ವಿಧಾನಸೌಧ

ವಿಧಾನ ಸೌಧ
ವಿಧಾನ ಸೌಧ
ವಿಧಾನ ಸೌಧ
	ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಧಾನ ಸಭೆ ನಡೆಯುವ ಕಟ್ಟಡ
	class=notpageimage\| Location of Vidhana Soudha in Bangalore 32
ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ
ಮಾದರಿ	Legislative building
ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರ ಶೈಲಿ	Neo-Dravidian
ಸ್ಥಳ	ಬೆಂಗಳೂರು,ಕರ್ನಾಟಕ
ದೇಶ	ಭಾರತ
ನಿರ್ದೇಶಾಂಕ	12°58′47″N 77°35′26″E / 12.979693°N 77.590658°E
ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಾರಂಭ	1952
ಮುಕ್ತಾಯ	1956
ಬೆಲೆ	₹14.8 ದಶಲಕ್ಷ (ಯುಎಸ್$೩,೨೮,೫೬೦)
ಎತ್ತರ	150 feet (46 m)
ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿವರಗಳು
Floor count	4 + 1 basement
ನೆಲದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ	505,505 square feet (46,963.0 m2)
ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ
Owner	ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರ
Main contractor	KPWD
ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ	ಬಿ.ಆರ್.ಮಾಣಿಕ್ಯಮ್
Other information
Seating capacity	೩೦೦ ಸದಸ್ಯರು

ವಿಧಾನಸೌಧವು ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಧಾನ ಮಂಡಲದ ಸಭೆ ನಡೆಯುವ ಕಟ್ಟಡ ^[೧].ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣವು ಮಾಜಿಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಕೆಂಗಲ್ ಹನುಮಂತಯ್ಯನವರ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ವಿಧಾನಸೌಧಕ್ಕೆ 1951 ಜುಲೈ 13ರಂದು ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಜವಾಹರಲಾಲ್‌ ನೆಹರು ಶಂಕುಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದರು. ೧೯೫೨ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಾದವು. ೫೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸಗಾರರು ಈ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ರಾಜ್ಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯಾಗಿದ್ದ ಮಾಣಿಕ್ಯಂ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣದ ಉಸ್ತುವಾರಿ ನೋಡಿಕೊಂಡರು. ಇದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವು ಮೈಸೂರು ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.^[೨]. ಈ ಕಟ್ಟಡದ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಡೋ ಸಾರ್ಸೆನಿಕ್ ಮತ್ತು ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯ ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳು ಆಡಕವಾಗಿದೆ.^[೩] ಕರ್ನಾಟಕದ ಗೆಜೆಟ್‌ ಪ್ರಕಾರ ಅಂದು ವಿಧಾನಸೌಧ ಕಟ್ಟಲು ತಗುಲಿದ ವೆಚ್ಚ ₹ 1.75ಕೋಟಿ.

ಇತಿಹಾಸ

ಆರಂಭಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಹಿಂದಿನ ಮೈಸೂರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧ ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ನಾಲ್ಕನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತವು ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಅರಮನೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಕಚೇರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು.^[೪]

ಮೈಸೂರು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವು ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಎರಡು ಸದನಗಳಾದ ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಭೆ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ 1881 ಮತ್ತು 1907 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಎರಡೂ ಸದನಗಳ ಅಧಿವೇಶನಗಳು ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಟೌನ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಂಟಿ ಅಧಿವೇಶನಗಳು ಜರುಗುತಿದ್ದವು.

19 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಯುಕ್ತರಾದ ಸರ್ ಮಾರ್ಕ್ ಕಬ್ಬನ್ ಮತ್ತು ಲೆವಿನ್ ಬೆಂಥಮ್ ಬೌರಿಂಗ್ ಅವರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅರಮನೆಯು ಕಳಪೆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಅರಮನೆಯು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ಆಡಳಿತ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಇದು 1867 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಕಂದಾಯ ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಟ್ಟಾರ ಕಚೇರಿಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.^[೫]

ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಅಡಿಪಾಯ

ಆಗಸ್ಟ್ 15, 1947 ರಂದು ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ನಂತರ, ಬೆಂಗಳೂರು ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಯಿತು. ಎರಡು ಸದನಗಳು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಕಬ್ಬನ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರಿಟಿಷರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅಟ್ಟಾರ ಕಚೇರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡವು.^[೬]

ಕಟ್ಟಡದ ರಚನೆ

ಪೂರ್ವ, ಪಶ್ಚಿಮ, ಉತ್ತರ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಿದ್ದು ಎತ್ತರವಾದ ಕೆತ್ನೆಯುಳ್ಳ ಕಂಬಗಳು ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಮೆರುಗು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಸೆಳೆವ ಗೋಪುರಗಳೂ ಇವೆ.

