ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಹೋಗು

ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟ

ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಿಂದ, ಇದು ಮುಕ್ತ ಹಾಗೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟ
ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ

ಇದು ಮೈಸೂರು ನಗರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆ ಅದರ ಅಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿ ನಿಂತಿರುವ ಬೆಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೦೬೩ ಮೀ. (೩೪೮೯ ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.[೧][೨] ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿಯ ದೇವಾಲಯವಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.

ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಈ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳಾದ ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.[೩] ತ್ರಿಮುತ ಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂಬ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಈ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ; ಈ ಸ್ಥಳವು ಎಂಟು ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ (ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟ ಕೂಡ ಒಂದು) ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ, ಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ನಂತರ ಈ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಮಹಾಬಲಾದ್ರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೇಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ನಂತರ, ಈ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಚಾಮುಂಡಿ ದೇವಿಯ ನಂತರ ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.

ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ಹತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಶೇತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿರುವ ಆ ಕಾಲದ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮಬ್ಬೆಲದ ತೀರ್ಥ ಅಥವಾ ಮರ್ಬ್ಬಳದ ತೀರ್ಥ ಎಂದು ಕರೆದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಸಿದ್ಡಿ ಪಡೆದರೆಂದು ಶಾಸನಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಈಗ ಇಲ್ಲಿರುವ ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಹೊಯ್ಸಳ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಕಾಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆಯೇ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ೧೧೨೮ರಲ್ಲಿ ಈ ಮರ್ಬ್ಬಳದ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ದತ್ತಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ಬಗ್ಗೆ ಶಾಸನವಿದೆ.

ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯವು ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿದೆ. ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಮೈಸೂರು ಆಡಳಿತಗಾರರಿಂದ ಪೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇದನ್ನು ಮುಮ್ಮಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (೧೮೨೭) ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.

ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿಯ ದೇವಾಲಯ

ಚಾಮುಂಡಿ ದೇವಿಯ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯವು ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿದೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟವು ಅದರ ಶಿಖರಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ೧,೦೦೮ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಲ್ಲಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಶಿಖರಕ್ಕೆ ಸರಿಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ವಾಹನ ನಂದಿಯ ಪ್ರತಿಮೆ ಇದೆ, ಇದು ೪.೯ ಮೀ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ೭.೬ ಮೀ ಉದ್ದವಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕಪ್ಪು ಗ್ರಾನೈಟ್‌ನ ಒಂದೇ ತುಂಡಿನಿಂದ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ.

ಈ ದೇವಾಲಯವು ಚತುಷ್ಕೋನ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಖಡ್ಗ ಮತ್ತು ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ನಾಗರಹಾವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಹಿಷಾಸುರನ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯೊಳಗೆ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿಯ ಕೆತ್ತನೆಯ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ.[೪] ಅವಳು ತನ್ನ ಬಲ ಹಿಮ್ಮಡಿಯನ್ನು ಏಳು ಚಕ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಒತ್ತಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಳೆ. ಈ ಅಡ್ಡ ಕಾಲಿನ ಯೋಗ ಭಂಗಿಯು ಶಿವನ ಭಂಗಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಶಕ್ತಿಯುತ ಯೋಗ ಭಂಗಿಯನ್ನು ಕರಗತ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಯಾಮದ ನೋಟವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಕ್ತರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.

ಮೈಸೂರಿನ ಒಡೆಯರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ವಿಜಯದಶಮಿ (ದಸರಾದ ಹತ್ತನೇ ದಿನ) ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜರು ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿನ್ನದ ಅಂಬಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ, ಮಹಾರಾಜರ ಬದಲಿಗೆ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಹಾಗೂ ದಸರಾವನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಉತ್ಸವವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಶಿಖರದಿಂದ, ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆ, ಕಾರಂಜಿ ಸರೋವರ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯಗಳು ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ.

ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
ಮಹಿಷಾಸುರನ ವಿಗ್ರಹ

ಇದು ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕ್ರಿ.ಶ ೯೫೦ ರ ಹಿಂದಿನದು. ಚಾಮುಂಡಿ ದೇವಾಲಯವು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುವ ಮೊದಲು, ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಈ ದೇವಾಲಯದ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಮಹಾಬಲಾದ್ರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.[೫]

ಈ ದೇವಾಲಯವು ಹೊಯ್ಸಳರು ಮತ್ತು ಚೋಳರು ಸೇರಿದಂತೆ ಮೂರು ರಾಜವಂಶಗಳ ಕೆಲಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಸಪ್ತ ಮಾತೃಕೆಯರು, ಪಾರ್ವತಿ, ನಟರಾಜ, ಭೈರವ, ಭಿಕ್ಷಾಟನ ಶಿವ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಮಹಿಷಮರ್ಧಿನಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ.

ದಂತಕಥೆ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, ಮಹಿಷಾಸುರ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನು ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಿನಾಶವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವನಿಗೆ, ಅವನನ್ನು ಯಾರೂ ಕೊಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವರವನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದನು. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಮಹಿಷಾಸುರನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಗೆಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದನು. ದೇವತೆಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನ ವರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಲೋಪದೋಷವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ದುರ್ಗಾ ದೇವಿಗೆ ಮಹಿಷಾಸುರನಿಗಿಂತ ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಲು ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯು ದುರ್ಗೆಯ ಒಂದು ರೂಪ. ತನ್ನ ಹೊಸ ಶಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಂಹವನ್ನು ತನ್ನ ವಾಹನವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅವಳು ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಮಹಿಷಾಸುರನೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಕೊಂದಳು. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ದೇವಿಯನ್ನು ಮಹಿಷಾಸುರ ಮರ್ದಿನಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವಳ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ, ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.[೫] ಈ ದಿನವನ್ನು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ದಸರಾ ಎಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟದ್ದರ ಮೇಲೆ ಒಳ್ಳೆಯದರ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.

ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಕಲ್ಲಿನ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಮಹಾಬಲಚಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಎರಡು ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯಗಳು ಈ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ, ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ. ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಎರಡರಲ್ಲಿ ಹಳೆಯದು ಮತ್ತು ಇದು ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ರಥೋತ್ಸವ ಮತ್ತು ತೆಪ್ಪೋತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಮೈಸೂರಿನ ಹೆಸರಿನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ಮೈಸೂರು ನಗರದ ನೋಟ

ಮೈಸೂರು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಹಳೆಯ ಕನ್ನಡ ಪದ ಮಹಿಶೂರುನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಮಹಿಶೂರು ಎಂದರೆ ಮಹಿಷಾಸುರನ ಗ್ರಾಮ ಎಂದರ್ಥ. ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಮೈಸೂರು ಎಂದು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದರು.[೬] ನಂತರ ನವೆಂಬರ್ ೧ ೨೦೧೪ ರಂದು, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಹೆಸರನ್ನು ಮೈಸೂರು ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಬೆಟ್ಟವು ನಗರದ ಹೆಸರಿನ ಮೇಲೆ ಪರೋಕ್ಷ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ.

ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪುವ ದಾರಿ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟವು ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ನಂಜನಗೂಡಿಗೆ ಉತ್ತಮ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಕಾರು, ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಅಥವಾ ಬಸ್ ಮೂಲಕ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಬಹುದು. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮವು ಮೈಸೂರಿನಿಂದ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ೨೦ ನಿಮಿಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಬಸ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ರೈಲು ಮೂಲಕ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಮೈಸೂರು ಹತ್ತಿರದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ೧೩ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಬಸ್ಸುಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ.

ವಾಯುಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಬರುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ವಿಮಾನದ ಮೂಲಕ ಬರಬಹುದು.[೭] ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟವು ಸುಮಾರು ೧೬೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

ಛಾಯಾಂಕಣ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವು 613.51 ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳಷ್ಟು [೮] ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದಿರುವ ಪರಿಸರ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಮೈಸೂರಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 2011 ರಲ್ಲಿ, ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಬೆಟ್ಟದ 50 ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳನ್ನು ದೈವೀವನ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.

ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಸಂಕುಲ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

11 ವರ್ಷಗಳ (1996-2006) [೯] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸುಧೀರ್ಘ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ 193 ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಟ್ಟು ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ (570). ಇದು ಭಾರತದ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ 15% ರಷ್ಟಾಗಿದೆ (1,396) [೧೦] . ಈ 193 ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ, 96 ಸ್ಥಳೀಯ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು 41 ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿಗಳು. ಸ್ಥಳೀಯ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೊನೆಲ್ಲಿ ಹದ್ದು ಮತ್ತು ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್‌ನ ಪ್ರಿನಿಯಾ ಸೇರಿವೆ; ಮತ್ತು ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಿರು ಚಾಣ (ಚಳಿಗಾಲ) ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಚಾತಕ ಪಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಬ್ರೈನ್‌ಫೀವರ್ ಬರ್ಡ್‌ನಂತಹ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ನವಿಲುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.[೧೧]

ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ಒಂದು ನೋಟ

91 ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ 442 ಜಾತಿಯ ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಸಸ್ಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ಚಿಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ [೧೨] . ಬೆಟ್ಟವು ಸುಮಾರು 150 ಜಾತಿಯ ಚಿಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಭಾರತದ ಸುಮಾರು 10% ಚಿಟ್ಟೆ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಘಟ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಇರುವುದರಿಂದ, ಇದು ನಿಂಫಾಲಿಡೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ವಲಸೆಯ ಮಾರ್ಗಬಿಂದುವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ [೧೩] . ಇತರ ಚಿಟ್ಟೆ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಲೂ ಟೈಗರ್, ಕಾಮನ್ ಕ್ರೌಸ್, ಸ್ಕಾರ್ಸ್ ಶಾಟ್ ಸಿಲ್ವರ್‌ಲೈನ್ ಮತ್ತು ಎಮಿಗ್ರಂಟ್ಸ್ ಸೇರಿವೆ. [೧೪]

ವಿಷರಹಿತ ಕೆರೆಹಾವು ಮತ್ತು ಆಭರಣ[೧೫] [೧೬] ಹಾವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕೂ ಬಿಗ್ ಫ಼ೋರ್ (ನಾಗರಹಾವು, ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪ, ಕೊಳಕ ಮಂಡಲ, ಕನ್ನಡಿ ಹಾವು) ವಿಷಕಾರಿ ಹಾವುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಹಾವುಗಳಲ್ಲದೆ, ಪೆನಿನ್ಸುಲರ್ ರಾಕ್ ಅಗಾಮ (ಓತಿಕ್ಯಾತ) [೧೭], ಮೈಸೂರು ಡೇ ಗೆಕ್ಕೊ (ಹಲ್ಲಿ) [೧೮], ಉಡ, ಗೋಸುಂಬೆ [೧೯] ಮತ್ತು ಓರಿಯೆಂಟಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಹಲ್ಲಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಸರೀಸೃಪಗಳು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.

ಈ ಬೆಟ್ಟವು, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕೋಡಗಗಳ (ಬೊನೆಟ್ ಮಕಾಕ್)[೨೦] ಪ್ರಮುಖ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ (240 ರಲ್ಲಿ, 2004 ರಲ್ಲಿ). ಇವು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಾಮೀಪ್ಯದಲ್ಲೇ ಬೀಡು ಬಿಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಟಫ್ಟೆಡ್ ಗ್ರೇ ಲಂಗೂರ್ [೨೧]ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಂದ ದೂರವಿರುವ ಹನುಮಾನ್ ಲಂಗೂರ್ಗಳೂ ಇಲ್ಲಿವೆ[೨೨]. ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಇತರ ಇತರ ಸಸ್ತನಿಗಳೆಂದರೆ ಚಿರತೆ, ಕಾಡು ಬೆಕ್ಕು, ಮೊಲ, ಚಿಪ್ಪುಹಂದಿ ಮತ್ತು ತಾಳೆಬೆಕ್ಕು.[೨೩]

