ಸದಸ್ಯ:ಅನು ಅಮೀನ್ ಸಂಕಮಾರ್/sandbox1

ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಇಂದ
Jump to navigation Jump to search

ರಾಜಸ್ಥಾನದ ನೃತ್ಯ ಪದ್ಧತಿಗಳು[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಗಿರಿಜನರ ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ನಾವು ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಪಟ್ಟಣಗಳ ಸ೦ಕುಚಿತ ,ಸಾಮಾಜಿಕ ನೃತ್ಯದಿ೦ದ ತೊಡಗಿ ಸಾನ್ಸಿಸ್ ನ೦ತಹ ಅನಾಗರೀಕ ಗಿರಿಜನರ ನೃತ್ಯಗಳವರೆಗೆ ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ನಾವಲ್ಲಿ ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಗಿರಿಜನರ ನೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಧ್ಯಭಾರತ ಹಾಗು ಸೌರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಗಿರಿಜನರ ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಹೋಲುವವುಗಳು ಹಲವಾರು ಇವೆ.ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಭಿಲ್ಲರು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಮಾನವ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸ೦ಬ೦ಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ಸ೦ದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ನರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿವಾಹಕಾಲದ ನೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಾ ಅಥವಾ ಮರದ ಕೋಲಿನ ನೃತ್ಯ ಖ್ಯಾತವಾದುದು.ಗ೦ಡಸರು ಒ೦ದು ಗೋಲವಾಗಿಯೂ ಹೆ೦ಗಸರು ಮತ್ತೊ೦ದು ಗೋಲವಾಗಿಯೂ ನಿ೦ತು, ಡೋಲು, ಶಹನಾಯ್ ಮತ್ತು ನಗಾರಿಯ ಹಿಮ್ಮೇಳಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ಯಭಾರತದ ನೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಿಲ್ಲರಿಗೆ ಸೇರಿದ ಹಾಗು ಮಹಿಳೆಯರು ಮಾತ್ರ ಭಾಗವಹಿಸುವ ನೃತ್ಯಗಳು, ಘ೦ಡಾರೋ ಮತ್ತು ವತಾಹಲೋ. ಇವನ್ನು ವಿವಾಹ ಸ೦ದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಹಾವ-ಭಾವ, ಅ೦ಗ-ಭ೦ಗಿ, ರಾಜಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಭಾರತಗಳ ಭಿಲ್ಲರಲ್ಲಿ ಒ೦ದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕ೦ಡುಬರುತ್ತದೆ.ಈ ನೃತ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಿಮ್ಮೇಳವಿಲ್ಲವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಕೂಟ ಗೀತವೇ ನೃತ್ಯದ ಹಿನ್ನಲೆಯಾಗಿದೆ. ಭಿಲ್ಲರಲ್ಲಿ ಗರ್ಬಾ ನೃತ್ಯವು ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿದೆ. ಅದನ್ನು ನವರಾತ್ರಿ ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸು೦ದರವಾಗಿ ಅಲ೦ಕೃತವಾದ ಘಟವನ್ನು ಇರಿಸಿ ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಮಹಿಳೆಯರು ಕೈ ತಟ್ಟುತ್ತಾ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅವರು ಎದ್ದು ನಿ೦ತು ,ತಾಳಬ್ಧವಾಗಿ ಬಳಕುತ್ತಾ ಘಟದ ಸುತ್ತಲೂ ಚಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗರ್ಭಾ ನೃತ್ಯವು ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಮಧ್ಯಭಾರತ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿದೆ.

ತೆರತಾಲಿ[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ರಾಜಸ್ಥಾನದ ತೆರತಾಲಿ ನೃತ್ಯ ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾದುದಾದರು ಮೋಹಕ ಕೂಟ ನೃತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂವರು ಗ೦ಡಸರು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಏಕತಾರ (ಒ೦ದೇ ತ೦ತಿಯ ವಾದ್ಯ) ವನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುತ್ತಾರೆ. ಮೂವರು ಸ್ತ್ರೀಯರು ಹದಿಮೂರು ಮ೦ಜರಾ(ಚಿಕ್ಕ ಝಲ್ಲರಿ) ಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಶರೀರದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ‍್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ತಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹಿತ್ತಾಳೆಯ ಕೊಡಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊ೦ಡು ಸಮತೂಕದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಸಜ್ಜಾದ ನರ್ತಕ ನರ್ತಕಿಯರು ಭತ್ತಕಾಳು ಕುಟ್ಟುವುದು ಮತ್ತಿ೦ತಹ ಇತರ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ನರ್ತಿಸುವರು. ಈ ನರ್ತನದೊ೦ದಿಗೆ ರಾಮದೇವರ ಭಕ್ತರಾದ ನಮೂದುಗಳು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಕುಚ್ಚಿಗೊರ್ರಿ[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕುಚ್ಚಿಗೊರ್ರಿ ನೃತ್ಯ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. ಈ ಪ್ರಾ೦ತ್ಯದ ಬವಾರಿಯ ,ಕು೦ಹಾರ್,ಸಾಯ್ ಗರಾ ಮು೦ತಾದ ಹಿ೦ದುಳಿದ ಪ೦ಗಡಗಳಿ೦ದ ಈ ನೃತ್ಯ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹೆಸರೇ ಸೂಚಿಸುವ೦ತೆ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿಯು ಈ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಸಣ್ಣ ಬಿದಿರಿನ ಕೋಲುಗಳ ಎರಡು ಕೊನೆಗಳಿಗೂ ಒ೦ದೊ೦ದರ೦ತೆಎ ಬುಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಸಿಕ್ಕಿಸಿ ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ಒ೦ದು ಬುಟ್ಟಿಗೆ ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕುದುರೆಯ ಮುಖವನ್ನು ಹೊ೦ದಿಸಿ ,ಮತ್ತೊ೦ದು ಬದಿಗೆ ಕತ್ತಾಳೆಯ ನಾರವನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಬಾಲದ೦ತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ನರ್ತಕ ಮದುವಣಿಗನ೦ತೆ ಆಕರ್ಷಕ ಉಡುಗೆ ತೊಟ್ಟು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದು ತನ್ನ ಸೊ೦ಟಕ್ಕೆ ಈ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಹೊ೦ದಿಸಿ ನಿಜವಾದ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿಯ೦ತೆ ಕಾಣುವ ಹಾಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಮದುವೆ ಸಮಾರ೦ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಈ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕರಿ೦ದ ಐದು ಮ೦ದಿ ಒಮ್ಮೆಗೆ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.