBN 978-0-415-10015-1.
  303. ↑ "International comparison of the UK research base, 2025". GOV.UK (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Retrieved 2025-12-07.
  304. ↑ McCook, Alison (2006). "Is peer review broken?". The Scientist. 20 (2): 26. Archived from the original on 16 August 2011. Retrieved 22 June 2011.
  305. ↑ Greenberg, Elizabeth (2025-01-14). "UK Innovation Economy Worth a Combined $1.2 trillion" (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Digit News. Retrieved 2026-05-26. ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ $1.2 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಮೌಲ್ಯದ, UK ನಾವೀನ್ಯತೆ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಯೋಜಿತ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು.
  306. ↑ "UK tech sector retains #1 spot in Europe and #3 in world as sector resilience brings continued growth". gov.uk. 21 December 2022. Archived from the original on 27 May 2025. Retrieved 27 May 2025.
  307. ↑ "UK AI sector most valuable in Europe, new report reveals". Holyrood (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). 11 June 2024. Retrieved 20 July 2025.
  308. ↑ "Which countries are leading in AI? | Stanford HAI". hai.stanford.edu (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Retrieved 2026-05-09.
  309. ↑ "GII Innovation Ecosystems & Data Explorer 2025". WIPO. Retrieved 16 October 2025.
  310. ↑ Dutta, Soumitra; Lanvin, Bruno (2025). Global Innovation Index 2025: Innovation at a Crossroads (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). World Intellectual Property Organization. p. 19. doi:10.34667/tind.58864. ISBN 978-92-805-3797-0. Retrieved 17 October 2025.
  311. ↑ Moran, Joe (16 November 2005). Reading the Everyday. Routledge. p. 95. ISBN 978-1-134-37216-4.
  312. ↑ "General facts and figures about roads and road use". Archived from the original on 18 May 2025. Retrieved 31 May 2025.
  313. ↑ Sylvain Duranton; Agnès Audier; Joël Hazan; Mads Peter Langhorn; Vincent Gauche (18 April 2017). "The 2017 European Railway Performance Index". Boston Consulting Group. Archived from the original on 31 May 2020. Retrieved 4 February 2019.
  314. ↑ "London to Paris Trains". Eurostar. Archived from the original on 11 May 2024. Retrieved 11 May 2024.
  315. ↑ "Channel Tunnel, Tunnel, Europe". Britannica. 10 May 2024. Retrieved 11 May 2024.
  316. ↑ "Crossrail's giant tunnelling machines unveiled". BBC News. 2 January 2012. Archived from the original on 10 April 2016. Retrieved 20 June 2018.; Leftly, Mark (29 August 2010). "Crossrail delayed to save £1bn". Independent. London. Archived from the original on 16 November 2020. Retrieved 22 August 2017.
  317. ↑ "Crossrail to become the Elizabeth line in honour of Her Majesty the Queen". Transport for London. Archived from the original on 25 February 2023.
  318. ↑ "What is HS2". HS2. Archived from the original on 21 June 2022. Retrieved 22 June 2022.
  319. ↑ "HS2 Trains". HS2. Archived from the original on 24 February 2023. Retrieved 24 February 2023.
  320. ↑ "Transport Statistics Great Britain: 2023 Domestic Travel". gov.uk. 19 December 2024. Retrieved 14 March 2025.
  321. ↑ "Our Collection". icons.org.uk. Retrieved 16 August 2014.
  322. ↑ ಲಂಡನ್ ಬಸ್ಗಳು, ಟ್ರಾನ್ಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಫಾರ್ ಲಂಡನ್. 10 ಮೇ 2007 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.
  323. 1 2 "Size of Reporting Airports 2024". Civil Aviation Authority. Retrieved 17 January 2025.
  324. ↑ "Heathrow 'needs a third runway'". BBC News. 25 June 2008. Retrieved 17 October 2008.; "Statistics: Top 30 World airports" (PDF) (Press release). Airports Council International. July 2008. Retrieved 15 October 2008.
  325. ↑ "BMI being taken over by Lufthansa". BBC News. 29 October 2008. Retrieved 23 December 2009.
  326. ↑ "Transport Statistics Great Britain: 2023 International Travel". gov.uk. 19 December 2024. Retrieved 4 March 2025.
  327. ↑ "United Kingdom Energy Profile". U.S. Energy Information Administration. Archived from the original on 28 February 2023. Retrieved 28 February 2023.
  328. ↑ Mason, Rowena (24 October 2009). "Let the battle begin over black gold". The Telegraph. London. Archived from the original on 10 January 2022. Retrieved 26 November 2010.; Heath, Michael (26 November 2010). "RBA Says Currency Containing Prices, Rate Level 'Appropriate' in Near Term". Bloomberg. New York. Retrieved 26 November 2010.
  329. ↑ "'Success story': Which European countries are leading the way on wind?". Euronews (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). 13 September 2023. Retrieved 15 August 2025.
  330. 1 2 Britain's Electricity Explained: 2024 Review (Report). NESO. https://www.neso.energy/news/britains-electricity-explained-2024-review. Retrieved 26 January 2025.
  331. ↑ "Wind energy in the UK: June 2021". UK Government. 14 June 2021. https://www.ons.gov.uk/economy/environmentalaccounts/articles/windenergyintheuk/june2021. Retrieved 8 May 2023.
  332. ↑ "Nuclear Power in the United Kingdom". World Nuclear Association. Archived from the original on 28 February 2023. Retrieved 28 February 2023.
  333. ↑ "Nuclear Power in the United Kingdom". World Nuclear Association. April 2013. Archived from the original on 14 February 2013. Retrieved 9 April 2013.
  334. ↑ "Nuclear energy: What you need to know". UK Government. Archived from the original on 28 February 2023. Retrieved 28 February 2023.
