ಹವಾಯಿ

ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಇಂದ
ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗು: ಸಂಚರಣೆ, ಹುಡುಕು

ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳು: 21°18′41″N 157°47′47″W / {{{dec-lat}}}, {{{dec-long}}}

State of Hawaii
Mokuಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaāina o Hawaiಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinai
Flag of Hawaii State seal of Hawaii
Flag Seal
ಅಡ್ಡಹೆಸರು: The Aloha State
ಧ್ಯೇಯ: [[Seal of Hawaii|Ua Mau ke Ea o ka ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:OkinaĀina i ka Pono]] (Hawaiian)
Map of the United States with Hawaii highlighted
ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ(ಗಳು) English, Hawaiian
Demonym Hawaiian (see notes)[೧]
ರಾಜಧಾನಿ Honolulu
ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರ Honolulu
ವಿಸ್ತಾರ  Ranked 43rd in the US
 - ಒಟ್ಟು 10,931 sq mi
(28,311 km²)
 - ಅಗಲ n/a miles (n/a km)
 - ಉದ್ದ 1,522 miles (2,450 km)
 - % ನೀರು 41.2
 - Latitude 18° 55′ N to 28° 27′ N
 - Longitude 154° 48′ W to 178° 22′ W
ಜನಸಂಖ್ಯೆ  42ndನೆಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು
 - ಒಟ್ಟು 1,288,198 (2008 est.)[೨]
1,211,537 (2000)
 - ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆ 188.6/sq mi  (72.83/km²)
13thನೆಯ ಸ್ಥಾನ
 - Median income  $63,746 (5th)
ಎತ್ತರ  
 - ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಭಾಗ Mauna Kea[೩]
13,796 ft  (4,205 m)
 - ಸರಾಸರಿ 3,035 ft  (925 m)
 - ಅತಿ ಕೆಳಗಿನ ಭಾಗ Pacific Ocean[೩]
0 ft  (0 m)
ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸೇರಿದ್ದು  August 21, 1959 (50th)
Governor Linda Lingle (R)
Lieutenant Governor James Aiona (R)
U.S. Senators Daniel Inouye (D)
Daniel Akaka (D)
Congressional Delegation 1: Neil Abercrombie (D)
2: Mazie Hirono (D) (list)
Time zone Hawaii: UTC-10
(no daylight saving time)
Abbreviations HI US-HI
Website www.hawaii.gov

ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Infobox U.S. state symbols

ಆಲ್ಟ್= ವಿಶ್ವ ಭೂಪಟದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹವಾಯಿಯನ್ ದ್ವೀಪಗಳು

ಹವಾಯಿ (ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Audio-IPA ಅಥವಾ /həˈwaɪʔiː/ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ; ಹವಾಯನ್‌: ಮೊಕುಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaಐನಾ ಒ ಹವಾಯಿಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okina ) ಯು.ಎಸ್‌ನ 50 ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೊಸದು (ಆಗಸ್ಟ್‌ 21, 1959), ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ದ್ವೀಪಗಳಿಂದಲೇ ಆಗಿರುವ ಏಕೈಕ ರಾಜ್ಯ. ಮಧ್ಯ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಸಾಗರದಲ್ಲಿರುವ ದ್ವೀಪಸಮುದಾಯದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದೇ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಭೂಖಂಡದ ಈಶಾನ್ಯ, ಜಪಾನ್‌ನ ಆಗ್ನೇಯ, ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಹವಾಯಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಷ್ಣವಲಯದ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಹವಾಮಾನ, ಆಕರ್ಷಿಸುವ ನೀರು ಮತ್ತು ಅಲೆಗಳು, ಮತ್ತು ಜೀವಂತ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತಗಳು ಇದನ್ನು ಪ್ರವಾಸಿಗರ, ಕಡಲಲ್ಲಿ ಸವಾರಿ ಮಾಡುವ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳ, ಜೈವಿಕ ತಜ್ಞರ, ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ ತಜ್ಞರ ಪ್ರಿಯತಾಣವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. ಮಧ್ಯ-ಫೆಸಿಫಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಕಾರಣ, ತನ್ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನೂ ಪಡೆದಿವೆ. ಹವಾಯಿ, ಹಲವಾರು ಸಂದರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಯು.ಎಸ್.ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಾಶ್ವತ ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಓಆಹು ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಹೊನೊಲುಲು ಇದರ ರಾಜಧಾನಿ.

ನೂರಾರು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ, ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಹವಾಯನ್‌ ದ್ವೀಪ ಸಮೂಹವನ್ನು ಈ ರಾಜ್ಯವು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸುತ್ತುವರೆಯುತ್ತದೆ.೧,೫೦೦ ಮೈಲಿ ( ಕಿ.ಮಿ) ಇಲ್ಲಿನ ದ್ವೀಪಸಮುದಾಯದ ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಎಂಟು "ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಗಳು" ಎಂದರೆ (ನೈಋತ್ಯದಿಂದ ಆಗ್ನೇಯದವರೆಗೆ), [[ನಿ[ಇಹಾವ್]‌]], [[ಕಾವಾ[12]ಇ]], [[ಓ[13]ಅಹು]], [[ಮೊಲೊಕ[14]ಇ]], [[ಲಾನಾ[15]ಇ]], [[ಕಹೊ[16]ಓಲಾವೆ]], ಮಾವ್‌ಇ, ಮತ್ತು [[ಹವಾಯ್‌[17]ಇ]]. ಕೊನೆಯದ್ದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದು ಮತ್ತು ಅಖಂಡ ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಗೊಂದಲವಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪ (ದಿ ಬಿಗ್‌ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌)" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಂಶಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಈ ದ್ವೀಪಸಮುದಾಯ ಓಷೆನಿಯಾದ ಪಾಲಿನೇಷಿಯಾ ಉಪವಲಯ.ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಹವಾಯಿ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿpronounced /həˈwaɪ.iː/ ಹವಾಯಿಯನ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Pronounced ಅಥವಾಟೆಂಪ್ಲೇಟು:IPA-all. ಈಗೀನ ಯು.ಎಸ್‌ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬರಾಕ್‌ ಒಬಾಮಾ ಹಾವಾಯಿ ದ್ವೀಪದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಪರಿವಿಡಿ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಶಬ್ದ ನಿಷ್ಪತ್ತಿ

ಹವಾಯನ್‌ ಭಾಷೆಯ ಪದ ಹವಾಯ್‌ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaಇ , ಪ್ರೋಟೋ-ಪಾಲಿನೇಷಿಯಾದ *ಸವೈಕಿ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಗೊಂಡಿದೆ, ಇದರ ಪುನಾರಚಿತ ಅರ್ಥ "ತಾಯಿನಾಡು";[೪] ಮಾವೊರಿ (ಹವಾಯ್‌ಕಿ ), ರ್ಯಾರೊಟೋಂಗನ್‌ (ಅವಾಯ್‌ಕಿ ), ಮತ್ತು ಸಾಮೊವನ್‌ (ಸವಾಯ್‌ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinai ) ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇತರ ಪಾಲಿನೇಷಿಯಾ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಪದಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. (ಹವಾಯ್‌ಕಿಯನ್ನೂ ನೋಡಿ).ಪುಕುಯ್‌ ಮತ್ತು ಎಲ್‌‍ಬರ್ಟ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ, [24] "ಪಾಲಿನೇಷಿಯಾದ ಬೇರೆ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ, ಹವಾಯ್‌[25]ಯಿ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಪದದ ಅರ್ಥ ಭೂಗತ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವಿಕರ ಮನೆ ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥವಿದೆ, ಆದರೆ ಹವಾಯ್‌[26]ಯಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರಿಗೆ ಯಾವ ಅರ್ಥವೂ ಇಲ್ಲ.[27]

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಭೂಗೋಳ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ

ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: Hawaiian Islands

ಹವಾಯಿಯ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಗಳೆಂದರೆ:

ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Main Hawaiian Islands

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಭೂಲಕ್ಷಣ

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2007ನಲ್ಲಿ ಹವಾಯಿಯ ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ Pāhoehoe ಮತ್ತು [30]A[31]ā ಲಾವಾ ಪ್ರವಾಹ (ಶಿಲಾರಸ) ಹರಿಯುತ್ತವೆ.

೨,೦೦೦ mi (೩,೨೦೦ km)ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಭೂಖಂಡದ ಈಶಾನ್ಯ[೫] ಕ್ಕೆ ಇರುವ ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪಸಮುದಾಯ ಯುನಿಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿಯ ಅಲಾಸ್ಕಾ ನಂತರ ಎರಡನೇ ರಾಜ್ಯ. ಕೇವಲ ಹವಾಯಿ ಮತ್ತು ಅಲಾಸ್ಕಾಗಳು ಮಾತ್ರ ಯು.ಎಸ್‌.ನ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳ ಗಡಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.

ಹವಾಯಿ, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವ ಏಕೈಕ ರಾಜ್ಯ:

  • ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ
  • ಕಾಫಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ
  • ಸಂಪೂರ್ಣ ನೀರಿನಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ
  • ಸಂಪೂರ್ಣ ಒಂದು ದ್ವೀಪ ಸಮುದಾಯ
  • ರಾಜ ಅರಮನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ
  • ಒಂದೂ ನೇರ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಲ್ಲ
ಹವಾಯಿಯ ಭೂಪಟ
ನಾ ಪಾಲಿ ಕಡಲತೀರ, Kaua[35]i

ಹವಾಯಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟ, ಮೊನಾ ಕಿಯಾ೧೩,೭೯೬ ft (೪,೨೦೫ m) ಮೌಂಟ್‌ ಎವರೆಸ್ಟ್‌ಗಿಂತ ಎತ್ತರವಿದೆ ಆದರೆ ಪೆಸಿಫಿಕ್‍‌ ಸಾಗರದ ಸಮತಟ್ಟಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಇದರ ಎತ್ತರವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಹೀಗನ್ನಬಹುದಾಗಿದೆ.೩೩,೫೦೦ ft (೧೦,೨೦೦ m)[೬]

ಹವಾಯ್‌ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaಇ, ಮಾವ್‌ಇ, ಓಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaಆಹು, ಕಹೊಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaಓಲಾವೆ, ಲಾನಾಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaಇ, ಮೊಲೊಕಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaಇ, ಕಾವಾಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaಇ ಮತ್ತು ನಿಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaಇಹಾವ್‌) ಎಂಬ ಎಂಟು ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ದ್ವೀಪಗಳಿವೆ. ಕಾಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaಆಲಾ ಎನ್ನುವುದು ನಿಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaಇಹಾವ್‌ ಬಳಿಯೇ ಇರುವ ಆದರೆ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಉಪೇಕ್ಷಿಸಲಾಗುವ ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪ. ವಾಯವ್ಯ ಹವಾಯಿನ್‌ ದ್ವೀಪಗಳು, ಕಾವಾಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaಇಯ ವಾಯವ್ಯಕ್ಕೆ ನಿಹೊವಾ ದಿಂದ ಕುರೆವರೆಗೆ ಹರಡಿರುವ, ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಜೀವಂತವಿದ್ದ ಎಷ್ಟೋ ದೊಡ್ಡದಾದ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತಗಳ ಶೇಷವಾದ, 9 ಸಣ್ಣ ಹಳೆಯ ದ್ವೀಪಗಳ ಸರಣಿ. ಅದಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಲ್ಲುಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲದೆ ಮೂಲೊಕಿನಿಯಂತಹ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತವೂ ಅಲ್ಲದ, ಸಮುದ್ರ ಪದರುಗಲ್ಲು ಅಥವಾ ಭೂಸವೆತದಿಂದಾದ ಸುಮಾರು 130ಕ್ಕೂ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಈ ದ್ವೀಪ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿದೆ.[೭]

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಭೂಗರ್ಭಶಾಸ್ತ್ರ

ಎಲ್ಲ ಹವಾಯಿಯನ್‌ ದ್ವೀಪಗಳೂ ಕೂಡ ಸಮುದ್ರದಾಳದಿಂದ ಸಿಡಿದ ಮ್ಯಾಗ್ಮಾದಿಂದ ಅಂದರೆ ಹಾಟ್‌ಸ್ಪಾಟ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತದಿಂದ. ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದ ಆಳದಲ್ಲಿರುವ ಟೆಕ್ಟೊನಿಕ್‌ ಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳು ವಾಯವ್ಯ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಹಾಟ್‌ಸ್ಪಾಟ್‌ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲೆ ಇದ್ದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೊಸ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪ ಸಮೂಹದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಅರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಯಾಕೆ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳು ಇರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹವಾಯಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ತೀರ‍ದಲ್ಲಿಯ ನೀರಿನಾಳದಲ್ಲಿಯ ಹೊಚ್ಚ ಹೊಸ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಲೌಹಿ ಸೀಮೌಂಟ್‌ ಯಾವಾಗಲೂ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಿರುತ್ತದೆ.ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okina ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹಲಿಯಾಕಾಲಿಯ ಮೌಯಿಯಲ್ಲಿಯ ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಈ ಹಿಂದಿನ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸ್ಪೋಟವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೂ ಇದು ಸುಮಾರು ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನದಾಗಿರಬಹುದು.[೮] 1790ರಲ್ಲಿ ಕಿಲೌಯಿಯಾ ಆಘಾತಕಾರಿ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪೋಟಗೊಂಡಿತ್ತು (ಇದು ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಘಾತಕಾರಿಯಾದುದು) ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಆಘಾತಕಾರಿ ಸ್ಪೋಟವಾಗಿತ್ತು.[೯] ಈ ಸ್ಪೋಟದಲ್ಲಿ ಕಿಲೌಯಿಯಾದ ಸುಮಾರು 5,405 ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಜನರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು.[೧೦] ಈ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸ್ಪೋಟ ಹಾಗೂ ಅದಕ್ಕೆ ಜೊತೆಯಾದ ಭೂಸವೆತವು ಉತ್ತಮ ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಇಲ್ಲಿರುವ ಬಿಗ್‌ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿಯ ಎಲ್ಲ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತೀ ಎತ್ತರದ ದ್ವೀಪವಾಗಿದೆ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಎತ್ತರಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆಯು ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಅಲ್ಲದೆ ಭೂಕಂಪದಿಂದ ಹಾಗೂ ಸುನಾಮಿಯ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ 1868 ಮತ್ತು 1975ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆನ್ನಬಹುದು.[೧೧]

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯ

ಈ ದ್ವೀಪವು ಉಳಿದ ಭೂ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗಿ೦ತ ದೂರದಲ್ಲಿರುವುದರಿ೦ದ, ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಪಾರ೦ಭಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಇಲ್ಲಿ ಜೀವರಾಶಿಗಳು ಪ್ರಾರ೦ಭಗೊ೦ಡಿದ್ದು ಗಾಳಿ (ಗಾಳಿಯ ಮೂಲಕ ಬ೦ದಿರುವುದು)ಅಲೆಗಳು (ಸಾಗರರ ಪ್ರವಾಹದ ಮೂಲಕ ಬ೦ದಿದ್ದು)ಮತ್ತು ರೆಕ್ಕೆಗಳು (ಪಕ್ಷಿಗಳು,ಕೀಟಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳು ತ೦ದ ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುಗಳು)ಮೂಲಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ವಿಸ್ತೃತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಪರಿಸರದಿ೦ದಾಗಿ (ಅತ್ಯ೦ತ ಎತ್ತರ, ಉಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನ)ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಸಸ್ಯ, ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಕುಲದ(ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪದ ಎ೦ಡೆಮಿಸಮ್‌ನ್ನು ನೋಡಿ)ವ್ಯೂಹವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪವು ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಹೊ೦ದಿದ್ದು,ಯು.ಎಸ್ ನಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕಿ೦ತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊ೦ಡಿದೆ.

  • Ni[63]ihau (70 sq. mi.)

  • Kaua[64]i (552.3 sq. mi.)

  • Island of Oahu - Landsat mosaic.jpg

    O[65]ahu (598 sq. mi.)

  • Maui(727.3 sq. mi.)

  • ಮೊಲೊಕ[66]i (260 sq. mi.)

  • ಲಾನಾ[67]i (140.5 sq. mi.)

  • ಕಹೊ[68]ಒಲಾವೆ (44.6 sq. mi.)