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
  1. ↑ "Chamundi Hills | Chamudeshwari |Nandi at Mysore | Mahishasura". Karnataka.com (in ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್). 2019-09-04. Retrieved 2020-12-31.
  2. ↑ "Chamundi Hill | District Mysuru, Government of Karnataka | Heritage city | India" (in ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Retrieved 2020-12-31.
  3. ↑ https://www.mysoretourism.org.in/chamundeshwari-temple-mysore
  4. ↑ https://www.inmysore.com/chamundi-hills
  5. 1 2 https://www.karnataka.com/mysore/chamundi-hills/
  6. ↑ https://www.travelescape.in/chamundi-hills-travel-guide/
  7. ↑ https://www.transindiatravels.com/karnataka/mysore/chamundi-hills/
  8. ↑ Mali, Mukesh; Gujela, D.D.; Dhere, Neeta; A., Srinivasa (2017-01-04). "Daivivan of Chamundii Hill of Mysore, Karnataka". {{cite journal}}: Cite journal requires |journal= (help)
  9. ↑ Misra, D.; Shivaprakash, A.; Sadananda, K. B. (2007). "Birds of Chamundi Hills Reserve Forest, Mysore, Karnataka" (PDF). Indian Birds. 3 (3): 82–86.
  10. ↑ "Countries with the most bird species". WorldRainforests.com. Retrieved 2026-05-05.
  11. ↑ Girisha (2022-02-11). "Mysuru sees rise in peacock population, but shrinking foraging ground may pose problem". The News Minute (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Retrieved 2026-05-05.
  12. ↑ "Database highlights the biodiversity of Chamundi Hills". The Hindu (in Indian English). 2022-04-03. ISSN 0971-751X. Retrieved 2026-05-05.
  13. ↑ Jeshi, K. (2020-05-29). "It is that time of the year when butterflies migrate, moving en masse in a bright, dramatic surge. Experts tell us what to look out for". The Hindu (in Indian English). ISSN 0971-751X. Retrieved 2026-05-05.
  14. ↑ "Birds & butterflies of Chamundi Hill". Star of Mysore (in ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್). 2026-04-08. Retrieved 2026-05-05.
  15. ↑ "Chamundi Hill". Mysore Nature. Retrieved 3 May 2026.
  16. ↑ "Chamundi Hills: A treasure trove of biodiversity". The Hindu. 6 September 2024.
  17. ↑ Chandavarkar, V. R.; Naik, P. R. (2013). "The Endocrine Pancreas of the Lizard Calotes versicolor: An Immunocytochemical and Physiological Study". Journal of Herpetology. 47 (1): 102–109.
  18. ↑ Srinivasulu, C.; Srinivasulu, B.; Molur, S. (2014). The Status and Distribution of Reptiles in the Western Ghats, India. Coimbatore, India: Wildlife Information Liaison Development Society. ISBN 978-81-88722-40-2.
  19. ↑ "For ID - Chamundi hills, Mysore | 01Oct10AR03". groups.google.com. Retrieved 2026-05-05.
  20. ↑ Erinjery, Joseph J.; Kumar, Shanthala; Kumara, Honnavalli N.; Mohan, K.; Dhananjaya, Tejeshwar; Sundararaj, P.; Kent, Rafi; Singh, Mewa (2017). "Losing its ground: A case study of fast declining populations of a 'least-concern' species, the bonnet macaque (Macaca radiata)". PloS One. 12 (8): e0182140. doi:10.1371/journal.pone.0182140. ISSN 1932-6203. PMC 5568106. PMID 28832584.{{cite journal}}: CS1 maint: article number as page number (link) CS1 maint: unflagged free DOI (link)
  21. ↑ "Chamundi Hill". Mysore Nature. Retrieved 3 May 2026.
  22. ↑ Singh, M.; Ernjy, M.; Kaur, K.; Kumara, H. N. (2017). "Losing its ground: A case study of fast declining populations of a 'least-concern' species, the bonnet macaque (Macaca radiata)". PLOS ONE. 12 (8): e0182140. doi:10.1371/journal.pone.0182140.{{cite journal}}: CS1 maint: article number as page number (link) CS1 maint: unflagged free DOI (link)
  23. ↑ "Chamundi Hills, an ecological hotspot". The Hindu (in Indian English). 2025-12-31. ISSN 0971-751X. Retrieved 2026-05-05.

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
"https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=ಚಾಮುಂಡಿ_ಬೆಟ್ಟ&oldid=1376920" ಇಂದ ಪಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