  335. ↑ Belderbos, Harriet (7 March 2024). "UKAEA implementing the UK's fusion energy strategy". Open Access Government. Retrieved 27 May 2024.;"UK nuclear fusion reactor sets new world record for energy output". New Scientist. Retrieved 27 May 2024.
  336. ↑ UK Oil and Gas Reserves and Resources (Report). North Sea Transition Authority. https://www.nstauthority.co.uk/media/vtjkyqnf/uk-reserves-and-resources-report-as-at-end-2023.pdf. Retrieved 1 February 2025.
  337. ↑ "North Sea oil and gas claims fact-checked". BBC. 22 January 2024. Archived from the original on 1 February 2025. Retrieved 1 February 2025.
  338. ↑ "UK's last fracking wells to be filled with cement despite dwindling gas stocks". City AM. 29 January 2025. Archived from the original on 1 February 2025. Retrieved 1 February 2025.
  339. ↑ "Sewage Treatment in the UK" (PDF). assets.publishing.service.gov.uk. DEFRA. March 2022. p. 3. PB 6655. Retrieved 8 April 2023.
  340. ↑ "Environment Agency". Archived from the original on 25 November 2009.
  341. ↑ "About Us". niwater.com. Retrieved 29 August 2020.
  342. ↑ "Age groups". www.ethnicity-facts-figures.service.gov.uk (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). 2023-03-31. Retrieved 2026-08-16.
  343. ↑ "Population Estimates for UK, England and Wales, Scotland and Northern Ireland, Mid-2015". Office for National Statistics. 23 June 2016.
  344. 1 2 3 4 5 "Population estimates for the UK, England, Wales, Scotland and Northern Ireland: mid-2021". Office for National Statistics. 21 December 2022. Retrieved 16 April 2025.
  345. ↑ "Mid-Year Population Estimates, United Kingdom, June 2024". Office for National Statistics. 26 September 2025. Retrieved 26 September 2025.
  346. ↑ "United Kingdom country profile". BBC News (in ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್). 2012-05-10. Retrieved 2026-07-24.
  347. ↑ "United Kingdom - Country Profile | OpenFactBook World Factbook". openfactbook.org (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Retrieved 2026-07-24.
  348. ↑ Khan, Urmee (16 September 2008). "England is most crowded country in Europe". The Telegraph. London. Archived from the original on 18 September 2008. Retrieved 5 September 2009.
  349. ↑ "Major Agglomerations". Archived from the original on 4 October 2023. Retrieved 16 October 2023.
  350. ↑ "Vital statistics: population and health reference tables". Office for National Statistics. Retrieved 6 March 2018.
  351. ↑ Boseley, Sarah (14 July 2008). "The question: What's behind the baby boom?". The Guardian. London. p. 3. Retrieved 28 August 2009.
  352. ↑ Roser, Max (2014), "Total Fertility Rate around the world over the last centuries", Our World in Data, Gapminder Foundation, archived from the original on 5 July 2019, retrieved 10 December 2019
  353. ↑ ಟೇಬಲ್ಸ್, ಗ್ರಾಫ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ (TGM) ಟೇಬಲ್. ಯುರೋಸ್ಟಾಟ್ (26 ಫೆಬ್ರವರಿ 2013). 12 ಜುಲೈ 2013 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.
  354. ↑ "Sexual identity, UK: 2015 – Experimental Official Statistics on sexual identity in the UK in 2015 by region, sex, age, marital status, ethnicity and NS-SEC". Office for National Statistics. 5 October 2016. Retrieved 19 January 2017.
  355. ↑ "Research report 27: Trans research review". equalityhumanrights.com. p. v. Archived from the original on 6 July 2015. Retrieved 26 November 2021.
  356. ↑ "2011ರ ಜನಗಣತಿ - ನಿರ್ಮಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು". ONS. Retrieved 1 July 2013.
  357. ↑ "NRS – ವಸಾಹತುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯತೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮಾಹಿತಿ" (PDF). ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಾಖಲೆಗಳು. Retrieved 29 September 2020.
  358. ↑ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಪ್ರಮುಖ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಕಚೇರಿ (ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕಿತ ವಸಾಹತುಗಳ ನಗರ ಪ್ರದೇಶ, ಕೋಷ್ಟಕ 3.1, ಪುಟ 47)
  359. ↑ "Welsh people could be most ancient in UK, DNA suggests". BBC News. 19 June 2012. Retrieved 28 April 2013.
  360. ↑ Winder, Robert (2010). Bloody Foreigners: The Story of Immigration to Britain. Little, Brown Book. ISBN 978-0-7481-2396-4.; Costello, Ray (2001). Black Liverpool: The Early History of Britain's Oldest Black Community 1730–1918. Liverpool: Picton Press. ISBN 978-1-873245-07-1.
  361. ↑ "Culture and Ethnicity Differences in Liverpool – Chinese Community". Chambré Hardman Trust. Archived from the original on 24 July 2009. Retrieved 9 March 2015.
  362. 1 2 "Regional ethnic diversity". Office for National Statistics. 22 December 2022. Retrieved 28 March 2026.
  363. ↑ "Ethnicity". National Records of Scotland. 4 February 2025. Retrieved 28 March 2026.
  364. ↑ "MS-B01: Ethnic group". Northern Ireland Statistics and Research Agency. 30 November 2023. Retrieved 28 March 2026.
  365. ↑ "English language – Government, citizens and rights". Directgov. Archived from the original on 15 October 2012. Retrieved 23 August 2011.
  366. ↑ Mac Sithigh, Daithí (17 May 2018). "Official status of languages in the UK and Ireland" (PDF). Common Law World Review. 47 (1). Queen's University, Belfast: 77–102. doi:10.1177/1473779518773642. S2CID 219987922.
  367. ↑ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ "British Council | the UK's international culture and education organisation". Archived from the original on 1 February 2023. Retrieved 5 December 2018. (last checked 6 February 2023)
  368. ↑ "About BBC Learning English". BBC. Archived from the original on 4 February 2023. Retrieved 9 February 2023.
  369. ↑ "British English Pronunciations". OED. Archived from the original on 5 June 2025. Retrieved 5 June 2025.
  370. ↑ "10 British dialects you need to know". EF. Retrieved 5 June 2025.
  371. ↑ Track, Robert Lawrence; Stockwell, Peter (2007). Language and Linguistics: The Key Concepts. Routledge. p. 63. ISBN 978-0-415-41358-9. Retrieved 4 August 2019.; "Framework Convention for the Protection of National Minorities, Strasbourg, 1.II.1995". Council of Europe. Archived from the original on 22 February 2005. Retrieved 9 March 2015.; "European Charter for Regional or Minority Languages, Strasbourg, 5.XI.1992". Council of Europe. Archived from the original on 26 February 2011. Retrieved 9 March 2015.
  372. ↑ "Welsh language in Wales (Census 2021)". gov.wales. 6 December 2022. Retrieved 6 December 2022.
  373. ↑ Wynn Thomas, Peter (March 2007). "Welsh today". Voices. BBC. Retrieved 5 July 2011.
  374. ↑ "Census 2021: Main statistics for Northern Ireland" (PDF). Archived from the original (PDF) on 10 February 2024. Retrieved 10 February 2024.
  375. ↑ "Scotland's Census 2001 – Gaelic Report". General Register Office for Scotland. Archived from the original on 22 May 2013. Retrieved 28 April 2013.
  376. ↑ "Local UK languages 'taking off'". BBC News. 12 February 2009.
  377. ↑ "Language Data – Scots". European Bureau for Lesser-Used Languages. Archived from the original on 23 June 2007. Retrieved 2 November 2008.
  378. ↑ Brown, Hannah (23 April 2020). "'People are dying because of this': Calls for UK Gov to follow Scotland with sign language interpreter at Covid-19 briefing". The Scotsman. Retrieved 19 December 2021.
  379. 1 2 "Languages across Europe: United Kingdom". BBC. Retrieved 4 February 2013.
  380. ↑ Carl Skutsch (2013). ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್ ಮೈನಾರಿಟೀಸ್. pp.1261. Routledge. 3 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.
  381. ↑ Booth, Robert (30 January 2013). "Polish becomes England's second language". The Guardian. London. Retrieved 4 February 2012.
  382. ↑ "The teenagers who translate for their parents". BBC News. 23 April 2019. Retrieved 23 April 2019.
  383. ↑ Cannon, John, ed. (2nd edn., 2009). ಎ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹಿಸ್ಟರಿ. ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ಪು. 144. ISBN 978-0-19-955037-1.
  384. ↑ Field, Clive D. (November 2009). "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಿಲಿಜನ್ ಇನ್ ನಂಬರ್ಸ್". BRIN ಚರ್ಚಾ ಸರಣಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು, ಚರ್ಚಾ ಪ್ರಬಂಧ 001. 7 ಮಾರ್ಚ್ 2015 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.
  385. ↑ Yilmaz, Ihsan (2005). ಮುಸ್ಲಿಂ ಲಾಸ್, ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್ ಮಾಡರ್ನ್ ನೇಷನ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್: ಡೈನಾಮಿಕ್ ಲೀಗಲ್ ಪ್ಲುರಲಿಸಂಸ್ ಇನ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಟರ್ಕಿ, ಅಂಡ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ. ಆಲ್ಡರ್ಶಾಟ್: ಅಶ್ಗೇಟ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್. pp. 55–56. ISBN 978-0-7546-4389-0.
  386. ↑ Brown, Callum G. (2006). ರಿಲಿಜನ್ ಅಂಡ್ ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್ ಟ್ವೆಂಟೀತ್-ಸೆಂಚುರಿ ಬ್ರಿಟನ್. ಹಾರ್ಲೋ: ಪಿಯರ್ಸನ್ ಎಜುಕೇಶನ್. ಪು. 291. ISBN 978-0-582-47289-1.
  387. ↑ Norris, Pippa; Inglehart, Ronald (2004). ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಅಂಡ್ ಸೆಕ್ಯುಲರ್: ರಿಲಿಜನ್ ಅಂಡ್ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್ವೈಡ್. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ಪು. 84. ISBN 978-0-521-83984-6.
  388. ↑ Fergusson, David (2004). ಚರ್ಚ್, ಸ್ಟೇಟ್ ಅಂಡ್ ಸಿವಿಲ್ ಸೊಸೈಟಿ. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ಪು. 94. ISBN 978-0-521-52959-4.
  389. ↑ Roskams, Michael (29 November 2022). "Religion, England and Wales: Census 2021". Office for National Statistics. Retrieved 28 March 2026.
  390. ↑ "MS-B19: Religion". Northern Ireland Statistics and Research Agency. 30 November 2023.
  391. ↑ "Scotland's Census 2022 - Ethnic group, national identity, language and religion". National Records of Scotland. 21 May 2024. Retrieved 28 March 2026.
  392. ↑ "United Kingdom: New Report Finds Only One in 10 Attend Church". News.adventist.org. 4 April 2007. Archived from the original on 13 December 2011. Retrieved 9 March 2015.
  393. ↑ Philby, Charlotte (12 December 2012). "Less religious and more ethnically diverse: Census reveals a picture of Britain today". Independent. London.
  394. ↑ "The History of the Church of England". The Church of England. 2004. Archived from the original on 21 February 2010. Retrieved 23 November 2008.
  395. ↑ "Queen and Church of England". British Monarchy Media Centre. Archived from the original on 8 October 2006. Retrieved 5 June 2010.
