ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಹೋಗು

ಶಾಂತಿ ಪರ್ವ

ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಿಂದ, ಇದು ಮುಕ್ತ ಹಾಗೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿಶ್ವಕೋಶ

ಶಾಂತಿ ಪರ್ವ ಭಾರತೀಯ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಮಹಾಭಾರತದ ಹದಿನೆಂಟು ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡನೆಯದು.

ಶಾಂತಿ ಪರ್ವ (ಸಂಸ್ಕೃತ: शांती पर्व;) ಭಾರತೀಯ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಮಹಾಭಾರತದ ಹದಿನೆಂಟು ಪರ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡನೆಯದು . ಇದನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು 365 ಅಧ್ಯಾಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.[೧][೨]  ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಆವೃತ್ತಿಯು ಮೂರು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 353 ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.[೩][೪]  ಇದು ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಹದಿನೆಂಟು ಪರ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದವಾಗಿದೆ. ಈ ಪರ್ವದ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಮತ್ತು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ಭೀಷ್ಮನ ಸಲಹೆ.

ಈ ಪರ್ವವನ್ನು ಮಹಾಭಾರತ ಯುದ್ಧ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ - ಎರಡೂ ಬಣಗಳು ಶಾಂತಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡವು. ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ತನ್ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದನು. ವಿವಿಧ ಋಷಿಗಳ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ಭೀಷ್ಮನು ಆಡಳಿತಗಾರನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ.[೫] ಈ ಪುಸ್ತಕವು "ವರ್ಣ ಸಿದ್ಧಾಂತ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಹಾಗೂ ಸತ್ಯ ನಿಯಮ ಮತ್ತು ನಿಯಮದ ನಡುವಿನ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಸಹ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ[೬] , ಇದು ಸತ್ಯವು ಪದ್ಧತಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ.  ಶಾಂತಿ ಪರ್ವವನ್ನು ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ಸಿನ ಕುರಿತಾದ ಅಕರ ಗ್ರಂಥಗಳಿಗಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.[೭][೮]

ಪರ್ವದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಾಗವನ್ನು ನಂತರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಲಿಪ್ಯಂತರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಚರ್ಚಾರ್ಹ ವಿಷಯ.[೯][೧೦]

ರಚನೆ, ಅಧ್ಯಾಯಗಳು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಶಾಂತಿ ಪರ್ವವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ 3 ಉಪ-ಪರ್ವಗಳನ್ನು (ಭಾಗಗಳು, ಸಣ್ಣ ಪುಸ್ತಕಗಳು) ಮತ್ತು 365 ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.  ಉಪ-ಪರ್ವಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ  :[೧೧][೧೨] ఉప-పర్వాలు క్రింది విధంగా ఉన్నాయి[೧೩]:

  1. ರಾಜಧರ್ಮ-ಅನುಶಾಸನ ಪರ್ವ (ಅಧ್ಯಾಯಗಳು: 1–130)[೧೧][೧೪]  – ಇತರ ವಿಷಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ರಾಜರು ಮತ್ತು ನಾಯಕರ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ,
  2. ಆಪದ್ಧರ್ಮ-ಅನುಶಾಸನ ಪರ್ವ (ಅಧ್ಯಾಯಗಳು: 131–173)[೧೪]  – ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವಾಗ ನಡವಳಿಕೆಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
  3. ಮೋಕ್ಷ-ಧರ್ಮ ಪರ್ವ (ಅಧ್ಯಾಯಗಳು: 174–365) [೧೧] – ಮೋಕ್ಷವನ್ನು (ವಿಮೋಚನೆ, ಬಿಡುಗಡೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ) ಸಾಧಿಸಲು ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ಶಾಂತಿ ಪರ್ವವು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಜೀವಹಾನಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ದುಃಖಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಸ , ನಾರದ ಮತ್ತು ಕಣ್ವ ಸೇರಿದಂತೆ ಮಹಾನ್ ಋಷಿಗಳು ಚಕ್ರವರ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ . ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ತನ್ನ ಸಂಬಂಧಿಕರನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತನ್ನ ಅಣ್ಣ ಕರ್ಣನ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ದುಃಖಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ತನ್ನ ಹೃದಯವು ತುಂಬಾ ನೋವುಂಟುಮಾಡುವುದರಿಂದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ತನ್ನ ಸಹೋದರನನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ ಕೊಂದನೆಂದು ಅವನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಕರ್ಣ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ ಇಬ್ಬರೂ ಅವನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದರೆ, ದೇವರುಗಳನ್ನು ಸ್ವತಃ ಸೋಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಅವನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದಿರುವ ನಾರದನನ್ನು ರಥ ಚಕ್ರ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವೇನು ಎಂದು ಅವನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅದು ತನ್ನ ಸಹೋದರನ ಶಾಪದಿಂದ ಎಂದು ಅವನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕರ್ಣ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನನ ವಿರುದ್ಧ ಯಾರೂ ನಿಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾರದನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಅವನು ಅವನಿಗೆ ಏನು ಹೇಳಲಿದ್ದಾನೆಂದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ.ಕರ್ಣನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ, ಕುಂತಿ ಮಗುವನ್ನು ಹೇಗೆ ಗರ್ಭಧರಿಸಿದಳು, ನಂತರ ಅವನು ಸೂತನ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆದನು, ದ್ರೋಣನು ಅವನಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದಾಗ, ಅವನು ಪರಶುರಾಮನನ್ನು ಹೇಗೆ ಭೇಟಿಯಾದನು, ತಿಳಿಯದೆ ತನ್ನ ಹಸುವನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಂದ ಹೇಗೆ ಶಾಪಗ್ರಸ್ತನಾದನು, ಪರಶುರಾಮನಿಂದ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಭೂ ದೇವತೆಯಿಂದ ಹೇಗೆ ಶಾಪಗ್ರಸ್ತನಾದನು, ಅವನಿಗೆ ದುರ್ಯೋಧನನ ಸ್ನೇಹ ಹೇಗೆ ಇತ್ತು, ದುರ್ಯೋಧನನು ಕಳಿಂಗ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಅಪಹರಿಸಿದನು, ಕರ್ಣನು ಅವನನ್ನು ಇತರ ರಾಜರಿಂದ ಹೇಗೆ ರಕ್ಷಿಸಿದನು, ರಾಜ ಜರಾಸಂಧನನ್ನು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಹೋರಾಡಲು ಸವಾಲು ಹಾಕಿದಾಗ ಅವನು ಹೇಗೆ ಹೋರಾಡಿದನು, ಅವನು ತನ್ನ ಶತ್ರುವಿನ ದೇಹವನ್ನು ಎರಡು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಲು ಹೊರಟಾಗ ಸ್ನೇಹದ ಬಯಕೆಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಹೇಗೆ ರಕ್ಷಿಸಿದನು ಎಂದು ಅವನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಸ್ನೇಹದಿಂದ ಅವನು ಕರ್ಣನಿಗೆ ಮಾಲಿ ಮತ್ತು ಚಂಪಾ ನಗರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು ಮತ್ತು ಅವನು ಶೌರ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.ಪಾಂಡವರ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ, ದೇವೇಂದ್ರ ಅವನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ರಕ್ಷಾಕವಚ ಮತ್ತು ಕಿವಿಯೋಲೆಗಳನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು ಮತ್ತು ಅವನು ಅವರಿಗೆ ಆ ಅಮೂಲ್ಯ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಶಾಪ, ಪರಶುರಾಮನ ಶಾಪ, ಕುಂತಿಗೆ ನೀಡಿದ ವರ, ಇಂದ್ರನಿಂದ ಅವನಿಗೆ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಭ್ರಮೆ, ಅರ್ಧ ರಥ ಯೋಧನಾಗಿ ಭೀಷ್ಮನ ಅವನತಿ, ಶಲ್ಯನ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಅವನ ಶಕ್ತಿಯ ನಾಶ, ವಾಸುದೇವನ ವಿಧಾನ, ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ರುದ್ರ, ಇಂದ್ರ, ಯಮ, ವರುಣ, ಕುಬೇರ, ದ್ರೋಣ ಮತ್ತು ಕೃಪರು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ನೀಡಿದ ದೈವಿಕ ಆಯುಧಗಳು - ಇವುಗಳಿಂದ, ಗಾಂಡೀವ ಧರನು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳ ಆ ಹುಲಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದನು. ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ ನಂತರ, ದೈವಿಕ ಋಷಿ ನಾರದನು ಮೌನವಾಗಿದ್ದನು. ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ದುಃಖಿತನಾಗಿ ಅಪಾರ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸಿದನು. ಕುಂತಿ ಅವನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿದಳು. ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಭಿಕ್ಷುಕನಾಗಿ ಮೌನ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುವ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದಿಂದ, ನಂತರ ನಾರದ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಸರಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ದೇವರುಗಳು, ಮತ್ತು ಕಣ್ವರಿಂದ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.[೧೫] ಈ ಪರ್ವವು ರಾಜ ಜನಕ ಮತ್ತು ರಾಣಿ ವಿದೇಹರ ಕಥೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅವರು ನಿಜವಾದ ಭಿಕ್ಷುಕನ ಆದರ್ಶವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ, ಭೌತಿಕ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಬಯಸದವನು ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಭೌತಿಕ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವವನು. ಸದ್ಗುಣ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು, ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಏನನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸದಿರುವುದು ಅಥವಾ ಹೊಂದಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದು ಎಂದು ಅರ್ಜುನ ವಾದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಹೇಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಸವಾಲು ಹಾಕುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಋಷಿ ವ್ಯಾಸನು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅರ್ಜುನನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ವೇದಗಳು, ಶಂಖದ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಶಾಸನಗಳಿಂದ ವಾದಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೃಷ್ಣನು ಅರ್ಜುನ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಸರೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪುತ್ತಾನೆ, ತನ್ನದೇ ಆದ ವಾದಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ವಾಸುದೇವನು ಬಾಣಗಳ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುವ ಮೊದಲು ಜೀವನದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಗಗಳ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಭೀಷ್ಮನ ದುಃಖವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಭೀಷ್ಮನು ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಕುರಿತು ಅವರಿಗೆ ಉಪನ್ಯಾಸ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. .[೧೬][೧೭]