  • ಹವಾಯಿ (4,028.2 sq. mi.)

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು

white rectangular memorial building with US flag flying above
ಪರ್ಲ್ ಹಾರ್ಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್‌.ಎಸ್‍ ಆರಿಜೋನಾ ಸ್ಮಾರಕ

[70]ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌ ಸರ್ವೀಸ್‌ನ ಅಧಿನದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ.[70] ಹವಾಯಿಯು ಎರಡು ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಕುಲಾದ ಬಳಿ ಮೌಇನಲ್ಲಿರುವ ಹಲೇಕಾಲಾ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್, ಇದು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಹಲೀಕಾಲಾವನ್ನು ಹೊ೦ದಿದೆ. ಹಾಗೂ ಆಗ್ನೇಯ ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಹವಾಯಿ ವಾಲ್ಕಾನೋ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್, ಇದು ಸಕ್ರಿಯ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಕಿಲೊವಾವನ್ನು ಹಾಗೂ ಬಿದಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊ೦ದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮೂರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಿವೆ. ಮಲೋಕಾದಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okina ಕಲೌಪಪಾದಲ್ಲಿನ ಕಲೌಪಪಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉದ್ಯಾನವನ. ಇದು ಮುಂಚಿನ ಹನ್ಸೆನ್ಸ್‌‍ ಕಾಯಿಲೆಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪದಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okina ಕೈಲುವಾ-ಕೋನಾ ದಲ್ಲಿನ ಕಲೋಕೋ ಹೊನಕೋಹಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು [[ಪು ಒಹೋನುವಾ ಓ ಹೊನಾನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉದ್ಯಾನವನ|ಪುಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okina ಒಹೋನುವಾ ಓ ಹೊನಾನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉದ್ಯಾನವನ]].ಇದು ಪುರಾತನ ಆಶ್ರಯ ತಾಣ.ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಸೇವೆಯ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುವ ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರದೇಶಗಳೇ೦ದರೆ ಅಲಾ ಕಹಕೈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಟ್ರೇಲ್ ಮತ್ತು ಅಹುಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okina ದಲ್ಲಿನ ಪರ್ಲ್ ಹಾರ್ಬರ್ನಲ್ಲಿರುವ ಯುಎಸ್‌ಎಸ್ ಅರಿಝೋನಾ ಸ್ಮಾರಕ.

ಪಪಾಹನುಮೋಕೋಕೀ ಮರೀನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಮಾರಕವು 2006 ಜೂನ್ 15ರ೦ದು ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್ ವಿ ಬುಶ್‌ರಿ೦ದ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಸ್ಮಾರಕವು ಮೆಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಹವಳದಂಡೆಗಳು, ಮತ್ತು ಆಳ ಸಮುದ್ರವನ್ನು೫೦ ಮೈಲಿ ( ಕಿ.ಮಿ) ಹಾಗೂ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಸಮುದ್ರದ ಹೊರಗಿನ ತೀರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.೧,೪೦,೦೦೦ square mile ( ಕಿಮಿ2) ಎಷ್ಟೆಂದರೆ ಅದು ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ ಆಗುವಷ್ಟು ಜಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.[೧೨]

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಹವಾಗುಣ

ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ: List of Hawaii tornadoes
ಆಲ್ಟ್=ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಮಾನದ ಚಿತ್ರ

ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪದ ಹವಾಗುಣವು ಅಕ್ಷಾಂಶರೇಖೆಗೆ ಸರಿಯಾಗುವ೦ತಿದ್ದರೂ ಉಷ್ಣಾ೦ಶ ಮತ್ತು ತೇವಾ೦ಶವು ಪೂರ್ವದ ನಿಯಮಿತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರುತದಿ೦ದಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವೈಪರೀತ್ಯದಿ೦ದ ಕೂಡಿದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯ ತಾಪಮಾನ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ 80s ಫ್ಯಾರನ್‌ಹೀಟ್ (ಸುಮಾರು 31°C)) ಹಾಗೂ ರಾತ್ರಿ 70s ಫ್ಯಾರನ್‌ಹೀಟ್ (ಸುಮಾರು 24 °C)) ಇರುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣಾ೦ಶವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 80s (ಸುಮಾರು 28 °C))ರಷ್ಟಿದ್ದು,(ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿ೦ತ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ)ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ವಿರಳವಾಗಿ 60s (18 °C)ಗೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗುವುದೂ ಇದೆ. ಅಕ್ಷಾಂಶರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಮ ಬೀಳದಿದ್ದರೂ೪,೨೦೫ metre ( ಅಡಿ) ಚಳಿಗಾಲದ ತಿ೦ಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಮೌನಾ ಕೀಯಾ ಮತ್ತು ಮೌನಾ ಲೋವಾ ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಹಲೀಯಾಕಾಲಾದಲ್ಲಿ ಹಿಮ ಬೀಳುವುದು ವಿರಳವಾಗಿದೆ. ಕುವಾಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okina ದಲ್ಲಿನ ಮೌ೦ಟ್ ವೈಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okina ಯಾಲೆಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaಯಾಲೆಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okina ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆಯಾಗುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.೪೬೦ ಇಂಚುಗಳು (. ಮೀ) ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎರಡೇ ಕಾಲವಿದ್ದು, ಮೇ ದಿ೦ದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗೆ ಶುಷ್ಕಋತು(ಬೇಸಿಗೆ) ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಿ೦ದ ಎಪ್ರಿಲ್‌ವರೆಗೆ ಆರ್ದ್ರಋತು(ಮಳೆಗಾಲ)ವಿರುತ್ತದೆ.[೧೩] ಪ್ರತೀ ದ್ವೀಪದಲ್ಲೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಹಮಾನವು ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತಿದ್ದು, ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಮಾರುತಗಳಿಗೆದುರಾಗಿ (ಕೋಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okina ಆಲಾ ) ಮತ್ತು ಲೀವರ್ಡ್ (ಕೋನಾ) ಎ೦ದು ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾರುತಗಳಿಗೆದುರಾದ ಭಾಗವು ಮೋಡಗಳಿ೦ದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿ೦ದ ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪವು ಗಾಳಿಗೆ ಮರೆಯಾಗುವ೦ತಹ ಸಮುದ್ರತೀರದ ವಿಹಾರ ಧಾಮಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೇ೦ದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ.

ಹವಾಲಿಯನ್ ವಿವಿಧ ನಗರಗಳಲ್ಲಿನ ತಿಂಗಳ ಕ್ರಮ ಬದ್ಧವಾದ ಕಡಿಮೆ ಹಾಗು ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆಯ ತಾಪಮಾನಗಳು
[೧೪]
ನಗರ ಜನ ಫೆಬ್ರ. ಮಾ ಏಪ್ರಿ. ಮೇ ಜೂನ್. ಜುಲೈ. ಆಗ. ಸೆಪ್ಟ್. ಅಕ್ಟೋ. ನವೆಂ. ಡಿಸೆಂ.
ಹಿಲೊ 64 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 64 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 65 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 66 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 67 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 68 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 69 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 69 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 69 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 68 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 67 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 65 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text
79 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 79 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 79 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 79 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 81 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 82 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 82 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 83 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 83 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 83 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 81 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 80 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text
ಹೊನೊಲುಲು 66 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 65 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 67 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 68 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 70 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 72 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 74 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 75 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 74 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 73 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 71 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 68 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text
80 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 81 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 82 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 83 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 85 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 87 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 88 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 89 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 89 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 87 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 84 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 82 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text
ಕಾಹುಲೂಯಿ 63 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 63 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 65 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 66 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 67 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 69 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 71 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 71 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 70 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 69 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 68 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 65 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text
80 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 81 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 82 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 82 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 84 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 86 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 87 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 88 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 88 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 87 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 84 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 82 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text
[[ಲಿಹುe|ಲಿಹುಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinae]] 65 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 66 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 67 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 69 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 70 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 73 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 74 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 74 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 74 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 73 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 71 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 68 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text
78 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 78 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 78 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 79 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 81 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 83 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 84 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 85 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 85 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 84 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 81 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text 79 °F ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Colored text
ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ: Environment of Hawaii

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಇತಿಹಾಸ

ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: History of Hawaii

ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:HI history ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಭಾಗವಾಗವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಸ್ವಾತಂತ್ರವಾದ ನಾಲ್ಕು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹವಾಯಿ ಕೂಡ ಒಂದು, ವೆರ್ಮೊನ್ಟ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ (1846), ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಅಫ್ ಟೆಕ್ಸಸ್ (1845), ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ (1846) ಉಳಿದ ಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳು, ಮತ್ತು ಈ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಹವಾಯಿಯು (ಟೆಕ್ಸಸ್ ಮತ್ತೊಂದು) ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮ್ಯಾನತೆ ಪಡೆದಿತ್ತು.[೧೫] ಹವಾಯಿ ಆಧಿಪತ್ಯ ವು 1810ರಿಂದ 1893ವರೆಗೆ ಸಾರ್ವಭೌಮವಾಗಿತ್ತು, ಅಂದರೆ ಅಮೆರಿಕದ ಸ್ಥಳೀಯ (ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಯುರೋಪಿಯನ್) ಉದ್ಯಮಿಗಳು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಉರುಳಿಸುವವರೆಗೆ. ಇದು 1894 ರಿಂದ 1898ರವರೆಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಇದನ್ನು ರಾಜ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, 1959ರಲ್ಲಿ ಇದು ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು.[೧೬] ಡಿಸೆಂಬರ್ 7, 1941ರಂದು ಜಪಾನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಪರ್ಲ್ ಬಂದರು ಮೇಲೆ ದಾಳಿಗೆ ಹವಾಯಿ ಗುರಿಯಾಯಿತು. ಪರ್ಲ್ ಹಾರ್ಬರ್ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿರುವುದು ಮತ್ತು [[ಒಹಾಯು ಮೇಲೆ ಇತರೆ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ನೌಕಾದಳದಗಳನ್ನು ವಿಮಾನ ಮತ್ತು ಪುಟಾಣಿ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾರಣವು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಿಶ್ವ ಸಮರ II|ಒಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaಹಾಯು ಮೇಲೆ ಇತರೆ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ನೌಕಾದಳದಗಳನ್ನು ವಿಮಾನ ಮತ್ತು ಪುಟಾಣಿ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾರಣವು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಿಶ್ವ ಸಮರ II]]ಕ್ಕೆ ತಂದಿತು.

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಪೂರ್ವ-ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಂಪರ್ಕ — ಪುರಾತನ ಹವಾಯಿ (800-1778)

ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: Ancient Hawaii

300 BCE ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ಅತಿ ಪುರಾತನ ವಸತಿ ಎಂದು ಪುರಾತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಾಕ್ಷಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ, ಬಹುಶಃ ಅದು ಮಾರ್ಕ್ಯೆಸಸ್‍ನಿಂದ ಪೊಲಿನೆಸಿಯಾ ವಸಹಾತುಗಾರರು ಮತ್ತು 11ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರೈಯಾಟಿ ಮತ್ತು ಬೊರಾ ಬೊರಾದಿಂದ ಎರಡನೆ ತಂಡ ವಲಸೆ ಬಂದಾಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಎನ್ನಬಹುದಾಗಿದೆ. 1778ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶೋಧಕ ಜೇಮ್ಸ್ ಕುಕ್‌ನ ಸಂಪರ್ಕ ಈ ದ್ವೀಪದ ಜೊತೆ ಮೊದಲ ದಾಖಲಾದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಂಪರ್ಕವಾಗಿದೆ. 300 ಮತ್ತು 500 CE ರ ನಡುವೆ ಮಾರ್ಕ್ಯೆಸಾಸ್‌ನಿಂದ ಬಂದ ಪಾಲಿನೆಸಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ಸೊಸೈಟ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಮೊದಲು ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಜನವಸತಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕಾಲಾವಧಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣ ಚರ್ಚೆ ಇದೆ.[೧೭] ಕೆಲವು ಪುರಾತತ್ವ ಶಾತ್ರಙ್ಞರು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮಾರ್ಕ್ಯೆಸಾಸ್‌ನಿಂದ ಮೊದಲ ವಸಹಾತು ಮತ್ತು ನಂತರ ತಾಹಿತಿಯಿಂದ ಬಂದ ವಲಸೆಗಾರರು ಇಲ್ಲಿಯ ಜನವಸತಿಗೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.ಸುಮಾರು ೧೦೦೦ ಉನ್ನತ ನಾಯಕರ ಒಂದು ಹೊಸ ಶ್ರೇಣಿಯು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಪೈಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅದಲ್ಲದೆ ಕಾಪು ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಮಾನವ ಬಲಿದಾನದ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಹೈಯಾಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಆಚರಣೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ನಂತರದ ಈ ವಲಸೆಯನ್ನು [[ಪಾವೋ|ಪಾಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaವೋ]]ಯ ಬಗೆಗಿನ ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಪುರಾತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಥವಾ ಭಾಷಾಧ್ಯಯನದ ಸಾಕ್ಷಿ ಇಲ್ಲ, ನಂತರದ ತಾಹಿತಿಯ ವಸಾಹತುಗಾರ ಒಳನುಗ್ಗುವಿಕೆಗೆ ಮತ್ತು ಪಾಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaವೋವನ್ನು ಒಂದು ಪುರಾಣ ಕಲ್ಪನೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಬೇರೆ ಲೇಖಕರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಕಾಪು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಬಲಿದಾನದ ಆಚರಣೆಯು ತಾಹಿತಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಈ ವಾಸ್ತವಾಂಶದ ಕಾರಣದಿಂದ ಮೇಲಿನ ಹೇಳಿಕೆಗೆ ಸಾಮ್ಯವಿಲ್ಲ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಲ್ಟ್=ಹಡಗಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸ್ಪಿನ್ನೆಕರ್‌ನಲ್ಲಿ ಏಕ-ಪಟಸ್ತಂಭವಿರುವ ಹಾಯಿದೋಣಿ ಹನ್ನೆರಡು ಜನರನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರ.

ದ್ವೀಪದ ಇತಿಹಾಸವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಆದರೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕಾಪು ನಾಯಕತ್ವಗಳ ಗಾತ್ರದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಭದ್ರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಅದು ಇಡೀ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಳೆಯಿತು ಎಂದು Paಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaao ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಹವಾಯಿಯನ್ ವಂಶಾವಳಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಲಕ್ಷಿಸದೆ, ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. [[ಆಲೀ|ಆಲೀಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okina]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸ್ಥಳೀಯ ನಾಯಕರು, ಅವರ ವಸಾಹತುವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಜನಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡುವ ಎದುರಾಳಿಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದರು. ಇದನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಶ್ರೇಣಿಯ ಒಕ್ಕೂಟಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನೇರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತು, ಅದು ಊಳಿಗಮಾನ್ಯತೆಯ ಮೊದಲಿನ ಬುಡಕಟ್ಟು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಮನಾದುದಾಗಿತ್ತು.