  396. ↑ "Queen and the Church". The British Monarchy (Official Website). Archived from the original on 5 June 2011.
  397. ↑ "Our structure". churchofscotland.org.uk. 22 February 2010. Archived from the original on 25 January 2020.
  398. ↑ Weller, Paul (2005). ಟೈಮ್ ಫಾರ್ ಎ ಚೇಂಜ್: ರೀಕಾನ್ಫಿಗರಿಂಗ್ ರಿಲಿಜನ್, ಸ್ಟೇಟ್, ಅಂಡ್ ಸೊಸೈಟಿ. ಲಂಡನ್: ಕಾಂಟಿನ್ಯೂಮ್. pp. 79–80. ISBN 978-0-567-08487-3.
  399. ↑ Peach, Ceri, "ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್, ಎ ಮೇಜರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಫರ್ಮೇಷನ್ ಆಫ್ ದಿ ರಿಲಿಜಿಯಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ಕೇಪ್", in H. Knippenberg. ed. (2005). ದಿ ಚೇಂಜಿಂಗ್ ರಿಲಿಜಿಯಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ಕೇಪ್ ಆಫ್ ಯುರೋಪ್. ಆಮ್ಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್: ಹೆಟ್ ಸ್ಪಿನ್ಹುಸ್. pp. 44–58. ISBN 978-90-5589-248-8.
  400. ↑ "Immigration and births to non-British mothers pushes British population to record high". London Evening Standard. 21 August 2008.
  401. ↑ "Migration: How many people come to the UK and how are the salary rules changing?". BBC News. 23 May 2024.
  402. ↑ "Births in England and Wales: 2014". Office for National Statistics. 15 July 2015.
  403. ↑ Blinder, Scott (11 June 2014). "Settlement in the UK". The Migration Observatory, University of Oxford. Archived from the original on 6 September 2015. Retrieved 1 August 2015.
  404. ↑ Blinder, Scott (27 March 2015). "Naturalisation as a British Citizen: Concepts and Trends" (PDF). The Migration Observatory, University of Oxford. Archived from the original (PDF) on 16 September 2015. Retrieved 1 August 2015.
  405. ↑ "Long-term international migration, provisional: year ending December 2024". gov.uk. 22 May 2025. Retrieved 22 May 2025.
  406. ↑ Hammar, Tomas (1985). European Immigration Policy: A Comparative Study. Comparative Ethnic and Race Relations. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-12437-9.
  407. 1 2 Richards, Eric (2018). The genesis of international mass migration: The British case, 1750-1900 (1 ed.). Manchester University Press. JSTOR j.ctvnb7rj2.
  408. 1 2 Sriskandarajah, Dhananjayan; Drew, Catherine (11 December 2006). "Brits Abroad: Mapping the scale and nature of British emigration". Institute for Public Policy Research. Archived from the original on 28 August 2007. Retrieved 9 March 2015.
  409. ↑ "Brits Abroad: world overview". BBC. Retrieved 20 April 2007.; Casciani, Dominic (11 December 2006). "5.5 m Britons 'opt to live abroad'". BBC News. Retrieved 20 April 2007.
  410. ↑ "Brits Abroad: Country-by-country". BBC News. 11 December 2006.
  411. ↑ "The Most Educated Countries in the World". Yahoo Finance. 24 September 2012. Archived from the original on 4 February 2016. Retrieved 20 April 2016.; "And the World's Most Educated Country Is..." Time. New York. 27 September 2012. Archived from the original on 30 April 2018. Retrieved 20 April 2016.
  412. ↑ "The Times Higher Education World University Rankings 2024". 25 September 2023. Retrieved 17 April 2024.
  413. ↑ "QS World University Rankings 2024". Retrieved 17 April 2024.
  414. ↑ "Repaying your student loan". gov.uk. Retrieved 21 June 2025.
  415. ↑ "Undergraduate Tuition Fess and Student Loans". UCAS. 20 October 2014. Retrieved 24 February 2024.
  416. ↑ "More undergraduate medical education places". gov.uk. Retrieved 24 February 2024.
  417. ↑ "PISA 2022 UK Results". OECD. 4 December 2023. Retrieved 24 February 2024.
  418. ↑ "The foundation of the NHS". The National Archives. Retrieved 6 July 2026.
  419. ↑ Gill, Martha (9 July 2023). "To those who claim the NHS has turned into a British religion, I say: keep the faith". The Observer. Retrieved 16 July 2023.
  420. ↑ "Is the NHS our new national religion? – Religion Media Centre". religionmediacentre.org.uk. 14 April 2020. Retrieved 16 July 2023.
  421. ↑ Haden, Angela; Campanini, Barbara, eds. (2000). The world health report 2000 – Health systems: improving performance. Geneva: World Health Organization. ISBN 978-92-4-156198-3. Retrieved 5 July 2011.; World Health Organization. "Measuring overall health system performance for 191 countries" (PDF). New York University. Retrieved 5 July 2011.
  422. ↑ Fisher, Peter. "The NHS from Thatcher to Blair". NHS Consultants Association. Archived from the original on 20 November 2018. Retrieved 19 December 2018. ದಿ ಬಜೆಟ್... NHS ಗೆ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉದಾರವಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಮುಂದಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಹಣದುಬ್ಬರ ದರಕ್ಕಿಂತ 7.4 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ಇದು ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ GDP ಯ 9.4 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕೆ ನಮ್ಮನ್ನು ತಲುಪಿಸುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ EU ಸರಾಸರಿ.
  423. ↑ "Swindells: They aren't 'your' patients". Health Service Journal. 24 September 2019. Retrieved 19 November 2019.
  424. ↑ "How does UK healthcare spending compare with other countries?". Office of National Statistics. 29 August 2019. Retrieved 5 October 2019.