ಶಾಂತಿ ಪರ್ವವು ನಾಯಕನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ.[೧೮]  ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಯುಧಿಷ್ಠಿರ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹೋದರರಿಗೆ ಭೀಷ್ಮನ ಮರಣದಿಂದ ಹಾಗೂ ವಿದುರನ ಮಾತುಗಳಿಂದ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.[೧೯]


ಶಾಂತಿ ಪರ್ವವು ರಾಜನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು, ಅವನ ಸರ್ಕಾರ, ಧರ್ಮ (ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳು), ಸರಿಯಾದ ಆಡಳಿತ, ಹಕ್ಕುಗಳು, ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಇವು ಹೇಗೆ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಸಮೃದ್ಧ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯುತ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಭೀಮನು ಅವನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ, ವಿದುರನು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ, ಸಂಜಯನು ಹಣಕಾಸು ಮಂತ್ರಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ, ಅರ್ಜುನನು ರಕ್ಷಣಾ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಧೌಮ್ಯನನ್ನು ರಾಜನ ಪುರೋಹಿತ ಮತ್ತು ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [೨೦][೨೧] ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಯೋಗದ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದನ್ನು ಕೃಷ್ಣನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದನು.

ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಶಾಂತಿ ಪರ್ವಂ - ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದವಾದ ಭಾಗ. ಇದು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ - ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪಠ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತಿಯ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತ,  ಆಡಳಿತದ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತ,[೨೨] పాలనపై ఒక సిద్ధాంతం,[೨೩]  ಮತ್ತು ದುಷ್ಟ ಹುಡುಗ ಮತ್ತು ಪಾರಿವಾಳದ ಕಥೆ ಸೇರಿವೆ. [೨೪]

ಜಾತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಪರ್ವದ ೧೮೮ ಮತ್ತು ೧೮೯ನೇ ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ಭೃಗು ವರ್ಣಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪಠಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ, ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಬಿಳಿಯರು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಕೆಂಪು, ವೈಶ್ಯರು ಹಳದಿ ಮತ್ತು ಶೂದ್ರರು ಕಪ್ಪು. ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗದ ಜನರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ, ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗದ ಜನರು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಆಸೆ, ಅದೇ ಕೋಪ, ಅದೇ ಭಯ, ಅದೇ ದುಃಖ, ಅದೇ ಆಯಾಸ, ಅದೇ ಹಸಿವು, ಅದೇ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಾಗ, ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಋಷಿ ಭಾರದ್ವಾಜ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ ? ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ರೀತಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ, ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ರಕ್ತ ಮತ್ತು ಪಿತ್ತರಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಭಾರದ್ವಾಜ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಜಾತಿಗಳು ಏಕೆ ಇವೆ ಎಂದು ಭಾರದ್ವಾಜ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ? ಜಾತಿಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭೃಗು ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮಾಡುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ ಇದು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪದ್ಧತಿಗಳು ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ[೨೫][೨೬] .  ಜಾನ್ ಮುಯಿರ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಶಾಂತಿ ಪರ್ವವು ಅದರ ಸಹವರ್ತಿ ಪುಸ್ತಕ ಅನುಶಾಸನ ಪರ್ವದೊಂದಿಗೆ, ಜನನ, ದೀಕ್ಷೆ ಅಥವಾ ವಂಶಾವಳಿ ಅಥವಾ ಪುಸ್ತಕ ಜ್ಞಾನವು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ; ಅವರ ನಿಜವಾದ ನಡವಳಿಕೆ, ಪ್ರಕಟಿತ ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ಸದ್ಗುಣಗಳು ಮಾತ್ರ ಒಬ್ಬರ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ.  ಶಾಂತಿ ಪರ್ವವು ಯಾವುದೇ ಮೇಲ್ಜಾತಿ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. [೨೭] ఉన్నత కులం లేదని శాంతి పర్వం పేర్కొంది.[೨೮]

ಆಡಳಿತದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಶಾಂತಿ ಪರ್ವವು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಆಡಳಿತದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮೃದ್ಧ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದಿಂದ ಆಳಬೇಕು.[೨೯]  ಶಾಂತಿ ಪರ್ವದ 58 ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಜನರು ಸಂತೋಷವಾಗಿರಲು, ಸತ್ಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು ಆಡಳಿತಗಾರ ಮತ್ತು ಅವನ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದ ಕರ್ತವ್ಯ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.[೩೦] ಜೇನುನೊಣಗಳು ಹೂವಿನಿಂದ ಜೇನುತುಪ್ಪವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಅಥವಾ ಗೋಪಾಲಕರು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಹಸುವಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ಕರುವಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ, ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವ ನಾಗರಿಕರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಅಥವಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸದೆ ರಾಜನು ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಬೇಕೆಂದು ಅಧ್ಯಾಯ 88 ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ;[೩೦] ತೆರಿಗೆಯ ಹೊರೆಯನ್ನು ಹೊರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದವರಿಗೆ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸಬಾರದು.  ಅಧ್ಯಾಯ 267 ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸುವ ಮೊದಲು ಯೋಚಿಸಬೇಕು, ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ವಿಧಿಸಬೇಕು, ಕಠಿಣ, ಮರಣದಂಡನೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಅಪರಾಧದ ಅಪರಾಧಿಯ ಮುಗ್ಧ ಸಂಬಂಧಿಕರನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಶಿಕ್ಷಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.[೩೧]  ಪರ್ವದ 15 ಮತ್ತು 90 ನೇ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಂತಹ ಹಲವಾರು ಅಧ್ಯಾಯಗಳು, ಆಡಳಿತಗಾರನ ಸರಿಯಾದ ಕರ್ತವ್ಯವೆಂದರೆ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುವುದು; ಅವನು ಸರಳ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕು. ಅವನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಜೀವನದ ಐಷಾರಾಮಿಗಳನ್ನು ಆನಂದಿಸಲು ಬಳಸಬಾರದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.[೩೨][೩೩]  ಶಾಂತಿ ಪರ್ವವು ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಣೆಗಳು ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಿಯಮಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸತ್ಯ (ಸತ್ಯ), ಅಹಿಂಸಾ (ಅಹಿಂಸೆ), ಆಸ್ತೇಯಂ (ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಕದಿಯದಿರುವುದು), ಸೌಚ (ಶುಚಿತ್ವ) ಮತ್ತು ದಮ (ಸಂಯಮ) ಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ.[೩೪][೩೫]  ಶಾಂತಿ ಪರ್ವದ 109 ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಆಡಳಿತಗಾರರು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಉನ್ನತಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮ (ಕರ್ತವ್ಯ, ಜವಾಬ್ದಾರಿ) ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ. ಶಾಂತಿ ಪರ್ವದ ಪ್ರಕಾರ, ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುಂಪಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಕಾನೂನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾನೂನು.[೩೬][೩೭]