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಜೇಮ್ಸ್ ಕುಕ್-ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ಆಗಮನ ಮತ್ತು ಹವಾಯಿಯ ಅಧಿಪತ್ಯ(1778-1893)

1778 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅನ್ವೇಷಕ ಜೆಮ್ಸ್ ಕುಕ್ ,ಹವಾಯಿಯನ್ನು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಅನ್ವೇಷಕರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ತಂದುಕೊಟ್ಟವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನರು. ಕುಕ್ ತಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಸ್ಯಾಂಡ್ ವಿಚ್ ನ ೪ನೇ ಅರ್ಲ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಮೋಂಟಗುಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನೇ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಸ್ಯಾಂಡ್ ವಿಚ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಎಂದು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಇವರು ದ್ವೀಪದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭೌಗೋಳತೆಯ ಅನ್ಯೋನ್ಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಹೆಸರು ಓವೀಹಿ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದರು. ಓವೀಹಿ ದೇಶದ, ಐದಹೊನಲ್ಲಿ ಕಪಟ ಔತಣ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಹವಾಯಿ ಸದಸ್ಯರ ಮರಣವಾದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ಶಬ್ದವು ಸಜೀವವಾಗಿದೆ. ಕುಕ್ ಅವರು ಎರಡು ಬಾರಿ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ಇತ್ತರು.[೧೮] 1779ರ ಇವರ ಎರಡನೆಯ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿ, ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪವಾದ ಹವಾಯಿಯ ರಾಜ [[ಕಲಾನಿ ಒಪು ಯು|ಕಲಾನಿ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaಒಪು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaಯು]] ಇವರನ್ನು ಅಪಹರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವಿಮೋಚನಾ ಶುಲ್ಕವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಹಡಗಿನ ದೋಣಿಯನ್ನು ಎರಡನೇ ದರ್ಜೆಯ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಜನರಿಂದ ಹಿಂಪಡೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ತಾಹಿತಿ ಹಾಗೂ ಹಲವು ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ [೧೮] ಈ ತಂತ್ರದಿಂದ ಯಶಸ್ಸನ್ನೂ ಹೊಂದಿದರು. ಕಲಾನಿ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaಒಪು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaಉ ಹಾಗೂ ಅವರ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಮತ್ತೆ ಸೆಣಸಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಕುಕ್ ಹಾಗೂ ನಾಲ್ಕು ನೌಕಾಗಾರರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ಕುಕ್ ಕಡೆಯವರು ಮತ್ತೆ ಸಮುದ್ರ ದಂಡೆಗೆ ತೆರಳಿದರು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ದೋಣಿಗಳನ್ನು ನೀರಿಗಿಳಿಸಿದರು. ಕುಕ್ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಮುದ್ರಯಾನದ ಕುರಿತು ಪ್ರಕಟಣೆಗೊಂಡ ಕೆಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ ಹವಾಯಿನ್ ದ್ವೀಪ ಹಲವು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು: ಅನ್ವೆಷಕರನ್ನು,ವರ್ತಕರನ್ನು ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಲೆಮಾರಿಗಳು ದ್ವೀಪವನ್ನು ಒಂದು ಅನುಕೂಲಕರ ಬಂದರಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸಾಮಗ್ರಿ ಪೂರೈಕೆಯ ಮೂಲವಾಗಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಂತಾಯಿತು. ಹವಾಯಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಧ್ವಜವು, ಧ್ವಜದ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಹವಾಯಿಯ ಮೇಲೆ ಹಿಂದಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

ಈ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಕೆಲವು ರೋಗಗಳನ್ನು ಈ ಏಕಾಂತ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು ಇದರಿಂದ ಹವಾಯಿಯ ನಿವಾಸಿಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕುಸಿಯಲಾರಂಭಿಸಿತು[೧೯] ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿಯ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ[೧೯] ನೆಗಡಿ ಜ್ವರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ವೈರಸ್ ರೋಗ,ಸಿಡುಬು ಹಾಗೂ ದಡಾರಗಳಂಥಹ ಭೀಕರ ರೋಗಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ. 1850ರಲ್ಲಿ, ದಡಾರದಿಂದ ಹವಾಯಿಯ ಐದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನರು[೨೦] ಸಾಯಲ್ಪಟ್ಟರು.

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಕಮೇಹಮೆಹ ಭವನ

1780 ಹಾಗೂ 1790 ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾಯಕರು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪದೇ ಪದೇ ಸೆಣಸಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಲವು ಸರಣಿ ಯುದ್ಧಗಳ ನಂತರ 1795ರಲ್ಲಿ ಇವುಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ಣವಿರಾಮ ಬಿತ್ತು ಮತ್ತು 1810ರಲ್ಲಿ ಕವಾಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaಐ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ನೆಲೆನಿಂತ ದ್ವೀಪಗಳು ಒಬ್ಬರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು ಅವರೇ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಕಿಂಗ್ ಕಮೇಹಮೇಹ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಇವರು ಕಮೆಹಮೇಹ ರಾಜಭವನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, 1872ರ ವರೆಗೂ ಈ ರಾಜಪರಂಪರೆಯೇ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿತು. 1800ರಲ್ಲಿ ಹಲವು ಮತಪ್ರಚಾರಕರು ಹವಾಯಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು. ಅವರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಕಮೆಹಮೇಹ II ಹಲವು ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ಣವಿರಾಮವಿಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಕಮೇಹಮೆಹ III ಮೊದಲ ಕ್ರೈಸ್ತ ರಾಜರೆನಿಸಿದರು. ಫಾದರ್ ಡೇಮಿಯನ್ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರ ಮಿಶನರಿಯಾಗಿತ್ತು,ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಿದ್ದು ಇವರು ಮೊಲಕಾ ಐಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okina, ಐಲ್ಯಾಂಡಿನಲ್ಲಿ ಬಹಿಷ್ಕೃತ ಕುಷ್ಠ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಕಾಲೋನಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಆಜ್ಞೆ ಹೊರಡಿಸಿ ಹಲವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್‌‌ಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು ಹಲವು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಡುವ ಮಿಶನರಿಗಳೆಂದರೆ ಹಿರಂ ಬಿಂಘಂ ಐಮತ್ತು ದಿ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್ ಕ್ರೈಸ್ತ್ , ಲ್ಯಾಟರ್ ಡೇ ಸೇಂಟ್ಸ್ನ ಜೋಸೆಫ್ ಎಫ್ ಸ್ಮಿತ್. ಅತಿಯಾಗಿ ಬೇರೆ ಮಿಶನರಿಗಳು ಯವುದೂ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವಂತದ್ದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹವಾಯಿಗೆ ಬಂದವರು ಅಲ್ಲಿಯ ದ್ವೀಪದ ಹಾಗೂ ಜನರ ಸ್ಪಷ್ಟ ನೋಟವನ್ನು ಕಂಡರು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾಬಂದಿತು. ಕೆಲವರು ವ್ಯಾಪಾರೀ ಅದೃಷ್ಟದ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿಯ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಇನ್ನುವರೆಗೂ ಕೂಡಾ ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಯಾರಾದರೂ "ಮಿಷನರಿ" ಎಂದು ಕರೆದರೆ ಅದು ಅಪಮಾನ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ನುಡಿಗಟ್ಟು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿದೆ "ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟರು ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದು ಮಾಡಲು ಬಂದರು ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನೇ ಮಾಡಿದರು"(ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಇದರ ಅರ್ಥ ಅವರು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು)[ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯಾದ ಐದನೇ ಕಿಂಗ್ ಕಮೇಹಮೆಹ ಅವರ ನಿಧನದ ನಂತರ, ಮುಂದೆ ವಾರಸುದಾರರಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಲುನಾಲಿಲೊ ಮತ್ತು ಕಲಕಾವು ಮಧ್ಯೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚುನಾವಣೆ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಒಂದು ವರ್ಷದ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಲುನಲಿಲೊ ಕೂಡ ನಿಧನರಾದರು ಮತ್ತು ಇವರಿಗೂ ಕೂಡ ವಾರಸುದಾರರಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ "ಜನರ ನಾಯಕ"(ಲುನಲಿಲೊ) ತಮ್ಮನ್ನು ಆರಿಸಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಜೆಗಳು ಮುಂದಿನ ನಾಯಕನನ್ನು ಆರಿಸಬೇಕೆಂದು ಆಸೆಪಟ್ಟಿದ್ದರು. 1874 ರಲ್ಲಿ ರ 1874ಶಾಸಕಾಂಗದ ಅನ್ವಯ ಒಂದು ಪೈಪೋಟಿ ಚುನಾವಣೆ ಕಲಕಾವು ಮತ್ತು ಎಮ್ಮಾ ಮಧ್ಯೆ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದು ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಯು.ಎಸ್ ಹಾಗೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಕೊನೆಗೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಲಕಾವು ಭವನಕ್ಕೆ ವಹಿಸಿಕೊಡಲಾಯಿತು.

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] 1887ರ ಸಂವಿಧಾನ

1887 ರಲ್ಲಿ ವಾಲ್ಟರ್ ಎಂ. ಗಿಬ್ಸನ್‌‍ಅವರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಮೇರೆಗೆ ಹವಾಯಿನ್ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವರು, ಅಮೇರಿಕ ಹಾಗೂ ಯುರೋಪಿನ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಒಂದು ರಾಜ್ಯ ಅಧಿಪತ್ಯದ ಗುಂಪು,ಬಲವಂತವಾಗಿ ಕಲಕುವಾ ಅವರನ್ನು ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಆಫ್ ಹವಾಯಿಯ 1887ರ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆಸಹಿ ಹಾಕುವಂತೆ ಬೆದರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ, ರಾಜನಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಏಷಿಯನ್ನರಿಗೆ ಮತಚಲಾಯಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು, ಅಮೇರಿಕ,ಯುರೋಪ್ ಹಾಗೂ ಹವಾಯಿಯ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಆದಾಯ ಹಾಗೂ ಆಸ್ತಿ ಅಗತ್ಯತೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದು, ಅಮೇರಿಕದ ಗಣ್ಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪತ್ತು ಹೊಂದಿದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಹಾಗೂ ಹವಾಯಿಯ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಮತಚಲಾಯಿಸಲು ಮೂಲಭೂತ ಪರಿಮಿತಿಯನ್ನು ಹಾಕುವುದು. 1887ರ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಬೆದರಿಕೆಯಿಂದ ಹಾಗೂ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಹಿ ಮಾಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದರಿಂದ ಇದು "ಬೆಯೊನೆಟ್ ಸಂವಿಧಾನ" ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. ಕಿಂಗ್ ಕಲಕುವಾ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ,ಅವರ ನಿಧನದವರೆಗೂ ಅಂದರೆ 1891ರವರೆಗೂ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದರು. ಇವರ ಸಹೋದರಿ [[ಲಿಲಿಉಕಲಾನಿ|ಲಿಲಿಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaಉಕಲಾನಿ]]ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಗದ್ದುಗೆಯನ್ನಾಳಿದರು ಮತ್ತು 1893 ಅವರನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸುವವರೆಗೂ ಅಧಿಕಾರ ನಡೆಸಿದರು. ಇಂದು ಕಲಕಾವು ಅವರನ್ನು "ದಿ ಮೆರ್ರಿ ಮೊನಾರ್ಕ್" ಎಂದು ಜನ ನೆನೆಸಿಕೊಳ್ಳುವರು ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ಮೆರ್ರಿ ಮೊನಾರ್ಕ್ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಇವರು ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗುವರು.

ಆಲ್ಟ್=ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಾಲು

1893 ರಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಲಿಲಿಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaಉಕಲಾನಿ ಹೊಸ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸನದ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಜನವರಿ 14, 1893 ರಲ್ಲಿ ಬಹುಶಃ ಯೂರೋ-ಅಮೇರಿಕದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಗುಂಪು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯರು, ರಾಣಿಯವರ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿರೊಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ರಾಣಿಯವರನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಇಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‍ನಿಂದ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವ ಜಾನ್ ಎಲ್ ಸ್ಟೀವನ್, ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಮಿತಿಯ ಕರೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಯು.ಎಸ್ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ ದಳವನ್ನು ಹಾಜರುಪಡಿಸಿದರು. ಒಬ್ಬ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಗುರುತಿಸುವಂತೆ, ಈ ದಳಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ರಾಜತ್ವ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿ ಮಾಡುವುದು.[೨೨]

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] 1893ರ ಕ್ರಾಂತಿ - ಹವಾಯಿಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ (1894-1898)

1893 ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ರಚಿತವಾದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸರ್ಕಾರವು ರಾಣಿ ಲಿಲಿ ವೂಕಾಲಿನಿ ಅವರನ್ನು ಅವರ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಬದಲಿಸಿತು.ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okina ವರ್ಷ ಪೂರ್ತಿ ರಾಣಿ ಮತ್ತೆ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವುದರ ಕುರಿತು ವಿವಾದಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಗ್ರೋವರ್ ಕ್ಲೀವಲೆಂಡ್ ಅವರ ಆಯೋಗವು,ಲಿಲಿಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okina ವೋಕಾಲಿನಿ ಅವರನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ್ದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಎಂದು ಒಂದುಬ್ಲಂಟ್ ವರದಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಯು. ಎಸ್. ಸರ್ಕಾರವು ಮೊದಲು ರಾಣಿ ಲಿಲಿಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okina ವೋಕಾಲಿನಿ ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ಮರಳಿ ದೊರಕುವಂತೆ ಹಕ್ಕೊತ್ತಾಯ ತಂದಿತು ಆದರೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸರ್ಕಾರವು ಅದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರವು ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ತಪಾಸಣೆ ನಡೆಸಿ ಕ್ಲೀವಲೆಂಡ್ ಅವರ ವರದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ ನೀಡುತ್ತ ಯು.ಎಸ್.ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 26,1894 ರಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲ ಪಕ್ಷಗಳ ಒಮ್ಮತವಿರುವ (7 ಜನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಹಿತ) ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರಲ್ಲ ( not guilty)ಎಂಬುದನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಮಾರ್ಗನ್ ವರದಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿತು ಹಾಗೂ ರಾಣಿಯನ್ನು ಅಧಿಕಾರಬಾಹಿರಗೊಳಿಸಿದ ಬಗೆಗಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿತು.[೨೩] ಕೆಲವು ಪಕ್ಷಪಾತಿಗಳು ಮಾರ್ಗನ್ ಮತ್ತು ಬ್ಲಂಟ್ ವರದಿಗಳ ನಿಖರತೆ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಕಡೆಯಿಂದ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳು 1893 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದವು.[೨೨][೨೪][೨೫][೨೬] 1993 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜಂಟಿ ಕ್ಷಮಾ ಮಸೂದೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸ್‌‍ನಿಂದ ಹೊರಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಅವರು ಇದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿದರು, ಹವಾಯಿ ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ಷಮೆ ಯಾಚಿಸಲಾಯಿತು.[೨೬] ಒಂದು ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಷ್ಟ್ರದ ವಿಧಿವತ್ತಾದ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರವು ಕ್ಷಮೆ ಯಾಚಿಸಿತ್ತು.

[224]ಹೊನೊಲುಲುನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಲಾನಿ ಅರಮನೆ, ಹಿಂದೆ ಹವಾಯಿಯನ್ ಅರಸನ ನಿವಾಸವಾಗಿತ್ತು, ಅದು ಹವಾಯಿ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಶಾಸನ ಮಂದಿರವಾಗಿತ್ತು.

ಹವಾಯಿಯ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸರ್ಕಾರವು ಜುಲೈ 4, 1894 ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಗಣರಾಜ್ಯ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು.

