ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್
ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್ | |
|---|---|
 | |
.svg) Flag  Seal | |
 ಹಂಗರಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್ | |
| ದೇಶ | ಹಂಗರಿ |
| ಕೌಂಟಿ | ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್ |
| ಸರ್ಕಾರ | |
| • ಮೇಯರ್ | ಗಾಬೊರ್ ಡೆಮ್ಸ್ಕಿ |
| ವಿಸ್ತಾರ | |
| • City | ೫೨೫.೧೬ km2 (೨೦೨.೭೭ sq mi) |
| ಜನಸಂಖ್ಯೆ (2008) | |
| • City | ೧೭,೦೨,೨೯೭ |
| • ಸಾಂದ್ರತೆ | ೩,೨೪೧.೫/km2 (೮೩೯೫/sq mi) |
| • Metro | ೨೪,೭೫,೭೪೦ / ೩೨,೭೧,೧೧೦ |
| ಸಮಯದ ವಲಯ | |
| ಸಮಯ ವಲಯ | ಯುಟಿಸಿ+1 (CET) |
| • Summer (DST) | ಯುಟಿಸಿ+2 (CEST) |
| ಜಾಲತಾಣ | budapest.hu |
ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್ ಹಂಗರಿ ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ. ಅದು ದೇಶದ ಪ್ರಧಾನ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ವಾಣಿಜ್ಯ, ಔದ್ಯೋಗಿಕ, ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಂಗರಿಯ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ನಗರವೆಂದು ವಿವರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ, ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್ ೧.೭೪ ಮಿಲಿಯ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಉಪನಗರೀಕರಣದ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದು ಅದರ ೧೯೮೯ರ ೨.೧ ಮಿಲಿಯದ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಹಂಗೇರಿಯ ಪ್ರೈಮೇಟ್ ನಗರವಾಗಿದ್ದು, 1.7 ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ದೊಡ್ಡ ಮೆಟ್ರೋ ಪ್ರದೇಶವು ಸುಮಾರು 3.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ[೧][೨],ಇದು ದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯ 40% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ . ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್ ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ, ಇದು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಹತ್ತು ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ.ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್ ಡ್ಯಾನ್ಯೂಬ್ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ ಮತ್ತು ಪನ್ನೋನಿಯನ್ ಬೇಸಿನ್ನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದು,ಟ್ರಾನ್ಸ್ಡನುಬಿಯಾದ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಗ್ರೇಟ್ ಪ್ಲೇನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಪ್ರಾಚೀನ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿದೆ .
ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್ ಒಂದು ಜಾಗತಿಕ ನಗರವಾಗಿದ್ದು , ವಿಶ್ವದ 50 ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ [೩][೪], US$120 ಶತಕೋಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ GDP ಹೊಂದಿರುವ ನಗರಗಳ ಕಿರಿದಾದ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದೆ [೫] , ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮಾನವ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜಾಗತಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಜಧಾನಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ 35 ಅತ್ಯಂತ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ [೬] . ನಗರವು 150,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 30 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ , ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ Eötvös Loránd ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ [೭] , ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ[೮] ,ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ MATE[೯] , ವೈದ್ಯಕೀಯದಲ್ಲಿ ಸೆಮ್ಮೆಲ್ವೀಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಂತಹ[೧೦] ತಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ದೊಡ್ಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಹಾಜರಾಗುತ್ತಿವೆ.ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್ ಹಲವಾರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು UN ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು [೧೧], WHO ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್ ಕೇಂದ್ರ[೧೨] ,IOM ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕೇಂದ್ರ,EIT ಮತ್ತು CEPOL ನ EU ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ,ಜೊತೆಗೆ ಚೀನಾ ಹೂಡಿಕೆ ಏಜೆನ್ಸಿಯ ಮೊದಲ ವಿದೇಶಿ ಕಚೇರಿ ಸೇರಿವೆ [೧೩].ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್ 1896 ರಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಭೂಗತ ಸಾರಿಗೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೆರೆಯಿತು[೧೪], ಇದು ಇನ್ನೂ M1 ಮಿಲೇನಿಯಮ್ ಅಂಡರ್ಗ್ರೌಂಡ್ ಆಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಇಂದು ಸ್ಥಿರ-ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮೆಟ್ರೋ ಮತ್ತು ಟ್ರಾಮ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿದಿನ 2.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಗಮನಾರ್ಹ ನಗರ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ .
ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್ನ ಇತಿಹಾಸವು ರೋಮನ್ನರು ಆರಂಭಿಕ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ವಸಾಹತುವನ್ನು 1 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಲೋವರ್ ಪನ್ನೋನಿಯಾದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಅಕ್ವಿಂಕಮ್ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು[೧೫][೧೬] [೧೫] ೯ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹಂಗೆರಿಯ ಮೂಲಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಇದು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ನಂತರ ೧೨೪೧ರಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲರು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿದರು.೧೩೬೧ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.ಇದರೊಂದಿಗೆ ೧೫ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ಮಥಾಯಸ್ ಕಾರ್ವಿನಸ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನವೋದಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು.1541 ರಲ್ಲಿ ಬುಡಾ ಮುತ್ತಿಗೆಯ ನಂತರ ಸುಮಾರು 150 ವರ್ಷಗಳ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಯಿತು, ಮತ್ತು 1686 ರಲ್ಲಿ ಬುಡಾವನ್ನು ಪುನಃ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಹೊಸ ಯುಗವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು, 1873 ರಲ್ಲಿ ಬುಡಾ , ಪೆಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಒಬುಡಾ ಏಕೀಕರಣದ ನಂತರ ಪೆಸ್ಟ್-ಬುಡಾ ಜಾಗತಿಕ ನಗರವಾಯಿತು. ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್ ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಹಂಗೇರಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಹ-ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು,ಈ ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಹಂಗೇರಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರ. 918 ರಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜನೆಯಾದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿ.ಈ ನಗರವು 1848 ರ ಹಂಗೇರಿಯನ್ ಕ್ರಾಂತಿ,1945 ರಲ್ಲಿ ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್ ಕದನ ಮತ್ತು 1956 ರ ಹಂಗೇರಿಯನ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿತ್ತು .
ಡ್ಯಾನ್ಯೂಬ್ ನದಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು 13 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮ್ಯಾಥಿಯಸ್ ಚರ್ಚ್ ನಿಂದ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳಾದ ಹಂಗೇರಿಯನ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್,ಸ್ಟೇಟ್ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್,ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಸ್ಟೀಫನ್ಸ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ವರೆಗೆ ಹಲವಾರು ಗಮನಾರ್ಹ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸ್ಮಾರಕಗಳಿಂದಾಗಿ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ರೋಮನ್ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಪಾ ತಾಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿನ ಸ್ಪಾ ರಾಜಧಾನಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ,100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಔಷಧೀಯ ಭೂಶಾಖದ ಬುಗ್ಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉಷ್ಣನೀರಿನ ಗುಹೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಈ ನಗರವು ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಿನಗಾಗ್ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಂಸತ್ತು ಕಟ್ಟಡ, 40 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು,ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಮೈಕೆಲಿನ್-ನಕ್ಷತ್ರ ಹಾಕಿದ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಹಂಗೇರಿಯನ್ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ 50 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಹಾರ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್ ತನ್ನ ರಾತ್ರಿಜೀವನಕ್ಕೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಪಾಳುಬಿದ್ದ ಬಾರ್ಗಳು ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಇದಲ್ಲದೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಗರವು ಹಾಲಿವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗತಿಕ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ,ಸುಮಾರು 70,000 ಆಸನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪುಸ್ಕಾಸ್ ಅರೇನಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ 2023 ರ UEFA ಯುರೋಪಾ ಲೀಗ್ ಫೈನಲ್,2020 UEFA ಸೂಪರ್ ಕಪ್ ಅನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು, ಇದು 2026 ರ UEFA ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಲೀಗ್ ಫೈನಲ್ ಅನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಗರವು 2023 ರ ವಿಶ್ವ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ಗಳು,2017 ಮತ್ತು 2022 ರ ವಿಶ್ವ ಅಕ್ವಾಟಿಕ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು.ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್ 2024 ರಲ್ಲಿ 6 ಮಿಲಿಯನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾತ್ರಿಯ ಸಂದರ್ಶಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು,ಇದು ಯುರೋಪಿನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]- ↑ "Budapest : Identification of metropolitan area". European Metropolitan Transport Authorities (EMTA).
- ↑ "About Budapest Transport Association". Archived from the original on 14 October 2008. Retrieved 1 June 2016. "About Budapest Transport Association". Archived from the original on 14 October 2008. Retrieved 1 June 2016.
- ↑ "GaWC World Cities 2024 - Budapest ranked as a top Beta+ global city. According to GaWC: "results should be interpreted as indicating the importance of cities as nodes in the world city network."". GaWC Globalization & World Cities 2024.
- ↑ "Hungary: Emerging Economic Power In Central And Eastern Europe". Thomas White International. Archived from the original on 10 October 2017. Retrieved 18 June 2017.
- ↑ "Gross domestic product (GDP) at current market prices by NUTS 3 region. In 2023 Budapest metro region's (Közép-Magyarország) GDP is 98 644,31 mEUR x 1,17 EUR/USD = US$115,41". Eurostat.
- ↑ "Budapest rose to 32nd on the annual list of the world's most liveable cities in Economist Intelligence Unit - Global Liveability Index 2024". Economist Intelligence Unit.
- ↑ "ELTE ranks QS world top 330 in natural scinces - About Eötvös Loránd University, Rankings & Ratings 2025". QS World University Rankings.
- ↑ "BUTE ranks QS global top 250 in engineering and technology. - About Budapest University of Technology and Economics, Rankings & Ratings 2025". QS World University Rankings.
- ↑ "MATE ranks QS global top 150 in field of subject. - About MATE, Rankings & Ratings 2025". QS World University Rankings.
- ↑ "Semmelweis University ranks global top 300 in life science and medicine. About Semmelweis University, Rankings & Ratings 2025". QS World University Rankings.
- ↑ "Hungary as a regional center for the United Nations: Hungary hosting an increasing number of UN offices (UNHCR, FAO, ILO, IOM, WHO, IMF, UNICEF, IFRC, UNOCT)". Permanent Mission of Hungary United Nations New York. Archived from the original on 2021-02-08.
- ↑ "WHO Budapest Centre". WHO.
- ↑ "Budapesten nyílik az első kínai befektetési támaszpont külföldön" [First Chinese investment base abroad opens in Budapest]. Heti Világgazdaság (in ಹಂಗೇರಿಯನ್). 26 May 2009. Retrieved 26 May 2018.
- ↑ Electric Railway (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Doppler Press. 2003.
- 1 2 "Aquincum". Encyclopædia Britannica. 2008.
- ↑ Sugar, Peter F.; Péter Hanák; Tibor Frank (1990). "Hungary before the Hungarian Conquest". A History of Hungary. Indiana University Press. p. 3. ISBN 0-253-20867-X.