ಕೋಬಾಲ್ಟ್

೨೭ ಕಬ್ಬಿಣ ← ಕೊಬಾಲ್ಟ್ → ನಿಕಲ್ - ↑ Co ↓ Rh ಆವರ್ತ ಕೋಷ್ಟಕ
ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ
ಹೆಸರು, ಚಿಹ್ನೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಮಾಂಕ	ಕೊಬಾಲ್ಟ್, Co, ೨೭
ರಾಸಾಯನಿಕ ಸರಣಿ	transition metal
ಗುಂಪು, ಆವರ್ತ, ಖಂಡ	9, 4, d
ಸ್ವರೂಪ	metallic with gray tinge
ಅಣುವಿನ ತೂಕ	58.933195(5) g·mol−1
ಋಣವಿದ್ಯುತ್ಕಣ ಜೋಡಣೆ	[Ar] 3d7 4s2
ಋಣವಿದ್ಯುತ್ ಪದರಗಳಲ್ಲಿ ಋಣವಿದ್ಯುತ್ಕಣಗಳು	2, 8, 15, 2
ಬಣ್ಣ	a grayish silver
ಸಾಂದ್ರತೆ (ಕೋ.ತಾ. ಹತ್ತಿರ)	8.90 g·cm−3
ದ್ರವದ ಸಾಂದ್ರತೆ at ಕ.ಬಿ.	7.75 g·cm−3
ಕರಗುವ ತಾಪಮಾನ	1768 K (1495 °C, 2723 °ಎಫ್)
ಕುದಿಯುವ ತಾಪಮಾನ	3200 K (2927 °C, 5301 °F)
ಸಮ್ಮಿಲನದ ಉಷ್ಣಾಂಶ	16.06 kJ·mol−1
ಭಾಷ್ಪೀಕರಣ ಉಷ್ಣಾಂಶ	377 kJ·mol−1
ಉಷ್ಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ	(25 °C) 24.81 J·mol−1·K−1
ಆವಿಯ ಒತ್ತಡ P/Pa 1 10 100 1 k 10 k 100 k at T/K 1790 1960 2165 2423 2755 3198
ಅಣುವಿನ ಗುಣಗಳು
ಸ್ಪಟಿಕ ಸ್ವರೂಪ	hexagonal
ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಸ್ಥಿತಿಗಳು	4 [೧], 3, 2, 1 [೨] (amphoteric oxide)
ವಿದ್ಯುದೃಣತ್ವ	1.88 (Pauling scale)
ಅಣುವಿನ ತ್ರಿಜ್ಯ	135 pm
ಅಣುವಿನ ತ್ರಿಜ್ಯ (ಲೆಖ್ಕಿತ)	152 pm
ತ್ರಿಜ್ಯ ಸಹಾಂಕ	126 pm
ಇತರೆ ಗುಣಗಳು
ಕಾಂತೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ	ferromagnetic
ವಿದ್ಯುತ್ ರೋಧಶೀಲತೆ	(20 °C) 62.4 nΩ·m
ಉಷ್ಣ ವಾಹಕತೆ	(300 K) 100 W·m−1·K−1
ಉಷ್ಣ ವ್ಯಾಕೋಚನ	(25 °C) 13.0 µm·m−1·K−1
ಶಬ್ದದ ವೇಗ (ತೆಳು ಸರಳು)	(20 °C) 4720 m/s
ಯಂಗ್ ಮಾಪಾಂಕ	209 GPa
ವಿರೋಧಬಲ ಮಾಪನಾಂಕ	75 GPa
ಸಗಟು ಮಾಪನಾಂಕ	180 GPa
ವಿಷ ನಿಷ್ಪತ್ತಿ	0.31
ಮೋಸ್ ಗಡಸುತನ	5.0
Vickers ಗಡಸುತನ	1043 MPa
ಬ್ರಿನೆಲ್ ಗಡಸುತನ	700 MPa
ಸಿಎಎಸ್ ನೋಂದಾವಣೆ ಸಂಖ್ಯೆ	7440-48-4
ಉಲ್ಲೇಖನೆಗಳು

ಕೊಬಾಲ್ಟ್ ಒಂದು ಬೆಳ್ಳಿಯಂತೆ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಮೂಲಧಾತು ಲೋಹವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಿ.ಒ ಚಿಹ್ನೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಪರಮಾಣು ಸಂಖ್ಯೆ ೨೭. ಇದು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣ ಹಾಗೂ ನಿಕಲ್ ಲೋಹಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಂತೆ ಇದು ಕೂಡಾ ಅಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸ್ವೀಡನ್ ದೇಶದ ಜಾರ್ಜ್ ಬ್ರಾಂಡ್ (Georg Brandt) ಎಂಬವರು ೧೭೩೭ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಕೋಬಾಲ್ಟ್ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ೮.೯ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ 'ಫೆರ್ರೊಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಲೋಹವಾಗಿದೆ'.

ಬಳಕೆ

ಕೋಬಾಲ್ಟ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ, ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟ್ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಉಡುಗೆ ನಿರೋಧಕ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಶಕ್ತಿಯ ಮಿಶ್ರಲೋಹಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಜೈವಿಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೋಬಾಲ್ಟ್ - ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ, ಪಾಚಿ ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಒಂದು ಮೈಕ್ರೋನ್ಯೂಟ್ರಿಯಂಟ್ ಆಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮಿಶ್ರಲೋಹಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಕೆಲವು ಅತ್ಯಂತ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ವಸ್ತುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಅಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ವಸ್ತುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಉಷ್ಣ ನಿರೋಧಕ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ವಿಟಮಿನ್ B-12ರ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಒಂದು ಸಮಸ್ಥಾನಿ (isotope) ಕೊಬಾಲ್ಟ್-೬೦ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಕೋಬಾಲ್ಟ್ ಆಧಾರಿತ ನೀಲಿ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾನವರು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕನ್ನಡಿಗಳಿಗೆ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ನೀಡಲು . ಇದನ್ನು ಮಡಿಕೆಗಳು, ಕಪ್‌ಗಳು, ಶಾಯಿ ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಣ್ಣ ಮಾಡಲು ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೋಬಾಲ್ಟ್ ಅನ್ನು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕಾಂಗೋ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಗಣರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಜಾಂಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ . ಬಲವಾದ ಫೆರೋಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಸಮ್ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಮೂಲಧಾತುವು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಂತೀಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಕಾಂತೀಯ ಮತ್ತು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಲೋಹವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾನವರು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಜೀವಿಗಳು ಬದುಕುಳಿಯಲು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೋಬಾಲ್ಟ್-ಭರಿತ ಆಹಾರಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.

ಉತ್ಪಾದನೆ

2017 ರಲ್ಲಿ ಕೋಬಾಲ್ಟ್‌ನ ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು

ದೇಶ	ಉತ್ಪಾದನೆ (ಟನ್‌ಗಳು)	ಸ್ಟಾಕ್ (ಟನ್‌ಗಳು)
ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Country data DR Congo	64,000	3,500,000
Russia	5,600	250,000
ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ	5,000	1,200,000
ಕೆನಡಾ	4,300	250,000
Cuba	4,200	500,000
ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್	4,000	280,000
ಮಡಗಾಸ್ಕರ್	3,800	150,000
ಪಪುವಾ ನ್ಯೂಗಿನಿ	3,200	51,000
ಜಾಂಬಿಯ	2,900	270,000
New Caledonia	2,800	-
ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ	2,500	29,000
ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ	650	23,000
ಇತರ ದೇಶಗಳು	5,900	560,000
ಜಗತ್ತಿನ ಒಟ್ಟು	110,000	7,100,000

{ಆವರ್ತ ಕೋಷ್ಟಕ}}