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ವಿಲೀನ - ಹವಾಯಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರ ( 1898-1959)

1896 ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮ್ಯಾಕಿನ್ಲಿ ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ನಂತರ ಹವಾಯಿಯನ್ನು ಯು.ಎಸ್.ಜೊತೆಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ಮುಂಚಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಗ್ರೋವರ್ ಕ್ಲೀವ್‌ಲೆಂಡ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಲಿಲಿಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okina ವೋಕಾಲಿನಿ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಮ್ಯಾಕೆನ್ಲಿ ಅವರು ಹವಾಯಿಯನ್ನು ಯು.ಎಸ್. ಜೊತೆ ವಿಲೀನಗೊಲಿಸುವವರು ಮತ್ತು ಯು.ಎಸ್. ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವವರಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಲೋರಿನ್ ಥರ್ಸ್ಟೊನ್, ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಹಚ್, ವಿಲಿಯಂ ಕಿನ್ನೇ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಹವಾಯಿಯನ್ನು ಯು.ಎಸ್.ಜೊತೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಅವರು ಸಂಧಿಸಿದರು. ಮಾತುಕಥೆಗಳ ನಂತರ 1897 ರಲ್ಲಿ ಗಣರಾಜ್ಯ ಹೊಂದಿದ ಹವಾಯಿಯ ಈ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಜೊತೆ ಮ್ಯಾಕೆನ್ಲಿ ಅವರು ಹವಾಯಿಯನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ಸೂಚಿಸಿದರು.[೨೭] ನಂತರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಅನುಮತಿಗಾಗಿ ಯು.ಎಸ್.ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಎದುರು ಮಂಡಿಸಿದರು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದ ನ್ಯೂ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ ನಿರ್ಣಯವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗೆ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಹಾಗು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹವಾಯಿಯು ಸಂಸ್ಥಾನವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ದ್ವೀಪದ ಕೆಲವು ವಿರೋಧಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಹೊಸ ಭೂ ಪ್ರದೇಶದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಮೇಲ್ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜೂನ್ 15, 1898ರಲ್ಲಿ 209ರಲ್ಲಿ 91 ಮತಗಳ ಮೂಲಕ ಅಂಗೀಕಾರ ದೊರಕಿತು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜುಲೈ 6,1898,ರಲ್ಲಿ 42 ರಲ್ಲಿ 21 ಮತಗಳ ಮೂಲಕ ಅಂಗೀಕಾರ ದೊರಕಿತು. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಇದರ ನ್ಯಾಯಬಧ್ಧತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮುಂದುವರೆದವು ಏಕೆಂದರೆ ಇದೊಂದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿದ್ದು, ಹವಾಯಿ ಸೋಲೊಪ್ಪಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟ ಒಪ್ಪಂದವಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆದದ್ದು ಅಲ್ಲ.[ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸ್‌ನ ಎರಡೂ ಮನೆಗಳು 2/3ರಷ್ಟು ಭಾಗ ಬಹುಮತವನ್ನು ಗಳಿಸಿದವು. 1900ರಲ್ಲಿ ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವ-ಆಡಳಿತವು ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು ಮತ್ತುಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaಆಯೊಲಾನಿ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯ ಕಟ್ಟಡವಾಯಿತು. ಹವಾಯಿಯು ಅರವತ್ತು ವರ್ಷದಿಂದ ಒಂದು ರಾಜ್ಯವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿತ್ತು, ಈ ಒಂದು ರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವು ಹಗೆತನದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು. ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತ ಹೊಂದಿದ್ದ ತೋಟಗಳ ಮಾಲಿಕರು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಬಂಡವಾಳಗಾರರು ಅಥವಾ ಬಿಗ್‌ ಫೈವ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳೆನಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಜನಸಮೂಹದವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಘನತೆಗೆ ತಕ್ಕುದು ಎಂದುಕೊಂಡು ಕಡಿಮೆ ಸಂಬಳಕ್ಕೆ ದೊರಕುತ್ತಿದ್ದ ವಿದೇಶಿ ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದರು. ಈ ರೀತಿಯ ವಲಸೆಯನ್ನು ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ೧೯೫೪ ರ ಕ್ರಾಂತಿ- ಹವಾಯಿ ರಾಜ್ಯ(೧೯೫೯-ಪ್ರಸ್ತುತ) ೧೯೫೦ ರಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರ ವಂಶಸ್ಥರ ಅಹಿಂಸಾ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ನೆಡುತೋಪು ಮಾಲೀಕರ ಅಧಿಕಾರ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪತನವಾಯಿತು. ಯಾಕೆಂದರೆ ಅವರು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರಾಗಿದ್ದು, ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಯು.ಎಸ್. ಪ್ರಜೆಗಳಾಗಿದ್ದರು. ನೆಡುತೋಪು ಮಾಲೀಕರ ದೃಢವಾದ ಬೆಂಬಲ ಹೊಂದಿದ್ದ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಾರ್ಟಿ ಕಛೇರಿಯಿಂದ ಹೊರಗೇ ಮತಗಳನ್ನುಪಡೆಯಿತು. ಹವಾಯಿನ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ ಪಾರ್ಟಿಯು ಸತತ ೪೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿತ್ತು. ಸಂಪೂರ್ಣ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿನ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಹವಾಯಿ ನಿವಾಸಿಗಳು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ರಾಜತನದ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ೧೯೫೯ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಹವಾಯಿ ಅಡ್ಮಿಷನ್ ಆಕ್ಟ್‌ನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಯು.ಎಸ್. ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಡ್ವೈಟ್ ಡಿ. ಎಸೆನ್‌ಹೋವೆರ್‌ ಸಹಿ ಮಾಡಿ ಕಾನೂನಿನ ರೂಪ ನೀಡಿದರು. (ಶಾಸನವು ಹೊಸ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಹವಾಯಿ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶವಾದ ಪಾಲ್ಮಿರ ಅಲಾಟ್ ಎಂಬ ಭಾಗವನ್ಹು ಹೊರತುಪಡಿಸಿತು.)ಅದೇ ಸಾಲಿನ ಜೂನ್ ೨೭ ರಂದು ರಾಜ್ಯತನದ ಮಸೂದೆಗೆ ಮತ ಚಲಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹವಾಯಿ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಜನಾಭಿಮತವನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು. ೧೭ ರಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳ್ಲಲು ಜನರು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದರು. ರಾಜತನದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಜಾಭಿಪ್ರಾಯ ತೆಗೆದುಕೊಡರೂ ಟೀಕೆಗಳು ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟವು, ಯಾಕೆಂದರೆ ಶಾಸನವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಥವಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಅಥವಾ ಪದಚ್ಯುತಿಗೊಂಡ ಬಗ್ಗೆ ನ್ಯಾಯಪರತೆಯನ್ನು ಮಾತಾಡುವ ಯಾವ ಆಯ್ಕೆಗಳೂ ಇಲ್ಲದೆ ಉಳಿಯಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇತ್ತು. ಈ ಟೀಕೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಡಿಕಾಲೊನೈಷನ್ ಮೇಲಿನ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ವಿಶೇಷ ಸಮಿತಿ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] 1954 ರ ಕ್ರಾಂತಿ - ಹವಾಯಿ ರಾಜ್ಯ ( 1959-ವರ್ತಮಾನ)

ಚಿತ್ರ:Hawaiivotesinset.JPG
ಆಲ್ಟ್= ಓಟಿನ ಚೀಟಿಯ ನಕಲಿಪ್ರತಿ ಮತ್ತು ಜನಮತಸಂಗ್ರಹ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು

ವಲಸೆ ಬಂದ ಕೂಲಿಯವರ ವಂಶಸ್ತರ ಅಹಿಂಸಾ ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ 1950ರಲ್ಲಿ ತೋಟಗಳ ಒಡೆಯರ ಶಕ್ತಿ ಮುರಿಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರೆಲ್ಲ ಯು.ಎಸ್.ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ, ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರ ಯು.ಎಸ್ ನ ನಾಗರಿಕರು. ತೋಟದ ಒಡೆಯರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲ ಹೊಂದಿದ್ದ ಹವಾಯಿಯ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಪಕ್ಷವು ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಹವಾಯಿಯ ಡೆಮೊಕ್ರಟಿಕ್ ಪಕ್ಷವು 40 ವರ್ಷ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ನಡೆಸಿತು. ಸಂಪೂರ್ಣ ಮತ ಹಾಕುವ ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಹವಾಯಿಯ ನಾಗರಿಕರು ರಾಜ್ಯತ್ವಕಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1959 ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸ್ [[ಹವಾಯಿ ಅಡ್ಮಿಷನ್‌ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟ್(/0) ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು ಮತ್ತು ಯು.ಎಸ್. ಅಧ್ಯಕ್ಷ {0}ಡ್ವಿಟ್ ಡಿ.ಎಸೆನ್ಹೊವರ್]] ಅವರು ಸಹಿ ಮಾಡಿ ಇದನ್ನು ಕಾನೂನಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು. (ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ಹವಾಯಿಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಪಲ್ಮೈರಾ ಎಟೊಲ್ ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಸ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಹೊರತುಪಡಿಸಿತು) ಅದೇ ವರ್ಷ ಜೂನ್ 27 ರಂದು ರಾಜ್ಯತ್ವದ ಕರಡು ಮಸೂದೆಗೆ ಮತ ಹಾಕುವುದರ ಕುರಿತು ಹವಾಯಿಯ ನಾಗರಿಕರಲ್ಲಿ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 17 ಮತ್ತು 1 ರ ಬಹುಮತದಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ದೊರಕಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಿದಾಗ ರಾಜ್ಯತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಟೀಕೆಗಳು ಕೇಳಿಬಂದವು, ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಆಯ್ಕೆ ಎಂದರೆ ಈ ಕಾನೂನನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರದ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಬಗ್ಗೆ ಏನನ್ನೂ ಪ್ರಶ್ನಿಸದೆ ಮೊದಲಿನಂತೆ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.[೨೮][೨೯][೩೦] ಟೀಕೆಗಳು ಇದ್ದರೂ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್‌‍ನ ವಸಾಹತು ವಿಮೋಚನೆಯ ವಿಶೇಷ ಸಮಿತಿಯು ನಂತರ ಹವಾಯಿಯನ್ನುಸ್ವ-ಅಧಿಕಾರ ಇಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು. ರಾಜ್ಯತ್ವದ ನಂತರ ಹವಾಯಿಯು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಿಂದ ಆಧುನೀಕರಣಗೊಂಡಿತು. ನಂತರ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಹವಾಯಿನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕುರಿತಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದವು. 1978ರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ್ಯಾಂಗವು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಂಘೀಕರಿಸಿವುದು ಹವಾಲಿ ಕಛೇರಿಯ ಕೆಲಸವಾಗಿದೆ.

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು

ಆಲ್ಟ್=ಎಣೆಯಲ್ಪಟ್ಟ 10-30 ಕಥೆಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಹೊನಲುಲು ನಗರ ತೋರುತ್ತದೆ.

ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:USCensusPop

ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆ

ಹವಾಯಿಯ ರಾಜ ಮನೆತನದವರು ಬಿಗ್‌ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಿಂದ ಮೌಯಿಗೆ ಮತ್ತು ತದನಂತರದಲ್ಲಿ ಒಹಾಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaಯೂಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದಿದ್ದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಇಂದು ಜನವಸತಿ ಇರುವಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಹಿಂದೆ ಏಕೆ ಜನವಸತಿ ಇತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕಮೆಹಮೆಹ III ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದ್ದ ಈಗೀನ ಹೊನಲುಲು ಬಂದರು ಇರುವ ಹೊನಲುಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅದರ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಬಂದರಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಒಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaಹಾಯು ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನ ಸಮುದ್ರ ತೀರದ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಹೊನಲುಲು ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಈಗ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಲಾಹೈನಾ, ಮೌಯಿ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣಗಳೆಂದರೆ ಹಿಲೊ,ಕಾನೆಒಹಿ, ಕೈಲುಅ, ಪರ್ಲ್ ಸಿಟಿ, ವೈಪಾಹು, ಕಾಹುಲುಇ, ಕೈಲುಅ-ಕೊನ, ಕಿಹೆಇ, ಹಾಗೂ ಲಿಹುಇ.

ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ: List of sister cities in Hawaii

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಜನಸಾಂದ್ರತೆ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಜನಸಂಖ್ಯೆ

ಹವಾಯಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ 2005ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸುಮಾರು 1,275,194ರಷ್ಟು ಆಗಬಹುದು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷೀಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ 2005ರಿಂದಲೇ ಸುಮಾರು 63,657 ಅಥವಾ 5.3% ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿತು,ಹಾಗೂ ಅದರ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿಯೀ ಸುಮಾರು 13,070 ಅಥವಾ 1.0% ರಷ್ಟು ಅಧಿಕವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ 48,111ರಷ್ಟು ಜನರ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು (ಅದರಲ್ಲಿ 96,028ರಷ್ಟು ಹುಟ್ಟಿದವರಾಗಿದ್ದರೆ,47,917ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಜನ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ್ದರು) ಹಾಗೂ ನಿಖರವಾಗಿ 16,956ರಷ್ಟು ಜನರು ಹೊರ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದ ಕಾರಣ ಅಧಿಕವಾಗಿತ್ತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗೆ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಂದ ಒಂದು ನಿಖರವಾದ 30,068ರಷ್ಟು ಜನರ ಫಲಿತಾಂಶವು ಪರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು, ಬರುವುದು ಅಧಿಕವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ದೇಶದೊಳಗೆ ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ನಷ್ಟವನ್ನು 13,112ರಷ್ಟು ಜನರಿಂದ ಉಂಟು ಮಾಡಿತು. ಹವಾಯಿಯ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಎರಡು ದ್ವೀಪಗಳಾದ ಒಹಾಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaಯು ಹಾಗೂ ಮೊಲೊಕೈಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaದ ನಡುವೆ ನೆಲೆಸಿರುವರು.[೩೧] ಹವಾಯಿಯು ವಾಸ್ತವ ದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡದಾದ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಾರಣ 1.3 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaಅಹು ಒಂದು ಹೆಸರಾಂತ ದ್ವೀಪವೆಂದು ಹಾಗೂ ಇದರ ಅಡ್ದ ಹೆಸರು "ಕೂಡಿಸುವ ಸ್ಥಳ" ಎಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದೆ (ಹಾಗೂ ಇದು ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಾದ ಒಂದು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ) ಅಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸಮಡುವ ಜನರು ಕೇವಲ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತ೫೯೭ ಚದರ ಮೈಲಿ ( ಕಿಮಿ2) ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದು ಸುಮಾರು ಪ್ರತಿ 1,650 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಚದರ ಮೈಲಿಯಂತೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವರು.(ನ್ಯೂ ಜರ್ಸಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ,ಅದು 8,,717,925 ಜನಸಂಖ್ಯೆ೭,೪೧೭ ಚದರ ಮೈಲಿ ( ಕಿಮಿ2) ಹೊಂದಿದ್ದು ಪ್ರತಿ 1,134 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಚದರ ಮೈಲಿಯಂತೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ.)[೩೨] ಹವಾಯಿಯ 1,275,194 ಜನರು, ಸರಾಸರಿ ಪ್ರತಿ ಚದರ ಮೈಲಿಗೆ[೩೩] 188.6 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಂತೆ, ಜನ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾಕಡೆಯಲ್ಲೂ೬,೪೨೩ square mile ( ಕಿಮಿ2) ಪಸರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವರು. ಇದು ಓಹಿಯೋ ಮತ್ತು ಲಿನೊಯ್ಸಿ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಹವಾಯಿಯು ಕಡಿಮೆ ಜನ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೊಂದಿದೆ.[೩೪] 2000ದಿಂದ ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿರುವ ಜನ ಸರಾಸರಿ 79.8 ವರ್ಷಗಳು (ಅದರಲ್ಲಿ 77.1 ವರ್ಷಗಳು ಪುರುಷರು, 82.5ರಷ್ಟು ಸ್ತ್ರಿಯರು) ಬೇರೆಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನ ದಾಟುವರು.[೩೫] ಅಂದಾಜು 1.3% U.S ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿವೆ.

