ಸ್ತ್ರೀ ಪರ್ವ

Dhritarashtra and the royal women lamenting the casualties of the Kurukshetra War, a scene from the Stri Parva illustrated by Evelyn Stuart Hardy

ಸ್ತ್ರೀ ಪರ್ವ ಭಾರತೀಯ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಮಹಾಭಾರತದ ಹದಿನೆಂಟು ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಹನ್ನೊಂದನೆಯದು. ಅದು ನಾಲ್ಕು ಉಪ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಹಾಗು ೨೭ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದು ಯುದ್ಧದ ಕಾರಣ ಸ್ತ್ರೀಯರ ದುಃಖವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಮಹಾಭಾರತದ ಹನ್ನೊಂದನೇ ಪರ್ವ ಸ್ತ್ರೀಪರ್ವ . ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಡಿದ ತಮ್ಮ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರ ಶವಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು . ಈ ಪರ್ವವು ಮಹಿಳೆಯರ ಶೋಕವನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ , ಇದಕ್ಕೆ ಸ್ತ್ರೀಪರ್ವ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.

ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ

ಹದಿನೆಂಟು ದಿನಗಳ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಹನ್ನೆರಡು ಜನರು ಬದುಕುಳಿದರು. ಪಾಂಡವರ ಕಡೆಯಿಂದ, ಕೃಷ್ಣ , ಸಾತ್ಯಕಿ, ಯುಯುತ್ಸು ಮತ್ತು ಐದು ಪಾಂಡವರು ಸೇರಿದಂತೆ ಎಂಟು ಜನರು ಮಾತ್ರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬದುಕುಳಿದರು . ಚಿತ್ರಾಂಗದೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಜನಿಸಿದ ಬಭ್ರುವಾಹನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಪಾಂಡವರಿಗೆ ಉಳಿದ ಏಕೈಕ ಪುತ್ರ ಬಭ್ರುವಾಹನ. ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರೆ ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ನಂತರ ಅಭಿಮನ್ಯುವಿನ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದ ಪರೀಕ್ಷಿತನು ಪಾಂಡವರ ಮೊಮ್ಮಗ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದನು.

ಹನ್ನೊಂದು ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೌರವ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಪುರುಷರು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದ್ದರು. ಕೃಪಿಯಲ್ಲಿ ದ್ರೋಣರಿಗೆ ಜನಿಸಿದ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ ಮತ್ತು ಕೃಪಾಚಾರ್ಯರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬದುಕುಳಿದರು. ಇಬ್ಬರೂ ಸಪ್ತ ಚಿರಂಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಕಾರಣ, ಸಾವು ಅವರನ್ನು ಮುಟ್ಟಲಿಲ್ಲ. ಅವರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಕೃತವರ್ಮ ಮತ್ತು ವೃಷಕೇತು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗದೆ ಉಳಿದರು.

ಈ ಹನ್ನೆರಡು ಜನರಲ್ಲಿ ಯುಯುತ್ಸು ಮತ್ತು ವೃಷಕೇತು ಮರಣವನ್ನು ಲೇಖಕರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸದಿದ್ದರೂ, ಉಳಿದ ಎಂಟು ಮಂದಿ ಕಲಿಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗರೋಹಣ ಪರ್ವತ ಮತ್ತು ಮುಸಲ ಪರ್ವತ ಎರಡರಲ್ಲೂ ನಿಧನರಾದರು ಎಂದು ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉಲೂಪಿಯ ಮಗನಾದ ಐರಾವಣನಿಗೆ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಐದು ಪಾಂಡವರು ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ತಿಳಿದಿತ್ತು ಎಂದು ಲೇಖಕರು ಮಹಾಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸತ್ಯಭಾಮೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ವತ್ಸಲಾ (ಸುಂದರಿ ಮಹಿಳೆ) ಯನ್ನು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹೊರಟಿದ್ದ ಅಭಿಮನ್ಯುವನ್ನು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದ ಐರಾವಣ , ಅಲ್ಲಿ ಒರಗಿದ್ದ ಮರದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಕತ್ತಿಯನ್ನು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಎಸೆದನು. ಐದು ಮೇಲ್ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಂಡವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಕೊಂಬೆಗಳು ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳು ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದವು. ಇದು ನಡೆಯಲಿರುವ ಯುದ್ಧದ ಚಿತ್ರ ಎಂದು ಐರಾವಣ ಇದರ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆ

ತನ್ನ 100 ಪುತ್ರರೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸತ್ತರು ಎಂದು ಕೇಳಿ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ತುಂಬಾ ಕೋಪಗೊಂಡು ದುಃಖಿತರಾದರು. ವಿದುರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಸರು ಅವನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿದರು. ಪಾಂಡವರು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನನ್ನು ನೋಡಲು ಬಂದರು. ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಧರ್ಮರಾಜನನ್ನು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು , ಆದರೆ ಧರ್ಮರಾಜನು ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು. ನಂತರ ಅವನು ಭೀಮನನ್ನು ಹುಡುಕಿದನು. ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಪುತ್ರರನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಭೀಮನ ಮೇಲೆ ತುಂಬಾ ಕೋಪಗೊಂಡ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಭೀಮನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅರಿತ ಕೃಷ್ಣನು ಭೀಮನನ್ನು ದೂರ ತಳ್ಲಿ ಅವನ ಬದಲಿಗೆ ಭೀಮನ ಕಬ್ಬಿಣದ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಇರಿಸಿದನು. ಕಬ್ಬಿಣದ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಅದನ್ನು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಮುರಿದನು. ಇದರ ನಂತರ, ಪಾಂಡವರು ಗಾಂಧಾರಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು, ಅವಳ ದುಃಖ, ಕೋಪ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಸನ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ವ್ಯಾಸರು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ, ಮಹಿಳೆಯರು ಸತ್ತ ರಾಜರು, ರಾಜಕುಮಾರರು ಮತ್ತು ಇತರ ಯೋಧರನ್ನು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ನೋಡಿ ದುಃಖಿಸುತ್ತಾರೆ. ಧರ್ಮರಾಜನು ಎಲ್ಲಾ ಸತ್ತವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.