ಕದ್ರಿ ಮಂಜುನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನ

ಕದ್ರಿ ಮಂಜುನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನ
ಭೂಗೋಳ
ರಾಜ್ಯ	ಕರ್ನಾಟಕ
ಜಿಲ್ಲೆ	ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ
ಸ್ಥಳ	ಕದ್ರಿ, ಮಂಗಳೂರು

ಕದ್ರಿ ಮಂಜುನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಮಂಗಳೂರು ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದೇವಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆಡಳಿತ ಹಾಗೂ ಪೂಜಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಶಿವಳ್ಳಿ ಮಾಧ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇತಿಹಾಸ

ಕದ್ರಿ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಕ್ರಿ.ಶ. 10ನೇ ಅಥವಾ 11ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿತ್ತೆಂದು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. 14ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶಿಲಾರಚನೆಯ ಭವ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದಿತು.

ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿರುವ ಸುಮಾರು ಐದು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಲೋಕೇಶ್ವರನ (ಬ್ರಹ್ಮನೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾದ) ಪಂಚಲೋಹದ ಕಂಚಿನ ವಿಗ್ರಹವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ವಿಗ್ರಹವೆಂದು ಖ್ಯಾತಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಕ್ರಿ.ಶ. 968 (ಅಥವಾ ಕ್ರಿ.ಶ. 1068 [೧])ರ ಶಾಸನವು ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆ ಶಾಸನದ ಪ್ರಕಾರ ಅಲುಪ ರಾಜವಂಶದ ರಾಜ ಕುಂದವರ್ಮನು ಕದರಿಕ ವಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಲೋಕೇಶ್ವರನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. [೨] ಅಲ್ಲದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು ನಗರವನ್ನು “ಮಂಗಳಪುರ”ವೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವಿಗ್ರಹವು ಮೂರು ಮುಖಗಳು ಮತ್ತು ಆರು ತೋಳುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ತೋಳುಗಳಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿರುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಕಿರೀಟದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಸ್ಥ ಬುದ್ಧನ ಪ್ರತಿಮೆ ಅಂಕಿತಗೊಂಡಿದೆ. ಅಲಂಕೃತ ಪ್ರಭಾವಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪರಿಚಾರಕರು ವಿಗ್ರಹದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಎನಾಮೆಲ್ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ವಿಗ್ರಹವು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ.೩

ಇದೇ ರೀತಿಯ ಶಿಲ್ಪಕಲಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ದಿನಾಂಕವಿಲ್ಲದ ಇನ್ನೆರಡು ಪಂಚಲೋಹದ ಕಂಚಿನ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಅವಲೋಕಿತೇಶ್ವರನೆಂದು (ನಾರಾಯಣನೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾದ) ಹಾಗೂ ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಬುದ್ಧನೆಂದು (ವೇದವ್ಯಾಸನೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾದ) ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೪

ಇದಲ್ಲದೆ, ದೇವಾಲಯದ ಅಡುಗೆಮನೆಯ ಆವರಣದಲ್ಲಿ 12–13ನೇ ಶತಮಾನಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ತುಳು, ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಲಿಪಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಗೊಂಡ ಮತ್ತೊಂದು ಶಿಲಾಶಾಸನ ದೊರಕಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂಮಾಲೀಕರು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೂದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ ವಿಷಯ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. 1730ರ ‘ಕಡ್ಲಿ ಮಂಜುನಾಥ ಮಹಾತ್ಮ್ಯಂ’ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವು ನಾಥ ಮಠದೊಂದಿಗೆ ದೇವಾಲಯದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿಶದವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದ್ದ ಪರಶುರಾಮನು ಕ್ರೂರಸ್ವಭಾವಿಗಳಾದ ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮಹರ್ಷಿ ಕಶ್ಯಪರಿಗೆ ದಾನಮಾಡಿದನೆಂದು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣನೆಯಿದೆ. ತಾನು ವಾಸಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕೋರಿ ಅವನು ಮಹಾದೇವನಿಗೆ ತಪೋನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು. ಕದಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ನೆರವೇರಿಸಿದಲ್ಲಿ, ಲೋಕಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ಶಿವನು ಮಂಜುನಾಥನಾಗಿ ಅವತರಿಸುವನೆಂದು ಪರಮೇಶ್ವರನು ಪರಶುರಾಮನಿಗೆ ಅಭಯವಚನ ನೀಡಿದನೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.

