ಆಕ್ಟಿನಿಯಮ್

89 ರೇಡಿಯಮ್ ← ಆಕ್ಟಿನಿಯಮ್ → ಥೊರಿಯಮ್ ಲ್ಯಾಂಥಾನಮ್ ↑ Ac ↓ ಆವರ್ತ ಕೋಷ್ಟಕ
ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ
ಹೆಸರು, ಚಿಹ್ನೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಮಾಂಕ	ಆಕ್ಟಿನಿಯಮ್, Ac, 89
ರಾಸಾಯನಿಕ ಸರಣಿ	ಆಕ್ಟಿನೈಡ್ಸ್
ಗುಂಪು, ಆವರ್ತ, ಖಂಡ	3, 7, f
ಸ್ವರೂಪ	ಬೆಳ್ಳಿಯ ಬಣ್ಣ
ಅಣುವಿನ ತೂಕ	227 g·mol−1
ಋಣವಿದ್ಯುತ್ಕಣ ಜೋಡಣೆ	[Rn] 6d1 7s2
ಋಣವಿದ್ಯುತ್ ಪದರಗಳಲ್ಲಿ ಋಣವಿದ್ಯುತ್ಕಣಗಳು	2, 8, 18, 32,18,9,2
ಭೌತಿಕ ಗುಣಗಳು
ಹಂತ	ಘನ
ಸಾಂದ್ರತೆ (ಕೋ.ತಾ. ಹತ್ತಿರ)	10 g·cm−3
ಕರಗುವ ತಾಪಮಾನ	1373 K (1050 °C, 1922 °ಎಫ್)
ಕುದಿಯುವ ತಾಪಮಾನ	3471 K (3198 °C, 5788 °F)
ಸಮ್ಮಿಲನದ ಉಷ್ಣಾಂಶ	14 kJ·mol−1
ಭಾಷ್ಪೀಕರಣ ಉಷ್ಣಾಂಶ	400 kJ·mol−1
ಉಷ್ಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ	(25 °C) 27.2 J·mol−1·K−1
ಅಣುವಿನ ಗುಣಗಳು
ಸ್ಪಟಿಕ ಸ್ವರೂಪ	cubic face centered
ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಸ್ಥಿತಿಗಳು	3 (neutral oxide)
ವಿದ್ಯುದೃಣತ್ವ	1.1 (Pauling scale)
ಅಣುವಿನ ತ್ರಿಜ್ಯ	195 pm
ಇತರೆ ಗುಣಗಳು
ಕಾಂತೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ	ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲ
ಉಷ್ಣ ವಾಹಕತೆ	(300 K) 12 W·m−1·K−1
ಸಿಎಎಸ್ ನೋಂದಾವಣೆ ಸಂಖ್ಯೆ	7440-34-8
ಉಲ್ಲೇಖನೆಗಳು

ಆಕ್ಟಿನಿಯಮ್ ಒಂದು ಬಹಳ ಅಪರೂಪದ ಮೂಲಧಾತು.ಇದನ್ನು ೧೮೯೯ ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನ ಆಂಡ್ರೆ ಡೆಬಿಯರ್ನೆ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಕಂಡು ಹಿಡಿದರು.ಇದು ಒಂದು ವಿಕಿರಣಶೀಲ ಲೋಹ.ಇದು ಬೆಳ್ಳಿ ಯಂತೆ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದಾಗಿದ್ದು,ಹೊಳೆಯುವ ಲೋಹವಾಗಿದೆ.ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಯುರೇನಿಯಮ್ ೨೩೫ನ ಕ್ಷಯಿಸುವಿಕೆ (decay)ಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆಕ್ಟೀನಿಯಂ ಆವರ್ತಕೋಷ್ಟಕದ ಏಳನೆಯ ಅಡ್ಡ ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ ಗುಂಪಿನ ವಿಕಿರಣಪಟು ಧಾತು. ಪ್ರತೀಕ ಂಛಿ. ಪರಮಾಣು ತೂಕ 227, ಸಾಪೇಕ್ಷ ಪರಮಾಣು ರಾಶಿ 89, ಇದು ಆಕ್ಟಿನೈಡ್‍ಗಳೆಂಬ ವಿಶೇಷ ಸಾಮ್ಯಗುಣವಿರುವ 15 ಮೂಲವಸ್ತುಗಳ ಪೈಕಿ ಮೊದಲನೆಯದು. ಆಕ್ಟಿನೈಡಿನ ಪರಮಾಣುವಿನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವಿನ್ಯಾಸ (ಖಟಿ)6ಜ 7s2. ಅಂದರೆ ಜಡ ಅನಿಲ ರೇಡಾನ್ ಪರಮಾಣುವಿನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವಿನ್ಯಾಸದಂಥ ಒಳಭಾಗವೂ 6ಜ ಮತ್ತು 7s ಶಕ್ತಿಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ 1 ಮತ್ತು 2 ಇರುವುವು. ಈ ಮೂರೂ ಸಂಯೋಜಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳಾಗಿದ್ದು ಇವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಂಅ3+ ಅಯಾನು ರೇಡಾನ್ ಪರಮಾಣುವಿನ ದೃಢವಿನ್ಯಾಸ ಹೊಂದುವುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಆಕ್ಟೀನಿಯಮ್ ಒಂದು ಪ್ರಾರೂಪಿಕ ಮೂಲವಸ್ತು (ಟಿಪಿಕಲ್ ಎಲಿಮೆಂಟ್).

