ಜೊಹಾನ್ ಗಾಡೊಲಿನ್
| Johan Gadolin | |
|---|---|
 Postage stamp depicting Gadolin | |
| ಜನನ | ೫ ಜೂನ್ ೧೭೬೦ Turku, Swedish Finland |
| ಮರಣ | 15 August 1852 (aged 92) Mynämäki, Grand Duchy of Finland, Russian Empire |
| ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ | Finnish |
| ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ | Chemistry |
| ಸಂಸ್ಥೆಗಳು | Royal Academy of Turku |
| ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ | Royal Academy of Turku, Uppsala University |
| ಮಹಾಪ್ರಬಂಧ | Dissertatio chemica de analysi ferri (Chemical dissertation on the analysis of iron) |
| ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಸಲಹೆಗಾರರು | Torbern Bergman |
| ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣ | Discovering yttrium, Namesake of gadolinium |
ಜೊಹಾನ್ ಗಾಡೊಲಿನ್(ಜೂನ್ 5, 1760 – ಆಗಸ್ಟ್ 15, 1852)ಇವರು ಫಿನ್ಲಂಡ್ ದೇಶದ ವಿಜ್ಞಾನಿ.ಇವರು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ವಿರಳ ಭಸ್ಮ(Rare earth)ಮೂಲಧಾತುಗಳನ್ನು ಅದಿರಿನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದವರು.ಇವರ ಈ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಮುಂದೆ ಹಲವಾರು ವಿರಳ ಭಸ್ಮ ಮೂಲಧಾತುಗಳು ಸಂಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.ಇದರ ಗೌರವಾರ್ಥ ಗ್ಯಾಡೊಲಿನಿಯಮ್ ಮೂಲಧಾತುವಿಗೆ ಇವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಗ್ಯಾಡೋಲಿನ್ ಮೊದಲ ಅಪರೂಪದ-ಭೂಮಿಯ ಸಂಯುಕ್ತವಾದ ಯಟ್ರಿಯಮ್ ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು , ಇದು "ಹೊಸ ಭೂಮಿ", ಇದು ನಂತರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಂಶವೆಂದು ದೃಢಪಡಿಸಲಾಯಿತು . ಅವರನ್ನು ಫಿನ್ನಿಷ್ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಟರ್ಕು (ಎಬೊ ಕುಂಗ್ಲಿಗಾ ಅಕಾಡೆಮಿ) ಯಲ್ಲಿ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಪೀಠದ ಎರಡನೇ ಹೋಲ್ಡರ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗ್ಯಾಡೋಲಿನ್ ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಸೇಂಟ್ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಸೇಂಟ್ ಅನ್ನಾ ಅವರನ್ನು ಪಡೆದರು.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]ಜೋಹಾನ್ ಗಡೋಲಿನ್ ಫಿನ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ (ಆಗ ಸ್ವೀಡನ್ನ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು ) ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಜಾಕೋಬ್ ಗಡೋಲಿನ್ ಅವರ ಮಗ. ಅವರು ಹದಿನೈದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಟರ್ಕು (ಎಬೊ ಕುಂಗ್ಲಿಗಾ ಅಕಾಡೆಮಿ) ಯಲ್ಲಿ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೇಜರ್ ಅನ್ನು ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು, ಎಬೊದಲ್ಲಿ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಪೆಹರ್ ಆಡ್ರಿಯನ್ ಗ್ಯಾಡ್ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.
೧೭೭೯ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಉಪ್ಸಲಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ೧೭೮೧ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಟಾರ್ಬರ್ನ್ ಬರ್ಗ್ಮನ್ ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಬಂಧ ಡಿಸರ್ಟೇಶಿಯೊ ಕೆಮಿಕಾ ಡಿ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಫೆರ್ರಿ (Δ ಕೆಮಿಕಲ್ ಡಿಸರ್ಟೇಶನ್ ಆನ್ ದಿ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಆಫ್ ಐರನ್) ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಬರ್ಗ್ಮನ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನಾ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಜೋಹಾನ್ ಗಾಟ್ಲೀಬ್ ಗನ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಲ್ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ಸ್ಕೀಲೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಅವರ ಅನೇಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರಾದರು.