  425. ↑ "'Huge contrasts' in devolved NHS". BBC News. 28 August 2008.; Triggle, Nick (2 January 2008). "NHS now four different systems". BBC News.
  426. ↑ Julian Go (2007). "A Globalizing Constitutionalism?, Views from the Postcolony, 1945–2000". In Arjomand, Saïd Amir (ed.). Constitutionalism and political reconstruction. Brill. pp. 92–94. ISBN 978-90-04-15174-1.
  427. ↑ Ferguson 2004, p. 307.
  428. ↑ "The Commonwealth". New Zealand Ministry of Foreign Affairs and Trade (in New Zealand English). Retrieved 8 January 2024.
  429. ↑ "Commonwealth of Nations" (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). UK Parliament. Retrieved 2026-02-22.
  430. ↑ Mazrui, Ali Al Amin; Taylor, D.; Bradley, Kenneth (1967). Anglo-African Commonwealth. Pergamon. pp. 40–41. ISBN 978-0-08-012253-3. ...ಅಂತಿಮ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ, ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಬ್ರಿಟಿಷ್-ನೆಸ್ನ ಬಂಧಗಳಲ್ಲದೆ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ನವರು ಜಮೈಕಾದವರು ಅಥವಾ ಜಾಂಬಿಯಾದವರೊಂದಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಏನನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು?
  431. ↑ "Most Influential Countries". U.S. News & World Report. Retrieved 22 September 2025.
  432. ↑ "UK publishing industry reports record-breaking year in 2022". The Guardian. 17 April 2023. Retrieved 9 May 2024.
  433. ↑ "Best-selling Book Series Of All Time". Wordsrated. 20 July 2023. Retrieved 18 May 2024.
  434. ↑ "William Shakespeare (English author)". Encyclopædia Britannica. Retrieved 26 February 2006.; MSN Encarta Encyclopedia article on Shakespeare. Archived from the original on 9 February 2006. Retrieved 26 February 2006.; "William Shakespeare". TheFreeDictionary.com. Columbia Electronic Encyclopedia. Retrieved 26 February 2006.
  435. ↑ "Mystery of Christie's success is solved". The Telegraph. London. 19 December 2005. Archived from the original on 10 January 2022. Retrieved 14 November 2010.
  436. ↑ Ciabattari, Jane (December 2015). "The 25 greatest British novels". BBC Culture. Retrieved 29 December 2021.
  437. ↑ "Edinburgh, United Kingdom, UNESCO City of Literature". Unesco. 2004. Archived from the original on 28 May 2013. Retrieved 9 March 2015.
  438. ↑ "Early Welsh poetry". BBC Wales. Retrieved 29 December 2010.
  439. ↑ Lang, Andrew (2003) [1913]. History of English Literature from Beowulf to Swinburne. Holicong, PA: Wildside Press. p. 42. ISBN 978-0-8095-3229-2.
  440. ↑ "Dafydd ap Gwilym". Academi.org. 2011. Archived from the original on 24 March 2012. Retrieved 3 January 2011. ಡಫಿಡ್ ಅಪ್ ಗ್ವಿಲಿಮ್ ಅವರನ್ನು ವೆಲ್ಶ್ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಯುಗದ ಪ್ರಮುಖ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
  441. ↑ "True birthplace of Wales's literary hero". BBC News. 5 December 1999. Archived from the original on 16 March 2020. Retrieved 28 April 2012.
  442. ↑ "Kate Roberts: Biography". BBC Wales. Archived from the original on 8 March 2013. Retrieved 19 February 2017.
  443. ↑ "The Chronicles of Narnia Book Series Statistics". Wordsrated. 19 July 2023. Retrieved 18 May 2024.
  444. ↑ Varty, Anne (2014). A Preface to Oscar Wilde. Routledge. pp. 231–232. ISBN 978-1-317-89231-1.; "Oscar Wilde". Encyclopedia.com. Cengage. Retrieved 10 December 2019.
  445. ↑ Moss, Joyce (2001). British and Irish Literature and Its Times: The Victorian Era to the Present (1837–). Gale Group. p. 107. ISBN 978-0-7876-3729-3.
  446. ↑ Holroyd, Michael (1989). Bernard Shaw, Volume 2: 1898–1918: The Pursuit of Power. Chatto & Windus. p. 384. ISBN 978-0-7011-3350-4.; "G B Shaw". Discovering Literature: 20th century. British Library. Archived from the original on 9 August 2020. Retrieved 10 December 2019.
  447. ↑ Middleton, Tim (2006). Joseph Conrad. Routledge. p. 159. ISBN 978-0-415-26851-6.
  448. ↑ Cooper, John Xiros (2006). The Cambridge Introduction to T. S. Eliot. Cambridge University Press. p. 111. ISBN 978-1-139-45790-3.
  449. ↑ Sim, Wai-chew (2009). Kazuo Ishiguro. Routledge. p. 201. ISBN 978-1-135-19867-1.
  450. ↑ "Salman Rushdie". Oxford Reference. Oxford University Press. Retrieved 10 December 2019.
  451. ↑ Campbell, James (17 May 2008). "Home from home". The Guardian. Retrieved 10 December 2019.; Nadel, Ira (2004). Ezra Pound: A Literary Life. Palgrave Macmillan. p. 90. ISBN 978-0-230-37881-0.
  452. ↑ Fieser, James, ed. (2000). A bibliography of Scottish common sense philosophy: Sources and origins (PDF). Bristol: Thoemmes Press. Archived from the original (PDF) on 9 April 2023. Retrieved 17 December 2010.