ಪರಶುರಾಮನು ಶಿವನ ಆದೇಶಾನುಸಾರ ತನ್ನ ಕೊಡಲಿಯನ್ನು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಎಸೆದು, ತನ್ನ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಭೂಭಾಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನೆಂದು ಕಥನ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಪರಶುರಾಮನ ಭಕ್ತಿಭಾವಕ್ಕೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ಶಿವನು ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಂಜುನಾಥಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ದರ್ಶನ ನೀಡಿದನು ಹಾಗೂ ಲೋಕಕಲ್ಯಾಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಕದ್ರಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸಿಸಿದನು. ಮಂಜುನಾಥನ ಆಜ್ಞಾನುಸಾರ ಸಪ್ತಕೋಟಿ ಮಂತ್ರಗಳು ಪರಿವರ್ತಿತರಾಗಿ ಏಳು ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥಗಳಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದವೆಂದು ಪುರಾಣಕಥೆಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.

ಈ ದೇವಾಲಯವು ಹಿಂದೂ ಹಾಗೂ ಬೌದ್ಧ ಪರಂಪರೆಗಳ ಸಂಯುಕ್ತ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. 10ನೇ ಶತಮಾನವರೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಅವನತಿ ಸಂಭವಿಸಿದರೂ, ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಂಜುಶ್ರೀ ಮತ್ತು ಅವಲೋಕಿತೇಶ್ವರರ ಎಂಬ ಬೌದ್ಧ ದೈವಸ್ವರೂಪಗಳ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿತ್ತು.

ನಾಥ ಪಂಥವು ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಶೈವ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಂದ ಭಾಗಶಃ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅನೇಕ ಬೌದ್ಧ ವಿಹಾರಗಳು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟವು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ ಎಂ. ಗೋವಿಂದ ಪೈ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ, ಈ ದೇವಾಲಯವು ‘ಕದ್ರಿ ಮಂಜುನಾಥ’ ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ‘ಮಂಜುನಾಥ’ ಎಂಬುದು ಶಿವನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಾಗಿದ್ದು, ‘ಕದ್ರಿ’ ಎಂಬ ಪದವು ವಜ್ರಯಾನ ಪಂಥಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಬೌದ್ಧ ಮಠವಾದ ‘ಕದ್ರಿ ವಿಹಾರದಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ.

ಅಲುಪ ರಾಜವಂಶದ ರಾಜ ಕುಂದವರ್ಮನು ಅವಲೋಕಿತೇಶ್ವರನ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ತಾನು ಶಿವಭಕ್ತನೆಂಬುದನ್ನು ಸಾರುವ ಶಾಸನವನ್ನು ಅಂಕಿತಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಪ್ರತಿಮೆ ಬುದ್ಧನದ್ದಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಶಿವನ ಸಮಗ್ರ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬೋಧಿಸತ್ವನ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ಪ್ರಬಲವಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಖ್ಯಾತ ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ ಎಂ. ಗೋವಿಂದ ಪೈ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ, ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಬೋಧಿಸತ್ವ ಮಂಜುಶ್ರೀಯ ಆರಾಧನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು; ನಂತರ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಆ ಬೋಧಿಸತ್ವರನ್ನು ಶೈವ ದೇವತೆಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು.

ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಬೋಧಿಸತ್ವರ ಸಂಯುಕ್ತ ಆರಾಧನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶೈವ ದೇವಾಲಯವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡ ನಂತರ ಮಾತ್ರ ಅಂತ್ಯವಾಯಿತು. ಈ ಧಾರ್ಮಿಕ ರೂಪಾಂತರದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಕದರೀಕ ವಿಹಾರವು ದೃಢವಾದ ಶಾಸನಾತ್ಮಕ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ದೇವಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜಲಕುಂಡಗಳು ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ. ಆ ಕುಂಡಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಸುಂದರವಾದ ಉದ್ಯಾನವಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿದು ಬಂದಾಗ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭವ್ಯವಾದ ದೀಪಸ್ತಂಭವು ದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ದೀಪೋತ್ಸವವನ್ನು ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಮಚೇಂದ್ರನಾಥ, ಗೋರಕನಾಥ, ಶೃಂಗಿನಾಥ, ಲೋಕೇಶ್ವರ, ಮಂಜುಶ್ರೀ ಹಾಗೂ ಬುದ್ಧನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿವೆ.

