ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಹೋಗು

ಯಮುನೋತ್ರಿ

ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಿಂದ, ಇದು ಮುಕ್ತ ಹಾಗೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಯಮುನೋತ್ರಿ
Yamunotri
ನದಿ ದಡ
ಯಮುನೊತ್ರಿ ನದಿ ಯಮುನೊತ್ರೀ
ಯಮುನೊತ್ರಿ ನದಿ ಯಮುನೊತ್ರೀ
ಯಮುನೋತ್ರಿ Yamunotri is located in Uttarakhand
ಯಮುನೋತ್ರಿ Yamunotri
ಯಮುನೋತ್ರಿ
Yamunotri
Location within Uttarakhand
ಯಮುನೋತ್ರಿ Yamunotri is located in India
ಯಮುನೋತ್ರಿ Yamunotri
ಯಮುನೋತ್ರಿ
Yamunotri
Location within India
ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳು: 31°01′N 78°27′E / 31.01°N 78.45°E / 31.01; 78.45
ದೇಶಭಾರತ
ರಾಜ್ಯಉತ್ತರಾ ಖಂಡ್
ಜಿಲ್ಲೆಉತ್ತರಕಾಶಿ
ವಾಹನ ನೋಂದಣಿಯುಕೆ
ಜಾಲತಾಣuk.gov.in

ಯಮುನೋತ್ರಿ ಭಾರತದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರ. ಯಮುನಾ ನದಿಯ ಉಗಮಸ್ಥಾನವಾದ ಯಮುನೋತ್ರಿ ಹಿಮಾಲಯದ ಅತಿ ಪವಿತ್ರ ಚತುರ್ಧಾಮಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು. ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಮುಖ್ಯ ನಗರಗಳಾದ ಹರಿದ್ವಾರ, ರಿಷಿಕೇಶ ಮತ್ತು ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್‍‍ಗಳಿಂದ ಪೂರ್ಣ ಒಂದು ದಿನದ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿ ಯಮುನೋತ್ರಿಯನ್ನು ತಲುಪಬಹುದಾಗಿದೆ. ದಾರಿಯ ಕೊನೆಯ 6 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರವನ್ನು ಕಾಲ್ನಡೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಯಾ ಕುದುರೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಕ್ರಮಿಸಬೇಕು. ೧೮ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜೈಪುರದ ಮಹಾರಾಣಿ ಗುಲಾರಿಯಾರಿಂದ ಕಟ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯಮುನೋತ್ರಿ ದೇವಾಲಯವು ವಿಪರೀತ ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಹಲವು ಬಾರಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿದೆ. ಯಮನ ಸಹೋದರಿ ಯಮುನೆಯ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಿಸಿನೀರಿನ ಕುಂಡಗಳಿವೆ. ಈ ಕುಂಡದೊಳಕ್ಕೆ ಅಕ್ಕಿ ಅಥವಾ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಬಟ್ಟೆಯೊಳಗೆ ಕಟ್ಟಿ ಇಳಿಬಿಟ್ಟು ಬೇಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಂದ ಈ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ದೇವಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿ ಪ್ರಸಾದದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮರಳುತ್ತಾರೆ. ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ೩೨೩೫ ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಯಮುನೋತ್ರಿ ಚತುರ್ಧಾಮಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯಂತ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಹಿಮಾವೃತ ಬಂದರ್‌ಪೂಂಛ್ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯ ತಪ್ಪಲಲ್ಲಿರುವ ಯಮುನೋತ್ರಿ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯದ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಕೇದಾರನಾಥ, ಬದರಿನಾಥ ಮತ್ತು ಗಂಗೋತ್ರಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಂತೆ ಯಮುನೋತ್ರಿ ಧಾಮವು ಸಹ ಚಳಿಗಾಲದ ೬ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಿಮದಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿರುತ್ತದೆ. ಯಮುನಾ ನದಿಯ ಮೂಲವು ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಇನ್ನೂ ಪರ್ವತಗಳ ಮೇಲ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೪೨೦೦ ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.[೧]

ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಸನಿಹ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಈ ದೇವಾಲಯವು ಅಕ್ಷಯ ತೃತೀಯ (ಮೇ) ರಂದು ತೆರೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲಕ್ಕಾಗಿ ಯಮ ದ್ವಿತೀಯ (ದೀಪಾವಳಿಯ ನಂತರದ ಎರಡನೇ ದಿನ, ನವೆಂಬರ್) ರಂದು ಮುಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂದೆ ಯಮುನಾ ನದಿಯ ನಿಜವಾದ ಮೂಲವಿದೆ, ಇದು ಸುಮಾರು 4,421 ಮೀಟರ್ (14,505 ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಯಮುನೋತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಿಸಿನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳಿವೆ, ಇದು 3,292 ಮೀಟರ್ (10,801 ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ದಣಿದ ಪಾದಯಾತ್ರಿಕರಿಗೆ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯ ಕುಂಡ್ ಕುದಿಯುವ ಬಿಸಿನೀರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಗೌರಿ ಕುಂಡ್ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ನೀರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬುಗ್ಗೆ ನೀರು ಅನ್ನ ಮತ್ತು ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಬೇಯಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಬಿಸಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಸತಿ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ಆಶ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಅತಿಥಿ ಗೃಹಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸಾದ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆ (ಪವಿತ್ರ ನೈವೇದ್ಯಗಳು) ಮತ್ತು ಪೂಜೆಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ (ಧಾರ್ಮಿಕ ಪೂಜೆಗಳು) ಮುಂತಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂಜಾರಿಗಳ ಉನಿಯಾಲ್ ಕುಟುಂಬ (ಪುರೋಹಿತರು) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಸಿನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳು ಸೇರಿವೆ, ಅಲ್ಲಿ ಹಸಿ ಅನ್ನವನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.[೨]

ಯಮುನೋತ್ರಿ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಆಶ್ರಮ

ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
  1. ↑ http://uttarakhandtourism.gov.in/utdb/?q=yamunotri
  2. ↑ Singh, Rahul. "Yamunotri Temple 2026 Opening Date, Trek & Darshan Guide". www.manchalamushafir.com (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Retrieved 2026-03-06.