  453. ↑ Palmer, Michael (1999). Moral Problems in Medicine: A Practical Coursebook. Cambridge: Lutterworth Press. p. 66. ISBN 978-0-7188-2978-0.; Scarre, Geoffrey (1995). Utilitarianism. London: Routledge. p. 82. ISBN 978-0-415-12197-2.
  454. ↑ "BBC: World's largest broadcaster & Most trusted media brand". Media Newsline. Archived from the original on 5 October 2010. Retrieved 23 September 2010.
  455. ↑ "Digital license". Prospect. Archived from the original on 7 November 2011. Retrieved 9 March 2015.
  456. ↑ "About the BBC – What is the BBC". BBC Online. Archived from the original on 16 January 2010. Retrieved 9 March 2015.
  457. ↑ "BBC: World's largest broadcaster & Most trusted media brand". Media Newsline. 13 August 2009. Archived from the original on 10 May 2011. Retrieved 19 June 2011.; "TV Licence Fee: facts & figures". BBC Press Office. April 2010. Archived from the original on 27 April 2011.
  458. ↑ "Microsoft Word – The Work of the BBC World Service 2008–09 HC 334 FINAL.doc" (PDF). Archived from the original (PDF) on 21 October 2020. Retrieved 16 February 2011.
  459. ↑ "News in your language – BBC News". BBC.; "BBC World Service". Facebook.com.
  460. ↑ "Publications & Policies: The History of ITV". ITV.com. Archived from the original on 11 April 2011.
  461. ↑ "Direct Broadcast Satellite Television". News Corporation. Archived from the original on 4 June 2011.
  462. ↑ "ABCs: National daily newspaper circulation September 2008". The Guardian. London. 10 October 2008. Retrieved 17 October 2008.
  463. ↑ William, D. (2010). ಯುಕೆ ಸಿಟೀಸ್: ಎ ಲುಕ್ ಅಟ್ ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ಮೇಜರ್ ಸಿಟೀಸ್ ಇನ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ನಾರ್ದರ್ನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್. ಈಸ್ಟ್ಬೋರ್ನ್: ಗಾರ್ಡ್ನರ್ಸ್ ಬುಕ್ಸ್. ISBN 978-9987-16-021-1, pp. 22, 46, 109 and 145.
  464. ↑ "Publishing". Department of Culture, Media and Sport. Archived from the original on 5 May 2011.
  465. ↑ "Annual Report 2015–2016" (PDF). internationalpublishers.org. International Publishers Association. 2016. p. 16. Archived from the original (PDF) on 31 August 2023. Retrieved 14 January 2021.
  466. ↑ "Top 20 countries with the highest number of Internet users". Internet World Stats. Archived from the original on 10 June 2011. Retrieved 19 June 2011.
  467. ↑ Dring, Christopher (12 January 2023). "European console and PC game sales fall 7.1% in 2022". GamesIndustry.biz. Retrieved 30 September 2023.
  468. ↑ "About UK Video Games Industry". TIGA. Retrieved 6 June 2023.
  469. ↑ Tate. "Art & Language – Art Term | Tate". Tate. Retrieved 8 September 2018.
  470. ↑ Bayley, Stephen (24 April 2010). "The startling success of Tate Modern". The Times. London. Archived from the original on 29 April 2011. Retrieved 19 January 2011. (subscription required)
  471. ↑ "Songs of England". Retrieved 15 September 2025.
  472. ↑ "The influence of traditional Scottish Music". Retrieved 15 September 2025.
  473. ↑ "Celtic connections: the story of folk music in Wales". 17 February 2020. Retrieved 15 September 2025.
  474. ↑ "Why you should experience traditional music in Ireland". Retrieved 15 September 2025.
  475. ↑ "British Citizen by Act of Parliament: George Frideric Handel". UK Parliament. 20 July 2009. Archived from the original on 26 March 2010. Retrieved 9 March 2015.; Andrews, John (14 April 2006). "Handel all'inglese". Playbill. New York. Archived from the original on 16 May 2008. Retrieved 11 September 2009.
  476. ↑ Iemperley, Nicholas (2002). "Great Britain". Grove Music Online (8th ed.). Oxford University Press. ISBN 978-1-56159-263-0. ; Banfield, Stephen; Russell, Ian (2001). "England (i)". Grove Music Online (8th ed.). Oxford University Press. ISBN 978-1-56159-263-0. ; Lewis, Geraint; Davies, Lyn; Kinney, Phyllis (2001). "Wales". Grove Music Online (8th ed.). Oxford University Press. ISBN 978-1-56159-263-0. ; Elliott, Kenneth; Collinson, Francis; Duesenberry, Peggy (2001). "Scotland". Grove Music Online (8th ed.). Oxford University Press. ISBN 978-1-56159-263-0. ; White, Harry; Carolan, Nicholas (2011). "Ireland". Grove Music Online (8th ed.). Oxford University Press. ISBN 978-1-56159-263-0. ; "British 20th century composers". BBC. Retrieved 21 April 2022.
  477. ↑ "30 of the greatest violinists on record". Gramophone. 21 June 2022. Retrieved 4 March 2024.;"Katherine Jenkins has officially sold the most classical albums this century". Classic FM. 1 January 2020. Retrieved 4 March 2024.;"Who is Roderick Williams, the British baritone and composer at the King's coronation?". Classic FM. 6 May 2023. Retrieved 4 March 2024.;"Michael Ball". English National Opera. 23 February 2024. Retrieved 4 March 2024.;"Alfie Bow". Classic FM. Retrieved 4 March 2024.;"Sarah Brightman facts". Smooth Radio. 11 July 2023. Retrieved 4 March 2024.
  478. ↑ R. Middleton, et al., "ಪಾಪ್", ಗ್ರೋವ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಆನ್ಲೈನ್, 14 ಮಾರ್ಚ್ 2010 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ. (subscription required) Archived 13 January 2011 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.
