ಟೆಲ್ಲುರಿಯಮ್
| ||||||
| ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| ಹೆಸರು, ಚಿಹ್ನೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಮಾಂಕ | ಟೆಲ್ಲುರಿಯಮ್, Te, 52 | |||||
| ರಾಸಾಯನಿಕ ಸರಣಿ | metalloid | |||||
| ಗುಂಪು, ಆವರ್ತ, ಖಂಡ | 16, 5, p | |||||
| ಸ್ವರೂಪ | ಹೊಳೆಯುವ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಬಣ್ಣ | |||||
| ಅಣುವಿನ ತೂಕ | 127.60 g·mol−1 | |||||
| ಋಣವಿದ್ಯುತ್ಕಣ ಜೋಡಣೆ | [Kr] 5s2 4d10 5p4 | |||||
| ಋಣವಿದ್ಯುತ್ ಪದರಗಳಲ್ಲಿ ಋಣವಿದ್ಯುತ್ಕಣಗಳು | 2, 8, 18, 18, 6 | |||||
| ಭೌತಿಕ ಗುಣಗಳು | ||||||
| ಹಂತ | ಘನವಸ್ತು | |||||
| ಸಾಂದ್ರತೆ (ಕೋ.ತಾ. ಹತ್ತಿರ) | 6.24 g·cm−3 | |||||
| ದ್ರವದ ಸಾಂದ್ರತೆ at ಕ.ಬಿ. | 5.7 g·cm−3 | |||||
| ಕರಗುವ ತಾಪಮಾನ | 722.66 K (449.51 °C, 841.12 °ಎಫ್) | |||||
| ಕುದಿಯುವ ತಾಪಮಾನ | 1261 K (988 °C, 1810 °F) | |||||
| ಸಮ್ಮಿಲನದ ಉಷ್ಣಾಂಶ | 17.49 kJ·mol−1 | |||||
| ಭಾಷ್ಪೀಕರಣ ಉಷ್ಣಾಂಶ | 114.1 kJ·mol−1 | |||||
| ಉಷ್ಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ | (25 °C) 25.73 J·mol−1·K−1 | |||||
| ಅಣುವಿನ ಗುಣಗಳು | ||||||
| ಸ್ಪಟಿಕ ಸ್ವರೂಪ | hexagonal | |||||
| ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಸ್ಥಿತಿಗಳು | ±2, 4, 6 (mildly acidic oxide) | |||||
| ವಿದ್ಯುದೃಣತ್ವ | 2.1 (Pauling scale) | |||||
| ಅಣುವಿನ ತ್ರಿಜ್ಯ | 140 pm | |||||
| ಅಣುವಿನ ತ್ರಿಜ್ಯ (ಲೆಖ್ಕಿತ) | 123 pm | |||||
| ತ್ರಿಜ್ಯ ಸಹಾಂಕ | 135 pm | |||||
| ವಾನ್ ಡೆರ್ ವಾಲ್ಸ್ ತ್ರಿಜ್ಯ | 206 pm | |||||
| ಇತರೆ ಗುಣಗಳು | ||||||
| ಕಾಂತೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ | nonmagnetic | |||||
| ಶಬ್ದದ ವೇಗ (ತೆಳು ಸರಳು) | (20 °C) 2610 m/s | |||||
| ಯಂಗ್ ಮಾಪಾಂಕ | 43 GPa | |||||
| ವಿರೋಧಬಲ ಮಾಪನಾಂಕ | 16 GPa | |||||
| ಸಗಟು ಮಾಪನಾಂಕ | 65 GPa | |||||
| ಮೋಸ್ ಗಡಸುತನ | 2.25 | |||||
| ಬ್ರಿನೆಲ್ ಗಡಸುತನ | 180 MPa | |||||
| ಸಿಎಎಸ್ ನೋಂದಾವಣೆ ಸಂಖ್ಯೆ | 13494-80-9 | |||||
| ಉಲ್ಲೇಖನೆಗಳು | ||||||
ಟೆಲ್ಲುರಿಯಮ್ ಒಂದು ಲೋಹಾಭ ಮೂಲಧಾತು. ಇದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಡೆಯುವ, ಬೆಳ್ಳಗಿನ ಧಾತು. ಇದನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅರೆವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಿಶ್ರಲೋಹಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಇದರ ಇನ್ನೊಂದು ಉಪಯೋಗ. ಇದನ್ನು ಹಂಗೆರಿಯ ಫ್ರಾನ್ಜ್-ಜೊಸೆಫ್ ಮ್ಯುಲರ್ ವಾನ್ ರೈಕೆನ್ಸ್ಟೈನ್ ಎಂಬಾತ ೧೭೮೨ರಲ್ಲಿ ಪರಿಶೋಧಿಸಿದನು. ಇದರ ಹೆಸರು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಕೊಡುವ "ಟೆಲ್ಲಸ್" ಪದದಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಟೆಲ್ಲುರಿಯಮ್ ಪರಮಾಣು ಸಂಖ್ಯೆ 52 ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಮೂಲಧಾತುವಾಗಿದೆ. ಆವರ್ತಕ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಇದರ ಚಿಹ್ನೆ Te . ಇದು ಬೆಳ್ಳಿ-ಬಿಳಿ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಡೆಯುವ ಲೋಹೀಯ . ತವರದಂತೆಯೇ ಕಾಣುವ ಟೆಲ್ಲುರಿಯಮ್ ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಸೆಲೆನಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಸಲ್ಫರ್ಗೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ . ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಧಾತುರೂಪದ ಹರಳುಗಳಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಹೇರಳವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಇದು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ.ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಕಡಿಮೆ ಸಮೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಮಾಣು ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೈಡ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ರಚನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಾಷ್ಪಶೀಲವಾಗಿರುವ ಅಂತಹ ಹೈಡ್ರೈಡ್ಗಳು ಭೂಮಿಯ ತೀವ್ರ ಶಾಖದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ರಚನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ಕಳೆದುಹೋಗಿರಬಹುದು. ಈ ಲೋಹೀಯ ಮೂಲಧಾತುವಿನೆ ಮುಖ್ಯ ಉಪಯೋಗಗಳು ಮಿಶ್ರಲೋಹಗಳು ಮತ್ತು ಅರೆವಾಹಕಗಳಲ್ಲಿವೆ .
ಗಮನಾರ್ಹ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ಟೆಲ್ಯುರಿಯಮ್ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಒಂಬತ್ತು ಅಪರೂಪದ ಮೂಲಧಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಟೆಲ್ಯುರಿಯಮ್ ಚಾಲ್ಕೊಜೆನ್ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲಜನಕ, ಸಲ್ಫರ್, ಸೆಲೆನಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಪೊಲೊನಿಯಮ್ ಕೂಡ ಸೇರಿವೆ.
ಇದು ಬೆಳ್ಳಿ-ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಸ್ಫಟಿಕದಂತಹ ಘನವಸ್ತು. ಶುದ್ಧ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಇದು ಲೋಹೀಯ ಹೊಳಪನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಅರೆ ಲೋಹವಾಗಿದ್ದು, ಬಲವಂತಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿದಾಗ ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪುಡಿಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಟೆಲ್ಯುರಿಯಮ್ ಐಸೊಟೋಪ್ 128 Te ಇದುವರೆಗೆ ಪತ್ತೆಯಾದ ಎಲ್ಲಾ ವಿಕಿರಣಶೀಲ ಐಸೊಟೋಪ್ಗಳಲ್ಲಿ (2.2 × 10 24 ವರ್ಷಗಳು) ಅತಿ ಉದ್ದದ ಅರ್ಧ-ಜೀವಿತಾವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]ಟೆಲ್ಯುರಿಯಮ್ ಅನ್ನು 1782 ರಲ್ಲಿ ಹಂಗೇರಿಯನ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಫ್ರಾಂಜ್-ಜೋಸೆಫ್ ಮುಲ್ಲರ್ ಅವರು ಟ್ರಾನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದ ನಾಗಿಸ್ಜೆಬೆನ್ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು . 1789 ರಲ್ಲಿ , ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಹಂಗೇರಿಯನ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಪಾಲ್ ಕಿಟೇಬೆಲ್ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಈ ಮೂಲಧಾತುವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು, ಆದರೆ ನಂತರ ಅವರು ಈ ಮೂಲಧಾತುವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮುಲ್ಲರ್ಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು. ಈ ಮೂಲಧಾತುವನ್ನು ಮೊದಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದವರು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಹೆನ್ರಿಕ್ ಕ್ಲಾಪ್ರೋತ್ , ಅವರು 1798 ರಲ್ಲಿ ಈ ಮೂಲಧಾತುಕ್ಕೆ ಟೆಲ್ಯುರಿಯಮ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು .
ಉಪಸ್ಥಿತಿ
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]ಭೂಮಿಯ ಹೊರಪದರದಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಟಿನಂಗಿಂತ ಟೆಲ್ಯುರಿಯಮ್ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅಮೂಲ್ಯ ಲೋಹಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಟೆಲ್ಯುರಿಯಮ್ ಭೂಮಿಯ ಹೊರಪದರದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಿರ ಘನ ಮೂಲಧಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪ. ಪ್ಲಾಟಿನಂ 5 ರಿಂದ 37 ಪಿಪಿಬಿಯಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಟೆಲ್ಯುರಿಯಮ್ 1 ರಿಂದ 5 ಪಿಪಿಬಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
 | ಈ ಲೇಖನವು ಯಾವುದೇ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿಲ್ಲ. |