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಜನಾಂಗ ಮತ್ತು ನಗರದ ಧರ್ಮಿಯರು

ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ: Europeans in Oceania

2008ರ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಸರ್ವೆಯ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಬಿಳಿ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು 27.1%,ರಷ್ಟಿದ್ದು ನಾನ್‌-ಹಿಸ್ಪ್ಯಾನಿಕ್‌ ಬಿಳಿಯರು 24.8% ನಷ್ಟು ಇರುವರೆಂದು ಯು.ಎನ್‌. ಜನಗಣತಿ ಕಛೇರಿಯಿಂದ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕರಿಯರು ಅಥವಾ ಆಫ್ರಿಕಾ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು (2.3% ನಾನ್‌-ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್‌‍) 2.4%ನಷ್ಟು ಇರುವರು. ಅಮೇರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್ನರು 0.2%(0.1% ನಾನ್‌-ಹಿಸ್ಪ್ಯಾನಿಕ್‌‍)ನಷ್ಟು ಇರುವರು. ಏಷ್ಯನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು 38.5%(37.6% ನಾನ್‌-ಹಿಸ್ಪ್ಯಾನಿಕ್‌)ನಷ್ಟು ಇರುವರು. ಪೆಸಿಫಿಕ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು 9.0% (8.6% ನಾನ್‌-ಹಿಸ್ಪ್ಯಾನಿಕ್‌)ನಷ್ಟು ಇರುವರು. ಕೆಲವು ಒಬ್ಬಂಟಿಗರಾಗಿ ಬೇರೆ ಜನಾಂಗದಿಂದ ಬಂದವರು 1.4% (0.1% ನಾನ್‌-ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್‌)ನಷ್ಟು ಇರುವರು. ಬಹುಜನಾಂಗದ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು 21.4% (17.8% ನಾನ್‌-ಹಿಸ್ಪ್ಯಾನಿಕ್‌)ನಷ್ಟು ಇರುವರು. [251]ಹಿಸ್ಪ್ಯಾನಿಕ್‌ ಹಾಗೂ ಲಾಟಿನೊಗಳು 8.7% ಇದ್ದಾರೆ.[೩೬] ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ 175,000 ಫಿಲಿಪಿನೊ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ಹಾಗೂ 161,000 ದಷ್ಟು ಜಾಪಾನೀಸ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶೇಕಡವಾರು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ 53,000 ದಷ್ಟು ಚೈನೀಸ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ಹಾಗೂ 40,000 ದಷ್ಟು ಕೊರಿಯನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ಇರುವರು. ದೇಶಿಯ ಹವಾಯಿಯನ್ನರ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 70,000(ಅಥವಾ 5.5%)ರಷ್ಟಿದೆ. 110,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಹಿಸ್‌ಪ್ಯಾನಿಕ್ ಮತ್ತು ಲಾಟಿನೊ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ಹವಾಯಿಯನ್ನೇ ತಮ್ಮ ತವರು ಮನೆಯಂತೆ ಮಾಡಿ ಕೊಂಡಿರುವರು. ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ನರ ಸಂಖ್ಯೆ 37,000;ಪ್ಯುಯಿರ್ಟೋ ರಿಕಾನ್ಸ್‌ನ ಸಂಖ್ಯೆ 35,000. ಹಾಗೆಯೇ, ಅಂದಾಜಿನಂತೆ 21% ನಷ್ಟು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಶೇಕಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಹುಜನಾಂಗದವರು ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿರುವರು. ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮಿಶ್ರ-ಜನಾಂಗದ ಗುಂಪಿನವರಿಗೆ ಯುರೇಸಿಯನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಎನ್ನುವರು; ಹಾವಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಯುರೇಸಿಯನ್ ಅಮೇರಿಕನ್‌ನವರು ಅಂದಾಜು 61,000 ದಷ್ಟು ಇರುವರು.[೩೬] ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಐದು ದೊಡ್ಡದಾದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪೀಳಿಗೆಯವರಾದ ಜರ್ಮನ್(7.6%),ಐರೀಶ್ (5.2%), ಇಂಗ್ಲೀಷರು (4.6%), ಪೋರ್ಚಗೀಸರು (4.3%), ಹಾಗೂ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್ (2.7%) ವಾಸವಾಗಿರುವರು. 82.2% ರಷ್ಟು ಹವಾಲಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವರು, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅಂದಾಜು75.0% ರಷ್ಟು ಏಷೀಯದಿಂದ ಬಂದು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ-ಹುಟ್ಟಿ ನೆಲೆಸಿರುವರು.[೩೬] ಹವಾಯಿಯು ಒಂದು ಬಹುಮತ-ಅಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯಾತದವರ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ನಾನ್-ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಬಿಳಿಯರು ಒಂದು ಬಹುಮತವನ್ನೂ ರಚಿಸಲಿಲ್ಲಾ. ಹವಾಯಿಯು ಬಹುಮತ-ಅಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯಾತರಿಂದ ಎರಡನೆಯ ರಾಜ್ಯವೆನಿಸಿದೆ. 20ರ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಲ್ಲಿ ಹವಾಯಿ ಹಾಗೂ ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಎರಡೂ ಸಹ ಬಹುಮತ-ಅಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು.

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಪೂರ್ವಿಕರ ಗುಂಪುಗಳು

ಹವಾಯಿಯರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ [೩೬]
ಪ್ರತಿಶತ ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ:
ಜಪಾನಿಯರು (12.6%) ಜಪಾನಿ ಅಮೇರಿಕರನ್ನು ನೋಡಿ
ಪಾಲಿನೇಶಿಯನ್ (9.0%) ಮೂಲ ಹವಾಯಿಯನ್ನರನ್ನು ನೋಡಿ
ಫಿಲಿಪಿನೋ (13.6%) ಫಿಲಿಪಿನೊ ಅಮೇರಿಕನ್ನರನ್ನು ನೋಡಿ
ಜರ್ಮನ್‌ (7.4%) ಜರ್ಮನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರನ್ನು ನೋಡಿ
ಚೀನಿಯರು 1-4 ಚೀನಿ ಅಮೇರಿಕನ್ನರನ್ನು ನೋಡಿ
ಐರಿಷ್ (5.2%) ಐರಿಷ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರನ್ನು ನೋಡಿ
ಇಂಗ್ಲೀಷ್ (4.6%) ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರನ್ನು ನೋಡಿ
ಪೊರ್ಚುಗೀಸರು (4.3%) ಪೊರ್ಚುಗೀಸ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರನ್ನು ನೋಡಿ
ಪ್ಯುಯಿರ್ಟೋ ರಿಕ್ಯಾನ್ (2.8%) ಪ್ಯುಯಿರ್ಟೋ ರಿಕ್ಯಾನ್‌ರನ್ನು ನೋಡಿ
ಕೊರಿಯನ್‌ 3-1 ಕೊರಿಯಾನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರನ್ನು ನೋಡಿ
ಆಫ್ರಿಕನ್ನರು (2.4%) ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರನ್ನು ನೋಡಿ
ಇಟಾಲಿಯನ್‌ (2.7%) ಇಟಾಲಿಯನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರನ್ನು ನೋಡಿ
ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ನರು (2.9%) ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರನ್ನು ನೋಡಿ
ಫ್ರೆಂಚ್‌ 1-7 ಫ್ರೆಂಚ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರನ್ನು ನೋಡಿ
ಸ್ಕಾಟೀಶ್ 1-2 ಸ್ಕಾಟೀಶ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರನ್ನು ನೋಡಿ

2008ರಂತೆ ಹವಾಯಿಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪೂರ್ವಿಕರ ಗುಂಪುಗಳು ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿವೆ. ಮೂರನೇ ಗುಂಪಿನ ವಿದೇಶಿಯರು ಪೊಲಿನೇಷಿಯಾದಿಂದ ಬಂದ ನಂತರ ಹವಾಯಿಯ ತೀರಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದರು ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ ಹ್ಯಾನ್ ಚೀನಾ ಆಗಿತ್ತು. ಚೀನಿ ಕೆಲಸಗಾರರು 1789ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹವಾಯಿಯ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರದ ಹಡುಗುಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರು. 1820ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಅಮೇರಿಕಾದ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮವನ್ನು ಉಪದೇಶ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಹವಾಯಿಯನ್ನರಿಗೆ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸಲು ಬಂದರು. ಅವರು ಮಾನವನ ಬಲಿದಾನವನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಲು ಹವಾಯಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಮನವೊಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಾಧಕರಾದರು.

ಹವಾಯಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ದೊಡ್ಡ ಅನುಪಾತವು ಈಗ ಏಷಿಯಾ ಪೂರ್ವಿಕರನ್ನೊಂದಿದೆ(ಅದರಲ್ಲೂ ಚೀನಿಯರು, ಜಪಾನಿಯರು ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪಿನೊ.) ಅನೇಕ ಪೀಳಿಗೆಯ ವಲಸೆಗಾರರನ್ನು 1850ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆ ಪ್ಲಾಂಟೇಷನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಕರೆತರಲಾಯಿತು. ಮೊದಲಿಗೆ 153 ಜಪಾನಿ ವಲಸೆಗಾರರು 1868ರ ಜೂನ್ 19 ರಂದು ಹವಾಯಿಗೆ ಬಂದರು. ಅವರು ಜಪಾನಿ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ "ಕಾನೂನಿನಾತ್ಮಕವಾಗಿ" ಸಮ್ಮತಿ ಪಡೆದಿರಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಮತ್ತು ಟೊಕುಗವಾ ಶೊಗುನೇಟ್ ನಡುವೆ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿತ್ತು, ಅದು ಆಗ ಮೈಜಿ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರದಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಜಪಾನಿ ಸರ್ಕಾರವು ಕಲಾಕುವಾ 1881ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಮೈಜಿ ಚಕ್ರಪತಿಯ ಮೇಲೆ ಕಲಾಕುವಾರ ಅಹವಾಲು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 9, 1885 ರಂದು ವಲಸೆಗಾರಿಗೆ ಹೋಗಲು ಸಮ್ಮತಿಸಿತ್ತು.1899ರಿಂದ ಸುಮಾರು 13,000 ಪೊರ್ಚುಗೀಸರು ಬಂದರು. ಅವರು ಸಹ ಸಕ್ಕರೆ ಪ್ಲಾಂಟೇಷನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 17, 1901ರಿಂದ 5,000 ಪುಯಾರ್ಟೊ ರಿಕೊ ಜನರು ನಾಲ್ಕು ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡರು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 30,000 ಪುಯಾರ್ಟೊ ರಿಕೊ ಜನರು ಅಥವಾ ಹವಾಯಿಯನ್-ಪುಯಾರ್ಟೊ ರಿಕೊ ಜನರಿದ್ದಾರೆ, ಸುಮಾರು 55,000 ಹವಾಯಿಯನ್-ಪೊರ್ಚುಗೀಸ್ ನಿವಾಸಿಗಳಿದ್ದಾರೆ.

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಭಾಷೆಗಳು

ಹವಾಯಿ ರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ 1978ರ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ: ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮತ್ತು ಹವಾಯಿಯನ್ ಭಾಷೆ. "ಹವಾಯಿಯನ್ನರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಯಿದೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಒದಗಿಸಿರುವ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೋರಬಹುದು" ಎಂದು XVನೇ ವಿಧಿಯ 4ನೇ ಪರಿಚ್ಛೇದವು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಹವಾಯಿ ಕ್ರೆಯೆಲೊ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ (ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ’ಮಿಶ್ರಭಾಷೆ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಅನೇಕ ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ಥಳೀಯರ ಮೂಲ ಆಡುಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಎರಡನೇ ಆಡುಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಇಂಗ್ಲೀಷ್

2000ರ ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ, 5 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ 73.44% ರಷ್ಟು ಹವಾಯಿ ನಿವಾಸಿಗಳು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.[೩೭] 2008ರ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಸರ್ವೇ ಪ್ರಕಾರ, ಐದು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ 74.6%ರಷ್ಟು ಹವಾಯಿಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮಾತ್ರ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.[೩೬]

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಅಲ್ಪಪ್ರಮಾಣದ ಭಾಷೆಗಳು

2.6% ರಷ್ಟು ರಾಜ್ಯದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ; 1.6%ರಷ್ಟು ಜನರು ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ; 21.0%ರಷ್ಟು ಜನರು ಏಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು 0.2%ರಷ್ಟು ಜನರು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.[೩೬] ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ನ ನಂತರ, ಟಗಲಾಗ್ (ಫಿಲಿಪಿನೊ ಭಾಷೆಯ ದ್ವಿಭಾಷೆಗಳಾಗಿವೆ), ಜಪಾನೀಸ್‌ ಮತ್ತು ಇಲೊಕೊನೊ ಭಾಷೆಗಳು ಜನಪ್ರಿಯ ಭಾಷೆಗಳೆನಿಸಿವೆ. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಯುರೋಪಿನ ವಲಸೆಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂತತಿಯವರು ಸಹ ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ; ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್, ಜರ್ಮನ್, ಪೊರ್ಚುಗೀಸ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್. ಟಗಲಾಗ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವವರು 5.37% ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ (ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲದ ಫಿಲಿಪಿನೊ ಭಾಷೆಯ ಮಾತನಾಡುವವರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹ-ಅಧಿಕೃತ ಟಗಲಾಗ್-ಆಧರಿತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ) 4.96%ರಷ್ಟು ಜಪಾನೀಸ್ ,4.05%ರಷ್ಟು ಇಲೊಕನೊ, 1.92%ರಷ್ಟು ಚೀನಿ, 1.68%ರಷ್ಟು ಹವಾಯಿಯನ್, 1.66%ರಷ್ಟು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ , 1.61%ರಷ್ಟು ಕೊರಿಯನ್ ಮತ್ತು 1.01%ರಷ್ಟು ಸಮೊಯಾನ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.[೩೭]

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಹವಾಯಿಯನ್ ಭಾಷೆ

ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: Hawaiian language

ಹವಾಯಿಯನ್ ಭಾಷೆಯು ಆಸ್ಟ್ರೋನೆಷಿಯನ್ ಕುಟುಂಬದ ಪೊಲಿನೇಷಿಯನ್ ವಿಭಾಗದ ಒಂದು ಅಂಶವಾಗಿತ್ತು. ಮಾರ್ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಅಥವಾ ಟಹಿಟಿಯನ್ನರ ಹವಾಯಿಯನ್ನು ವಸಾಹತು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸುಮಾರು 1000 A.D. ರಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಲು ಆರಂಭಿಸಿತ್ತು. ಅನೇಕ ಪೊಲಿನೇಷಿಯನ್ನರು ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲೆ ಉಳಿದ್ದದರಿಂದ, ಅವರು ಮುಂದೆ ಹವಾಯಿಯನ್ ಜನರಾದರು. ಅವರ ಭಾಷೆಯು ಹವಾಯಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಕುಕ್ ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ, ಹವಾಯಿಯನ್ ಭಾಷೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಬರವಣಿಗೆಯ ರೂಪವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಬರವಣಿಗೆ ರೂಪವು 1820–1826ರ ಅವಧಿಯ ಅಮೇರಿಕನ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಮತಪ್ರಚಾರಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿತು. ಅವರು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಪದಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅವು ಹವಾಯಿಯನ್ ಧ್ವನಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲುತ್ತಿತ್ತು. ಹವಾಯಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಆಸಕ್ತಿಯು ಕ್ರಮೇಣ 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಹವಾಯಿಯನ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಕಛೇರಿಯ ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ, ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹವಾಯಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿಯಲು ಅನುವಾಗುವಂತೆ ಏಕಾಗ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಹವಾಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಕೂಡ ಹವಾಯಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ ಪದವಿ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. ನಗರಪಾಲಿಕೆ ನಿಯಾಮಾವಳಿಗಳು ಹವಾಯಿಯನ್ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೊಸ ನಾಗರೀಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳಿಗಾಗಿ ರಸ್ತೆ ಹೆಸರುಗಳನ್ನಿಡಲು ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡವು. ಹವಾಯಿಯನ್ ಭಾಷೆಯು ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಸ್ವರಾಕ್ಷರಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೋರುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವರದ ಉದ್ದವು ದೀರ್ಘಾಚಿಹ್ನೆಯೊಂದಿಗೆ (ಕಹಕೊ ) ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹವಾಯಿಯನ್ ಭಾಷೆಯು ([[ಒಕಿನಾ|ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaಒಕಿನಾ]]) ಧ್ವನಿ ಸಂಬಂಧಿ ಪದವನ್ನು ವ್ಯಂಜನಾಕ್ಷರವಾಗಿ ಸಹ ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಂಭೋದನೆ ಅಥವಾ ಆರಂಭಿಕ ಏಕ ಉದ್ಧರಣ ಚಿಹ್ನೆಗೆ ಹೋಲುವ ಚಿಹ್ನೆಯಂತೆ ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹವಾಯಿಯನ್-ಭಾಷೆಯ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳು 1834–1948ರಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾದವು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮೂಲ ಹವಾಯಿಯನ್ ಮಾತುಗಾರರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಚಿಹ್ನೆ ಹಾಕುವುದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟರು. ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaಒಕಿನಾ ಮತ್ತು ಕಹಕೊ ಭಾಷೆಗಳು ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲದ ಮಾತುಗಾರರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿವೆ.

