ವೇಲಾವದರ್ ಕೃಷ್ಣಮೃಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ
| Blackbuck National Park | |
|---|---|
 Interactive map of Blackbuck National Park | |
| Location | Bhavnagar District, Gujarat, India |
| Area | 34.08 km2 (13.16 sq mi) |
| Established | 1976 |
| Governing body | Forest Department of Gujarat |
ವೇಲಾವದರ್ ಕೃಷ್ಣಮೃಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವು ಭಾರತದ ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಭಾವನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಲ್ಲಭಿಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ವೆಲವದರ್ ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿ ಇದೆ .
ವಿವರ
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]1976 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಭಾಲ್ ಪ್ರದೇಶದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಕೃಷ್ಣಮೃಗಗಳಿಗೆ ತುಂಬಾ ಸೂಕ್ತವಾಗಿವೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ ಭಾವನಗರ ನಗರದಿಂದ 45 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಖಂಬತ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶವು 34.08 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಹಿಂದೆ ಭಾವನಗರ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ ರಾಜ್ಯದ "ವಿದ್" (ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು) ಆಗಿತ್ತು. ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೆ ಕೃಷಿಭೂಮಿಗಳು ಅಥವಾ ಕಂದರಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು 4B ಗುಜರಾತ್ - ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಉಪ-ಶುಷ್ಕ ಜೈವಿಕ-ಭೌಗೋಳಿಕ ಜೈವಿಕ ವಲಯ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸಮತಟ್ಟಾದ ಭೂಮಿ, ಒಣ ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣಮೃಗಗಳ ಹಿಂಡುಗಳು ಈ ಉದ್ಯಾನವನಕ್ಕೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿವೆ, ಇದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಕೃಷ್ಣಮೃಗಗಳು ಮತ್ತು ಬಸ್ಟರ್ಡ್ಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಾದ್ಯಂತ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಜಾತಿಯಾದ ಬಸ್ಟರ್ಡ್ಗಳು ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇಂದು, ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಈ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.
ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ
[ಬದಲಾಯಿಸಿ][ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ಬಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ನಕ್ಷೆ] ಜುಲೈ 1976 ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಾಗ, ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಕೇವಲ 17.88 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ಆಗಿತ್ತು. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, 1980 ರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ 16.22 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ. ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 34.08 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ.ಗೆ ತಲುಪಿತು.
ಉದ್ಯಾನವನದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವು ಸಮುದ್ರದ ಉಬ್ಬರವಿಳಿತದ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ, ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಬ್ಬರವಿಳಿತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅದರ ಅರೆ-ಶುಷ್ಕ ಹವಾಮಾನ, ಉಬ್ಬರವಿಳಿತದ ಉಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಹರಿವು ಮತ್ತು ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮುಳುಗುವಿಕೆಯು ಈ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ರಿಮೋಟ್ ಸೆನ್ಸಿಂಗ್ - ಭೂವಿಜ್ಞಾನದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಯನದ ಮೂಲಕ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ:
- 7.57 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ - ದಟ್ಟವಾದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಮತ್ತು 9.91 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ. ವಿರಳ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು
- 5.05 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ - ಕಾಡು ಅಕೇಶಿಯದಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಬಯಲು
- ಖರೋಪತ್ - ೫.೧೩ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ.
- ಉಬ್ಬರವಿಳಿತ/ಇಬ್ಬ್ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು 5.08 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ.
ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]ಈ ಉದ್ಯಾನವನದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೃಷ್ಣಮೃಗ, ತೋಳ, ನರಿ, ನರಿ, ಮೊಲ, ಕಾಡು ಬೆಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಇತರ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಘರಿಯಲ್, ಹೌಬರಾ, ಕಾಡುಹಂದಿ ಮತ್ತು ಇಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಸವನ್ನಾ ಪ್ರದೇಶದ ಮುಳ್ಳಿನ ಪೊದೆಗಳು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ, ಜೂನ್ನಲ್ಲಿ ಎಣಿಸಿದಾಗ 2009 ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 3,326 ಕೃಷ್ಣಮೃಗಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.
ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ, ಬಿಳಿ ಬಾಲದ ಹದ್ದು, ಫೆಸೆಂಟ್, ಪಾರ್ಟ್ರಿಡ್ಜ್ ಮತ್ತು ಜೇ ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಹ್ಯಾರಿಯರ್ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ತಜ್ಞ ರೋಜರ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಚಳಿಗಾಲಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಸೇರುವ ಹ್ಯಾರಿಯರ್ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ, ಶೀತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ವಲಸೆ ಬರುವ, ದೇಶಾದ್ಯಂತದ ಹ್ಯಾರಿಯರ್ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, ಗುಜರಾತ್ನ ಭಾವನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವೆಲವಾಡರ್ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಾಮೂಹಿಕ ರಾತ್ರಿಯ ವಾಸ್ತವ್ಯದೊಂದಿಗೆ ನೆಲೆಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಸುಮಾರು 3,000 ಆಗಿದೆ.
ಪ್ರವಾಸಿ ಮಾಹಿತಿ
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ, ಮಾನ್ಸೂನ್ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ನಡುವೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೂನ್ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ) ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಉತ್ತಮ ಸಮಯ. ಡಿಸೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ ನಡುವೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಉತ್ತಮ ಸಮಯ ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಮೂರು ಜಾತಿಯ ಲೆಸ್ಸರ್ ಫ್ಲೋರಿಕನ್ಗಳು, ಹದ್ದುಗಳು, ಕೊಕ್ಕರೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳು ತಮ್ಮ ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತವೆ.
ಭಾವನಗರ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಮುಂಬೈ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ದೈನಂದಿನ ವಿಮಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾವನಗರ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು 45 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರವಾದ ವಲ್ಲಭಪುರವು 15 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
ಈ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಮೂಲಕ ವಸತಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ, ಪೂರ್ವ ರಜೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆಯಬಹುದು.
ಸಹ ನೋಡಿ
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
 | ಈ ಲೇಖನವು ಯಾವುದೇ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿಲ್ಲ. |