ವಿವರಣೆ

ಕದ್ರಿ ಮಂಜುನಾಥ್ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಳಿ ಒಂದು ನೋಟ

ಪ್ರಸ್ತುತ, ಈ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಧಾನ ದೇವರು ಮಂಜುನಾಥನಾಗಿದ್ದು, ಆತನು ಶಿವಲಿಂಗಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ಲೋಕೇಶ್ವರನ ಪ್ರತಿಮೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದ್ದು, ಮೂರು ಮುಖಗಳು ಮತ್ತು ಆರು ತೋಳುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಈ ವಿಗ್ರಹವು ಭಾರತದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಂಚಿನ ಶಿಲ್ಪಕೃತಿಗಳಲ್ಲೊಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. [೪] ಈ ವಿಗ್ರಹವು ಸುಮಾರು 1.5 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [೫]

ಗೋಮುಖ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು

ದೇವಾಲಯದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜಲಚಿಲುಮೆಯನ್ನು ‘ಗೋಮುಖ’ವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚಿಲುಮೆಯಿಂದ ಹರಿಯುವ ಜಲವು ಕಾಶಿಯ ಭಾಗೀರಥಿ ನದಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದ್ದು, ಅದರಿಂದಲೇ ಇದಕ್ಕೆ ‘ಕಾಶಿ ಭಾಗೀರಥಿ ತೀರ್ಥ’ ಎಂಬ ನಾಮಕರಣ ದೊರೆತಿದೆ.ಈ ಬುಗ್ಗೆಯಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಪವಿತ್ರ ಜಲವನ್ನು ಅದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ವಿವಿಧ ಗಾತ್ರದ ಒಂಬತ್ತು ಕುಂಡಗಳಿಗೆ ಹರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಧಾನ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮುನ್ನ ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಈ ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಅಥವಾ ಶುದ್ಧೀಕರಣವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವ ಪರಂಪರೆ ಇದೆ.

ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವ

ಈ ದೇವಾಲಯದ ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾತ್ರಾ ಮಹೋತ್ಸವವು ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಭಕ್ತಿಭಾವ ಹಾಗೂ ವೈಭವದಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುವ ಈ ಉತ್ಸವವು ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ಪವಿತ್ರ ದಿನದಂದು ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಲರಾಯ ದೈವದ ಭಂಡಾರವನ್ನು ಕದ್ರಿ ಕಂಬಳ ಗಾಣದ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಮನೆಯಿಂದ ಭವ್ಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ದೇವಾಲಯದತ್ತ ತರಲಾಗುತ್ತದೆ (ಜಿ.ಕೆ. ಹೌಸ್, ಕದ್ರಿ ಕಂಬಳ, ಡಿ.ಕೆ. ಅಶೋಕ್ ಅವರ ಉಪಕ್ರಮ). ಈ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಅನ್ನದಾನದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ‘ಹಸಿರು ಹೋರೆ’ ಕಾಣಿಕೆಯು ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ.ಉತ್ಸವದ ಮೊದಲ ದಿನ ಪ್ರಾತಃಕಾಲ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ ನೆರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ನಂತರ ಧ್ವಜಸ್ತಂಭಾರೋಹಣ, ಕಂಚಿಸ್ಥಂಭದ ದೀಪಾಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ಅದೇ ದಿನ ಬಲಿ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸವಾರಿ ಬಲಿ

ಉತ್ಸವ ಬಲಿ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದು, ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಜುನಾಥಸ್ವಾಮಿಯು ಚತುರ್ಮುಖ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಂತೆ ನಾಲ್ಕು ವಿಭಿನ್ನ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಕಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.

1. ಬಿಕರ್ನಕಟ್ಟೆ ಸವಾರಿ
2. ಮಲ್ಲಿಕಟ್ಟೆ ಸವಾರಿ
3. ಮುಂದನ ಕಟ್ಟೆ ಸವಾರಿ
4. ಕೊಂಚಾಡಿ ಕಟ್ಟೆ ಸವಾರಿ

ಹಬ್ಬದ ಏಳನೇ ದಿನದಂದು ದೇವರ ಸವಾರಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ‘ಏಳನೇ ದೀಪೋತ್ಸವ’ ಭವ್ಯವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ದಿನ ಭಕ್ತಸಮೂಹದ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಿಂದ ‘ಮಹಾ ಅನ್ನ ಸಮರ್ಪಣೆ’ ಎಂಬ ಸಾಮೂಹಿಕ ಅನ್ನದಾನವನ್ನು ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಪ್ರಸಾದರೂಪದ ರುಚಿಕರ ಭೋಜನವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸಲು ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ.

ಮಹಾ ರಥೋತ್ಸವ

ಸಾಮೂಹಿಕ ಅನ್ನಸಂತರ್ಪಣೆಯ ಬಳಿಕ, ಭವ್ಯ ‘ಮಹಾ ರಥೋತ್ಸವ’ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದಿಂದ ಭಕ್ತರು ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥದ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯಲು ಹಾಗೂ ಈ ವೈಭವೋಪೇತ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.

ಅನಂತರ ದೇವಾಲಯದ ಉತ್ಸವದ ವೇಳೆ ‘ಬೆಳ್ಳಿ ರಥೋತ್ಸವ’ ಅಥವಾ ‘ಬೆಳ್ಳಿ ರಥ ಉತ್ಸವ’ ಭವ್ಯವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಅವಭ್ರಿತಾ ಸ್ನಾನ ದಿನ

ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ತುಲಾಭಾರ ಸೇವೆ, ಅವಭೃತ ಸ್ನಾನ, ಚಂದ್ರಮಂಡಲೋತ್ಸವ ಮತ್ತು ಧ್ವಜಾರೋಹಣದಂತಹ ಪಾರಂಪರಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಗಳು ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನೆರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತವೆ.

"ಮಲರಾಯ ದೈವ ನೇಮೋತ್ಸವ"

ಮಂಜುನಾಥ ದೇವರ ಬಲ ಸೇವಕ ಮಲರಾಯ ದೈವ ಮತ್ತು ಎಡ ಸೇವಕ ಅನಪ್ಪ ದೈವಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಪರ್ವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಕದ್ರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಭಂಡಾರದ ಭವ್ಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯು ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಮಲರಾಯ ಮತ್ತು ಅನಪ್ಪ ದೈವಗಳಿಗೆ ದೈವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನೇಮೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೇಮೋತ್ಸವದ ಬಳಿಕ ಭಂಡಾರವನ್ನು ಜಿಕೆ ಹೌಸ್, ಕದ್ರಿ ಕಂಬಳಕ್ಕೆ ತರಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ಮೂಲತಃ ವಹಿಸಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸುಧಾಕರ ರಾವ್ ಪೇಜಾವರ್ ಮತ್ತು ಮಲ್ಲಿಕಾ ಕಲಾ ವೃಂದರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಡಿ, ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ವೈಭವೋಪೇತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಜಾತ್ರಾ ಮಹೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಭಕ್ತರು ರುಚಿಕರವಾದ ಊಟ ಅಥವಾ ಅನ್ನಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರತಿದಿನ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾಪೂಜೆ, ಉತ್ಸವಬಲಿ, ನಿತ್ಯಬಲಿ ಹಾಗೂ ಭೂತಬಲಿ ಎಂಬ ಪಾರಂಪರಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಗಳು ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತವೆ..

ಸಹ ನೋಡಿ

• ಪೊಳಲಿ ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ
• ಶ್ರೀ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕುಂಬ್‌ಳೆ
• ಮಧುರ್ ದೇವಾಲಯ
• ಅವಲೋಕಿತೇಶ್ವರ

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು

• ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