ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯ

ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಿಂದ, ಇದು ಉಚಿತ ವಿಶ್ವಕೋಶ
Jump to navigation Jump to search
ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯ
ಸಚಿವಾಲಯ overview
ನ್ಯಾಯ ನಿರ್ವಹಣೆIndia ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯ
ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಶಾಸ್ತ್ರೀ ಭವನ,
ಡಾ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ರಸ್ತೆ,
ನವದೆಹಲಿ
ವಾರ್ಷಿಕ ಬಜೆಟ್೯೯,೩೧೨ ಕೋಟಿ (ಯುಎಸ್$೨೨.೦೫ ಶತಕೋಟಿ) (2020-21 ಅಂ.) [೧]
ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಸಚಿವರುರಮೇಶ್ ಪೋಖ್ರಿಯಾಲ್, ಸಚಿವರು
ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಉಪ ಮಂತ್ರಿಸಂಜಯ ಶಾಮರಾವ್ ಧೋತ್ರೆ, ರಾಜ್ಯ ಮಂತ್ರಿ
ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಸಂಸ್ಥೆಆರ್ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ, (ಐಏಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ)
ರೀನಾ ರೇ, (ಐಏಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ)
ಏಜೆಂನ್ಸಿಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಇಲಾಖೆ
ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ
ವೆಬ್ಸೈಟ್mhrd.gov.in

ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯ, (1985 - 2020 ರವರೆಗೆ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು) ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ರಮೇಶ್ ಪೋಖ್ರಿಯಾಲ್ 'ನಿಶಾಂಕ್' ಅವರು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಪ್ರೌಢ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ವಯಸ್ಕರ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಇಲಾಖೆ. ಶಿಕ್ಷಣ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಇತ್ಯಾದಿ.

ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಚಿವರಾದ ರಮೇಶ್ ಪೋಖ್ರಿಯಾಲ್ ಅವರು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಜಯ ಶಾಮರಾವ್ ಧೋತ್ರೆ ಅವರು ರಾಜ್ಯ ಮಂತ್ರಿ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. [೨]

ನೀತಿ[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ, 2020 ಅನ್ನು ಜುಲೈ 29, 2020 ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಮಂತ್ರಿ ಮಂಡಲವು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಈ ನೀತಿಯು 1986 ರ ಶಿಕ್ಷಣದ ನೀತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಎನ್ಇಪಿ 2020 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಹೆಸರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು[೩]. ಹಲವಾರು ಹೊಸ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಎನ್ಇಪಿ 2020 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಸನ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.[೪]

ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಇಲಾಖೆ[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಇಲಾಖೆಯು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು "ಶಿಕ್ಷಣದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕೀಕರಣ" ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಯುವಜನರಲ್ಲಿ ಪೌರತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಉನ್ನತ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಧನಸಹಾಯ ಆಯೋಗ (ಯುಜಿಸಿ) ಕಾಯ್ದೆ 1956 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 3 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಧನಸಹಾಯ ಆಯೋಗದ (ಯುಜಿಸಿ) ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಡೀಮ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಲು ಇಲಾಖೆಗೆ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ. [೫] [೬] [೭] ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ನಂತರ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವಾಗ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕೊರತೆಯಾಗದಂತೆ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಿಶ್ವ ದರ್ಜೆಯ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ದೇಶಕ್ಕೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಇಲಾಖೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ವ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಿಂದ ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದೆ. ದೇಶದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಮೂರು ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು - ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅನುದಾನಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ / ರಾಜ್ಯ-ಅನುದಾನಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವ-ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು. ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಣದ 122 ಕೇಂದ್ರೀಯ ಅನುದಾನಿತ ಸಂಸ್ಥೆ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ: ಸಿಎಫ್‌ಟಿಐಗಳ ಪಟ್ಟಿ (ಕೇಂದ್ರೀಯವಾಗಿ ಧನಸಹಾಯ ಪಡೆದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು): ಐಐಐಟಿಗಳು (5 - ಅಲಹಾಬಾದ್, ಗ್ವಾಲಿಯರ್, ಜಬಲ್‌ಪುರ, ಕರ್ನೂಲ್, ಕಾಂಚೀಪುರಂ), ಐಐಟಿಗಳು (23), ಐಐಎಂಗಳು (20), ಐಐಎಸ್ಸಿ, ಐಐಎಸ್ಸಿಆರ್(5), NIT ಗಳು (31), NITTTR ಗಳು (4), ಮತ್ತು 9 ಇತರರು (SPA, ISMU, NERIST, SLIET, IIEST, NITIE & NIFFT, CIT) [೮]

ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

  1. "Union Budget 2020-21 Analysis" (PDF). prsindia.org. 2020.
  2. [೧] MHRD Who's who
  3. https://pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1642049
  4. https://en.wikipedia.org/wiki/Ministry_of_Education_(India)
  5. "UGC Act-1956" (PDF). mhrd.gov.in/. Secretary, University Grants Commission. Retrieved 1 February 2016.
  6. "Indian Institute of Space Science and Technology (IISST) Thiruvanathapuram Declared as Deemed to be University". Ministry of Human Resource Development (India), Press Information Bureau. 14 July 2008.
  7. "IIST gets deemed university status". The Hindu. 15 July 2008.
  8. "Archived copy". Archived from the original on 1 July 2014. Retrieved 2014-05-05.CS1 maint: archived copy as title (link).

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿ‌ಗಳು[ಬದಲಾಯಿಸಿ]