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಹವಾಯಿಯನ್ ಮಿಶ್ರಭಾಷೆ

ಕೆಲವು ಸ್ಥಳೀಯರು ಹವಾಯಿ ಕ್ರೆಯೊಲ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ (HCE) ಅನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅದನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ "ಮಿಶ್ರಭಾಷೆ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. HCEಯ ಶಬ್ದ ಭಂಡಾರವನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ನಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಅದು ಫಿಲಿಪಿನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪೊರ್ಚುಗೀಸ್‌‌‌ನ ಹವಾಯಿಯನ್, ಚೀನಿ, ಜಪಾನಿ, ಇಲೊಕನೊ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಗಲಾಗ್ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಸಹ ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಲಸೆಗಾರರ ಹೆಚ್ಚಳವು (ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಚೀನಾ, ಜಪಾನ್, ಪೊರ್ಚುಗಲ್‌-ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅಜೊರ್ಸ್ ಅರ್ಚಿಪೆಲಾಗೊದಿಂದ ಬಂದವರು-ಮತ್ತು ಸ್ಪೈನ್‌ನಿಂದ ಬಂದವರು) ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವೈವಿದ್ಯಮಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಿಂದ ಮಿಶ್ರಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವವರು ಮಕ್ಕಳು ಆಡುತ್ತಿದ್ದ ಬೆರಕೆನುಡಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.HCE ಮಾತನಾಡುವವರು ಪ್ರಾಚೀನ ಪದಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿಲ್ಲದ ಕೆಲವು ಹವಾಯಿಯನ್ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಅನೇಕ ಸ್ಥಳದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹವಾಯಿನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ, ಕೆಲವು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸಸ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಟ್ಯುನಾ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಆಹಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.HCE ಮಾತನಾಡುವವರು ಅನೇಕ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪದಗಳ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, "ಆಂಟಿ" ಮತ್ತು "ಅಂಕಲ್" ಪದಗಳು ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿರುವ ಯಾವುದೇ ವಯಸ್ಕನಿಗೆ ಅಥವಾ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಗೌರವ ತೋರಿಸುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಸರಳೀಕರಿಸಿದ ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ,"It is hot today, isn't it?" ಎನ್ನುವುದರ ಬದಲಾಗಿ, ಇದನ್ನು HCE ಮಾತುಗಾರ ಸರಳವಾಗಿ ""stay hot, eh?" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಯಾವಾಗ ಪದವು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬರದಿದ್ದಾಗ, "da kine" ಎಂಬ ಪದವು ನೀನು ಯಾವುದೇ ಪದವನ್ನು ಯೋಚಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ಕಡಲ ‌ಸವಾರಿಯ ಉತ್ಕರ್ಷದಿಂದ, HCEಯು ಕಡಲಲ್ಲಿ ಸವಾರಿ ಮಾಡುವ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳ ಗ್ರಾಮ್ಯ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಿದೆ. ಕೆಲವು HCE ನುಡಿಗಳಾದ brah ಮತ್ತು da kine , ಇತರೆ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೂ ಅದರ ರೀತಿ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿವೆ.

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ರಾಜ್ಯದ ಹೆಸರಿನ ಕಾಗುಣಿತ

ಹವಾಯಿ ರಾಜ್ಯದ ಸಂವಿಧಾನವು ಹವಾಯಿಯನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಎರಡನೇ ಅಧಿಕೃತ ರಾಜ್ಯ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದಾಗ ಒಂದಷ್ಟು ಭೇದ ಕಲ್ಪಿಸುವ ರಾಜಕೀಯ ವಿವಾದ ಬೆಳೆದಿತ್ತು; ಅದು ರಾಜ್ಯದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಾಗುಣಿತ ಕುರಿತದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಹವಾಯಿ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕಾಯಿದೆ‌ಯಲ್ಲಿ ಹವಾಯಿ ರಾಜ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದು, ಒಕ್ಕೂಟ ಸರ್ಕಾರವು ಹವಾಯಿ ಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ರಾಜ್ಯದ ಹೆಸರನ್ನಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ. ಅಧಿಕೃತ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು,[ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಹಾಗೂ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ಕಛೇರಿ ಹೆಸರುಗಳಿಗೆ,[ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಧ್ವನಿ ಸಂಬಂಧಿ ಅಥವಾ ಸ್ವರದ ಉದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಚಿಹ್ನೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹವಾಯಿಯನ್ ಕಾಗುಣಿತವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಭಿನ್ನತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಖಾಸಗಿ ಘಟಕಗಳು ಈ ರೀತಿಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ರಾಜ್ಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು "ದ ಕಾನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಷನ್ ಆಫ್ ದ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಹವಾಯಿ" ಆಗಿದೆ. XVನೇ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿನ 1ನೇ ಪರಿಚ್ಛೇದವು " ದ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಹವಾಯಿ" ಎಂದು ಬಳಸಿದೆ, 2ನೇ ಪರಿಚ್ಛೇದವು "ದ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಫ್ ಒಹು" ಎಂದು, 3ನೇ ಪರಿಚ್ಛೇದವು "ದ ಹವಾಯಿಯನ್ ಫ್ಲಾಗ್" ಎಂದು ಬಳಸಿವೆ, ಮತ್ತು 5ನೇ ಪರಿಚ್ಛೇದವು ರಾಜ್ಯದ ಆದರ್ಶ ವಾಕ್ಯವನ್ನು "Ua mau ke ea o ka aina i ka pono" ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ದಾಖಲೆಗಳು ಹವಾಯಿಯನ್ ಕಾಗುಣಿತದಲ್ಲಿನ [[ಒಕಿನಾ|ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaಒಕಿನಾ]] ಮತ್ತು ಕಹಕೊದ ಆಧುನಿಕ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಯಾದ ದಿನಾಂಕಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲ ದಿನಾಂಕಕ್ಕೆ ನಮೂದಿಸುತ್ತವೆ, ಇಲ್ಲಿ ಭೇದ ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿಲ್ಲ.ಹವಾಯಿ ಭಾಷೆಯ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಗೋಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅವು ಹವಾಯಿಯ ಹೊರಗಿನ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮಾತನಾಡುವವರ ನಡುವೆ ಶ್ಲಾಘಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ[ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ]. ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವು ಸರಿಯಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಿದ ಸಭೆಗಳು ನಡೆಯುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಘರ್ಷಿತ ಮೂಲವಾಗಿದೆ[ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ], ಅವು ಜನರು ಕಾಗುಣಿತವನ್ನು ಸರಿ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು ಎಂದು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದಂತಹ ಅಧಿಕೃತ ಆದೇಶವಾಗಿದ್ದವು[ಯಾರು?] ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ತಪ್ಪಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಧರ್ಮ

2000 ರಂತೆ ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ:[೩೮][೩೯][೪೦]

"ಇತರೆ" ಎಂಬುದು Bahá'í Faith, ಕನ್‌ಫುಸಿಯನ್ ಧರ್ಮ, ದಾವೋ ಧರ್ಮ, ಹವಾಯಿ ಧರ್ಮ, ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ, ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ, ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ, ಷಿಂಟೋ ಧರ್ಮ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕಶಾಸ್ತ್ರ, ವಿಕಾ, ಪಾರಸಿ ಧರ್ಮ, ಮತ್ತು ಇತರೆ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಈ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ "ಒಳಪಟ್ಟಿಲ್ಲದ"ವು ಎಂಬುದು ಆಜ್ಞೇಯತಾವಾದಿಗಳು, ನಿರೀಶ್ವರವಾದಿಗಳು, ಮಾನವತಾವಾದಿಗಳು, ಮತಧರ್ಮ ವಿರೋಧಿಗಳು, ಮತ್ತು ಜಾತ್ಯಾತೀತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು (ಸಂಪ್ರದಾಯ ಆಚರಣೆ ಮಾಡದವರು) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.2009ರ ಗ್ಯಾಲಪ್‌ ಮತದಾನದಂತೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಈ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ವಿತರಿಸಿತ್ತು, ಅದು ಅನೇಕ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್-ಅಲ್ಲದ ಧರ್ಮಗಳು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದಲ್ಲದವರನ್ನು ಹೊರಗಿಡಲಾಯಿತು.[೪೧]

ವಿಶೇಷ ನಿದರ್ಶನವೆಂದರೆ [[ಹೊ ಅಪೊನೊಪೊನೊ|ಹೊಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okina ಅಪೊನೊಪೊನೊ]], ಇದು ಒಂದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷಮಾಪಣೆಯ ಪುರಾತನ ಹವಾಯಿಯನ್ ಆಚರಣೆಯಾದೆ. ಇದು ತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಜೀವನ ಮಾರ್ಗ ಎರಡೂ ಆಗಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okina ಹೊ ಅಪೊನೊಪೊನೊ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಅಸ್ವಸ್ಥನಾದಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ರೋಗವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವ ಪಾದ್ರಿಗಳು ಅಥವಾ ಕಹುನ ಲಾಪಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaಔ ದಿಂದ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ: Hawaii locations by per capita income

ಹವಾಯಿಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಉದ್ಯಮಗಳ ಪರಂಪರೆಯ ಮುಖೇನ ಪತ್ತೇಹಚ್ಚಲಾಗಿದೆ: ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಶ್ರೀಗಂಧದ ಮರ, ತಿಮಿಂಗಲ ಬೇಟೆ, ಕಬ್ಬು (ಹವಾಯಿಯ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ), ಅನಾನಸ್ ಹಣ್ಣು, ಮಿಲಿಟರಿ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ. 1959ರ ರಾಜ್ಯತ್ವದಿಂದ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತು, ಅದು 1997ರಲ್ಲಿ ಶ್ರಮದ ವೈವಿದ್ಯಿಕರಣದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಒಟ್ಟು ರಾಜ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 24.3(GSP)ರಷ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು. 2003ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪಾದನೆ US$47 ಬಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು; ಹವಾಯಿ ನಿವಾಸಿಗಳ ತಲಾ ಆದಾಯವು US$30,441 ಬಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು.

ಹವಾಯಿಯನ್ ರಪ್ತುಗಳು ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಉದ್ಯಮಗಳು ಹವಾಯಿಯನ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೂ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ರವಾನೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹರಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥದ ರಪ್ತುಗಳು ಕಾಫಿ (ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಫಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ), ಮಕಡಾಮಿಯಾ ಬೀಜಗಳು, ಅನಾನಸ್ ಹಣ್ಣು, ಜಾನುವಾರು, ಮತ್ತು ಕಬ್ಬುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಹವಾಯಿ ಕೃಷಿ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ 2002ರ ಕೃಷಿ ಮಾರಾಟಗಳು, ವೈವಿದ್ಯಮಯ ಕೃಷಿಯಿಂದ US$370.9ಮಿಲಿಯನ್, ಅನಾನಸ್‌ ಹಣ್ಣಿನಿಂದ US$100.6ಮಿಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿನಿಂದ US$64.3ಮಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು. ಹವಾಯಿ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಅಧಿಕ ರಾಜ್ಯ ತೆರಿಗೆ ಭಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 2003ರಲ್ಲಿ ಹವಾಯಿ ನಿವಾಸಿಗಳು ಅತ್ಯಧಿಕ ರಾಜ್ಯ ತೆರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಲಾ US$2,838 ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಇದು ಭಾಗಶಃ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೇರವಾಗಿ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಒದಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಸೇವೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ, ಇದು ಇತರ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ವಿರೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧಿಕ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೋಟೆಲ್ ಕೊಠಡಿ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಂತಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ; ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲಾ ತೆರಿಗೆಗಳು ನೇರವಾಗಿ ನಿವಾಸಿಗಳಿಂದ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥ ಮುಖಂಡರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಧಿಕ ಬೆಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಯುತವಲ್ಲದ ವ್ಯವಹಾರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಗ್ರಹಿಕೆ- ಈ ಎರಡಕ್ಕೂ ವಂತಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾ, ರಾಜ್ಯದ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಅತೀ ಭಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.[278] ವಾಣೀಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹವಾಯಿಯ ವ್ಯವಹಾರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡಿ.

ಹವಾಯಿ ತನ್ನ ಗ್ಯಾಸ್ ಕ್ಯಾಪ್ ಲಾದ ಮೂಲಕ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳ ಲಾಭಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರೀಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಡುವ ಯು.ಎಸ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಈ ಕಾನೂನು ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ದರಗಳನ್ನು ಬಿಗಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕತ್ರಿನಾ ಸುಂಟರಗಾಳಿಯಿಂದಾದ ಬೆಲೆಯ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ 2005ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ‍್ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು ಆದರೆ ಇದನ್ನು 2006 ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: Culture of Hawaii
ಆಲ್ಟ್=ಎರಿಯಲ್ ಹಾರ್ಬರ್(ಬಂದರು)ನ ಚಿತ್ರ

ಹವಾಯಿಯ ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಪೊಲಿನೇಷಿಯಾದಾಗಿದೆ. ಹವಾಯಿಯು ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯೆ ಫೆಸಿಪಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿರುವ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪೊಲಿನೇಷಿಯಾದ ತ್ರಿಭುಜಾಕೃತಿಯು ಉತ್ತರ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಚಾಚಿರುವುದನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹವಾಯಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಆಧುನಿಕ ಹವಾಯಿಯನ್ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕುರುಹುಗಳಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ಅವು ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ್ಯಂತ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಪುನರ್ ರಚನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕೆಲವು ಪ್ರಭಾವಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಬಲವಾಗಿವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಲುವಾಯುನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಹೂಲಾ ನೃತ್ಯದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯೂ (ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ) ಸೇರಿದೆ.

ಹವಾಯಿಯು ಅನೇಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಬೀಡಾಗಿದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಮೇರಿ ಮೊನಾರ್ಚ್ ಹಬ್ಬವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೂಲಾ ನೃತ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದೆ.[೪೨] ರಾಜ್ಯವೂ ಹವಾಯಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌‍ಗೂ ಸಹ ನೆಲೆಬೀಡಾಗಿದೆ, ಇದು ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ತೀರದ ಸಿನಿಮಾಗಳಿಗಾಗಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಆಗಿತ್ತು.[೪೩] ಹೊನೊಲುಲು ನಗರವು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿಗೆ ನಡೆದ GLBT ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್, ರೈನ್‌ಬೊ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌ಗಳಿಗೂ ಸಹ ನೆಲೆಬೀಡಾಗಿತ್ತು.[೪೪][೪೫]

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಆರೋಗ್ಯ

ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: Hawaii Prepaid Health Care Act

ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಳಜಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿನ 95% ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ವಿಮಾ ಸೌಲಭ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯದ ಯೋಜನೆಯಡಿ,ತಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವಾರದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತು ಗಂಟೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ನೌಕರರಿಗೆ ವಿಮೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ಕೊಡುವರು. ವಿಮೆ ಕಂಪನಿಯ ಅತಿಯಾದ ಕಾಯಿದೆಗಳು ಒಡೆಯರಿಗೆ ಕೊರ್ಟಿನ ಖರ್ಚು ವೆಚ್ಚಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗಲು ಸಹಾಯವಾಗಿದೆ. ಈಗಿರುವ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಗಿಂತ ಹವಾಲಿಯನ್ನರು ತಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯದ ಚಿಕೆತ್ಸೆಗಳಿಗೆ ಪದೇ ಪದೇ ಬರುವುದು ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ. ಇಂತಹ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಕೊಡಲು ತಡೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ, ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಿ ಖರ್ಚುಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಕಡಿಮೆ. (GDP ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗೆ ಪ್ರತಿ ಶತ ಅಳತೆ ಮಾಡಿದರೆ) U.S.ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಇವುಗಳಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವಂತಹ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಜಾಗರೂಕತೆಯ ಮಹತ್ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲಾ,ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದರೂ ಒಳಆಡಳಿತ ಸ್ವತಂತ್ರವುಳ್ಳ ಹವಾಯಿಯ ಒಂದು ಮಾದರಿ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯದ ಆರೋಗ್ಯದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿನ ಜಾಗರೂಕತೆಯ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುವರು. ಹೇಗಿದ್ದರೂ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಕಾಲದ ಭಾಗ ಅದರ ಸೌಮ್ಯವಾದ ಹವಾಗುಣದಿಂದ ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ಏಳಿಗೆ ತನ್ನದೆಂದು ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿನ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಮೇಲೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ; ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿನ ನಷ್ಟದ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ಲಾನ್ಸ್‌ಗಳ ವಿಮೆ ಕಂತುಗಳು ಹುಡುಕಿ ಇದರ ಲಾಭ ಪಡೆಯುವುದು ಪುನಃ ಬೇರೆ ಕಡೆ ನೆಲೆಯಾದವರಿಗೆ ಕಷ್ಟವಾಗಿ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ.[೪೬]

