ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಹೋಗು

ಸತ್ಯ ಮೋಹನ ಜೋಶಿ

ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಿಂದ, ಇದು ಮುಕ್ತ ಹಾಗೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಸತ್ಯ ಮೋಹನ ಜೋಶಿ
ಮೂಲ ಹೆಸರು
सत्यमोहन जोशी
ಜನನ(೧೯೨೦-ಮೇ-ಡಿಸೆಂಬರ್)ಡಿಸೆಂಬರ್ ಮೇ ೧೯೨೦
ಲಲಿತ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ, ನೇಪಾಳ
ನಿಧನ16 October 2022(2022-10-16) (aged 102)
ಲಲಿತ್ಪುರ್, ನೇಪಾಳ
ಉದ್ಯೋಗಬರಹಗಾರ, ಸಂಶೋಧಕ
ಶಿಕ್ಷಣBA
ವಿದ್ಯಾನಿಲಯ
ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳುಹಮ್ರೋ ಲೋಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಸಂಗಾತಿರಾಧಾದೇವಿ

ಸತ್ಯ ಮೋಹನ್ ಜೋಷಿ (Nepali: ಸತ್ಯಮೋಹನ ಜೋಶಿ; 12 ಮೇ 1920 - 16 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022) ಒಬ್ಬ ನೇಪಾಳದ ಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ವಿದ್ವಾಂಸ.[೧] ಜೋಶಿಯವರು ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.[೨] ಅವರು ನೇಪಾಳ ಭಾಸಾ ಅಕಾಡೆಮಿ ಕುಲಪತಿಯಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು..[೩]

ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಜೋಶಿಯವರು 1920 ಮೇ 12 ರಂದು ಜನಿಸಿದರು[೪] ನೇಪಾಳದ ಲಲಿತ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ ಶಂಕರ್ ರಾಜ್ ಮತ್ತು ರಾಜ್ ಕುಮಾರಿ ಜೋಶಿ ಅವರಿಗೆ.[೫][೬] ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅವರ ವರ್ಣಮಾಲೆಗಳನ್ನು ಕಲಿತ ನಂತರ ಅವರು ಕಠ್ಮಂಡು ನಲ್ಲಿ ದರ್ಬಾರ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. 17 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪಟಾನ್ ರಾಧಾ ದೇವಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು.[೭] ಅವರು ತ್ರಿಚಂದ್ರ ಕಾಲೇಜು ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪದವಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು,[೮] b1959 ರಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ವ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇಲಾಖೆ ಮೊದಲ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದರು,[೯] ಮತ್ತು ಕಠ್ಮಂಡುವಿನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಚ್ಘರ್ - ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಂಗಮಂದಿರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು,[೧೦] ಪಟಾನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಪುರಾತತ್ವ ಉದ್ಯಾನ,[೧೧] ತೌಲಿಹಾವಾ ನಲ್ಲಿರುವ ಪುರಾತತ್ವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ[೧೨] ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿತ್ರಕಲೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಭಕ್ತಪುರ.[೧೩]

ವೃತ್ತಿ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ರಾಜ ಮಹೇಂದ್ರ 1960 ರಲ್ಲಿ ದಂಗೆಯ ನಂತರ, ಜೋಶಿ ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಹಾರಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪೀಕಿಂಗ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳಿ ಕಲಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು 1260 AD ಯಲ್ಲಿ ಚೀನಾಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ಮಲ್ಲ ರಾಜವಂಶದ ಶಿಲ್ಪಿ ಅರಾನಿಕೊ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದರು.[೬] ಅವರು ಅರಣಿಕೊಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕಠ್ಮಂಡುವಿನ ಕೀರ್ತಿಪುರ್ ನಲ್ಲಿ ಅರಣಿಕೊ ವೈಟ್ ಡಾಗೋಬಾ ಗ್ಯಾಲರಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.[೧೪] ಅವರು ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ 60 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಮ್ರೋ ಲೋಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ (ಮದನ್ ಪುರಸ್ಕಾರ 1956 ರಲ್ಲಿ); ನೇಪಾಳಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮುದ್ರಾ (ಮದನ್ ಪುರಸ್ಕಾರ್ 1960); ಕರ್ನಾಲಿ ಲೋಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ (ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಗ್ರಹ); ಚಾರುಮತಿ, ಸುಂಕೇಶರಿ , ಮಜಿಫ ಲಖೆ, ಬಾಗ್ ಭೈರಬ್ (ನಾಟಕಗಳು).[೮][೧೫]

ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಅವರ ಭಾವಚಿತ್ರವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೋಸ್ಟಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್ ಅನ್ನು 2021 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. NPR 10 ರ ಮೌಲ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟು 100,000 ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.[೧೬][೧೭] ನೇಪಾಳ ರಾಷ್ಟ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅವರ 100 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಜೋಶಿಯವರ ಭಾವಚಿತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2019 ರಲ್ಲಿ ರೂ 100, ರೂ 1,000 ಮತ್ತು ರೂ 2,500 ಮುಖಬೆಲೆಯ ಮೂರು ಹೊಸ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.[೧೮] 17 ನವೆಂಬರ್ 2021 ರಂದು, ಜೋಶಿ ನೇಪಾಳದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದರು.[೧೯][೨೦] ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಲಲಿತಪುರದ ರಸ್ತೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. 18 ಮಾರ್ಚ್ 2022 ರಂದು ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ "ಸತ್ಯಮೋಹನ್" ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ವರದಿಗಾರ ಗಿರೀಶ್ ಗಿರಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.[೨೧]

ಸಾವು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
ಜೋಶಿ ಅವರು ಟಿಂಕುನೆಯಲ್ಲಿ (2013) ಗೂರ್ಖಾಪಾತ್ರ ಸಂಸ್ಥಾನ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ

ಜೋಶಿಯವರು 16 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 ರಂದು ಲಲಿತ್‌ಪುರ KIST ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ 102 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.[೨೨][೨೩][೨೪] ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ, ಅವರ ದೇಹವನ್ನು ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಶೇರ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ದೇವುಬಾ, ಲಲಿತ್‌ಪುರ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಸಿಟಿ ಚಿರಿ ಬಾಬು ಮಹಾರ್ಜನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ತಮ್ಮ ಗೌರವವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಸರ್ಕಾರಿ ಗೌರವಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಶಿಯವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಿತು.[೨೫] ಅವರ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದ ಜನ್ಮ ಚಾರ್ಟ್ ("ಚೀನಾ" ಅಥವಾ ನೇಪಾಳಿಯಲ್ಲಿ "ಜನ್ಮ-ಕುಂಡಲಿ") ಅವರ ದೇಹದ ಬದಲಿಗೆ ಶಂಖಮುಲ್ ಘಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಪುತ್ರರಾದ ಅನು ರಾಜ್ ಜೋಶಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣ ರಾಜ್ ಜೋಶಿ ಅವರಿಂದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಹಿಂದೂ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಚಿತಾಭಸ್ಮವನ್ನು ಬಾಗ್ಮತಿ ನದಿ ಮೇಲೆ ವಿಸರ್ಜಿಸಲಾಯಿತು.[೨೬] ನೇಪಾಳ ಸರ್ಕಾರ ಅವರ ಸಾವಿಗೆ ಸಂತಾಪ ಸೂಚಿಸಲು 18 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 ರಂದು ಒಂದು ದಿನದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಜೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.[೨೭]

