ಸೀಸಿಯಮ್

55 ಝೆನಾನ್ ← ಸೀಸಿಯಮ್ → ಬೇರಿಯಮ್ ರುಬಿಡಿಯಮ್ ↑ Cs ↓ ಫ್ರಾನ್ಸಿಯಮ್ ಆವರ್ತ ಕೋಷ್ಟಕ
ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ
ಹೆಸರು, ಚಿಹ್ನೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಮಾಂಕ	ಸೀಸಿಯಮ್, Cs, 55
ರಾಸಾಯನಿಕ ಸರಣಿ	ಕ್ಷಾರ ಲೋಹಗಳು
ಗುಂಪು, ಆವರ್ತ, ಖಂಡ	1, 6, s
ಸ್ವರೂಪ	ಬೆಳ್ಳಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣ
ಅಣುವಿನ ತೂಕ	132.9054519 g·mol−1
ಋಣವಿದ್ಯುತ್ಕಣ ಜೋಡಣೆ	[Xe] 6s1
ಋಣವಿದ್ಯುತ್ ಪದರಗಳಲ್ಲಿ ಋಣವಿದ್ಯುತ್ಕಣಗಳು	2, 8, 18, 18, 8, 1
ಭೌತಿಕ ಗುಣಗಳು
ಹಂತ	ಘನವಸ್ತು
ಸಾಂದ್ರತೆ (ಕೋ.ತಾ. ಹತ್ತಿರ)	1.93 g·cm−3
ದ್ರವದ ಸಾಂದ್ರತೆ at ಕ.ಬಿ.	1.843 g·cm−3
ಕರಗುವ ತಾಪಮಾನ	301.59 K (28.44 °C, 83.19 °ಎಫ್)
ಕುದಿಯುವ ತಾಪಮಾನ	944 K (671 °C, 1240 °F)
ಕ್ರಾಂತಿಬಿಂದು	1938 K, 9.4 MPa
ಸಮ್ಮಿಲನದ ಉಷ್ಣಾಂಶ	2.09 kJ·mol−1
ಭಾಷ್ಪೀಕರಣ ಉಷ್ಣಾಂಶ	63.9 kJ·mol−1
ಉಷ್ಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ	(25 °C) 32.210 J·mol−1·K−1
ಆವಿಯ ಒತ್ತಡ P/Pa 1 10 100 1 k 10 k 100 k at T/K 418 469 534 623 750 940
ಅಣುವಿನ ಗುಣಗಳು
ಸ್ಪಟಿಕ ಸ್ವರೂಪ	body centered cubic
ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಸ್ಥಿತಿಗಳು	1 (base oxide)
ವಿದ್ಯುದೃಣತ್ವ	0.79 (Pauling scale)
ಅಣುವಿನ ತ್ರಿಜ್ಯ	260 pm
ಅಣುವಿನ ತ್ರಿಜ್ಯ (ಲೆಖ್ಕಿತ)	298 pm
ತ್ರಿಜ್ಯ ಸಹಾಂಕ	225 pm
ಇತರೆ ಗುಣಗಳು
ಕಾಂತೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ	ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲ
ವಿದ್ಯುತ್ ರೋಧಶೀಲತೆ	(20 °C) 205Ω·m
ಉಷ್ಣ ವಾಹಕತೆ	(300 K) 35.9 W·m−1·K−1
ಉಷ್ಣ ವ್ಯಾಕೋಚನ	(25 °C) 97 µm·m−1·K−1
ಯಂಗ್ ಮಾಪಾಂಕ	1.7 GPa
ಸಗಟು ಮಾಪನಾಂಕ	1.6 GPa
ಮೋಸ್ ಗಡಸುತನ	0.2
ಬ್ರಿನೆಲ್ ಗಡಸುತನ	0.14 MPa
ಸಿಎಎಸ್ ನೋಂದಾವಣೆ ಸಂಖ್ಯೆ	7440-46-2
ಉಲ್ಲೇಖನೆಗಳು