ಯುರೇನಿಯಂ ಖನಿಜವಾದ ಪಿಚ್‍ಬ್ಲೆಂಡ್‍ನಲ್ಲಿ ಆಕ್ಟೀನಿಯಮ್ಮನ್ನು 1899ರಲ್ಲಿ ಡಬೈರನ್‍ನೂ 1902ರಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಗೀಸಲ್‍ನೂ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಒಂದು ಟನ್ ಅದುರಿನಲ್ಲಿ 0.1 ಮಿಲಿಗ್ರಾಮಿನಷ್ಟು ಆಕ್ಟೀನಿಯಂ ದೊರೆಯುವುದು. ವಿಕಿರಣರಶ್ಮಿ (ರೇಡಿಯೊ ಆಕ್ಟಿವಿಟಿ) ಗುಣಹೊಂದಿದ್ದುದರಿಂದ ಈ ಮೂಲ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಆಕ್ಟೀನಿಯಮ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟರು. ಪಿಚ್‍ಬ್ಲೆಂಡ್‍ನಿಂದ ವಿರಳ ಮೃದುಲೋಹ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆಕ್ಟೀನಿಯಂ ಇವುಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಲ್ಯಾಂತನಮ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಲ್ಯಾಂತನಮ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಿಂದ ಇದನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು ದುಸ್ಸಾಧ್ಯ. 1950 ಕ್ಕೆ ಮೊದಲು 1% - 2% ಭಾಗದಷ್ಟು ಂಛಿ2ಔ3 ಇರುವ ಐಚಿ2ಔ3 ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಆಕ್ಟೀನಿಯಮ್ ಇರುವ ವಸ್ತುವಾಗಿತ್ತು. ಈಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಯಾನ್ ವಿನಿಮಯ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಇದನ್ನು ಶುದ್ಧ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿರುವರು.

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇದನ್ನು ಪರಮಾಣು ಪರಿವರ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ (ಪರಮಾಣು ರಿಯಾಕ್ಟರುಗಳು) ಬೀಜ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಮೂಲಕ ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿರುವರು. ರೇಡಿಯಂ ಬ್ರೋಮೈಡಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಸುಮಾರು 1 ಗ್ರಾಂ ರೇಡಿಯಂನಿಂದ 1.5 ಮಿ. ಗ್ರಾಂ. ನಷ್ಟು ಶುದ್ಧ ಆಕ್ಟೀನಿಯಮ್ ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ರೇಡಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ವಿಘಟನ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ (ಡಿಸ್‍ಇಂಟೆಗ್ರೇಷನ್ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ಸ್) ಆಕ್ಟೀನಿಯಮ್ ಅನ್ನು ಅಯಾನ್ ವಿನಿಮಯ ವಿಧಾನದಿಂದಲಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಥಿನಾಯಲ್ ಟ್ರೈಫ್ಲೋರೋ ಅಸಿಟೋನ್ ಎಂಬ ದ್ರಾವಕದಿಂದ ಸಾರೀಕರಿಸಿಯಾಗಲೀ (ಎಕ್ಸ್‍ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟಿಂಗ್) ಬೇರ್ಪಡಿಸುವರು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪಡೆದ ದ್ರಾವಣದಿಂದ ಇದನ್ನು ಂಛಿಈ3 ಆಗಿ ಒತ್ತರಿಸಿ, ಶುಷ್ಕ ಫ್ಲೂರೈಡನ್ನು 11080-12750 ಸೆಂ.ಗ್ರೇ. ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಲಿಥಿಯಮ್ ಆವಿಯಿಂದ ಅಪಕರ್ಷಿಸಿ ಆಕ್ಟೀಯಂ ಲೋಹವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಆಕ್ಟೀನಿಯಂ ಲೋಹ ಬೆಳ್ಳಿಯಂತೆ ಬಿಳುಪು. ಇದರ ಕರಗುವ ಬಿಂದು 10500 ಸೆಂ.ಗ್ರೇ. ವಿಕಿರಣಪಟುತ್ವದಿಂದಾಗಿ ಕತಲ್ತಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುವುದು. ಲ್ಯಾಂತನಂನಂತೆ ಇದು ತುಂಬ ಪಟುವಾದ ಲೋಹ. ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಧನವಿದ್ಯುದಂಶವಿದೆ. ತೇವವಿರುವ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಉತ್ಕರ್ಷಣ ಹೊಂದುವುದು.