ಮುಖ್ಯ ಗೋಪುರದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತಾರಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅಶೋಕಸ್ತಂಭವನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗೋಪುರಗಳು ಇಂಡೋ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್‌ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಕಟ್ಟಡದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸುವಂತೆ ನಾಲ್ಕೂ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಗೋಪುರನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಆಯಾತಾಕಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಕಟ್ಟಡದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಗಾಳಿ– ಬೆಳಕು ಇರುವಂತೆ ಗಮನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಹಜಾರ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿಯ ಆಕರ್ಷಣೆ.

ಬಾಲ್ಕನಿಗಳಿಗೆ ರಾಜಸ್ತಾನಿ ಶೈಲಿಯ ಮೆರುಗು ಇದೆ. ಬೆಟ್ಟಹಲಸೂರಿನಿಂದ ತರಿಸಲಾದ ಕಲ್ಲುಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣಗಳ ಲೇಪನವಿಲ್ಲದೆ ಮೂಲ ರೂಪವನ್ನೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಕಟ್ಟಡದ ಭವ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.

ವಿಧಾನಸೌಧದ ಬಾಗಿಲುಗಳು, ಕಿಟಕಿಗಳಿಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗಿರುವುದು ಹುಣಸೂರು ತೇಗ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆ, ನೀಡಲಾದ ಪಾಲಿಶ್‌ ಮೆರುಗು ಎಲ್ಲರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ.

ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವಾಲಯ ಹಾಗೂ ಶಾಸಕಾಂಗ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಕಡೆ ಇರುವುದು ಕಟ್ಟಡದ ವಿಶೇಷ. ಇಂಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬೇರೆ ಯಾವ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಸುಮಾರು 700 ಅಡಿ ಉದ್ದ ಹಾಗೂ 350 ಅಡಿ ಅಗಲ ಹೊಂದಿರುವ ವಿಧಾನಸೌಧದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ನಾಲ್ಕು ಮಹಡಿಗಳಿವೆ.

ಒಂದನೇ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಧಾನಸಭೆ ಹಾಗೂ ವಿಧಾನಪರಿಷತ್‌ ಸಭಾಂಗಣಗಳಿದ್ದು ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ. ದೊಡ್ಡದಾದ ಈ ಸಭಾಂಗಣದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದೂ ಕಂಬ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷ.

ಪ್ರತಿ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿಯೂ ನಲವತ್ತರಿಂದ ನಲವತ್ತೈದು ಕೊಠಡಿಗಳಿದ್ದು 3ನೇ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ ಹಾಲ್‌ ಹಾಗೂ ಕಾನ್‌ಫರೆನ್ಸ್‌ ಹಾಲ್‌ ಇದೆ.

ಇತರೆ ವಿವರಗಳು

ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ರಾಜಭವನ ಇದೆ. ಇಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಗು ಕಲ್ಲುಗಳ ಅದ್ಭುತ ಕಾಮಗಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ರಾಜ್ಯಸಚಿವಾಲಯವೂ ಆಗಿರುವ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವಿಧಾನ ಸೌಧವು ಭೇಟಿ ನೀಡಲೇ ಬೇಕಾದ ಒಂದು ಸ್ಥಳ. ಕಟ್ಟಡವು 46ಮಿ. ಎತ್ತರವಾಗಿದ್ದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.ಕಟ್ಟಡವು ದ್ರಾವಿಡಿಯನ್ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಶೈಲಿಯ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದ್ದು, ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ನಿರಾಸೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದಲೂ ಕೂಡ ಸರಳವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಜಾ ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಭಾನುವಾರ ಸಾಯಂಕಾಲದಂದು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪಗಳಿಂದ ಸಿಂಗರಿಸಲ್ಪಡುವದರಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸುಂದರವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಪ್ರತಿದಿನ ಸಾಯಂಕಾಲ 6 ರಿಂದ 8.30 ರ ವರೆಗೆ ದೀಪಗಳಿಂದ ಬೆಳಗುವದರಿಂದ, ನೀವು ಇದನ್ನು ನೋಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೇ ಬಾರದು.ಇದು ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಜಂಕ್ಷನನಿಂದ 9 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹಚ್ಚಹಸಿರಿನ ಕಬ್ಬನ್ ಪಾರ್ಕಿನ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ವಿಧಾನ ಸೌಧವು ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮಧುರತೆಯಿಂದ ದಿನ ಕಳೆಯಲು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ಇದೇ ಹೋಲಿಕೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು

ವಿಕಾಸ ಸೌಧ

ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ವಿಧಾನಸೌಧದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ವಿಕಾಸ ಸೌಧ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಅಂದಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಎಸ್.ಎಂ. ಕೃಷ್ಣ ಅವರಿಂದ ಕೆಲಸ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಫೆಬ್ರವರಿ 2005 ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡಿತು. ಇದು ಕೆಲವು ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.^[೭]^[೮]

