ಸರ್ಪಗಂಧ

ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಇಂದ
ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗು: ಸಂಚರಣೆ, ಹುಡುಕು
ಸರ್ಪಗಂಧ
Rauvolfia serpentina in Kudayathoor.jpg
ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ
ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ: plantae
ವಿಭಾಗ: ಹೂ ಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ: ಮ್ಯಾಗ್ನೋಲಿಪ್ಸಿಡ
ಗಣ: ಜೆಂಟಿಯಾನೆಲ್ಸ್
ಕುಟುಂಬ: ಅಪೊಸಿನಾಸಿಯೆ(Apocynaceae)
ಕುಲ: ರೌವೋಲ್ಫಿಯ(Rauwolfia)
ಪ್ರಭೇದ: R. serpentina
ದ್ವಿಪದ ಹೆಸರು
ರೌವೋಲ್ಫಿಯ ಸರ್ ಪೆಂಟಿನ
(L.) Benth. ex Kurz[೧]

ಸರ್ಪಗಂಧ (Serpent wood)ಒಂದು ಔಷದೀಯ ಸಸ್ಯ , ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ಸಸ್ಯ. ಸರ್ಪಬೇರು ಪರ್ಯಾಯನಾಮ .

.ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ತೇವ ಪರ್ಣಪಾತಿ ಹಾಗೂ ಮಿಶ್ರಪರ್ಣಪಾತಿ ಅರಣ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವುದು.ಇದುಚೀನಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಔಷದೀಯ ಸಸ್ಯವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿ,ನೇಪಾಳ,ಶ್ರೀಲಂಕಾ,ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ' , , ಸಿಕ್ಕಿಮ್, ಬಿಹಾರ, ಅಸ್ಸಾಮ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, , ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಆಫ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಉಷ್ಣಹವೆ ಇದರ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಶಸ್ತ. 

ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವರ್ಗೀಕರಣ[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಇದು ಅಪೊಸಿನಾಸಿಯೆ(Apocynaceae)ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿದೆ.ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು ರೌವೋಲ್ಫಿಯ ಸರ್ ಪೆಂಟಿನ(Rauwolfia Serpentina).ತುಳು ಬಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಗರುಡಪಾತಾಳ,ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪಾತಾಳಗಂಧಿ,ಹಡಕಿ,ಸರ್ಪಾಕ್ಷಿ ಮುಂತಾದ ಹೆಸರೂ ಇದೆ.

ಸಸ್ಯದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಇದು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸಸ್ಯ.ಉಜ್ವಲ ಹಸಿರಿನ ಹೊಳಪಿನ ಎಲೆಗಳು.ಕೆಂಪು ಪುಷ್ಪ ಪತ್ರದ ಬಿಳಿಛಾಯೆಯ ಹೂಗಳು.ಇದರ ಬೇರು ಔಷದೀಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಸರ್ಪಗಂಧ

ವರ್ಣನೆ[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಇದು ೩೦ ರಿ೦ದ ೭೫ ಸೆ.ಮೀ. ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಮ್ರದು ತೊಗಟೆಯ ಗಿಡ .೮ ರಿ೦ದ ೨೦ಸೆ.ಮೀ.ಉದ್ದವಿರುವ ಎಲೆ ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತಿ ಕೊ೦ಡಿರುವ೦ತೆ ಇದ್ದು ತುದಿ ನೀಳವಾಗಿರುತ್ತದೆ .

ಪ್ರಸರಣ[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಯಲ್ಲೂ ೧೦೦೦ಮೀ.ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವುದು.ಇನ್ನು ಅನೇಕ ಕಡೇ ಇದನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ

ಉಪಯೋಗಗಳು[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಇದರ ಬೇರಿನಲ್ಲಿ ರಿಸರ್ಪಿನ್ (reserpine)ಎಂಬ ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರವಿದ್ದು,ಆಯುರ್ವೇದ ಪದ್ದತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.ಹಾವಿನ ಕಡಿತಕ್ಕೆ ಔಷಧವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.ರಕ್ತದೊತ್ತಡ,ರೋಗ ಭ್ರಾಂತಿ(Hypochondria)ಇವುಗಳ ಉಪಶಮನಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಔಷಧ.ಶಾಮಕ(Sedetive)ವಾಗಿ ಕೂಡಾ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲಾ ವೈದ್ಯ ಪದ್ದತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಸ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಹಾನಿ[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಸರ್ಪಗಂಧದ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಹಾನಿಯೂ ಇದೆ. ರಕ್ತದ ಒತ್ತಡ ತರುವುದು, ಹಸಿವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು, ಲೈಂಗಿಕಾಸಕ್ತಿ ಕ್ಷೀಣಿಸುವುದು, ಮಂಕುತನ ಕವಿಯುವುದು, ದೇಹತೂಕ ಹೆಚ್ಚುವುದು, ಜಠರ ಬಾಧೆಗಳುಂಟಾಗುವುದು ಕೆಲವು ನಿದರ್ಶನಗಳು. ಇದನ್ನು ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಇರುವ ಸ್ತ್ರೀಯರು, ಗರ್ಭಿಣಿಯರು, ಸ್ತನ್ಯಪಾನ ಮಾಡಿಸುವ ಬಾಣಂತಿಯರು, ಜಠರದ ಹುಣ್ಣಿರುವವರು, ನಿದ್ದೆ ಔಷಧ ಸೇವಿಸುವವರು, ಹೃದಯ ಹಾಗೂ ಪಿತ್ತಕೋಶದ ತೊಂದರೆಗಳಿರುವವರು, ಹಸಿವು ಇಲ್ಲದವರು, ತೀವ್ರ ಮನೋರೋಗವುಳ್ಳವರು ಸೇವಿಸಬಾರದು. 

ಆಧಾರ ಗ್ರಂಥಗಳು[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

೧.ವನಸಿರಿ:ಅಜ್ಜಂಪುರ ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ. ೨.www.organoindia.org

ಬಾಹ್ಯಸಂಪರ್ಕಗಳು[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಉಲ್ಲೇಖ[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

  1. "Module 11: Ayurvedic". Retrieved 2008-02-11. 
"https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=ಸರ್ಪಗಂಧ&oldid=818771" ಇಂದ ಪಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