ಸೀಸಿಯಮ್ ಒಂದು ಮೃದುವಾದ ಲೋಹ ಮೂಲಧಾತು.ಇದು ಲವಣ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.ಇದನ್ನು ೧೮೬೦ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿ ಯ ರಾಬರ್ಟ್ ಬುನ್ಸೆನ್ ಹಾಗೂ ಗುಸ್ತಾವ್ ಕುರ್ಚೊಫ್ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಈ ಲೋಹದ ಉಪಯೋಗದ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಯೋಗ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸೀಸಿಯಮ್ ಪರಮಾಣು ಸಂಖ್ಯೆ 55 ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಮೂಲಧಾತುವಾಗಿದೆ. ಆವರ್ತಕ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಇದರ ಚಿಹ್ನೆ Cs . ಇದರ ಬಣ್ಣ ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ತುಂಬಾ ಮೃದುವಾದ ಲೋಹ. ಕ್ಷಾರ ಲೋಹವಾದ ಸೀಸಿಯಮ್‌ನ ಕರಗುವ ಬಿಂದು 28  °C (83  °F) ಆಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ರುಬಿಡಿಯಮ್ , ಫ್ರಾನ್ಸಿಯಮ್ , ಪಾದರಸ , ಗ್ಯಾಲಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಬ್ರೋಮಿನ್‌ಗಳಂತೆ , ಸೀಸಿಯಮ್ ಕೋಣೆಯ ಉಷ್ಣಾಂಶದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ದ್ರವವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಇತಿಹಾಸ

ಸೀಸಿಯಮ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಪದ ಸೀಸಿಯಸ್ ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದರ ಅರ್ಥ "ನೀಲಿ-ಬೂದು" . 1860 ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ರಾಬರ್ಟ್ ಬನ್ಸೆನ್ ಮತ್ತು ಗುಸ್ತಾವ್ ಕಿರ್ಚಾಫ್ ಅವರು ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೋಸ್ಕೋಪಿ ಮೂಲಕ ಸೀಸಿಯಮ್ ಅನ್ನು ಖನಿಜ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು . 1882 ರಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಲ್ ಜೆಟ್ಟರ್ಬರ್ಗ್ ಮೊದಲು ಸೀಸಿಯಮ್ ಕ್ಲೋರೈಡ್‍ನ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಸೀಸಿಯಮ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದರು.

High-purity caesium stored in argon

ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು

ಸೀಸಿಯಮ್ ಅತ್ಯಧಿಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಪಾಸಿಟಿವಿಟಿ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಅಯಾನೀಕರಣ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮೂಲಧಾತುವಾಗಿದೆ. ಸೀಸಿಯಮ್ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್ (CsOH) ಬಹಳ ಬಲವಾದ ಬೇಸ್ ಆಗಿದ್ದು, ಗಾಜಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಭೇದಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ . ಬಲವಾದ ಇತರ ಬೇಸ್‍ಗಳು ಇದ್ದರೂ, ಸೀಸಿಯಮ್ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್ ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಬಲಿಷ್ಠ ಬೇಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಉಪಯೋಗಗಳು

ಸೀಸಿಯಮ್ ಅನ್ನು ಪೆಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಅದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಸೀಸಿಯಮ್ ಫಾರ್ಮೇಟ್ ಅನ್ನು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಪರಿಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರೆಯುವ ದ್ರವವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಸೀಸಿಯಮ್ ಅನ್ವಯದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದರೆ ಪರಮಾಣು ಗಡಿಯಾರಗಳ ತಯಾರಿಕೆ . ಅಂತಹ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ನಿಖರವಾದ ಸಮಯವನ್ನು ಇಡಬಲ್ಲವು. ಸೀಸಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಐಸೊಟೋಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ , ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆ , ದ್ಯುತಿವಿದ್ಯುಜ್ಜನಕ ಕೋಶಗಳು , ನಿರ್ವಾತ ಕೊಳವೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವು ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು

Listen to this article (info/dl)

noicon

Spoken Wikipedia

This audio file was created from a revision of the "ಸೀಸಿಯಮ್" article dated , and does not reflect subsequent edits to the article. (Audio help)

More spoken articles

• Caesium or Cesium at The Periodic Table of Videos (University of Nottingham)
• View the reaction of Caesium (most reactive metal in the periodic table) with Fluorine (most reactive non-metal) courtesy of The Royal Institution.
• Rogachev, Andrey Yu.; Miao, Mao-Sheng; Merino, Gabriel; Hoffmann, Roald (2015). "Molecular CsF₅ and CsF₂⁺". Angewandte Chemie. 127 (28): 8393–8396. Bibcode:2015AngCh.127.8393R. doi:10.1002/ange.201500402.
• usgs.gov (Mineral Commodity Summaries 2025): Cesium