ಸರಿಸ್ಕಾ ಹುಲಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ

ಸರಿಸ್ಕಾ ಹುಲಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ
IUCN category IV (habitat/species management area)
Jungle in Sariska Tiger Reserve
ಸ್ಥಳ	Alwar District, Rajasthan, India
ಹತ್ತಿರದ ನಗರ	Alwar
ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳು	27°19′3″N 76°26′13″E
ಪ್ರದೇಶ
ಸ್ಥಾಪನೆ	1979
ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ	Government of Rajasthan

ಸರಿಸ್ಕಾ ಹುಲಿ ಮಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವು ಭಾರತದ ರಾಜಸ್ಥಾನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಅಭಯಾರಣ್ಯವಾಗಿದ್ದು , ಇದು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಅಲ್ವಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ.

ಪರಿಸ್ಥಿತಿ

ಸ್ಥಳ ಅಲ್ವಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ರಾಜಸ್ಥಾನ

ಹತ್ತಿರದ ನಗರ ಅಲ್ವಾರ್ , ರಾಜಸ್ಥಾನ ,

ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 866 ಕಿಮೀ²

ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ವರ್ಷ : 1955

ಸರಿಸ್ಕಾ ಹುಲಿ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ . ರಾಜಸ್ಥಾನ ರಾಜ್ಯದ ಅಲ್ವಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಅಲ್ವಾರ್ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು 1955 ರಲ್ಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1978 ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್ ರಿಸರ್ವ್ ಎಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಉದ್ಯಾನವನದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರದೇಶವು 866 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಜೈಪುರದಿಂದ 107 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯಿಂದ 200 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ಸರಿಸ್ಕಾ ಹುಲಿ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಹುಲಿಗಳು, ಚಿರತೆಗಳು, ಚಿರತೆಗಳು, ಕಾಡು ಬೆಕ್ಕುಗಳು, ಕ್ಯಾರಕಲ್‌ಗಳು, ಪಟ್ಟೆ ಹೈನಾಗಳು, ಚಿನ್ನದ ನರಿಗಳು, ಚಿಟಲ್‌ಗಳು, ಸಾಂಬಾರ್, ನೀಲ್‌ಗೈ, ಚಿಂಕಾರಗಳು, ನಾಲ್ಕು ಕೊಂಬಿನ ಹುಲ್ಲೆಗಳು, ಕಾಡುಹಂದಿಗಳು, ಮೊಲಗಳು, ಲಂಗೂರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಸರೀಸೃಪ ಜಾತಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ . ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 2005 ರಲ್ಲಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು, ಆದರೆ 2008 ರಲ್ಲಿ ಹುಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ನಂತರ, ಈ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಈಗ ಐದು ಹುಲಿಗಳಿಗೆ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಜುಲೈ 2014 ರಲ್ಲಿ, ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 11 ಕ್ಕೆ ಏರಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ 9 ವಯಸ್ಕ ಹುಲಿಗಳು ಮತ್ತು 2 ಮರಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.

ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಮರವೆಂದರೆ ಧೋಕ್ (ಅನೋಜಿಸಸ್ ಪೆಂಡುಲಾ). ಇತರ ಮರಗಳಲ್ಲಿ ಸಲಾರ್ (ಬೋಸ್ವೆಲಿಯಾ ಸೆರಾಟಾ), ಕಡಯಾ (ಸ್ಟೆರ್ಕ್ಯುಲಿಯಾ ಯುರೆನ್ಸ್), ಧಾಕ್ (ಬ್ಯುಟಿಯಾ ಮೊನೊಸ್ಪರ್ಮಾ), ಗೋಲ್ (ಲ್ಯಾನಿಯಾ ಕೊರೊಮ್ಯಾಂಡೆಲಿಕಾ), ಬೆರ್ (ಜಿಝಿಫಸ್ ಮಾರಿಟಿಯಾನಾ) ಮತ್ತು ಖೈರ್ (ಅಕೇಶಿಯಾ ಕ್ಯಾಟೆಚು) ಸೇರಿವೆ. ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಆಲದ (ಫಿಕಸ್ ಬೆಂಗಾಲೆನ್ಸಿಸ್), ಅರ್ಜುನ್ (ಟರ್ಮಿನಾಲಿಯಾ ಅರ್ಜುನ), ಗುಗ್ಗುಲ್ (ಕಮ್ಮಿಫೊರಾ ವೈಟಿ) ಅಥವಾ ಬಿದಿರು ಸಹ ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಕೈರ್ (ಕ್ಯಾಪ್ಯಾರಿಸ್ ಡೆಸಿಡುವಾ), ಅಡುಸ್ಟಾ (ಅಧಾಟೋಡಾ ವೆಸಿಕಾ) ಮತ್ತು ಝಾರ್ ಬೆರ್ (ಜಿಝಿಫಸ್ ನಂಬುಲೇರಿಯಾ) ನಂತಹ ಪೊದೆಗಳು ಸಹ ಹಲವಾರು .

ವಿಸ್ತರಣೆ

ಸರಿಸ್ಕಾ ತನ್ನ ಹುಲಿಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದು , ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ.

ಹುಲಿಗಳ ದೇಹದ ಮೇಲಿರುವ ಪಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಟ್ಟೆಗಳ ಮಾದರಿಯು ಹುಲಿಯಿಂದ ಹುಲಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಅವುಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಮೆರಾದೊಂದಿಗೆ ಸ್ನ್ಯಾಪ್‌ಶಾಟ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಎಣಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಶೋಧಕರು ಪ್ರತಿ ಸ್ನ್ಯಾಪ್‌ಶಾಟ್ ಅನ್ನು ಹಸ್ತಚಾಲಿತವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಹುಲಿಯ ಪಟ್ಟೆ ಮಾದರಿಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಬೆರಳಚ್ಚುಗಳಷ್ಟೇ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸರಿಸ್ಕಾ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡುಪುಲ್ ಹನುಮಾನ್ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಸರಿಸ್ಕಾ ಅರಮನೆ, ಭರ್ತ್ರಿಹರಿ ಜೀ, ನೀಲಕಂಠ ಮಹಾದೇವ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕಂಕಣವಾಡಿ ಕೋಟೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ.