ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಹೋಗು

ದುರಾ ಭಾಷೆ

ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಿಂದ, ಇದು ಮುಕ್ತ ಹಾಗೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ದುರಾ
Native toನೇಪಾಲ
Ethnicity2,160 (2011 census)[೧]
Extinctbetween 2008[೨] and 2012[೧]
with the death of Soma Devi Dura
Language codes
ISO 639-3drq
Glottologdura1244

ದುರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನೇಪಾಳದ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳ ಪಶ್ಚಿಮ ಬೋದಿಶ್ ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೆಲಸವು ಸೈನೋ-ಟಿಬೆಟಿಯನ್‌ನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಶಾಖೆಯಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ.[೩] ಅನೇಕ ದುರಾ ಮಾತನಾಡುವವರು ನೇಪಾಳಿ ಮಾತನಾಡಲು ಬದಲಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ದುರಾ ಭಾಷೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಮಾತುಕತೆಗಾಗಿ ನೇಪಾಳಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದ ಕೆಲವರು ಇನ್ನೂ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಾಗಿ ದುರಾವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಹಿಮಾಲಯನ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜಸ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ದುರಾ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.[೪] ದುರಾದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,500 ಪದಗಳು ಮತ್ತು 250 ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. 82 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಸೋಮಾ ದೇವಿ ದುರಾ ಅವರು ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.[೨]

ವರ್ಗೀಕರಣ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಸ್ಕೋರರ್ (2016:293) [೫] ಅವರು ಹೊಸದಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಗ್ರೇಟರ್ ಮ್ಯಾಗರಿಕ್ ಶಾಖೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ದುರಾವನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ವಿತರಣೆ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ದುರಾ ಜನಾಂಗದ ಜನರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಲಾಮ್‌ಜಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಕೆಲವರು ಮಧ್ಯ ನೇಪಾಳದ ಗಂಡಕಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ತನಾಹು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.[೬] ಇವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಜಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.[೬] ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿವಿಧ ಜನಗಣತಿ ಎಣಿಕೆಗಳು 3,397 ರಿಂದ 5,676 ರವರೆಗೆ ದುರಾ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.[೬]

ದುರಾ ಗ್ರಾಮಗಳು ಸೇರಿವೆ:[೫]   ದುರಾ ಪ್ರದೇಶದ ಇತರ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳೆಂದರೆ ಗುರುಂಗ್, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಚೆಟ್ರಿಗಳು, ಕಾಮಿ ಮತ್ತು ದಮಾಯಿ.[೫]

ಟ್ಯಾಂದ್ರೇಂಜ್

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ತಂದ್ರೇಂಜ್ (ನೇಪಾಳಿ: Tāndrāṅe; IPA: tandraŋe) ಎಂಬ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧಿತ ಭಾಷಾ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಕೆಲವು ಗುರುಂಗ್ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.[೫] ತಂದ್ರೇಂಜ್ ಅನ್ನು ತಂಡ್ರಾಂ ತಾಂದ್ರಾ, ಪೋಖರಿ ಥೋಕ್ ಪೋಖರಿ ಥೋಕ್ ಮತ್ತು ಜಿತಾ ಜೀತಾ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೂ ಟ್ಯಾಂದ್ರೇಂಜ್ ಮಾತನಾಡುವವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಕಳಂಕಿತ ದುರಾ ಜನರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಚಲವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.[೫]

ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಸ್ಕೋರರ್ (2016:286-287) ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರೊಟೊ-ಡುರಾ ಪದಗಳನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾನೆ.

  • *ಹಾಯು 'ರಕ್ತ'
  • *cʰiũŋ 'ಶೀತ'
  • *ಕಿಮ್ 'ಮನೆ'
  • *ತಿ 'ನೀರು'
  • *ಕೃತ್ 'ಕೈ'
  • *ಕ್ಯು 'ಹೊಟ್ಟೆ'
  • *ಯಾಕು 'ರಾತ್ರಿ'
  • *ಮಾಮಿ 'ಸೂರ್ಯ'
  • *ಲಂ- 'ಮಾರ್ಗ'
  • *luŋ 'ಕಲ್ಲು'
  • *daŋ- 'ನೋಡಲು'
  • *ರಾ- 'ಬರಲು'
  • *khāC- 'ಹೋಗಲು'
  • *yʱā 'ಕೊಡಲು'
  • *cʰi- 'ಹೇಳಲು'

ಶಬ್ದಕೋಶ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಸ್ಕೋರರ್ (2016:126-127) ಕೆಳಗಿನ 125-ಪದಗಳ ಸ್ವದೇಶ್ ಡುರಾ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