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಶಿಕ್ಷಣ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳು

ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: Hawai'i Department of Education

ಹವಾಯಿಯು U.S.ನಂತೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆ ಇರುವ ಒಂದೇ ಶಾಲೆಯ ಪದ್ಢತಿಯನ್ನು ರಾಜ್ಯದೆಲ್ಲಡೆಯಲ್ಲೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಹದಿನಾಲ್ಕು-ಸದ್ಯಸರನ್ನೂಳಗೊಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಮಿತಿಯು ಇದರ ಕಾರ್ಯನೀತಿ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಮಿತಿಯು ಕಾರ್ಯನೀತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಶಾಲೆಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರ ಬಾಡಿಗೆಗಳು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ರಾಜ್ಯದ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯನ್ನು ಏಳು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ,ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaಓಹಾಯುನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಭಾಗವು ಇತರ ಮೂರು ದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದರಂತೆ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯುಳ್ಳ ಓಹಾಯುಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okina ಮತ್ತು ಪಕ್ಕದ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ನಡುವೆ ಹಾಗೂ ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸಮೃದ್ಢಿ ಪ್ರದೇಶದ ನಡುವೆ ಪ್ರಮೂಖ ಉಪ ಪತ್ತಿಯು ಅಸಮಾನತೆಯ ಕಾದಾಟಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರಿಕೃತವಾಗಿದೆ. ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಬಂಡವಾಳಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಸ್ತಿ ತೆರಿಗೆಯ ಮೂಲಕ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಗೌವರ್ನರ್ ಲಿಂಡಾ ಲಿಂಗ್‌ಲೆ ರಾಜ್ಯದೆಲ್ಲೆಡೆಯ ಸಮಿತಿಗಳನ್ನು ಏಳು ಚುನಾಯಿತ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಮಿತಿಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸೂಚಿಸಿರುವರು. ರಾಜ್ಯದ ಶಾಸನ ಸಭೆಯು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ನಿರ್ಭಂಧದ ಅವಳ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ, ದಯೆಯಿಂದ ವಿಸ್ತರಣಾ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಾದ ವೆಚ್ಚಗಳ ಅಂದಾಜು ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಪರಿಜ್ಞಾನದಿಂದ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರಿಗೆ ಕೊಡಲು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿರುವ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯವಲ್ಲದ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ ವಲಸಿಗರ ಮಕ್ಕಳ ಜೊತೆಗೆ ವಿಧ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಸುವವರು ಹೋರಾಡಿದರು (ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೋರ್ಸ್ ಪಧಾರ್ಥಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾರಂಭದ ತರಗತಿಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ) ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ಪಬ್‌ಲಿಕ್ ಎಲಿಮೆಂಟರಿ,ಮಿಡ್ಲ್ ಹಾಗೂ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಅಂಕಗಳು ನೋ ಚೈಲ್ಡ್ ಲೆಫ್ಟ್ ಬಿಹೈಂಡ್ ದಿ ಆಕ್ಟ್ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಅಂಕಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇವೆ.ಹವಾಯಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಮಿತಿಯು ಎಲ್ಲಾ ಅರ್ಹ ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಇಂತಹ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿ ಕೆಲವು ಬಿಡುವನ್ನು ಕೊಡಲು ಆರೋಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ,ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಹಾಗೂ ಮಿಚಿಗಾನ್ ಗಳಿಗೆ ಇದು ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲಾ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ 285 ಶಾಲೆಗಳ ಆಗಸ್ಟ್ 2005ರ ಫಲಿತಾಂಶವು ,185 (2/3) ರಷ್ಟು ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾಗಿರುವುದನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಗಣಿತ ಮತ್ತು ಓದುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಟ ಗರಿಮೆತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.[೪೭] ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೆ 2005ರಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಕಾಯಿದೆಗಳುಹಿರಿಯ ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಆಂಕಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ (20.9 ಜೊತೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಲ್ಲಿ 21.9)ಅಲ್ಪವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.[೪೮] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಯು ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗದಲ್ಲೂ ಗಣಿತ ಶಾಸ್ತ್ರವೊಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅಲ್ಪ ಮೊತ್ತದ ಅಂಕ ಪಡೆದಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲೆ ಮೀರಿದ ಹಿರಿಯ ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕಾಯ್ದು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ SAT ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಸಮ್ಮತಿಸಿಸಿರುವರು.

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಇನ್ನಿತರ ಶಾಲೆಗಳು

ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹವಾಯಿಯ ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎರಡನೆ ದರ್ಜೆಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ್ಯವಾದ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಲಿಯುವರು. ಇದು ನಾಲ್ಕು ದೊಡ್ಡದಾದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ; ಅವುಗಳನ್ನು ಐಯೋಲಾನಿ ಶಾಲೆ, ಕಮೆಹಮೆಹ ಶಾಲೆಗಳು, ಮಿಡ್-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ಹಾಗೂ ಪುನಾಹೊ‌ಉ ಶಾಲೆ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okina ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಬೌಧ್ಧರ ಅಕಾಡಮಿಯವರು 2003ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಬೌಧ್ಧರ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಶಾಲೆ, ಹಾಗೂ ಪ್ರಥಮ ಬೌಧ್ಧರ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಶಾಲೆಗಳು ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅನುದಾನಿತ ಶಾಲೆಯಾದ ಕಾನು ಒ ಕಾ ಐನಾ ನ್ಯೂ ಸೆಂಚೂರಿ ಚಾರ್ಟರ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ಸ್ಥಳೀಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಶಾಲೆಯಾಗಿದೆ. ಅವರ ಜೆಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಹಾಗೂ ಅನುದಾನಿತ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಆರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ನಿಯಮಿತವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳು ಎಲ್ಲಾತರಹದ ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೇ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಮೆಹಮೆಹ ಶಾಲೆಗಳೊಂದೇ ಶಾಲೆ ಮಾತ್ರ ಮನೆತನದಿಂದ ಬಂದವರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶದ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಶಾಲೆ ಎನಿಸಿದೆ, ಇದರ ಇಸ್ಟೇಟ್‌ ಒಂಬತ್ತು ಬಿಲಿಯನ್ ಯುಎಸ್‌ ಡಾಲರ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 2005ರಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಲಿಯನ್ನರ ಮಕ್ಕಳು 8.4%ನಷ್ಟು ಇದ್ದು, ಕಮೆಹಮೆಹದಲ್ಲಿ 5,398 ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.[೪೯]

ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ: List of elementary schools in Hawaii, List of middle schools in Hawaii, ಮತ್ತು List of high schools in Hawaii

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು

ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆ ಪದವೀಧರರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೇ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಮೈನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅಥವ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಗಳನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಉಳಿದವರು ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ಉನ್ನತ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಾರೆ.ಹವಾಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ವು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಅದು, ಮನೋವದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ; ಎರಡು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗಳಾದ ಹಿಲೋ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಓಹಾಯು; ಮತ್ತು ಏಳು ಸಮುದಾಯ ಕಾಲೇಜುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okina ಬ್ರಿಗ್ಯಾಮ್‌ನ ಯುವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ-ಹವಾಯ್, ಹೊನೊಲುಲುವಿನ ಚಾಮಿನಾಡೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ,ಹವಾಯಿ ಫೆಸಿಫಿಕ್ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು, ಖಾಸಗಿ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಹೊನೊಲುಲುವಿನ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಡಿಯೋಸೆಸೆಯು,ಸಂತ ಸ್ಟೀಫನ್ ಡಿಯೋಸೆಸ್ಯಾನ್ ಕೇಂದ್ರದ ಒಂದು ವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ.

ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ: List of colleges and universities in Hawaii

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ

ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ: United States presidential election in Hawaii, 2004, Politics of Hawaii, ಮತ್ತು Political party strength in Hawaii
ಹವಾಯಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಹವಾಯಿಯನ್ ಇತಿಹಾಸದ ಆದಿಪತ್ಯ ಯುಗದಿಂದ ರೂಪಾಂತರಗಳಿರುವ ಒಕ್ಕೂಟ ಸರ್ಕಾರ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ನಂತರ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹವಾಯಿ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಕ್ರೋಡಿಕರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಮೂರು ಅಂಗಗಳಿವೆ: ಕಾರ್ಯಾಂಗ, ಶಾಸಕಾಂಗ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ. ಇಬ್ಬರೂ ಒಂದೇ ಟಿಕೆಟ್ ಪಡೆದು ಚುನಾಯಿತರಾದ, ಹವಾಲಿಯ ಲೆಫ್‌ಟಿನೆಂಟ್ ಗೌವರ್ನರ್‌ಗಳು, ಹವಾಲಿಯ ಗೌವರ್ನರ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಾಹಕ ಶಾಖೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ನೆರವಾಗುವರು. ರಾಜ್ಯಗಲದ ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿ ಗೌವರ್ನರ್ ಮಾತ್ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಯ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಸ್ಥಳದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸ ಮಾಡುವರು, ಉಳಿದವರೆಲ್ಲಾ ಗೌವರ್ನರ್‌ಗಳಿಂದ ನೇಮಿಸಲ್ಪಡುವರು. ರಾಜ್ಯದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳ ಕೆಲಸವನ್ನು ಲೆಫ್‌ಟಿನೆಂಟ್ ಗೌವರ್ನರ್‌ಗಳು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವರು. ರಾಜ್ಯದ ಜ್ಯೂಪಿಟರ್ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಛೇರಿಯಿಂದಲೇ ಗೌವರ್ನರ್ ಹಾಗೂ ಲೆಫ್‌ಟಿನೆಂಟ್ ಗೌವರ್ನರ್‌ಗಳು ಇಪ್ಪತ್ತು ಏಜೆನ್ಸಿ ಮತ್ತು ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟುಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವರು. ಹವಾಯಿ ರಾಜ್ಯದ ಶಾಸನ ಸಭೆಯು,ಶಾಸನ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಹವಾಯಿಯ ಆಧುನಿಕ ಶಾಸನ ಸಭೆಯ ಇಪ್ಪತೈದು ಮಂದಿಯ ಸದಸ್ಯರನ್ನು, ಆಧುನಿಕ ಶಾಸನ ಸಭೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ನಡೆಸುವರು ಹಾಗೂ ಐವತ್ತೊಂದು ಮಂದಿಯ ಸದಸ್ಯರ ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಗೆ ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರು ನಡೆಸಿಕೊಡುವರು. ಅವರು ರಾಜ್ಯದ ಜ್ಯೂಪಿಟರ್ ದೇವಾಲಯದ ಮೂಲಕವು ಸಹ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜ್ಯದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನ್ಯಾಯಾಲಯವೆನಿಸಿದ, ಹವಾಯಿ ರಾಜ್ಯದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಲಯದಿಂದ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಶಾಖೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಹಾಗೂ ಇದು [[ಆಲಿ ಐಯೊಲಾನಿ ಹಾಲೆ|ಆಲಿಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okina ಐಯೊಲಾನಿ ಹಾಲೆ]]ಅನ್ನು ತನ್ನ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ.ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okina ಹವಾಯಿ ರಾಜ್ಯದ ನ್ಯಾಯಾಧಿಪತಿಗಳು ಕೆಳವರ್ಗದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ಸರ್ಕಾರದ ಕೊರತೆಗಳು ಹವಾಯಿಗೆ ಅಪೂರ್ವವೆನಿಸಿದೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಘೀಕರಿಸುವ ನಗರಗಳೇ ಇಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಾ. ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಕೌಂಟಿಯ ಆಡಳಿತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ. ಓಹಾಯುನ ಸಂಪೂರ್ಣ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಹೊನೊಲುಲು ದೇಶವು ಆಡಳಿತದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ದೇಶದ ಶಾಸಕ ಮಂಡಲಿಯವರು , ಮೇಯರ್ ಆಫ್ ಹವಾಲಿ, ಮೇಯರ್ ಆಫ್ ಹೊನೊಲುಲು, ಮೇಯರ್ ಆಫ್ ಕಾಯುಅ, ಹಾಗೂ ಮೇಯರ್ ಆಫ್ ಮೌಇ, ಪಂಗಡವಲ್ಲದ ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಚುನಾಯಿಸುವರು.

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಸಂಯುಕ್ತ ಸರ್ಕಾರ

ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ನಾಲ್ಕು ಸದ್ಯಸರ ನಿಯೋಗವು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವರು. ಅವರೆಲ್ಲಾ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಆಧುನಿಕ ಶಾಸನ ಸಭೆಯ ಹಿರಿಯ ಮತ್ತು ಕಿರಿಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಹಾಗೂ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯ ಜಿಲ್ಲಾಮಟ್ಟದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು. ಅಲೋಹ ಟವರ್ ಹಾಗೂ ಹೊನೊಲುಲು ಬಂದರುಗಳ ಹತ್ತಿರ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಕೊಹಿಯೋ ಸಂಯುಕ್ತ ಸರ್ಕಾರದ ಕಟ್ಟಡದಮೂಲಕ ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಲ್ಲಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ತನಿಖೆಯ ಕಛೇರಿ,ಆಂತರಿಕ ರೆವಿನ್ಯೂ ಸರ್ವೀಸ್ ಹಾಗೂ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಸರ್ವೀಸ್ಕೂಡ ಸೇರಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಹವಾಯಿಯ ಜಿಲ್ಲಾ ವಕೀಲರುಗಳಿಗೆ, ಪ್ರಮುಖ ಇಲಾಖೆಯ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕಾರಿಯ ಪೋಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಹವಾಯಿ ಜಿಲ್ಲೆಯೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಕಟ್ಟಡದ ಸ್ಥಳ ಹಾಗೂ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಛೇರಿಗಳಿವೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸರ್ಕಾರದ ಇಲಾಖೆಗಳನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್‌ರಿಂದ ಹಾಗೂ ಇತರ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳಿಂದ ನೇಮಕಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದು.

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕಾರಣ

ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದ ಚುನಾವಣೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು
ವರ್ಷ ಗಣತಂತ್ರವಾದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ
2008 26.58% 120,446 71.85% 325,588
2004 45.26% 194,191 54.01% 231,708
2000 37.46% 137,845 55.79% 205,286
1996 31.64% 113,943 56.93% 205,012
1992 36.70% 136,822 48.09% 179,310
1988 44.75% 158,625 54.27% 192,364
1984 55.10% 185,050 43.82% 147,154
1980 42.90% 130,112 44.80% 135,879
1976 48.06% 140,003 50.59% 147,375
1972 62.48% 168,865 37.52% 101,409
1968 38.70% 91,425 59.83% 141,324
1964 21.24% 44,022 78.76% 163,249
1960 49.97% 92,295 50.03% 92,410

ಹವಾಯಿ ಜನತೆಯು ಕಳೆದ ಹನ್ನೆರಡು ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಬಾರಿ ಡೆಮಾಕ್ರಟ್ಸ್‌‍ಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಅಪವಾದವಾದ ಚುನಾವಣೆಗಳೆಂದರೆ 1972 ಮತ್ತು 1984 2004ರಲ್ಲಿ, ಜಾನ್‌ ಕೆರ್ರಿ 9 ರಾಜ್ಯ ಚುನಾಯಿತ ಮತಗಳಲ್ಲಿ 4 ಮತಗಳನ್ನು 54% ಅಂಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಳಿಸಿದ್ದರು. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಕೌಂಟಿಗಳವರೂ ಉತ್ತೇಜಿಸಿದರು. ಸೆನೆಟ್ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯ ಹಿರಾಮ್ ಫಾಂಗ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ಹವೇಲಿಯ ತಮ್ಮ ಅಚ್ಚು ಮೆಚ್ಚಿನ ಮಗನಾಗಿದ್ದನು, ಇದನ್ನು ನೋಡಿ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಓರೆಗೊನ್‌ನಿಂದ1972ರಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಸ್ಟಿ ಮಿಂಕ್ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಮೇರಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದ ಚುನಾವಣೆಗೆ ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಬಂದರು. 2008 ನವೆಂಬರ್ 4 ರಲ್ಲಿ ಹೊನೊಲುಲು ನಿವಾಸಿ ಬಾರಾಕ್ ಓಬಮಾಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಚುನಾಯಿತರಾಗಿ, ಇಲ್ಲಿನೊಯಿಸ್‌ನಿಂದಲೇ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಸೆನೆಟ್ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಫೆಬ್ರುವರಿ 2008 19 ರಂದು ಓಬಾಮರವರು ಹವಾಲಿಯನ್ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಕ್ಯಾಕುಸ್ ಆಗಿ ಶೇಕಡ 76% ರಷ್ಟು ಬಹುಮತಗಳಿಂದ ವಿಜಯಿಯಾದರು. ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಹೆಸರು ನೂಚಿಸಿ ಹುಡುಕಿರುವ ಹವಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಮೂರನೆಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಹಾಗೂ ಹವಾಯಿಯಿಂದ ಚುನಾಯಿತಗೊಂಡ ಅಮೇರಿಕದ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷ.