ಸುವರ್ಣ ಸೌಧ

ಸುವರ್ಣ ವಿಧಾನಸೌಧ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11, 2012 ರಂದು ಅಂದಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಈ ಕಟ್ಟಡವು ವಿಧಾನಸೌಧಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಭೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.^[೯]

ಛಾಯಾಂಕಣ

ವಿಧಾನಸೌಧ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಅಂಟುಚೀಟಿ ಮತ್ತು ಅಂಚೆಚೀಟಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹದ ಚಿತ್ರಗಳು
ಬೆಂಗಳುರಿನ ಅರಮನೆ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 2ನೇ ವಿಶ್ವ ಆಯುರ್ವೇದ ಸಮ್ಮೆಳನದಲ್ಲಿ ವಿಧಾನ ಸೌಧದ ಸ್ಟಿಕ್ಕರ್.
ಅಂಚೆಚೀಟಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪಿಕ್ಟೋರಿಯಲ್ ರದ್ದತಿಯ ಚಿತ್ರ

ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ

ಅರವತ್ತು ವಸಂತಗಳು ಮುದ್ದಿಸಿದ ‘ವಿಧಾನಸೌಧ’;ಎನ್‌. ಜಗನ್ನಾಥ ಪ್ರಕಾಶ್‌;9 Oct, 2016:[[೧]]

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

↑ "Bangalore Tourist Attractions". Archived from the original on 2017-08-29. Retrieved 2014-02-08.
↑ A concise history of modern architecture in India. Orient Blackswan. 2002. pp. 40–41. ISBN 978-81-7824-017-6. {{cite book}}: |first= missing |last= (help)
↑ "Soudha: A tale of sweat and toil". Deccan Chronicle. 31 October 2010. Archived from the original on 5 ನವೆಂಬರ್ 2010. Retrieved 11 November 2010.
↑ Shekhar, Divya (2018-11-08). "How the majestic Tipu Sultan Palace was once the hub of administration and management activities". The Economic Times. ISSN 0013-0389. Retrieved 2026-01-14.
↑ Jayapal, Maya (2010). Bangalore Roots and Beyond (in English). Niyogi Books. pp. 124–125.{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
↑ "The people's palace". Deccan Herald (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Retrieved 2026-01-14.
↑ Nov 30, Bangalore Mirror Bureau / Updated:; 2017; Ist, 08:54. "13-yr-old Vikasa Soudha gets into 'heritage list'". Bangalore Mirror (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Retrieved 2026-01-14. {{cite web}}: |first= has generic name (help); |last2= has numeric name (help)CS1 maint: extra punctuation (link) CS1 maint: numeric names: authors list (link)
↑ Sripad, Ashwini M. (2020-02-15). "15 years on, netas still see Vikasa as the lesser Soudha, insist on Vidhana office". The New Indian Express (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Retrieved 2026-01-14.
↑ "A new chapter begins today". The Hindu (in Indian English). 2012-10-10. ISSN 0971-751X. Retrieved 2026-01-14.

ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು

Vidhana Soudha Archived 2009-06-18 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.
vidhanasoudha.com Archived 2014-02-21 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.
Additional Information about Vidhan Soudha Archived 2013-10-01 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.

[1] "Bangalore Tourist Attractions". Archived from the original on 2017-08-29. Retrieved 2014-02-08.

[2] A concise history of modern architecture in India. Orient Blackswan. 2002. pp. 40–41. ISBN 978-81-7824-017-6. {{cite book}}: |first= missing |last= (help)

[deccsoudha-3] "Soudha: A tale of sweat and toil". Deccan Chronicle. 31 October 2010. Archived from the original on 5 ನವೆಂಬರ್ 2010. Retrieved 11 November 2010.

[4] Shekhar, Divya (2018-11-08). "How the majestic Tipu Sultan Palace was once the hub of administration and management activities". The Economic Times. ISSN 0013-0389. Retrieved 2026-01-14.

[5] Jayapal, Maya (2010). Bangalore Roots and Beyond (in English). Niyogi Books. pp. 124–125.{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (link)

[6] "The people's palace". Deccan Herald (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Retrieved 2026-01-14.

[7] Nov 30, Bangalore Mirror Bureau / Updated:; 2017; Ist, 08:54. "13-yr-old Vikasa Soudha gets into 'heritage list'". Bangalore Mirror (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Retrieved 2026-01-14. {{cite web}}: |first= has generic name (help); |last2= has numeric name (help)CS1 maint: extra punctuation (link) CS1 maint: numeric names: authors list (link)

[8] Sripad, Ashwini M. (2020-02-15). "15 years on, netas still see Vikasa as the lesser Soudha, insist on Vidhana office". The New Indian Express (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Retrieved 2026-01-14.

[9] "A new chapter begins today". The Hindu (in Indian English). 2012-10-10. ISSN 0971-751X. Retrieved 2026-01-14.

[೧]

[೨]

[೩]

[೪]

[೫]

[೬]

[೭]

[೮]

[೯]