  479. ↑ "ಪಾಪ್", ದಿ ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್, 9 ಮಾರ್ಚ್ 2010 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.(subscription required) Archived 12 November 2017 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.
  480. ↑ Allsop, Laura (1 July 2011). "Birmingham, England ... the unlikely birthplace of heavy metal". CNN. Retrieved 28 February 2022; Bentley, David (4 June 2013). "Midlands rocks! How Birmingham's industrial heritage made it the birthplace of heavy metal". Birmingham Post. Retrieved 28 February 2022.
  481. ↑ "The Rolling Stones | Biography & History". AllMusic. Retrieved 22 July 2020.
  482. ↑ Tom Larson (2004). History of Rock and Roll. Kendall/Hunt Pub. pp. 183–187. ISBN 978-0-7872-9969-9.
  483. ↑ "Glam Rock". Encarta. Archived from the original on 28 August 2009. Retrieved 21 December 2008.
  484. ↑ "NME Originals: Goth". NME. 2004. Archived from the original on 26 January 2008. Retrieved 30 September 2013.
  485. ↑ "Pop/Rock » Psychedelic/Garage". AllMusic. Retrieved 6 August 2020.
  486. ↑ Charles M. Young (20 October 1977). "Rock is Sick and Living in London". Rolling Stone. Archived from the original on 28 March 2025. Retrieved 23 February 2026.
  487. ↑ Henderson, Alex (1 August 2003). ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೋಲ್. Allmusic. 6 ಮಾರ್ಚ್ 2011 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.; AllMusic – ಡಬ್ಸ್ಟೆಪ್ Archived 23 September 2017 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ. "ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಡ್ರಮ್'ನ್' ಬಾಸ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ರೂಪಾಂತರಗೊಳಿಸಿದೆ"; Goldman, Vivien (31 January 2012). "Local Groove Does Good: The Story Of Trip-Hop's Rise From Bristol". NPR.
  488. ↑ "5 U.K. Rappers Primed to Take Over America in 2018". Billboard. Retrieved 18 June 2018.
  489. ↑ "OVO Hydro | SEC". www.sec.co.uk (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Retrieved 9 February 2026.
  490. ↑ "1960–1969". EMI Group. Archived from the original on 25 April 2014. Retrieved 9 March 2015.
  491. ↑ "Paul At Fifty". Time. New York. 8 June 1992. Archived from the original on 6 February 2009.
  492. ↑ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಗುಂಪು ದಿ ಗಿನ್ನೆಸ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ 1999, p. 230. 19 ಮಾರ್ಚ್ 2011 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.
  493. ↑ "Beatles a big hit with downloads". Belfast Telegraph. 25 November 2010. Retrieved 16 May 2011.
  494. ↑ "British rock legends get their own music title for PlayStation3 and PlayStation2" (Press release). EMI. 2 February 2009. Archived from the original on 23 April 2014. Retrieved 9 March 2015.; Khan, Urmee (17 July 2008). "Sir Elton John honoured in Ben and Jerry ice cream". The Telegraph. London. Archived from the original on 30 July 2008.; Alleyne, Richard (19 April 2008). "Rock group Led Zeppelin to reunite". The Telegraph. London. Archived from the original on 10 January 2022. Retrieved 31 March 2010.; "Floyd 'true to Barrett's legacy'". BBC News. 11 July 2006.; Holton, Kate (17 January 2008). "Rolling Stones sign Universal album deal". Reuters. Retrieved 26 October 2008.; Walker, Tim (12 May 2008). "Jive talkin': Why Robin Gibb wants more respect for the Bee Gees". Independent. London. Archived from the original on 13 October 2011. Retrieved 26 October 2008.
  495. ↑ "ಬ್ರಿಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ವಿಜೇತರ ಪಟ್ಟಿ 2012: 1977 ರಿಂದ ಪ್ರತಿ ವಿಜೇತ". ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್ (ಲಂಡನ್). 28 ಫೆಬ್ರವರಿ 2012 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.
  496. ↑ "Harry Styles Has Weathered the Post-Boy Band Storm Better Than Most". Consequence of Sound. 12 January 2020. Retrieved 15 September 2020.; "10 Years of One Direction: The Story of the World's Biggest Boy Band, Told With the Fans Who Made It Happen". Billboard. 16 July 2020. Retrieved 15 September 2020.; Corner, Lewis (16 February 2012). "Adele, Coldplay biggest-selling UK artists worldwide in 2011". Digital Spy. Retrieved 22 March 2012.; Magliola, Anna Sky (30 November 2022). "Ed Sheeran's career journey: From street busker to global superstar". PlanetRadio.co.uk. Retrieved 7 January 2023.; "Dua Lipa, 77.5M Monthly listeners". Spotify. 6 May 2024.
  497. ↑ Paine, Andre (10 September 2024). "IFPI report reveals EU risks falling behind in global market - UK still among top music exporters". Music Week (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Retrieved 17 November 2025.
  498. ↑ Savage, Mark (16 June 2021). "British music exports reach a record high". BBC (in ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Retrieved 17 November 2025.
  499. ↑ Hughes, Mark (14 January 2008). "A tale of two cities of culture: Liverpool vs Stavanger". Independent. London. Archived from the original on 18 June 2018. Retrieved 2 August 2009.
  500. ↑ "Glasgow gets city of music honour". BBC News. 20 August 2008. Retrieved 2 August 2009.
  501. ↑ "Out of the melting pot: The origins and evolution of drum'n'bass". Red Bull. 25 June 2020. Retrieved 1 August 2021.
  502. ↑ "Parties, protest and police: the neglected histories of UK dance music". Dazed. 3 August 2023. Retrieved 27 February 2024.
  503. ↑ "Rave". Oxford Music Online. 20 January 2001. Retrieved 27 February 2024.