ಬೇಡ ಮತ್ತು ಪಾರಿವಾಳಗಳು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಶಾಂತಿ ಪರ್ವವು ಅನೇಕ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಥೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ,  ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬೇಡನಾದ ಬೋಯವಾಡುವಿನ ಕಥೆ. ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಭೀಷ್ಮನು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ 143 ರಿಂದ 147 ರ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಸದ್ಗುಣ, ಲಾಭ ಮತ್ತು ಆಸೆಗಳ ಪಾಠವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ:[೩೮]  ದುಷ್ಟ ಬೋಯವಾಡು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕಾಡು ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಕ್ರೂರ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಸೆರೆಹಿಡಿದು ಅವುಗಳ ಮಾಂಸಕ್ಕಾಗಿ ಅಥವಾ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಒಂದು ದಿನ, ಅವನು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಶೀತ ಬಿರುಗಾಳಿ ಬೀಸಿತು. ಚಂಡಮಾರುತವು ಒಂದು ಪಾರಿವಾಳವನ್ನು ಉರುಳಿಸಿತು. ಅದು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಅಸಹಾಯಕವಾಗಿ, ಚಳಿಯಲ್ಲಿ ನಡುಗುತ್ತಾ ಬಿದ್ದಿತ್ತು. ಬೋಯವಾಡು ಪಾರಿವಾಳವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಪಂಜರದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟನು. ಬಿರುಗಾಳಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಬೋಯವಾಡು ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದು ದೊಡ್ಡ ಮರದ ಕೆಳಗೆ ತಂಪಾದ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಕಳೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ಅವನು ಮರದ ಕೆಳಗೆ ಕುಳಿತಾಗ, ಮರದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡುವಂತೆ ಕರೆದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಅವರ ಅತಿಥಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಮರದ ಒಂದು ಕೊಂಬೆಯ ಮೇಲೆ ಪಾರಿವಾಳಗಳ ಕುಟುಂಬ ವಾಸಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಹೆಣ್ಣು ಪಾರಿವಾಳವು ಅದರ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿ ಇನ್ನೂ ಹಿಂತಿರುಗಿಲ್ಲ. ಗಂಡು ಪಾರಿವಾಳವು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ದುಃಖಿಸುತ್ತಾ, "ಹೆಂಡತಿಯಿಲ್ಲದ ಮನೆ ಮನೆಯಲ್ಲ. ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಇಲ್ಲದೆ, ನನ್ನ ಮನೆ ನಿರ್ಜನವಾಗಿದೆ. ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಇಂದು ಹಿಂತಿರುಗದಿದ್ದರೆ, ನಾನು ಬದುಕಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಹೆಂಡತಿಯಂತಹ ಸ್ನೇಹಿತ ಇಲ್ಲ."  ದುಃಖಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾರಿವಾಳದ ಕಾಣೆಯಾದ ಹೆಂಡತಿ ಕೆಳಗೆ ಪಂಜರದಲ್ಲಿದ್ದಳು.