ಗಮನಾರ್ಹ ಕೃತಿಗಳು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಗೌರವಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
  1. ↑ Dahal, Phanindra (2 October 2020). "Covid: God may punish Nepal for cancelling rites, religious leaders warn". BBC News (in ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Retrieved 18 October 2022.
  2. ↑ "interview". Archived from the original on 20 February 2014. Retrieved 3 February 2014.
  3. ↑ "Dr Satya Mohan Joshi the great personality of Nepalese culture". Vedinternational.forumne.net. Archived from the original on 25 February 2014. Retrieved 1 March 2014.
  4. ↑ "प्रयोगमा आयो ई-पासपोर्ट, एमआरपीभन्दा के फरक छ?". Nepalkhabar (in Nepali). Retrieved 18 November 2021.{{cite web}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
  5. ↑ "Lalitpur marks cultural institution Satya Mohan Joshi's hundredth birthday". kathmandupost.com. Archived from the original on 21 November 2019. Retrieved 21 November 2019.
  6. 1 2 "Interview: Satya Mohan Joshi". Ecs.com.np. 27 August 2010. Archived from the original on 20 February 2014. Retrieved 1 March 2014.
  7. ↑ लम्साल, अमृता. "८३ वर्षदेखि सँगै सत्यमोहन र राधादेवी". Setopati (in ನೇಪಾಳಿ). Retrieved 17 October 2022.
  8. 1 2 "A cultural giant". Kantipur (daily). 15 July 2011. Archived from the original on 25 February 2014. Retrieved 1 March 2014.
  9. ↑ Basnet, Basanta (16 October 2022). "Satya Mohan Joshi: The polymath, his persistence and peace at last". Onlinekhabar (in ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Retrieved 18 October 2022.
  10. ↑ Ojha, Anup. "'Satya Mohan', a book on a true giant of history, launched". kathmandupost.com (in English). Retrieved 18 October 2022.{{cite web}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
  11. ↑ "Culture expert Joshi for archaeological garden in open space of Patan Durbar". Khabarhub (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Retrieved 18 October 2022.
  12. ↑ Prajapati, Rajiv (17 October 2022). "The Life And Achievements Of Satya Mohan Joshi, Nepal's Man Of The Century". YetiYap (in ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Archived from the original on 18 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022. Retrieved 18 October 2022.
  13. ↑ Bhadgaule, Amrit. "Always active". My Republica (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Archived from the original on 19 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022. Retrieved 18 October 2022.
  14. ↑ "Araniko gallery stands neglected". Artsofnepal.com. Archived from the original on 20 February 2014. Retrieved 1 March 2014.
  15. ↑ "Nepali: सानदार बुढेसकाल". Kantipur (daily). 14 September 2014. Archived from the original on 13 September 2014. Retrieved 14 September 2014.
  16. ↑ "Dr. on postage stamp Joshi and Ghimire. Degree, Honor or Humiliation?". Himal Sanchar (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). 28 January 2021. Archived from the original on 18 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022. Retrieved 18 October 2022.
  17. ↑ "सत्यमोहन जोशीको तस्वीराङ्कित हुलाक टिकटमा टाँचा". Setopati (in ನೇಪಾಳಿ). Retrieved 3 February 2021.
  18. ↑ "Nepal Rastra Bank unveils coins to commemorate historian Satya Mohan Joshi". kathmandupost.com. Archived from the original on 21 November 2019. Retrieved 21 November 2019.
  19. ↑ Giri, Anil (17 November 2021). "Nepal to start issuing e-passports from today". The Kathmandu Post (in English). Archived from the original on 17 November 2021. Retrieved 17 November 2021.{{cite web}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
  20. ↑ "Government provides first e-passport to Satya Mohan Joshi". Nepal Press (in ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Retrieved 18 October 2022.
  21. ↑ "'Satya Mohan', a book on a true giant of history, launched". kathmandupost.com (in English). Retrieved 29 March 2022.{{cite web}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