  504. ↑ "Mixmag's Greatest Dance Act of all Time Revealed". 19 January 2012. Archived from the original on 14 April 2012.;"Fred Again: who is the DJ who has thousands queuing for a 'secret rave' at the Sydney Opera House?". The Guardian. 26 February 2024. Retrieved 27 February 2024.
  505. ↑ "Top 100 DJs Poll results 2003". Archived from the original on 7 December 2003.
  506. ↑ "Vertigo is named 'greatest film of all time'". BBC News. 2 August 2012. Retrieved 18 August 2012.
  507. ↑ "The Directors' Top Ten Directors". British Film Institute. Archived from the original on 17 May 2012.
  508. ↑ "The 24 Best British Directors of All Time". Movieweb. 13 May 2023. Retrieved 17 February 2024.
  509. ↑ "Top 22 U.K. Film Directors". IMDb. Retrieved 17 February 2024.
  510. ↑ "5 of the best ... Richard Curtis films". The Times. 17 April 2024. Retrieved 4 June 2024.
  511. ↑ "The UK's top 50 film directors". Televisual. 23 May 2012. Retrieved 17 February 2024.
  512. ↑ "Harry Potter becomes highest-grossing film franchise". The Guardian. London. 11 September 2007. Retrieved 2 November 2010.
  513. ↑ "UK Film Industry Statistics 2023". 10 April 2023. Archived from the original on 17 February 2024. Retrieved 17 February 2024.
  514. ↑ "The UK box office in 2019" (PDF). Archived from the original (PDF) on 17 February 2024. Retrieved 17 February 2024.
  515. ↑ "UK Film and Television Studios Market Report" (PDF). Knight Frank. Retrieved 17 February 2024.
  516. ↑ "Baftas fuel Oscars race". BBC News. 26 February 2001. Retrieved 14 February 2011.
  517. ↑ Else, David (2007). Inghilterra. EDT srl. p. 76. ISBN 978-88-6040-136-6.
  518. ↑ "Classic British cuisine ranked by Britons". 11 June 2019.
  519. ↑ "United Kingdom". Michelin Guide. Retrieved 12 May 2025.
  520. ↑ "The tea-rific history of Victorian afternoon tea". The British Museum. Retrieved 11 April 2023.
  521. ↑ "Dietary choices of Brits (e.g. vegeterian, flexitarian, meat-eater etc)". YouGov.co.uk. 8 July 2024. Retrieved 26 November 2024.
  522. ↑ "Robin Cook's chicken tikka masala speech". The Guardian. London. 19 April 2001. Retrieved 7 September 2021.; BBC E-Cyclopedia (20 April 2001). "Chicken tikka masala: Spice and easy does it". BBC. Retrieved 28 September 2007.
  523. ↑ "A guide to British Beer". Expatica. Retrieved 25 November 2024.
  524. ↑ "Opening Ceremony of the Games of the XXX Olympiad" (PDF). Olympic.org. 27 July 2012. Archived from the original (PDF) on 19 August 2013. Retrieved 30 November 2013.
  525. ↑ Mehaffey, John. "Unparalleled Sporting History". Reuters. London. Archived from the original on 25 May 2017. Retrieved 30 November 2013.
  526. 1 2 "Rugby Union 'Britain's Second Most Popular Sport'". Ipsos-Mori. 22 December 2003. Retrieved 28 April 2013.
  527. ↑ Rudd, Alyson (7 April 2008). "The father of football deserves much more". The Times. London. Archived from the original on 4 June 2011. Retrieved 29 January 2015.; "Sheffield FC: 150 years of history". FIFA. 24 October 2007. Archived from the original on 25 October 2007. Retrieved 29 January 2015.
  528. ↑ Ebner, Sarah (2 July 2013). "History and time are key to power of football, says Premier League chief". The Times. London. Retrieved 30 November 2013.
  529. ↑ Mitchell, Paul (November 2005). "The first international football match". BBC Sport Scotland. Retrieved 15 December 2013.
  530. ↑ Harlow, Phil (5 August 2008). "Why is there no GB Olympics football team?". BBC Sport. Retrieved 31 December 2010.
  531. ↑ "Six ways the town of Rugby helped change the world". BBC News. 1 February 2014. Retrieved 29 January 2015.
  532. ↑ Godwin, Terry; Rhys, Chris (1981). The Guinness Book of Rugby Facts & Feats. Guinness Superlatives. p. 10. ISBN 978-0-85112-214-4.
  533. ↑ Louw, Jaco; Nesbit, Derrick (2008). The Girlfriends Guide to Rugby. Johannesburg: South Publishers. ISBN 978-0-620-39541-0.
  534. ↑ "The journey of India in Commonwealth Games in 2022". The Times of India. Retrieved 29 June 2023.
  535. ↑ "Union Jack or Union Flag?". The Flag Institute. Retrieved 26 September 2022.
  536. ↑ "college-of-arms.gov.uk". The College of Arms. Retrieved 14 January 2022.
  537. ↑ "Welsh dragon call for Union flag". BBC News. 27 November 2007. Retrieved 17 October 2008.
  538. ↑ Baker, Steve (2001). Picturing the Beast. University of Illinois Press. p. 52. ISBN 978-0-252-07030-3.
  539. ↑ "Britannia on British Coins". Chard. Retrieved 25 June 2006.
  540. ↑ "Britannia". Collins Dictionary. Retrieved 14 February 2021.
  541. ↑ "Who is John Bull". The Library of Congress. Retrieved 11 January 2022.

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಸರ್ಕಾರ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಪ್ರವಾಸ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

55°N 3°W / 55°N 3°W / 55; -3

"https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=ಯುನೈಟೆಡ್_ಕಿಂಗ್‌ಡಂ&oldid=1431466" ಇಂದ ಪಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