ಪಂಜರದಲ್ಲಿದ್ದ ಪಾರಿವಾಳವು ತನ್ನ ಗಂಡನನ್ನು ಕರೆದು, ತನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಅಥವಾ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಆಸೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸಬೇಡಿ, ಆದರೆ ಬೇಡನನ್ನು ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅತಿಥಿಯಂತೆ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡಿತು. "ಬೇಡ ತಣ್ಣಗಾಗಿದ್ದನೆ ಮತ್ತು ಹಸಿದಿದ್ದನೆ" ಎಂದು ಹೆಣ್ಣು ಪಾರಿವಾಳ ಹೇಳಿತು. "ಅವನಿಗೆ ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡಿ, ನನಗಾಗಿ ದುಃಖಿಸಬೇಡ. ನಿನ್ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೂ ದಯೆಯಿಂದ ವರ್ತಿಸು" ಎಂದು ಹೆಣ್ಣು ಪಾರಿವಾಳ ಹೇಳಿತು. ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯ ಆಸೆಯಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಾರಿವಾಳದ ಗಂಡ ಕೆಳಗೆ ಹಾರಿ ಬೇಡನನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದನು. ಪಾರಿವಾಳವು ಬೇಡನಿಗೆ ಅರಾಮದಾಯಕವಾಗಲು ಏನು ನೀಡಬಹುದು ಎಂದು ಕೇಳಿತು. ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಬೆಂಕಿ ತನ್ನ ಶೀತವನ್ನು ಓಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬೇಡ ಉತ್ತರಿಸಿದ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಪಾರಿವಾಳವು ಕೆಲವು ಒಣಗಿದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿತು.  ಬೆಂಕಿಯು ಬೇಡನನ್ನು ಬೆಚ್ಚಗಾಗಿಸಿತು, ನಂತರ ತನಗೆ ತುಂಬಾ ಹಸಿವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ. ಪಾರಿವಾಳಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಅತಿಥಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲು ಆಹಾರವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಪಾರಿವಾಳವು ಬೆಂಕಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಮೂರು ಬಾರಿ ನಡೆದಿತು, ನಂತರ ಬೇಡನಿಗೆ ತಿನ್ನಲು ಹೇಳಿತು, ಮತ್ತು ಪಾರಿವಾಳವು ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡಲು ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಪಾರಿವಾಳದ ಕರುಣೆ ಬೇಡನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕದಡಿತು ಮತ್ತು ಅವನು ತನ್ನ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಭೇಡನು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಕರುಣೆ ತೋರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ. ಅವನು ಹೆಣ್ಣು ಪಾರಿವಾಳವನ್ನು ಪಂಜರದಿಂದ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದನು. ತನ್ನ ಗಂಡನ ನಷ್ಟದಿಂದ ಅವಳು ತುಂಬಾ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು, ಅವಳು ಬೆಂಕಿಯೊಳಗೆ ನಡೆದಳು. ಭೇಡ ಅಳುತಿದ್ದ. ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡು ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಅವನು ಉಂಟುಮಾಡಿದ ನೋವು ಮತ್ತು ಸಂಕಟಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
  1. ↑ Ganguli, K.M. (1883–1896) "Shanti Parva" in The Mahabharata of Krishna-Dwaipayana Vyasa (12 Volumes). Calcutta.
  2. ↑ Dutt, M. N. (1903). The Mahabharata (Volume 12): Shanti Parva. Calcutta: Elysium Press
  3. ↑ van Buitenen, J. A. B. (1973). The Mahabharata: Book 1: The Book of the Beginning. Chicago: University of Chicago Press. pp. 477–478.
  4. ↑ Debroy, B. (2010). The Mahabharata, Volume 1. Gurgaon: Penguin Books India, pp. xxiii–xxvi.
  5. ↑ S. N. Mishra (2003). Public governance and decentralisation, Vol. 1. Mittal Publications. p. 935. ISBN 81-7099-918-9.
  6. ↑ John Murdoch (1898), The Mahabharata - An English Abridgment, Christian Literature Society for India, London, pages 108-115
  7. ↑ Sivakumar & Rao (2010), An integrated framework for values-based management – Eternal guidelines from Indian ethos, International Journal of Indian Culture and Business Management, 3(5), pages 503-524
  8. ↑ Harrop Freeman (1959), An Introduction to Hindu Jurisprudence, The American Journal of Comparative Law, 8(1), pages 29-43
  9. ↑ VISHNU S. SUKTHANKAR (1933), The Mahabharata, Critically Edited Version Archived 2014-02-02 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ. A history of the debate of various conflicting versions of the Mahabharata, University of Goettingen Archives, Germany, Prologue section
  10. ↑ V.V. Iyer (1922), Notes on a study of the preliminary chapters of The Mahabharata - An attempt to separate genuine from spurious matter, Ramaswami Sastrulu & Sons, Madras, pages 270-282, also see pages 1-19
  11. ↑ ೧೧.೦ ೧೧.೧ ೧೧.೨ Dutt, M. N. (1903). The Mahabharata (Volume 12): Shanti Parva. Calcutta: Elysium Press