  22. ↑ Dutta, Sharangee (16 October 2022). "Nepal's 'Man of Century' Satya Mohan Joshi dies at 103: Who was he?". Hindustan Times (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Retrieved 18 October 2022.
  23. ↑ "संस्कृतिविद् सत्यमोहन जोशीको १०३ वर्षको उमेरमा निधन". संस्कृतिविद् सत्यमोहन जोशीको १०३ वर्षको उमेरमा निधन (in ನೇಪಾಳಿ). Retrieved 16 October 2022.
  24. ↑ "Death of Satya Mohan Joshi published in Ekantipur". 2022.
  25. ↑ "Veteran cultural historian and polymath Satya Mohan Joshi passes away at 103". kathmandupost.com (in English). Retrieved 17 October 2022.{{cite web}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
  26. ↑ "शंखमूल घाटमा चिना जलाएर जोशीको अन्त्येष्टि". ekantipur.com (in ನೇಪಾಳಿ). Retrieved 17 October 2022.
  27. ↑ Diwakar (17 October 2022). "Satya Mohan Joshi death: Public holiday across Nepal on Tuesday". OnlineKhabar English News (in ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Retrieved 18 October 2022.
  28. ↑ "Madan Puraskar Pustakalaya". madanpuraskar.org. Retrieved 18 October 2022.
  29. ↑ Jośī, Satyamohana (1958). Hāmro lok sanskritī (in ಹಿಂದಿ). Ratna Pustak Bhandār.
  30. ↑ Ojha, Anup; Chhetri, Samuel. "Veteran cultural historian and polymath Satya Mohan Joshi passes away at 103". kathmandupost.com (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Retrieved 18 October 2022.
  31. ↑ "Satya Mohan Joshi passes away at 103". nepalnews.com (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Archived from the original on 18 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022. Retrieved 18 October 2022.
  32. ↑ Jośī, Satyamohana (1963). Lāmā ra pācuke (in ನೇಪಾಳಿ). Jagadambā Prakāśana.
  33. ↑ Jośī, Satyamohana (1970). Siphāhī ra raitī (in ನೇಪಾಳಿ).
  34. ↑ "Madan Puraskar Pustakalaya". madanpuraskar.org. Retrieved 18 October 2022.
  35. ↑ "Madan Puraskar Pustakalaya". madanpuraskar.org. Retrieved 18 October 2022.
  36. ↑ Jośī, Satyamohana (1975). Rājamukuṭa ra rājyābhisheka (in ನೇಪಾಳಿ). Śrī 5 ko Sarakāra, Sañcāra Mantrālaya, Sūcanā Vibhāga.
  37. ↑ Manandhar, Vijay Kumar (2004). A Comprehensive History of Nepal-China Relations Up to 1955 A.D. (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Adroit Publishers. p. 13. ISBN 978-81-87392-43-9.
  38. ↑ "Madan Puraskar Pustakalaya". madanpuraskar.org. Retrieved 18 October 2022.
  39. ↑ "Books by Satya Mohan Joshi". Thuprai (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Retrieved 18 October 2022.
  40. ↑ Jośī, Satyamohana (1982). Nepālī cāḍa-parva (in ನೇಪಾಳಿ). Nepāla Rājakīya Prajñā-Pratishṭhāna. ISBN 978-99933-2-950-3.
  41. ↑ Jośī, Satyamohana (1978). Pharkera herdā (in ನೇಪಾಳಿ). Nepāla Rājakīya Prajñā-Pratishṭhāna.
  42. ↑ Jośī, Satyamohana (1990). Eka saya śabda (in ನೇಪಾಳಿ). Nepālabhāshā Parishad.
  43. ↑ Jośī, Satyamohana (1976). Nepālī mūrtikalāko vikāsakrama (in ನೇಪಾಳಿ). Nepāla Rājakīya Prajñā-Pratishṭhāna.
  44. ↑ "President Bhandari has affixed a postage stamp with man of century Joshi's picture". Headline Nepal (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Retrieved 18 October 2022.
  45. ↑ "Satya Mohan Joshi: A Father of Contemporary Nepali Language and Culture". NEPWAVE (in ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್). 18 October 2022. Archived from the original on 18 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022. Retrieved 18 October 2022.
  46. ↑ "MWU to confer Honorary D. Litt. degree on Satya Mohan Joshi". Radio Nepal. Retrieved 18 October 2022.
  47. ↑ "कर्णाली प्रदेशकै ठूलो साहित्य पुरस्कार 'मोहपथ'लाई, सत्यमोहन जोशीलाई साधना सम्मान". Setopati (in ನೇಪಾಳಿ). Retrieved 18 October 2022.

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Madan Puraskar ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Nepali literature

"https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=ಸತ್ಯ_ಮೋಹನ_ಜೋಶಿ&oldid=1371347" ಇಂದ ಪಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