ಕೇದಾರನಾಥ

ಕೇದಾರನಾಥ ದೇವಾಲಯ
ಕೇದಾರನಾಥ ದೇವಾಲಯ
	;
ಹೆಸರು:	ಕೇದಾರನಾಥ ದೇವಾಲಯ
ಪ್ರಮುಖ ದೇವತೆ:	ಶಿವ
ಸ್ಥಳ:	ಕೇದಾರನಾಥ

ಕೇದಾರನಾಥವು ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ಪವಿತ್ರ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಶಿವನ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಹಿಮಾಲಯದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ರುದ್ರಪ್ರಯಾಗ (ಉತ್ತರಾಖಂಡ) ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಂದಾಕಿನಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಸುಮಾರು 3583 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳದ ತೀವ್ರ ಶೀತದಿಂದಾಗಿ, ದೇವಾಲಯವು ಏಪ್ರಿಲ್ (ಅಕ್ಷಯ ತೃತೀಯ) ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್ (ಕಾರ್ತಿಕ ಪೂರ್ಣಿಮಾ, ಶರತ್ಕಾಲದ ಹುಣ್ಣಿಮೆ) ತಿಂಗಳುಗಳ ನಡುವೆ ಭಕ್ತರಿಗೆ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ, ದೇವಾಲಯದ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು (ದೇವತೆ) ಮುಂದಿನ ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಪೂಜಿಸಲು ಉಖಿಮಠಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಂದಿರದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ

ಕೇದಾರನಾಥದಲ್ಲಿರುವ ಮೂಲ ದೇವಾಲಯವು ಸುಂದರವಾದ ಕಲ್ಲಿನ ಶಿಲ್ಪವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ವೀರಶೈವ ಗುರು ಲಿಂಗ ಜಂಗಮರು ಸುಮಾರು 5000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಶಿವನ ಹನ್ನೆರಡು ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಚತುರ್ಧಾಮ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಕೇದಾರನಾಥ ಯಾತ್ರೆಯು 'ಗೌರಿ ಕುಂಡ' ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್ (ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ರಾಜಧಾನಿ) ನಿಂದ 247 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಸಮತಟ್ಟಾದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿರುವ ಇಲ್ಲಿಂದ, ಸುಮಾರು 16 ಕಿ.ಮೀ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಡೋಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬೇಕು. ದೇವಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ, ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು, ಕೃಷ್ಣ, ನಂದಿ ಮತ್ತು ವೀರಭದ್ರನ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು 12 ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ. ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಂದಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಗೂನು ಇಲ್ಲಿದ್ದು, ಶಿವಲಿಂಗವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಇತರ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಇಲ್ಲಿರುವ ಶಿವಲಿಂಗವು ಪಿರಮಿಡ್ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಪಂಚ ಕೇದಾರ ದೇವಾಲಯಗಳ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ

ಕೇದಾರನಾಥವು ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇದು ಹರಿದ್ವಾರದಿಂದ 250 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಪರ್ವತಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೌರವರನ್ನು ಕೊಂದ ನಂತರ, ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ಪಾಪಗಳಿಗಾಗಿ ದೇವರ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯಲು ವಾರಣಾಸಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಶಿವ ಗುಪ್ತನು ಕಾಶಿಗೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಕೇದಾರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ ಅವನನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದ ಪಾಂಡವರು ಸಹ ಕೇದಾರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಶಿವನು ಎತ್ತಿನ ರೂಪವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅವನನ್ನು ನೋಡದಂತೆ ಮೇಯುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡ ಭೀಮನು ಶಿವನನ್ನು ನೋಡುವ ಬಯಕೆಯಿಂದ ಎರಡು ಪರ್ವತಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದೊಂದು ಪಾದದಂತೆ ಹಸುಗಳ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲಾ ದನಗಳು ಅವನ ಪಾದಗಳ ಕೆಳಗೆ ಓಡಿಹೋಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ಎತ್ತು ಮಾತ್ರ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ನೋಡಿದ ಭೀಮನಿಗೆ ಇದು ಶಂಕರ ಎಂದು ಖಚಿತವಾಗಿ ತಿಳಿದು ಅದನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಎತ್ತು ಅದನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬೀಳಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವನು ಎತ್ತಿನ ಗೂನು ಮಾತ್ರ ಹಿಡಿದು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತುತ್ತಾನೆ. ಗೂಳಿಯ ಸೊಂಡಿಲು ಮಾತ್ರ ಕೇದಾರನಾಥದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ತಲೆ ರುದ್ರನಾಥದಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯಭಾಗ ಮಹೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ, ತೋಳುಗಳು ತುಂಗನಾಥದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ದೇಹದ ಉಳಿದ ಭಾಗವು ನೇಪಾಳದ ಪಶುಪತಿನಾಥ ಮತ್ತು ಕರೈಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಅವರಿಂದ ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ಶಿವನು ಅವರನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಪೂಜೆ

ಇಲ್ಲಿ ಗುಹಾಂತರ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಶಿವನಿಗೆ ನಿತ್ಯ ಗಂಧದ ಅಲಂಕಾರ. ಹಾಗೂ ಪೂಜೆಗೆ ಬ್ರಹ್ಮ ಕಮಲ ಹೂ ಬೇಕೇ ಬೇಕು.

ಕೇದಾರ ಮಳೆಗಾಲದ ಉತ್ಪಾತಕ್ಕೆ 5ವರ್ಷ ಮುಂಚೆ-ಸಾಗರದ ಗಿರಿಜಮ್ಮ,ಮತ್ತು ಚಿಪ್ಪಳಿ ಅಮೃತವಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ.

ನೋಡಿ

ಕೇದಾರನಾಥ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪ

ವಿಷಯಾಧಾರ

ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಅಂತರಜಾಲ ಪುಟ Archived 2008-06-10 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ..

ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