ಆಕ್ಟೀನಿಯಂ ಮೂರು ಧನ ಸಂಯೋಜನ ಸಾಮಥ್ರ್ಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿರುವುದು. ಆವರ್ತ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಇದರ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾದಂತೆ ಇದರ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಲ್ಯಾಂತನಂ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಹೋಲುವುವು. ಇದರ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲೊರೈಡುಗಳು ಕ್ಷಾರೀಯ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲ. ಇದು ಲ್ಯಾಂತನಂನಂತೆ ಅನೇಕ ಯುಗ್ಮಲವಣಗಳನ್ನು ಕೊಡುವುದು. ಆಕ್ಟೀನಿಯಮ್ ಹ್ಯಾಲೈಡುಗಳು, ಆಕ್ಸೈಡ್, ಸಲ್ಫೈಡ್, ಫಾಸ್ಪೇಟ್ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಘನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಲ್ಯಾಂತನಮ್‍ಗಿಂತ ಆಕ್ಟೀನಿಯಂ ಹೆಚ್ಚು ಧನವಿದ್ಯುದಂಶವುಳ್ಳ ಲೋಹ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಇದೊಂದು ನಿದರ್ಶನ.ಆಕ್ಟೀನಿಯಂ ಒಂದು ವಿಕಿರಣರಶ್ಮಿ ವಸ್ತು.

ಉಪಯೋಗಗಳು

ಆಕ್ಟಿನಿಯಂನ ವಿಕಿರಣಶೀಲತೆಯು ರೇಡಿಯಂಗಿಂತ 150 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ಅದನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿ, ಆಕ್ಟಿನಿಯಂಗೆ ಯಾವುದೇ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬಳಕೆಗಳಿಲ್ಲ.

ಉಪಸ್ಥಿತಿ

ಆಕ್ಟಿನಿಯಂ ಯುರೇನಿಯಂ ಅದಿರುಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ . ಆಕ್ಟಿನಿಯಂ ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಮಾಣು ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ²²⁶ Ra ಅನ್ನು ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್ ವಿಕಿರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1100 ಮತ್ತು 1300 °C ನಡುವಿನ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಲಿಥಿಯಂ ಆವಿಯೊಂದಿಗೆ ಆಕ್ಟಿನಿಯಂ ಫ್ಲೋರೈಡ್ ಅನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಆಕ್ಟಿನಿಯಮ್ ಲೋಹವನ್ನು ಸಹ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ . 

ಉಲ್ಲೇಖನಗಳು

ಗುಂಪು →	೧	೨	೩	೪	೫	೬	೭	೮	೯	೧೦	೧೧	೧೨	೧೩	೧೪	೧೫	೧೬	೧೭	೧೮
↓ ಆವರ್ತ
೧	1 H																	2 He
೨	3 Li	4 Be											5 B	6 C	7 N	8 O	9 F	10 Ne
೩	11 Na	12 Mg											13 Al	14 Si	15 P	16 S	17 Cl	18 Ar
೪	19 K	20 Ca	21 Sc	22 Ti	23 V	24 Cr	25 Mn	26 Fe	27 Co	28 Ni	29 Cu	30 Zn	31 Ga	32 Ge	33 As	34 Se	35 Br	36 Kr
೫	37 Rb	38 Sr	39 Y	40 Zr	41 Nb	42 Mo	43 Tc	44 Ru	45 Rh	46 Pd	47 Ag	48 Cd	49 In	50 Sn	51 Sb	52 Te	53 I	54 Xe
೬	55 Cs	56 Ba	*	72 Hf	73 Ta	74 W	75 Re	76 Os	77 Ir	78 Pt	79 Au	80 Hg	81 Tl	82 Pb	83 Bi	84 Po	85 At	86 Rn
೭	87 Fr	88 Ra	**	104 Rf	105 Db	106 Sg	107 Bh	108 Hs	109 Mt	110 Ds	111 Rg	112 Cn	113 Nh	114 Uuq	115 Uup	116 Uuh	117 Uus	118 Uuo
* ಲ್ಯಾಂಥನೈಡ್ಗಳು				57 La	58 Ce	59 Pr	60 Nd	61 Pm	62 Sm	63 Eu	64 Gd	65 Tb	66 Dy	67 Ho	68 Er	69 Tm	70 Yb	71 Lu
** ಆಕ್ಟಿನೈಡ್ಗಳು				89 Ac	90 Th	91 Pa	92 U	93 Np	94 Pu	95 Am	96 Cm	97 Bk	98 Cf	99 Es	100 Fm	101 Md	102 No	103 Lr

ಆವರ್ತ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಮೂಲಧಾತುಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ

ಲೋಹಗಳು						ಲೋಹಾಭಗಳು	ಅಲೋಹಗಳು
ಕ್ಷಾರ ಲೋಹಗಳು	ಕ್ಷಾರೀಯ ಭಸ್ಮ ಲೋಹಗಳು	ಒಳ ಸಂಕ್ರಮಣ ಧಾತುಗಳು		ಸಂಕ್ರಮಣ ಧಾತುಗಳು	ಇತರ ಲೋಹಗಳು		ಇತರ ಅಲೋಹಗಳು	ಹ್ಯಾಲೋಜನ್‍ಗಳು	ಶ್ರೇಷ್ಠಾನಿಲಗಳು
		ಲ್ಯಾಂಥನೈಡ್‍ಗಳು	ಆಕ್ಟಿನೈಡ್‍ಗಳು