ವೃತ್ತಿಜೀವನ
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]ಗ್ಯಾಡೋಲಿನ್ ತನ್ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಲ್ಯಾಟಿನ್, ಫಿನ್ನಿಷ್, ರಷ್ಯನ್, ಜರ್ಮನ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರರ್ಗಳವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. 1784 ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಉಪ್ಸಲಾದಲ್ಲಿ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಪೀಠವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಬದಲಿಗೆ ಜೋಹಾನ್ ಅಫ್ಜೆಲಿಯಸ್ ಅವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಗ್ಯಾಡೋಲಿನ್ 1785 ರಲ್ಲಿ ಅಬೋಲ್ನಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದರು. 1786 ರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಅವರು ಯುರೋಪಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ "ಮಹಾ ಪ್ರವಾಸ" ವನ್ನು ಮಾಡಿದರು, ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಗಣಿಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಮಿಸ್ಸೆ ಅನ್ನಾಲೆನ್ನ ಸಂಪಾದಕ ಲೊರೆನ್ಜ್ ಕ್ರೆಲ್ , ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಅಡೈರ್ ಕ್ರಾಫೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ರಿಚರ್ಡ್ ಕಿರ್ವಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.
೧೭೯೦ ರಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾಡೋಲಿನ್ ರಾಯಲ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.
ಆಡ್ರಿಯನ್ ಗ್ಯಾಡ್ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ 1797 ರಲ್ಲಿ ಪೆಹರ್ ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಟರ್ಕುದಲ್ಲಿ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ನಿಯಮಿತ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದರು. ಅವರು 1822 ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾಗುವವರೆಗೂ ಆ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಅವರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವನ್ನು ಬಳಸಲು ಸಹ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು.
ಸಾಧನೆಗಳು
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]ಗ್ಯಾಡೋಲಿನ್ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ಫ್ರಾನ್ಸ್ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡದಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಆಂಟೊಯಿನ್ ಲಾವೋಸಿಯರ್ ಅವರ ದಹನ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಾದರು . ಗ್ಯಾಡೋಲಿನ್ ಅವರ ಇನ್ಲೈಡಿಂಗ್ ಟಿಲ್ ಕೆಮಿಯನ್ (1798) ನಾರ್ಡಿಕ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಫ್ಲೋಜಿಸ್ಟನ್ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಮತ್ತು ದಹನದಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ ಮೊದಲ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕವಾಗಿದೆ.
ಅಧ್ಯಯನಗಳು
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]ಗ್ಯಾಡೋಲಿನ್ ಶಾಖ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿವಿಧ ವಸ್ತುಗಳ ಶಾಖವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶಾಖ, ಸುಪ್ತ ಶಾಖ). ಈ ಉಷ್ಣರಾಸಾಯನಿಕ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬಹಳ ನಿಖರವಾದ ಅಳತೆಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ. ಗ್ಯಾಡೋಲಿನ್ 1784 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶಾಖದ ಕುರಿತು ಮತ್ತು 1791 ರಲ್ಲಿ ಆವಿಯ ಸುಪ್ತ ಶಾಖದ ಕುರಿತು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅವರು ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಶಾಖವು ನೀರಿನ ಶಾಖಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಿತ ಶಾಖ ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.
ಗ್ಯಾಡೋಲಿನಿಯಮ್ ಮೊದಲ ಅಪರೂಪದ-ಭೂಮಿಯ ಅಂಶವಾದ ಯಟ್ರಿಯಮ್ ಅನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ . ಗ್ಯಾಡೋಲಿನಿಯಮ್ 1792 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಕ್ಹೋಮ್ ಬಳಿಯ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಹಳ್ಳಿಯಾದ ಯಟರ್ಬಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವಾರಿಯಿಂದ ಕಪ್ಪು, ಭಾರವಾದ ಖನಿಜದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಕಾರ್ಲ್ ಆಕ್ಸೆಲ್ ಅರ್ಹೇನಿಯಸ್ ಪಡೆದರು . ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಮೂಲಕ, ಗ್ಯಾಡೋಲಿನಿಯಮ್ ಮಾದರಿಯ ಸುಮಾರು 38% ಹಿಂದೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲದ "ಭೂಮಿ" ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ನಂತರ ಯಟ್ರಿಯ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಯಟ್ರಿಯಮ್, ಯಟ್ರಿಯಮ್ ಆಕ್ಸೈಡ್, ಮೊದಲ ಅಪರೂಪದ-ಭೂಮಿಯ ಲೋಹದ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು - ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಇನ್ನೂ ಆಧುನಿಕ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಂಶವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ . ಅವರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು 1794 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.