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ: Hawaii Department of Transportation

ಒಂದು ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪ್ರತಿ ಮುಖ್ಯ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಕೇವಲ ಓಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaಅಹು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಿರಿದಾದ ಸೊಟ್ಟ ಸೊಟ್ಟಾಗಿರುವ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕಿಕ್ಕಿರಿದ ರಸ್ತೆಗಳ ಕಾರಣ ಸಂಚಾರವು ನಿಧಾನವಾಗುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಪ್ರತಿ ಮುಖ್ಯ ದ್ವೀಪವೂ ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗ ಮತ್ತು ಅಂತರ-ದ್ವೀಪ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಮಾನ ಯಾನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹವಾಯಿನ್ ವಿಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಮೊಕುಲೆಲ್ ವಿಮಾನಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಮತ್ತು ಗೋ! ಹೊನಲೂಲು, Līhuಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinae, ಕಾಹುಲೈ, ಕೊನಾ, ಮತ್ತು ಹಿಲೊಗಳ ದೊಡ್ಡ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ನಡುವೆ ಜೆಟ್‌ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗೆ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಏರ್ ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ವಿಂಗ್ಸ್ ಸಣ್ಣ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾವೆ. ಈ ವಿಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕೂಡ ದ್ವೀಪಗಳ ನಡುವೆ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನು ಸರಂಜಾಮು ಸಾಗಿಸುವ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಹ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. Norwegian ಕ್ರೂಸ್ ಲೈನ್ಸ್ ದ್ವೀಪಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ವಿಹಾರ ನೌಕಾಯಾನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಹವಾಯಿ ಸೂಪರ್‌ಫೆರ್ರಿ Oಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Okinaಅಹು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಗಳ ನಡುವೆ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಏರ್ಪಾಡುಮಾಡಿದೆ. ಈ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ತರ ಪ್ರಭಾವದ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಕಾನೂನು ವಿವಾದಾಂಶಗಳು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಮುಂದೂಡಿದೆ. ಮಾಯಿಗೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಮಾರ್ಚ್ 2009ರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು/ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು.[೫೦]

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ

ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Hawaii portal

ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನಗಳು: Outline of Hawaii ಮತ್ತು Index of Hawaii-related articles


[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಆಕರಗಳು

  1. ↑ Local usage generally reserves Hawaiian as an ethnonym referring to Native Hawaiians. Hawaii resident or islander is the preferred form to refer to state residents. The Associated Press Stylebook, 42nd ed. (2007), also prescribes this usage under its entry for Hawaii (p. 112).
  2. ↑ Annual Estimates of the Resident Population for the United States, Regions, States, and Puerto Rico: April 1, 2000 to July 1, 2008. United States Census Bureau. ಮರುಕಳಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ 2009-02-06.
  3. ↑ ೩.೦ ೩.೧ Elevations and Distances in the United States. U.S Geological Survey (April 29, 2005). ಮರುಕಳಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ November 3, 2006.
  4. ↑ ಪೊಲೆಕ್ಸ್— ಎ ರಿಕನ್ಸ್‌ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ದ ಪ್ರೊಟೊ-ಪೊಲಿನೇಷಿಯಾನ್ ಲೆಕ್ಷಿಕನ್, ಬಿಗ್ಸ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್, 1994. ನಕ್ಷತ್ರ ಚಿಹ್ನೆಯು ಮೊದಲು ಬರುವ ಪದವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು ಪುನರ್‌ ರಚನೆಗೊಂಡ ಪದದ ರೂಪ.
  5. ↑ What constitutes the United States, what are the official definitions?. United States Geological Survey. ಮರುಕಳಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ 2007-07-03.
  6. ↑ Unke, Beata (2001). Height of the Tallest Mountain on Earth. The Physics Factbook.
  7. ↑ Rubin, Ken. General Information about Hawaiian Shield Volcanoes. ಮರುಕಳಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ December 2009.
  8. ↑ Youngest lava flows on East Maui probably older than A.D. 1790. United States Geological Survey (September 9, 1999). ಮರುಕಳಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ 1999-10-04.
  9. ↑ ಲಿವಿಂಗ್ ಆನ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟಿವ್ ವೊಲ್ಕೊನೊಯಿಸ್—ದ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಫ್ ದ ಹವಾಯಿ, ಯು.ಎಸ್. ಜಿಯೊಲಾಜಿಕಲ್ ಸರ್ವೇ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ ಶೀಟ್ 074-97.
  10. ↑ ಹ್ಯೂಮನ್ ಫೂಟ್‌ಪ್ರಿಂಟ್ಸ್ ಇನ್ ರಿಲೇಷನ್ ಟು ದ 1790 ಎರಪ್ಷನ್ ಆಫ್ ಕಿಲೊ‌ಉಯಾ, ಸ್ವಾನ್ಸನ್, ಡಿ. ಎ.; Rausch,ಜೆ., ಅಮೇರಿಕನ್ ಜಿಯೊಫಿಸಿಕಲ್ ಯೂನಿಯನ್.
  11. ↑ Pacific Tsunami Warning Center (2009-11-12). Tsunami Safety & Preparedness in Hawai`i. ಮರುಕಳಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ 2009-11-12.
  12. ↑ Joshua Reichert and Theodore Roosevelt IV. Treasure Islands. ಮರುಕಳಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ June 15, 2006.
  13. ↑ ಹವಾಯಿಯ ವಾಯುಗುಣ.
  14. ↑ ಹವಾಯಿಯ ವಾತಾವರಣ|ಹವಾಯಿ ವಾತಾವರಣದ ಮುನ್ಸೂಚನೆ|ಹವಾಯಿ ವಾಯುಗುಣ.
  15. ↑ ಯುಎಸ್ ಕೋಡ್ : ಟೈಟಲ್ 20,7512. ಫೈಂಡಿಂಗ್ಸ್.
  16. ↑ ಹವಾಯಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ.
  17. ↑ (1989) The Evolution of the Polynesian Chiefdoms. Cambridge University Press, 77–79.
  18. ↑ ೧೮.೦ ೧೮.೧ ಕೈಕೆನ್‌ಡಲ್, "ದ ಹವಾಯಿಯನ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ವಾಲ್ಯೂಂ I: ಫೌಂಡೇಷನ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮೇಷನ್", ಪಿ18 "ಕೂಕ್‌ನ ತಂತ್ರವೂ ರಾಜನನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕದ್ದ ಹಡಗನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವವರೆಗೂ ಅವನ್ನನ್ನು ಅಲ್ಲೇ ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿತ್ತು-ಆ ತಂತ್ರವು ದಕ್ಷಿಣ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಾದೃಶ್ಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತು".
  19. ↑ ೧೯.೦ ೧೯.೧ ಹವಾಯಿ (ರಾಜ್ಯ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್). ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನ್ನಿಕ ಆನ್‍ಲೈನ್.
  20. ↑ ಮೈಗ್ರೇಷನ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಡೀಸಿಸ್. ಡಿಜಿಟಲ್ ಇತಿಹಾಸ
  21. ↑ U.S. Navy History site.
  22. ↑ ೨೨.೦ ೨೨.೧ Russ, William Adam (1992). The Hawaiian Revolution (1893-94). Associated University Presses.
  23. ↑ ಕೈಕೆಂಡಲ್,ಆರ್.ಎಸ್. (1967) ದ ಹವಾಯಿಯನ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ, 1874-1893. ಹೊನೊಲುಲು: ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಹವಾಯಿ ಪ್ರೆಸ್. p. 648.
  24. ↑ Kinzer, Stephen (2006). Overthrow: America's Century of Regime Change From Hawaii to Iraq. Times Books.
  25. ↑ Limbaugh repeated false claim that U.S. was "strictly neutral" in overthrow of Hawaiian queen. Media Matters.
  26. ↑ ೨೬.೦ ೨೬.೧ ಬ್ರುಸಿ ಫೈನ್‌ರ ಹವಾಯಿ ಡಿವೈಡೆಡ್ ಎಗೈನೆಸ್ಟ್ ಈಟ್‌ಸೆಲ್ಫ್ ಕ್ಯಾನ್‌ನಾಟ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್ ಬ್ರುಸಿ ಫೈನ್‌ನಿಂದ.
  27. ↑ 1897 ಹವಾಯಿ ಅನ್ನೆಕ್ಷೇಷನ್ ಟ್ರೀಟಿ.
  28. ↑ ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಡಿಫರ್ಸ್ ಫ್ರಂ ಇಕ್ವಾಲ್ ರೈಟ್ಸ್.
  29. ↑ ಸಪೊರ್ಟ್ ಫಾರ್ ದ ಹವಾಯಿಯನ್ ಸಾವರ್‌ನಿಟಿ ಎಲೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್.
  30. ↑ ಹವಾಯಿ ರಿಪೊರ್ಟರ್: ಹವಾಯಿ ರಿಪೊರ್ಟರ್.
  31. ↑ Population and Population Centers by State - 2000. United States Census Bureau. ಮರುಕಳಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ 2008-12-04.
  32. ↑ ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿ ಕ್ವಿಕ್‌ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್.
  33. ↑ ಹವಾಯಿ ಕ್ವಿಕ್‌ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್.
  34. ↑ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಟಾಪ್ 12 ರಾಜ್ಯಗಳು.
  35. ↑ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಜನನದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಜೀವ ನಿರೀಕ್ಷೆ.
  36. ↑ ೩೬.೦ ೩೬.೧ ೩೬.೨ ೩೬.೩ ೩೬.೪ ೩೬.೫ http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-context=adp&-qr_name=ACS_2008_1YR_G00_DP5&-ds_name=ACS_2008_1YR_G00_&-tree_id=308&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=04000US15&-format=&-_lang=en
  37. ↑ ೩೭.೦ ೩೭.೧ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್ ಮ್ಯಾಪ್ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್.
  38. ↑ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಹವಾಯಿ ಡೇಟಾ ಬುಕ್ 2000, ಸೆಕ್ಷನ್ 1 ಪಾಪುಲೇಷನ್, ಟೇಬಲ್ 1.47.
  39. ↑ ಗ್ಲೆಮ್ಮರಿ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್r.
  40. ↑ ಹೊನೊಲುಲು ಅಡ್ವರ್ಟೈಸರ್.
  41. ↑ ಗಾಲ್‌ಅಪ್ ಪೊಲ್ ಡೈಲಿ ಟ್ರಾಕಿಂಗ್.
  42. ↑ http://the.honoluluadvertiser.com/current/il/merriemonarch05
  43. ↑ http://www.honoluluadvertiser.com/apps/pbcs.dll/article?AID=2009902200326
  44. ↑ http://www.hnlnow.com/events/index.php?com=detail&eID=10075&year=2008&month=5
  45. ↑ http://archives.starbulletin.com/2001/05/29/features/index.html
  46. ↑ "Hawaii Health Care Is Called a Model for U.S.". New York Times (1993-05-19).
  47. ↑ ಟು-ಥರ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಹವಾಯಿ ಸ್ಕೂಲ್ಸ್ ಡು ನಾಟ್ ಮೀಟ್ ರಿಕ್ವೈರ್ಮೆಂಟ್ಸ್ - ಎಜ್ಯುಕೇಷನ್ ನ್ಯೂಸ್ ಸ್ಟೋರಿ - ಕೆಐಟಿವಿ ಹೊನೊಲುಲು
  48. ↑ ಹೊನೊಲುಲು ಅಡ್ವರ್ಟೈಸರ್, ಆಗಸ್ಟ್ 17, 2005, p. ಬಿ1
  49. ↑ Ishibasha, Koren (November 2005). Official Enrollment. ಮರುಕಳಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ December 2009.
  50. ↑ "Aloha, Superferry Alakai leaves Hawaii to find job", March 29, 2009. 

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ

  • ಹವಾಯಿ ರಾಜ್ಯದ ಸಂವಿಧಾನ XVನೇ ವಿಧಿ.
  • ಬುಶ್‌ನೆಲ್,ಒ.ಎ. 1993. ದ ಗಿಫ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಸಿವಿಲೈಜೇಷನ್: ಜೆರ್ಮ್ಸ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಜೆನೊಸೈಡ್ ಇನ್ ಹವಾಯಿ . ISBN 0-7910-6772-6 ಹೊನೊಲುಲು: ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಹವಾಯಿ ಪ್ರೆಸ್‌.
  • ಕಿನ್‌ಜೆರ್, ಸ್ಟೀಫನ್ 2007, ಓವರ್‌ಥ್ರೊ: ಅಮೇರಿಕಾ’ಸ್ ಸೆಂಚ್ಯುರಿ ಆಫ್ ರೆಜಿಮ್ ಚೇಂಜ್ ಫ್ರಂ ಹವಾಯಿ ಟು ಇರಾಕ್ . ISBN 0-7910-6772-6 ಟೈಮ್ಸ್ ಬುಕ್ಸ್
  • Lyovin, Anatole V. (1997). An Introduction to the Languages of the World. New York: Oxford University Press, Inc.
  • Pukui, Mary Kawena; Samuel H. Elbert (1986). Hawaiian Dictionary. Honolulu: University of Hawaii Press.
  • ಸ್ಕ್ಯಾಮೆಲ್, ವೈನೆಲ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇ.ಸ್ಕ್ಯಾಮೆಲ್ . "ದ 1897 ಪೆಟಿಷನ್ ಎಗೈನೆಸ್ಟ್ ದ ಅನ್ನೆಕ್ಷೇಷನ್ ಆಫ್ ಹವಾಯಿ." ಸೊಷಿಯಲ್ ಎಜ್ಯುಕೇಷನ್ 63, 7 (ನವೆಂಬರ್/ಡಿಸೆಂಬರ್ 1999): 402-408.
  • ಸ್ಟೋಕ್ಸ್, ಜಾನ್ ಎಫ್.ಜಿ. 1932. "ಸ್ಪ್ಯಾನಿಯಾರ್ಡ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ದ ಸ್ವೀಟ್ ಪೊಟಾಟೊ ಇನ್ ಹವಾಯಿ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಹವಾಯಿಯನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್." ಅಮೇರಿಕನ್ ಆಂಥ್ರೊಪೊಲಾಜಿಸ್ಟ್, ಹೊಸ ಸರಣಿಗಳು, ಸಂ, 34, ನಂ, 4, pp. 594–600.

[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು

ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Wikinewshas

Find more about ಹವಾಯಿ on Wikipedia's sister projects:

Search Wiktionary Definitions from Wiktionary
Search Wikibooks Textbooks from Wikibooks
Search Wikiquote Quotations from Wikiquote
Search Wikisource Source texts from Wikisource
Search Commons Images and media from Commons
Search Wikinews News stories from Wikinews
Search Wikiversity Learning resources from Wikiversity

ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Hawaii ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:United States ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Hawaii history ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Polynesia ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Countries and territories of Oceania ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Austronesian-speaking

ಪೂರ್ವಾಧಿಕಾರಿ:
Alaska		 List of U.S. states by date of statehood
Admitted on August 21, 1959 (50th)

ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:S-non

ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:United States topics

"http://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=ಹವಾಯಿ&oldid=266503" ಇಂದ ಪಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಉಪಕರಣಗಳು
ನಾಮವರ್ಗಗಳು

ಹಲವು
ಕ್ರಿಯೆಗಳು
ಸಂಚರಣೆ
ಉಪಕರಣ
ಇತರ ಭಾಷೆಗಳು