  12. ↑ Ganguli, K.M. (1883–1896) "Shanti Parva" in The Mahabharata of Krishna-Dwaipayana Vyasa (12 Volumes). Calcutta.
  13. ↑ "Mahābhārata (Table of Contents)". The Titi Tudorancea Bulletin. Retrieved 2021-03-01.
  14. ↑ ೧೪.೦ ೧೪.೧ John Murdoch (1898), The Mahabharata - An English Abridgment, Christian Literature Society for India, London, pages 108-115
  15. ↑ John Murdoch (1898), The Mahabharata - An English Abridgment, Christian Literature Society for India, London, pages 108-115
  16. ↑ Dutt, M. N. (1903). The Mahabharata (Volume 12): Shanti Parva. Calcutta: Elysium Press
  17. ↑ John Murdoch (1898), The Mahabharata - An English Abridgment, Christian Literature Society for India, London, pages 108-115
  18. ↑ S. N. Mishra (2003). Public governance and decentralisation, Vol. 1. Mittal Publications. p. 935. ISBN 81-7099-918-9.
  19. ↑ Ganguli, K.M. (1883–1896) "Shanti Parva" in The Mahabharata of Krishna-Dwaipayana Vyasa (12 Volumes). Calcutta.
  20. ↑ Ganguli, K.M. (1883–1896) "Shanti Parva" in The Mahabharata of Krishna-Dwaipayana Vyasa (12 Volumes). Calcutta.
  21. ↑ John Murdoch (1898), The Mahabharata - An English Abridgment, Christian Literature Society for India, London, pages 108-115
  22. ↑ John Murdoch, Caste: Its Supposed Origin: Its History; Its Effects: The Duty of Government, Hindus and Christians with respect to it and its prospects, p. 5, at Google Books
  23. ↑ S. Garg, Political Ideas of Shanti Parva, The Indian Journal of Political Science, Vol. 65, No. 1 (Jan.-March, 2004), pages 77-86
  24. ↑ John Murdoch (1898), The Mahabharata - An English Abridgment, Christian Literature Society for India, London, pages 108-115
  25. ↑ Dutt, M. N. (1903). The Mahabharata (Volume 12): Shanti Parva. Calcutta: Elysium Press
  26. ↑ John Murdoch (1898), The Mahabharata - An English Abridgment, Christian Literature Society for India, London, pages 108-115
  27. ↑ John Muir, Metrical Translations from Sanskrit Writers, Oxford University, Trubner & Co., London, pages 260-264
  28. ↑ Alain Daniélou (1993), Virtue, Success, Pleasure, and Liberation: The Four Aims of Life in the Tradition of Ancient India, ISBN 978-0892812189, Page 26
  29. ↑ Sarkar, B. K. (1921), The Hindu theory of the state, Political Science Quarterly, 36(1), pages 79-90; Sarkar, B. K. (1920), The Theory of Property, Law, and Social Order in Hindu Political Philosophy, International Journal of Ethics, 30(3), pages 311-325; Sarkar, B. K. (1919), Hindu theory of international relations, The American Political Science Review, 13(3), pages 400-414
  30. ↑ ೩೦.೦ ೩೦.೧ Ganguli, K.M. (1883–1896) "Shanti Parva" in The Mahabharata of Krishna-Dwaipayana Vyasa (12 Volumes). Calcutta.
  31. ↑ Kisari Mohan Ganguli (Translator), Chapter 267, Shanti Parva The Mahabharata, Published by P.C. Roy (1890), page 385
  32. ↑ Dutt, M. N. (1903). The Mahabharata (Volume 12): Shanti Parva. Calcutta: Elysium Press
  33. ↑ S. N. Mishra (2003). Public governance and decentralisation, Vol. 1. Mittal Publications. p. 935. ISBN 81-7099-918-9.
  34. ↑ Suda, J. P. (1970), DHARMA: ITS NATURE AND ROLE IN ANCIENT INDIA, The Indian Journal of Political Science, pages 356-366
  35. ↑ Muniapan & Dass (2008), Corporate social responsibility: A philosophical approach from an ancient Indian perspective, International Journal of Indian Culture and Business Management, 1(4), pages 408-420
  36. ↑ Dutt, M. N. (1903). The Mahabharata (Volume 12): Shanti Parva. Calcutta: Elysium Press
  37. ↑ D. Hema (2010), Good Governance Models from Ancient India and Their Contemporary Relevance: A Study, IBA Journal of Management & Leadership, Volume 2, Issue 1, pages 75-88
  38. ↑ Shanti Parva Archived 2014-02-22 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ. The Mahabharata, Translated by Manmatha Nath Dutt (1903), page 220-222
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
"https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=ಶಾಂತಿ_ಪರ್ವ&oldid=1324371" ಇಂದ ಪಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