ಗ್ಯಾಡೋಲಿನ್ ಗಮನಿಸಿದ ಖನಿಜವನ್ನು 1800 ರಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾಡೋಲಿನೈಟ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಗ್ಯಾಡೋಲಿನಿಯಮ್ ಅಂಶ ಮತ್ತು ಅದರ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಗ್ಯಾಡೋಲಿನಿಯಾವನ್ನು ಗ್ಯಾಡೋಲಿನ್ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ.
ಗ್ಯಾಡೋಲಿನ್ ಕೌಂಟರ್-ಕರೆಂಟ್ ಕಂಡೆನ್ಸರ್ಗಳ ಆರಂಭಿಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. 1791 ರಲ್ಲಿ ಅವರು "ಕೌಂಟರ್-ಕರೆಂಟ್ ತತ್ವ"ವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಕಂಡೆನ್ಸರ್ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿದರು. ನೀರಿನ ಶೀತಕವನ್ನು ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಗೆ ಹರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಕಂಡೆನ್ಸರ್ನ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ತತ್ವವನ್ನು ನಂತರ ಜಸ್ಟಸ್ ಲೈಬಿಗ್ ಬಳಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಈಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲೈಬಿಗ್ ಕಂಡೆನ್ಸರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]ಗ್ಯಾಡೋಲಿನ್ಗೆ ನೈಟ್ ಪದವಿ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಫಿನ್ನಿಷ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ನೋಬಿಲಿಟಿಯಲ್ಲಿ 245 ನೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರಿಗೆ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಸೇಂಟ್ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಸೇಂಟ್ ಅನ್ನಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರ ಆನುವಂಶಿಕ ಸಾಧನ: ಅರ್ಜೆಂಟ್, ಎರಡು ಮಲ್ಲೆಟ್ಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಾಗಿದ ಆಕಾಶ ನೀಲಿ ಅಥವಾ, ಸರಿಯಾದ ಹರಳುಗಳ ನಡುವೆ ಗುಲಾಬಿ ಗುಲ್ಗಳ ಮೇಲೆ.
ನಂತರದ ಜೀವನ
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]ಜೋಹಾನ್ ಗಡೋಲಿನ್ ಮೊದಲು 35 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೆಡ್ವಿಗ್ ಟಿಹ್ಲ್ಮನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅವರಿಗೆ ಒಂಬತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು. ಅವರ ಪತ್ನಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಅವರು 59 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಎಬ್ಬಾ ಪಲಾಂಡರ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಗಡೋಲಿನ್ 1822 ರಲ್ಲಿ 62 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಎಮೆರಿಟಸ್ ಆಗಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ಅವರು ಗ್ರಾಮೀಣ ಎಸ್ಟೇಟ್ಗೆ ತೆರಳಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು 30 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಆಗಸ್ಟ್ 15, 1852 ರಂದು ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್ನ ಮೈನ್ಮಾಕಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.
1827 ರ ಟರ್ಕು ಬೆಂಕಿಯು ಅಬೊ ನಗರದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿತು. ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಬಳಿಯ ಗ್ಯಾಡೋಲಿನಿಯಮ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಮತ್ತು ಖನಿಜ ಸಂಗ್ರಹವು ನಾಶವಾಯಿತು.
 | ಈ ಲೇಖನವು ಯಾವುದೇ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿಲ್ಲ. |