ಚಕ್ರವ್ಯೂಹ
ಚಕ್ರವ್ಯೂಹ ಅಥವಾ ಪದ್ಮವ್ಯೂಹವು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಸೇನಾ ರಚನೆ. ಮೇಲಿನಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಚಕ್ರವ್ಯೂಹವು ಅರಳುತ್ತಿರುವ ಕಮಲ ಅಥವಾ ಚಕ್ರದಂತೆ ಕಾಣುವ ಬಹು ಹಂತದ ರಕ್ಷಣಾ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಅಂತರವಲಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ಯೋಧರು ಹೋರಾಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಕಠಿಣ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ.
ಸಂದರ್ಭ
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]ಪದ್ಮವ್ಯೂಹವು ಬಹು-ಪದರದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ರಚನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮೇಲಿನಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಅರಳುವ ಕಮಲ ಅಥವಾ ಚಕ್ರದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಭೀಷ್ಮ ಪಿತಾಮಹನ ಪತನದ ನಂತರ ಕೌರವ ಸೈನ್ಯದ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯಾದ ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯರು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಈ ರಚನೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದರು .
ಕೌರವರು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರು ವಿಭಿನ್ನ ವ್ಯೂಹಗಳನ್ನು (ಮಿಲಿಟರಿ ರಚನೆಗಳು) ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ ಯುದ್ಧದ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಎದುರಾಳಿ ಪಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗರಿಷ್ಠ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಮತ್ತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕಡೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ ಹೋರಾಟಗಾರರನ್ನು ಇರಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಮಿಲಿಟರಿ ತಂತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ, ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಿರ ವಸ್ತು ಅಥವಾ ಚಲಿಸುವ ವಸ್ತು ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಬಹುದು, ಸುತ್ತುವರಿಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಇಬ್ಬರು ಸೈನಿಕರು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ನಿಲ್ಲುವುದರೊಂದಿಗೆ ರಚನೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಇತರ ಸೈನಿಕರ ಗುಂಪುಗಳು ಮೂರು ಕೈಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಕಮಾನನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಏಳು ವೃತ್ತಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾದವನನ್ನು ಅಥವಾ ವಸ್ತುವನ್ನು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸುತ್ತವೆ. ವೃತ್ತವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು, ಸೇನಾಧಿಪತಿ ನುರಿತ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕಾದ ಪಡೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ವೃತ್ತದ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧದ ಪ್ರಕಾರ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ವರ್ಣಚಿತ್ರವು ಅಭಿಮನ್ಯು ಕೌರವರ ವೃತ್ತವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಚಕ್ರಬೇಹುವಿನೊಳಗೆ ಅಭಿಮನ್ಯುವಿನ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಶಾಸನ.
ಮಹಾಭಾರತದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಅನುವಾದವಾದ ರಾಜಮಣದ ವರ್ಣಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಕ್ರಬೇಹು.
ಅಭಿಮನ್ಯು ಮತ್ತು ಚಕ್ರವ್ಯೂಹ
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
ಮಹಾಭಾರತ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಚಕ್ರವ್ಯೂಹವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು ಎಂಬುದರ ಜ್ಞಾನವು ಪಾಂಡವರ ಕಡೆಯ ಕೆಲವೇ ಯೋಧರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅಭಿಮನ್ಯು , ಅರ್ಜುನ , ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ . ಕೌರವರು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗ, ಅಭಿಮನ್ಯು ಮಾತ್ರ ಯುದ್ಧರಂಗದಲ್ಲಿ ಇದ್ದನು. ಅಭಿಮನ್ಯು ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಚಕ್ರವ್ಯೂಹವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿತನೆಂದು ಮಹಾಭಾರತವು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ ಆದರೆ ತಂತ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸುವಾಗ, ಅಭಿಮನ್ಯುವಿನ ತಾಯಿ ನಿದ್ರೆಗೆ ಜಾರಿದಳು ಮತ್ತು ರಚನೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ತೊಡೆದುಹಾಕಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅಭಿಮನ್ಯು ರಚನೆಯ ಆರನೇ ಹಂತವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರ, ಕೌರವರ ಎಲ್ಲಾ ಯೋಧರು ಒಮ್ಮೆಲೇ ಅವನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು, ಇದು ಯುದ್ಧದ ನೀತಿವಂತ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ನಿಧಾನವಾಗಿ ದಣಿದಿದ್ದ ಅಭಿಮನ್ಯು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟನು.