ಯಟರ್ಬಿಯಮ್

70 ಥುಲಿಯಮ್ ← ಇಟ್ಟೆರ್ಬಿಯಮ್ → ಲ್ಯುಟೇಶಿಯಮ್ - ↑ Yb ↓ ನೊಬೆಲಿಯಮ್ ಆವರ್ತ ಕೋಷ್ಟಕ
ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ
ಹೆಸರು, ಚಿಹ್ನೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಮಾಂಕ	ಇಟ್ಟೆರ್ಬಿಯಮ್, Yb, 70
ರಾಸಾಯನಿಕ ಸರಣಿ	lanthanide
ಗುಂಪು, ಆವರ್ತ, ಖಂಡ	n/a, 6, f
ಸ್ವರೂಪ	ಬೆಳ್ಳಿಯ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣ
ಅಣುವಿನ ತೂಕ	173.04 g·mol−1
ಋಣವಿದ್ಯುತ್ಕಣ ಜೋಡಣೆ	[Xe] 4f14 6s2
ಋಣವಿದ್ಯುತ್ ಪದರಗಳಲ್ಲಿ ಋಣವಿದ್ಯುತ್ಕಣಗಳು	2, 8, 18, 32, 8, 2
ಭೌತಿಕ ಗುಣಗಳು
ಹಂತ	ಘನವಸ್ತು
ಸಾಂದ್ರತೆ (ಕೋ.ತಾ. ಹತ್ತಿರ)	6.90 g·cm−3
ದ್ರವದ ಸಾಂದ್ರತೆ at ಕ.ಬಿ.	6.21 g·cm−3
ಕರಗುವ ತಾಪಮಾನ	1097 K (824 °C, 1515 °ಎಫ್)
ಕುದಿಯುವ ತಾಪಮಾನ	1469 K (1196 °C, 2185 °F)
ಸಮ್ಮಿಲನದ ಉಷ್ಣಾಂಶ	7.66 kJ·mol−1
ಭಾಷ್ಪೀಕರಣ ಉಷ್ಣಾಂಶ	159 kJ·mol−1
ಉಷ್ಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ	(25 °C) 26.84 J·mol−1·K−1
ಆವಿಯ ಒತ್ತಡ P/Pa 1 10 100 1 k 10 k 100 k at T/K 736 813 910 1047 (1266) (1465)
ಅಣುವಿನ ಗುಣಗಳು
ಸ್ಪಟಿಕ ಸ್ವರೂಪ	cubic face centered
ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಸ್ಥಿತಿಗಳು	2, 3 (base oxide)
ವಿದ್ಯುದೃಣತ್ವ	? 1.1 (Pauling scale)
ಅಣುವಿನ ತ್ರಿಜ್ಯ	175 pm
ಅಣುವಿನ ತ್ರಿಜ್ಯ (ಲೆಖ್ಕಿತ)	222 pm
ಇತರೆ ಗುಣಗಳು
ಕಾಂತೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ	ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲ
ವಿದ್ಯುತ್ ರೋಧಶೀಲತೆ	0.250 mΩ·m
ಉಷ್ಣ ವಾಹಕತೆ	(300 K) 38.5 W·m−1·K−1
ಉಷ್ಣ ವ್ಯಾಕೋಚನ	(25 °C) 26.3 µm·m−1·K−1
ಶಬ್ದದ ವೇಗ (ತೆಳು ಸರಳು)	(20 °C) 1590 m/s
ಯಂಗ್ ಮಾಪಾಂಕ	23.9 GPa
ವಿರೋಧಬಲ ಮಾಪನಾಂಕ	9.9 GPa
ಸಗಟು ಮಾಪನಾಂಕ	30.5 GPa
ವಿಷ ನಿಷ್ಪತ್ತಿ	0.207
Vickers ಗಡಸುತನ	206 MPa
ಬ್ರಿನೆಲ್ ಗಡಸುತನ	343 MPa
ಸಿಎಎಸ್ ನೋಂದಾವಣೆ ಸಂಖ್ಯೆ	7440-64-4
ಉಲ್ಲೇಖನೆಗಳು

ಯಟರ್ಬಿಯಮ್ ಒಂದು ವಿರಳಧಾತುಲೋಹಮೂಲಧಾತು.ಇದನ್ನು ಸ್ವಿಜರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ನ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಜೀನ್ ಡೆ ಮರಿಗ್ನಾಕ್(Jean De Marignac)೧೮೭೮ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.ಇದು ಬಹಳ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೆಲವು ವಿಧದ ಕ್ಷ ಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ,ಉಕ್ಕಿನ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ,ಕೆಲವು ಲೇಸರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸೌರಕೋಶಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.

ವಿವರಣೆ

ಯಟರ್ಬಿಯಮ್ ಪರಮಾಣು ಸಂಖ್ಯೆ 70 ಹೊಂದಿರುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮೂಲಧಾತುವಾಗಿದೆ . ಆವರ್ತಕ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಇದರ ಚಿಹ್ನೆ Yb . ಇದು ಮೃದುವಾದ, ಬೆಳ್ಳಿಯ ಲೋಹವಾಗಿದೆ. ಇದು ಲ್ಯಾಂಥನೈಡ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದ ಭೂಮಿಯ ಮೂಲಧಾತುವಾಗಿದೆ . ಇದು ಗ್ಯಾಡೋಲಿನೈಟ್ , ಮೊನಜೈಟ್ ಮತ್ತು ಕ್ಸೆನೋಟೈಮ್ ಖನಿಜಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ . ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ಉಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಯಟ್ರಿಯಮ್‌ನಂತಹ ಇತರ ಅಪರೂಪದ ಭೂಮಿಯೊಂದಿಗಿನ ಮಿಶ್ರಲೋಹಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಟರ್ಬಿಯಮ್ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಏಳು ಸ್ಥಿರ ಐಸೊಟೋಪ್‌ಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ .

ಗಮನಾರ್ಹ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು

ಯಟರ್ಬಿಯಮ್ ಮೃದುವಾದ, ಮೆದುವಾದ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಅದ್ಭುತವಾದ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಹೊಳಪನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಪರೂಪದ ಭೂಮಿಯ ಮೂಲಧಾತುವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಇದು ಖನಿಜ ಆಮ್ಲಗಳಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕರಗುತ್ತದೆ . ಇದು ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಇದು ರೂಪಾಂತರದ ಮೂಲಧಾತುವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮೂರು ರೂಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಆಲ್ಫಾ, ಬೀಟಾ ಮತ್ತು ಗಾಮಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ರೂಪಾಂತರ ಬಿಂದುಗಳು -13  °C ಮತ್ತು 795  °C. ಬೀಟಾ ರೂಪವು ಕೋಣೆಯ ಉಷ್ಣಾಂಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗಾಮಾ ರೂಪವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

ಉಪಯೋಗಗಳು

ಯಟರ್ಬಿಯಮ್ ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ರೇಡಿಯೋಐಸೋಟೋಪ್‌ಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಮೂಲಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳಲ್ಲಿ ಡೋಪಿಂಗ್‌ಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಮೂಲ

ವಿದ್ಯುತ್ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಪೋರ್ಟಬಲ್ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಉಪಕರಣಗಳಿಗೆ ಬದಲಿಯಾಗಿ ¹⁶⁹ Yb ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು .

ಸ್ಟೇನ್‌ಲೆಸ್ ಸ್ಟೀಲ್‌ನ ಡೋಪಿಂಗ್

ಸ್ಟೇನ್‌ಲೆಸ್ ಸ್ಟೀಲ್‌ನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅದರ ಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಯಟರ್ಬಿಯಮ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಯಟರ್ಬಿಯಮ್ ಮಿಶ್ರಲೋಹಗಳನ್ನು ದಂತವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ .

ಸೌರ ಕೋಶಗಳು

ಅತಿಗೆಂಪು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಸೌರ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಯಟರ್ಬಿಯಮ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇತಿಹಾಸ

ಯಟರ್ಬಿಯಮ್ ಅನ್ನು 1878 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಜೀನ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗ್ಯಾಲಿಸಾರ್ಡ್ ಡಿ ಮರಿಗ್ನಾರ್ಕ್ ಕಂಡುಹಿಡಿದನು . ಅವನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಅಂಶವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು, ಆಗ ಅದನ್ನು ಎರ್ಬಿಯಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು . ಅವನು ಅದಕ್ಕೆ ಯಟರ್ಬಿಯಾ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದನು (ಅವನು ಎರ್ಬಿಯಾವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಹಳ್ಳಿಯ ಯಟರ್ಬಿ ನಂತರ). ಯಟರ್ಬಿಯಾವು ಯಟರ್ಬಿಯಂ ಎಂಬ ಹೊಸ ಅಂಶದ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅವನು ಅನುಮಾನಿಸಿದನು.

೧೯೦೭ ರಲ್ಲಿ, ಫ್ರೆಂಚ್ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಜಾರ್ಜಸ್ ಉರ್ಬೈನ್ ಯಟರ್ಬಿಯಮ್ ಅನ್ನು ನಿಯೋಟರ್ಬಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಲುಟೇಷಿಯಮ್ ಎಂಬ ಎರಡು ಅಂಶಗಳಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಯಟರ್ಬಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಲುಟೇಷಿಯಮ್ ಎಂಬ ಹೊಸ ಅಂಶಗಳಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಯಿತು . ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ , ಆಯರ್ ವಾನ್ ವೆಲ್ಸ್‌ಬಾಚ್ ಯಟರ್ಬಿಯಮ್ ಅನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಅಲ್ಡಿಬರೇನಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಸಿಯೋಪಿಯಮ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.

1953 ರಲ್ಲಿ ಯಟರ್ಬಿಯಂ ಅನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಶುದ್ಧ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದ ನಂತರವೇ ಅದರ ಭೌತಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು.

ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು

• It's Elemental – Ytterbium Archived 2021-01-28 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.
•  "Ytterbium" . Encyclopædia Britannica (11th ed.). 1911. {{cite encyclopedia}}: Cite has empty unknown parameters: |separator= and |HIDE_PARAMETER= (help)
• Encyclopedia of Geochemistry - Ytterbium