ಮಹಾನಗರ
ಮಹಾನಗರಗಳು ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳು. ಮುಖ್ಯ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಟ ೫ ಲಕ್ಷ ಜನರಿದ್ದು, ಪೂರ್ಣ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಟ ೧ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಇರಬೇಕು.ಮಹಾನಗರಪಾಲಿಕೆಗಳು ಮಹಾನಗರಗಳ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತವೆ 2018 ರಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆಯು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ 10 ಮಿಲಿಯನ್ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ನಗರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದ ಒಟ್ಟು ಮೆಗಾಸಿಟಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ವಿವಿಧ ಮೂಲಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ: ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, 2018 ರಲ್ಲಿ 33 ಮೆಗಾಸಿಟಿಗಳಿದ್ದವು, ಅದು 2020 ರಲ್ಲಿ 37 ಕ್ಕೆ ಏರಿತು. ಈ ಮೆಗಾಸಿಟಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾದಲ್ಲಿವೆ. ಮಹಾನಗರವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ದೇಶ ಅಥವಾ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಥವಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಸಂವಹನಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಸಮೂಹದ ಭಾಗವಾಗಿರುವ, ಆದರೆ ಆ ಸಮೂಹದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರವಲ್ಲದ ದೊಡ್ಡ ನಗರವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಹಾನಗರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅದರ ಒಂದು ಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪದದ ಬಹುವಚನ ರೂಪ ಮಹಾನಗರಗಳು. ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಬಹುವಚನವು ಮಹಾನಗರಗಳಾಗಿದ್ದರೂ, ಗ್ರೀಕ್ ಪದವು ಮಹಾನಗರವಾಗಿದೆ.
ಭಾರತೀಯ ಮಹಾನಗರ
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]ಭಾರತ (ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯ) ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಏಳನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ದೇಶ ಮತ್ತು 1.3 ಶತಕೋಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ 74 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 1 ಮಿಲಿಯನ್ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುರಸಭೆಗಳು ಅಥವಾ ಪಂಚಾಯತ್ಗಳು ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಇತರ ಸಮೀಪದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಧಿಸೂಚನೆಯ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. 2011 ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 46 ಇತರ ನಗರಗಳಿವೆ . ದೆಹಲಿ, ಮುಂಬೈ, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ, ಚೆನ್ನೈ, ಬೆಂಗಳೂರು, ಹೈದರಾಬಾದ್, ಪುಣೆ, ಅಹಮದಾಬಾದ್, ಕೊಚ್ಚಿ ಭಾರತದ 23 ಮಹಾನಗರಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.