No. Gloss Dura
1. I (1SG) ŋi ~ ŋe
2. you (2SG) no
3. we (inclusive) ŋyāro
4. this ī
5. that huī
6. Who? su
7. What? hāde
8. not ma-, ta- (prohibitive)
9. all (of a number) dhāī
10. many bhāī
11. one kyau, nām, di-
12. two jʰim, ŋe-
13. big kātʰe
14. long kānu, remo ~ hreŋo
15. small ācʰirī
16. woman (adult) misā
17. man (adult) kalārā, bro
18. person bro
19. fish (n) ɖisyā, nāh ~ nāhõ ~ nāhũ ~ nāi
20. bird; chicken o
21. dog nākyu ~ nakyu ~ nakī, koka
22. louse syā
23. tree kepo ~ kemo
24. seed (n) ʈisro, hulu
25. leaf lyoī, lho
26. root -
27. bark (of tree) -
28. skin ke
29. flesh syo
30. blood hāyu
31. bone -
32. grease, fat duccʰu
33. egg odī, onī
34. horn (of bull etc.) soglo, sono
35. tail -
36. feather phya
37. hair (human) kra
38. head padʰe
39. ear naya, muni, rānu
40. eye mi
41. nose nu
42. mouth māsi, sũ
43. tooth sa ~ se
44. tongue li
45. nail se
46. foot sepe
47. knee -
48. hand kuru
49. belly kyu
50. neck kʰalī, po ~ põ
51. breasts nāmlo
52. heart māu
53. liver ciŋ
54. to drink kiu-
55. to eat co-
56. to bite -
57. to see do- ~ dõ-, mātā-
58. to hear tās-, tāu-, tānu-
59. to know syo-
60. to sleep tānu-
61. to die si-
62. to kill sā-, kāne-, kāde
63. to swim -
64. to fly ŋyau, hāsu-
65. to walk so-
66. to come hro
67. to lie -
68. to sit huni-
69. to stand decʰe-
70. to give hyo-
71. to say cʰi-
72. sun mamī
73. moon tālā
74. star -so (in compound)
75. water ti ~ ʈi
76. rain (n) ti ~ ʈi
77. stone thũ ~ tũ, kāno ~ kānu
78. sand -
79. earth, soil kācʰo, cʰuu
80. cloud -
81. smoke (n) ma-kʰu
82. fire mi
83. ash(es) ma-pʰu
84. to burn (vi) bani-
85. path lāutʰyo
86. mountain lgẽwarapʰa [sic]
87. red cʰāblī
88. green -
89. yellow kẽlo
90. white bintʰā
91. black keplo
92. night yāku
93. hot -
94. cold cʰiũ
95. full ʈʰyāmmay
96. new kācʰā
97. good cʰyāu- (v), cʰāblī (also ‘red’)
98. round burluŋ
99. dry -
100. name rāmī
101. he (3SG) hui
102. he₂ (3SG) ŋo ~ no
103. you (2PL) nāro(-nī)
104. they (3PL) hyāro
105. three sām
106. four pim
107. five kum (<‘hand’)
108. where? kālā
109. when? komo
110. how? kudinī
111. other agyu, rijā
112. few ācitī
113. fruit pokimuni
114. flower ŋepʰu ~ nepʰu
115. grass cʰĩ
116. snake kāuī
117. worm kʰātalī
118. rope rasarī
119. river kloi ~ klou
120. to warm (vt) tāle-u
121. old ʈe
122. straight (not curved) hopay
123. sharp mhyā- (v)
124. wet tʰo- (v)
125. happy kru- (v)

ಸಂಖ್ಯೆಗಳು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ದುರಾ ಅಂಕಿಗಳೆಂದರೆ (ಸ್ಕೋರರ್ 2016:146-147):

  • 0. ಲಿಯೋ
  • 1. ನಾಮ್, ಕ್ಯು, ದಿ-
  • 2. jʰim
  • 3. ಸ್ಯಾಮ್
  • 4. ಪಿಮ್
  • 5. ಕುಂ
  • 6. ಸಿಯಾಮ್ ( ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಎರವಲು ಪದ )
  • 7. ಸಯಾಮ್ ( ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಎರವಲು ಪದ )
  • 8. ಅವನು
  • 9. ತುಮ್
  • 10. tʰim
  • 20. jʰim-tʰī
  • 30. sām-tʰī
  • 100. tʰiŋganā, kātʰāgo
  • 1,000. ಜೆನಾ

ಸಹ ನೋಡಿ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
  • ದುರಾ ಪದಗಳ ಪಟ್ಟಿ (ವಿಕ್ಷನರಿ)
  • ಸ್ಕೋರರ್, ನಿಕೋಲಸ್. 2016. ದುರಾ ಭಾಷೆ: ವ್ಯಾಕರಣ ಮತ್ತು ಫೈಲೋಜೆನಿ. ಲೈಡೆನ್: ಬ್ರಿಲ್. https://brill.com/view/title/33670
  • ಪೋನ್ಸ್, ಮೇರಿ-ಕ್ಯಾರೋಲಿನ್. 2021. ವಿಮರ್ಶೆ: ದುರಾ ಭಾಷೆ: ಗ್ರಾಮರ್ ಮತ್ತು ಫೈಲೋಜೆನಿ. ಹಿಮಾಲಯನ್ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ, 20(1). http://dx.doi.org/10.5070/H920155279

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
  1. ↑ ೧.೦ ೧.೧ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Ethnologue18
  2. ↑ ೨.೦ ೨.೧ "The last of Nepal's Dura speakers". BBC News. January 15, 2008.
  3. ↑ Kraayenbrink et al., "Language and Genes of the Greater Himalayan Region", preprint, http://www.le.ac.uk/genetics/maj4/Himalayan_OMLLreport.pdf Archived 2022-10-12 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ., retrieved September 12, 2007
  4. ↑ "Programme Description | Himalayan Languages Project". Archived from the original on 2007-07-29. Retrieved 2023-07-05.
  5. ↑ ೫.೦ ೫.೧ ೫.೨ ೫.೩ ೫.೪ Schorer, Nicolas. 2016. The Dura Language: Grammar and Phylogeny. Leiden: Brill.
  6. ↑ ೬.೦ ೬.೧ ೬.೨ "Nepal Federation of Indigenous Nationalities (NEFIN) - Dura". Archived from the original on 2007-09-28. Retrieved 2023-07-05.


ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
"https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=ದುರಾ_ಭಾಷೆ&oldid=1320118" ಇಂದ ಪಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