ಅಕ್ಸೆಲ್ ಕ್ರಾನ್ಸ್ಟೆಡ್ಟ್

ಅಕ್ಸೆಲ್ ಕ್ರಾನ್ಸ್ಟೆಡ್ಟ್
Axel Fredrik Cronstedt
ಜನನ	ಡಿಸೆಂಬರ್ 23, 1722
ಮರಣ	ಆಗಸ್ಟ್ 19, 1765
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ	ಸ್ವೀಡಿಷ್
ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ	ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಖನಿಜಶಾಸ್ತ್ರ
ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣ	ನಿಕೆಲ್ ಟಂಗ್‍ಸ್ಟನ್

ಅಕ್ಸೆಲ್ ಕ್ರಾನ್ಸ್ಟೆಡ್ಟ್(೧೭೨೨ – ೧೭೬೫)ಸ್ವೀಡನ್ ನ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ.೧೭೫೧ ರಲ್ಲಿ ನಿಕಲ್ ನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಬ್ಯಾರನ್ ಆಕ್ಸೆಲ್ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಕ್ರಾನ್‌ಸ್ಟೆಡ್ಟ್ (/kroonstet/ 23 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1722 - 19 ಆಗಸ್ಟ್ 1765) ಒಬ್ಬ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಖನಿಜಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿದ್ದು, ಅವರು 1751 ರಲ್ಲಿ [ ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ಮೈನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ತಜ್ಞರಾಗಿ ನಿಕಲ್ ಮೂಲಧಾತುವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.ಖನಿಜಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ಬ್ಲೋಪೈಪ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಖನಿಜ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಾಸಾಯನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಘಟಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪುಸ್ತಕ ಫೋರ್‌ಸೋಕ್ ಟಿಲ್ ಮಿನರಲಾಜಿ, ಎಲ್ಲರ್ ಮಿನರಲ್-ರಿಕೆಟ್ಸ್ ಅಪ್‌ಸ್ಟಾಲ್ನಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದಕ್ಕಗಿ ಕ್ರೋನ್‌ಸ್ಟೆಡ್ಟ್ ಅವರನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಖನಿಜಶಾಸ್ತ್ರದ ಸ್ಥಾಪಕರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಜೀವನ

ಆಕ್ಸೆಲ್ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಕ್ರಾನ್‌ಸ್ಟೆಡ್ 1722 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 23 ರಂದು ಸುಡರ್ಮೇನಿಯಾದ ಸ್ಟ್ರೋಪ್ಸ್ಟಾದ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ  ಜನಿಸಿದರು .  ಅವರ ತಂದೆ, ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಓಲ್ಡರ್‌ಮನ್ ಕ್ರಾನ್‌ಸ್ಟೆಡ್ (1670–1757), ಮಿಲಿಟರಿ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿದ್ದರು.  ಅವರ ತಾಯಿ, ಮಾರಿಯಾ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಆಡ್ಲರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್, ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಕ್ರಾನ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪತ್ನಿ.

1738 ರಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡು, ಆಕ್ಸೆಲ್ ಕ್ರಾನ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಉಪ್ಸಲಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದು , ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಜೋಹಾನ್ ಗಾಟ್ಸ್‌ಚಾಕ್ ವಾಲೆರಿಯಸ್ (1709–1785) ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಆಂಡರ್ಸ್ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ (1701–1744) ಅವರೊಂದಿಗೆ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು  ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಉಪ್ಸಲಾದಲ್ಲಿ, ಅವರು ರಿನ್‌ಮನ್‌ನ ಹಸಿರು ಸಂಶೋಧಕ ಸ್ವೆನ್ ರಿನ್‌ಮನ್ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರಾದರು .  1743 ರಲ್ಲಿ, ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಅಸ್ಥಿರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಕ್ರೊನ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ತಪಾಸಣೆಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಉಪ್ಸಲಾವನ್ನು ತೊರೆದರು. ಈ ಪ್ರವಾಸವು ಗಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಖನಿಜಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು.

ಕ್ರೋನ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಗಣಿ ಶಾಲೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರ ಬೋಧಕರಲ್ಲಿ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿ ಡೇನಿಯಲ್ ಟಿಲಾಸ್ (1712–1772) ಸೇರಿದ್ದರು. ಟಿಲಾಸ್ ಅವರ ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇರೆಗೆ, ಕ್ರೋನ್‌ಸ್ಟೆಡ್ 1744 ಮತ್ತು 1745 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಹೋದರು. 1746 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಾಮ್ರದ ಗಣಿಗಳನ್ನು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿದರು.  1746 ರಿಂದ 1748 ರವರೆಗೆ, ಕ್ರೋನ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಯಲ್ ಮೈನಿಂಗ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವಾದ ಲ್ಯಾಬೋರೇಟೋರಿಯಂ ಕೆಮಿಕಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೋಬಾಲ್ಟ್ ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಜಾರ್ಜ್ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು . ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ರಾಸಾಯನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಕರಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು .

೧೭೪೮ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಮತ್ತು ೧೭೫೮ ರ ನಡುವೆ, ಕ್ರಾನ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ವಿವಿಧ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದರು.  ೧೭೫೬ ರಲ್ಲಿ, ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ಮೈನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುದ್ದೆಗೆ ಅವರನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದಾಗ ಅವರು ನಿರಾಶೆಗೊಂಡರು, ಆದರೆ ೧೭೫೮ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಓಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ವಾಸ್ಟರ್‌ಬರ್ಗ್ಸ್‌ಲೇಗನ್‌ನ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಸೂಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟ್ ಆದರು.

೧೭೬೦ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ರಾನ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಚಾರ್ಲೊಟ್ಟಾ ಸೋಡರ್‌ಹೀಲ್ಮ್ (೧೭೨೮–೧೭೬೯) ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ೧೭೬೧ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಾಟರ್‌ಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ನಿಶ್ಶಿಟ್ಟನ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದರು. ಅವರು ೧೭೬೫ ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯ ರಂದು ೪೨ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.

ಸಂಶೋಧನೆ

Blowpipe, from An essay towards a system of mineralogy, 1770

ಕ್ರೋನ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಖನಿಜಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಾಗಿ ಊದುಕೊಳವೆಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು . ಮೂಲತಃ ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗನ ಸಾಧನವಾಗಿದ್ದ ಇದನ್ನು ಸಣ್ಣ ಅದಿರಿನ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ವೀಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಮಕಾಲೀನರು ಕ್ರೋನ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಇದನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ನೋಡಿದ್ದರು. ಊದುಕೊಳವೆಯ ಬಳಕೆಯು ಖನಿಜಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಹನ್ನೊಂದು ಹೊಸ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಇದು ಕ್ರೋನ್‌ಸ್ಟೆಡ್‌ನ ನಿಕಲ್‌ನ ಆವಿಷ್ಕಾರದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು .  ಜಾನ್ ಜೋಸೆಫ್ ಗ್ರಿಫಿನ್ ಕ್ರೋನ್‌ಸ್ಟೆಡ್‌ರನ್ನು "ಊದುಕೊಳವೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದ ಮೊದಲ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವ್ಯಕ್ತಿ" ಮತ್ತು "ಖನಿಜಶಾಸ್ತ್ರದ ಸ್ಥಾಪಕ" ಎಂದು ಎ ಪ್ರಾಕ್ಟಿಕಲ್ ಟ್ರೀಟೈಸ್ ಆನ್ ದಿ ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಬ್ಲೋಪೈಪ್ (1827) ನಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.

1751 ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಾನ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಬಿಸ್ಪ್‌ಬರ್ಗ್ ಕ್ಲಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಈಗ ಸ್ಕೀಲೈಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಖನಿಜವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು , ನಂತರ ಜರ್ಮನಿಯ ಫ್ರೀಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕುಹ್‌ಶಾಚ್ಟ್ ಗಣಿಯಿಂದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದನು. ಅವನು ಅದಕ್ಕೆ ಟಂಗ್‌ಸ್ಟನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಿದನು, ಇದರರ್ಥ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "ಭಾರವಾದ ಕಲ್ಲು". ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಕಾರ್ಲ್ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ಸ್ಕೀಲ್ ಸ್ಕೀಲೈಟ್ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಒಂದು ಅದಿರು ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಹೊಸ ಲೋಹವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಬಹುದು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ನಂತರ ಈ ಅಂಶವು ಕ್ರೋನ್‌ಸ್ಟೆಡ್‌ನ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.

ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಲಾಸ್‌ನ ಕೋಬಾಲ್ಟ್ ಗಣಿಗಳಲ್ಲಿನ ಅದಿರುಗಳಿಂದ ಕ್ರೋನ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ನಿಕ್ಕಲ್ ಅಂಶವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದರು . ಈ ಅದಿರನ್ನು ಗಣಿಗಾರರು ಕುಪ್ಫರ್ನಿಕೆಲ್ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ತಾಮ್ರ (ಕುಪ್ಫರ್) ಅನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ತಾಮ್ರವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲು ವಿಫಲವಾದ ಕಾರಣ ಒಂದು ಚೇಷ್ಟೆಯ ಸ್ಪ್ರೈಟ್ (ನಿಕ್ಕಲ್) ಗಣಿಗಾರರು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಕ್ರೋನ್‌ಸ್ಟೆಡ್ 1751 ಮತ್ತು 1754 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ಗೆ ನಿಕಲ್ ಕುರಿತಾದ ತನ್ನ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ದಶಕಗಳ ನಂತರವೂ, ಕೆಲವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇದು ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ, ಹೊಸ ಲೋಹವಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅದರ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.

೧೭೫೬ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ರಾನ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಖನಿಜ ಸ್ಟಿಲ್‌ಬೈಟ್ ಅನ್ನು ಬ್ಲೋಪೈಪ್ ಜ್ವಾಲೆಯಿಂದ ಬಿಸಿ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಜಿಯೋಲೈಟ್ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು .  ಬ್ಲೋಪೈಪ್‌ನಿಂದ ಬಿಸಿ ಮಾಡಿದಾಗ "ನೊರೆ ಬರುವುದನ್ನು" ಗಮನಿಸಿದ ಅವರು, ಅದರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ವಿವರಿಸಿದರು.

ಕ್ರೋನ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕ " ಫೋರ್ಸೋಕ್ ಟಿಲ್ ಮಿನರಾಲಜಿ, ಎಲರ್ ಮಿನರಲ್-ರಿಕೆಟ್ಸ್ ಅಪ್‌ಸ್ಟಾಲ್ನಿಂಗ್" ("ಖನಿಜ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಖನಿಜಶಾಸ್ತ್ರ ಅಥವಾ ಜೋಡಣೆಯ ಪ್ರಯತ್ನ", 1758) ಮೂಲತಃ ಅನಾಮಧೇಯವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ, ಕ್ರೋನ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಇತರರು ತಮ್ಮ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಆಚರಣೆಗೆ ತಂದರು ಇದನ್ನು ಗುಸ್ತಾವ್ ವಾನ್ ಎಂಗೆಸ್ಟ್ರಾಮ್ (1738-1813) ಅವರು "ಖನಿಜಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಬಂಧ" (1770) ಎಂದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದರು.  ಎಂಗೆಸ್ಟ್ರಾಮ್ "ಖನಿಜಶಾಸ್ತ್ರದ ಪಾಕೆಟ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆ; ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಖನಿಜಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಬ್ಲೋ-ಪೈಪ್ ಬಳಕೆ" ಎಂಬ ಅನುಬಂಧವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರು, ಇದು ಕ್ರೋನ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಅವರ ಬ್ಲೋಪೈಪ್ ಬಳಕೆಗೆ ಗಣನೀಯ ಗಮನವನ್ನು ತಂದಿತು.

ಕ್ರೋನ್‌ಸ್ಟೆಡ್ಟ್ ಫೋರ್ಸೋಕ್ ಟಿಲ್ ಮಿನರಾಲಜಿ, ಅಥವಾ ಖನಿಜ-ರಿಕೆಟ್ಸ್ ಅಪ್‌ಸ್ಟಾಲ್ನಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ರಿಡ್ಡರ್‌ಹೈಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಸ್ಟ್ನಾಸ್ ಗಣಿಯಿಂದ ಭಾರವಾದ ಕೆಂಪು ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ "ಗುರುತಿಸದ ಮಣ್ಣ"ನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ್ದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು . ನಲವತ್ತೈದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಜಾನ್ಸ್ ಜಾಕೋಬ್ ಬೆರ್ಜೆಲಿಯಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ಹಿಸಿಂಗರ್ ಅಪರೂಪದ ಭೂಮಿಯ ಮೂಲಧಾತುಗಳ ಲ್ಯಾಂಥನೈಡ್ ಸರಣಿಯ ಮೊದಲ ಮೂಲಧಾತುವಾದ ಸೀರಿಯಮ್ ಅನ್ನು ಗಣಿ ಅದಿರಿನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದರು.

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು

೧೭೫೩ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ರೋನ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ರಾಯಲ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು .