ಶಾಫ್ಟ್ (ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್)

ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಇಂದ
ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗು: ಸಂಚರಣೆ, ಹುಡುಕು

ಶಾಫ್ಱ್ ಅಥವಾ ದಿಂಡು ಎಂದರೆ ತನ್ನ ಅಕ್ಷದ ಸುತ್ತ ತಿರುಗುವ ಒಂದು ಉದ್ದನೆಯ ಹಾಗೂ ಅಡ್ಡ ಸೀಳಿದಾಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿರುವ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವಸ್ತುವಾಗಿದ್ದು, ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೇರೊಂದು ಶಾಪ್ಟಿಗೆ ಅಥವಾ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಯಂತ್ರದಿಂದ,ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ[೧]. ಇದರ ಮೇಲೆ ರಾಟೆ,ಗೇರು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಶಾಫ್ಟ್ ಅನಿಮೇಷನ್



ಶಾಪ್ಟ್ ಗಳ ವಿಧಗಳು[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ವಿಧಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

  1. ಪ್ರಸರಣಾ ಶಾಪ್ಟ್ ಗಳು:- ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಯಂತ್ರದಿಂದ,ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ರವಾನಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾ:-ಕೌಂಟರ್ ಶಾಪ್ಟ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಲೈನ್ ಶಾಫ್ಟ್ ಗಳು,ಇತ್ಯಾದಿ.
  2. ಯಂತ್ರ ಶಾಪ್ಟ್ ಗಳು:-ಇವುಗಳು ಯಂತ್ರದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ.ಉದಾ:-ಕ್ರಾಂಕ್ ಶಾಫ್ಟ್,ಮೋಟಾರ್ ಶಾಫ್ಟ್ ಗಳು.


ಶಾಫ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸುವ ವಸ್ತುಗಳು[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಮೆದು ಉಕ್ಕು(Mild steel)ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಾಫ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.ಸಧೃಡ ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿಯುತ ಶಾಫ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು, ಉಕ್ಕಿಮಿಶ್ರಲೋಹಗಳಾದ, ನಿಕಲ್, ನಿಕಲ್-ಕ್ರೋಮಿಯಂ ಉಕ್ಕು ಅಥವಾ ಕ್ರೋಮಿಯಮ್-ವೆನೇಡಿಯಂ ಉಕ್ಕನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಶಾಫ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ, ಬಿಸಿ ರೋಲಿಂಗ್ ಅಥವಾ ತಂಪು ಡ್ರಾಯಿಂಗ್ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿ ನಂತರ ಟರ್ನಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೈಂಡಿಂ‍ಗ್ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಶಾಫ್ಟ್ ಗಳ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಗಾತ್ರಗಳು[೨][ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಯಂತ್ರ ಶಾಪ್ಟ್ ಗಳು[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

  • ೨೫ ಮಿಮಿ ವರೆಗೆ 0.೫ ಮಿಮಿ ಹಂತಗಳು.
  • ೨೫ ಮಿಮಿ ಯಿಂದ ೫೦ ಮಿಮಿ ವರೆಗೆ ೧ ಮಿಮಿ ಹಂತಗಳು.
  • ೫೦ ಮಿಮಿ ಯಿಂದ ೧೦೦ ಮಿಮಿ ವರೆಗೆ ೨ ಮಿಮಿ ಹಂತಗಳು.
  • ೧೦೦ ಮಿಮಿ ಯಿಂದ ೨೦೦ ಮಿಮಿ ವರೆಗೆ ೫ ಮಿಮಿ ಹಂತಗಳು.

ಪ್ರಸರಣಾ ಶಾಪ್ಟ್ ಗಳು[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

  • ೨೫ ಮಿಮಿ ಯಿಂದ ೬೦ ಮಿಮಿ ವರೆಗೆ ೫ ಮಿಮಿ ಹಂತಗಳು.
  • ೬೦ ಮಿಮಿ ಯಿಂದ ೧೧೦ ಮಿಮಿ ವರೆಗೆ ೧೦ ಮಿಮಿ ಹಂತಗಳು.
  • ೧೧೦ ಮಿಮಿ ಯಿಂದ ೧೪೦ ಮಿಮಿ ವರೆಗೆ ೧೫ ಮಿಮಿ ಹಂತಗಳು.
  • ೧೪೦ ಮಿಮಿ ಯಿಂದ ೫೦೦ ಮಿಮಿ ವರೆಗೆ ೨೦ ಮಿಮಿ ಹಂತಗಳು.

ಶಾಫ್ಟ್ ಗಳ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಉದ್ದ ೫ ಮೀ., ೬ ಮೀ. ಮತ್ತು ೭ ಮೀಟರ್ ಗಳು.

ಶಾಫ್ಟ್ ಗಳಲ್ಲಿನ ಬಿಗಿತ(Stress)ಗಳು[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಬಿಗಿತಗಳು ಶಾಫ್ಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಚೋದಿತವಾಗುತ್ತವೆ.

  1. ಕತ್ತರಿಸುವ ಬಿಗಿತ(Shear Stress)- ಇದು ತಿರುಗುಬಲದ(Torque) ಪ್ರಸರಣದಿಂದ ಚೋದಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
  2. ಬಾಗು ಬಿಗಿತ(Bending Stress)(ವಿಕಸನ ಅಥವಾ ಸಂಕೋಚನ)-ಇದು ಶಾಫ್ಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುವ ಗೇರುಗಳು ಹಾಗೂ ರಾಟೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಬಲ ಮತ್ತು ಶಾಫ್ಟಿನ ಸ್ವಂತ ತೂಕದಿಂದ ಚೋದಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
  3. ಸಂಯೋಜಿತ ಬಿಗಿತ(Combined Stress)-ಇದು ತಿರುಗುಬಲ ಹಾಗೂ ಬಾಗುಬಲಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಚೋದಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿನ್ಯಾಸ ಬಿಗಿತಗಳು(Design Stresses)[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಬಾಗು ಬಿಗಿತದ(ವಿಕಸನ ಅಥವಾ ಸಂಕೋಚನ) ಗರಿಷ್ಠ ವಿನ್ಯಾಸ ಬಿಗಿತವನ್ನು ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು:-

  1. ೧೧೨N/mm - ಕೀಲಿದಾರಿಗೆ(Keyway) ಅವಕಾಶವಿರುವ ಶಾಫ್ಟ್ ಗಳಿಗೆ.
  2. ೮೪N/mm - ಕೀಲಿದಾರಿಗೆ(Keyway) ಅವಕಾಶವಿರದ ಶಾಫ್ಟ್ ಗಳಿಗೆ.


ಕತ್ತರಿಸುವ ಬಿಗಿತದ ಗರಿಷ್ಠ ವಿನ್ಯಾಸ ಬಿಗಿತವನ್ನು ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು:-

  1. ೫೬N/mm - ಕೀಲಿದಾರಿಗೆ(Keyway) ಅವಕಾಶವಿರುವ ಶಾಫ್ಟ್ ಗಳಿಗೆ.
  2. ೪೨N/mm - ಕೀಲಿದಾರಿಗೆ(Keyway) ಅವಕಾಶವಿರದ ಶಾಫ್ಟ್ ಗಳಿಗೆ.


ಉಲ್ಲೇಖಗಳು[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

  1. Khurmi R S, (2014), 'A text book of machine design', Eurasia publishing house(P) ltd., New-Delhi, ISBN 9788121925372
  2. Mahadevan K and Reddy K.Balaveera, (2015), 'Design data hand book', CBS publishers and Distributors (P) ltd., New-Delhi, ISBN 9788123923154