ನಿಯೋಬಿಯಮ್

English chemist Charles Hatchett identified the element columbium in 1801 within a mineral discovered in Connecticut, US.

ನಿಯೋಬಿಯಮ್ ಒಂದು ಲೋಹ ಮೂಲಧಾತು. ಇದನ್ನು ಬ್ರಿಟನ್ ನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಹಾಚೆಟ್ ೧೮೦೧ರಲ್ಲಿ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.ಇದು ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಟಂಟಾಲಮ್ ಲೋಹದೊಂದಿಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.ಇದನ್ನು ಉಕ್ಕು ಹಾಗೂ ನಿಕಲ್ ನ ಮಿಶ್ರಧಾತುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಿಯೋಬಿಯಂ ಧಾತುರೂಪದ ಲೋಹದ 41 ನೇ ಅಂಶವಾಗಿದೆ . ಇದನ್ನು ಹಿಂದೆ ಕೊಲಂಬಿಯಂ (Cb) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಆದರೆ ಈಗ ನಿಯೋಬಿಯಂ (Nb) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೃದುವಾದ, ಬೂದು ಬಣ್ಣದ , ಮೆತುವಾದ ಲೋಹವಾಗಿದೆ . ಇದು ಖನಿಜ ಪೈರೋಕ್ಲೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ . ವಾಣಿಜ್ಯ ಅದಿರುಗಳಾದ ನಿಯೋಬಿಯಂ ಮತ್ತು ಕೊಲಂಬೈಟ್ ಅನ್ನು ಪೈರೋಕ್ಲೋರ್‌ನಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹೆಸರು ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಂಟಲಸ್‌ನ ಮಗಳು ನಿಯೋಬ್‌ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ .

ಇತಿಹಾಸ

೧೮೦೧ ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಹ್ಯಾಚೆಟ್ ಅವರು ನಿಯೋಬಿಯಂ ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು . ಅವರು ಅಮೆರಿಕದ ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‌ನಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಸಾಗಿಸಲಾದ ಕೊಲಂಬೈಟ್ ಅದಿರಿನಿಂದ ಹೊಸ ಅಂಶವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದರು . ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಬಿಯಂ ಮತ್ತು ಅದೇ ರೀತಿಯ ಟ್ಯಾಂಟಲಮ್ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಗೊಂದಲಗಳಿದ್ದವು. ೧೮೪೬ ರಲ್ಲಿ ಹೆನ್ರಿಕ್ ರಾಸ್ ಮತ್ತು ಜೀನ್-ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗ್ಯಾಲಿಸಾರ್ಡ್ ಡಿ ಮರಿಗ್ನಾಕ್ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನಿಯೋಬಿಯಂ ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಾಗ ಗೊಂದಲ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು . ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರಿಗೆ ಹ್ಯಾಚೆಟ್ ಅವರ ಆವಿಷ್ಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆ ಅಂಶಕ್ಕೆ ನಿಯೋಬಿಯಂ ಎಂಬ ಹೊಸ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಿದರು. ೧೮೪೬ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬ್ಲಾಮ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಡ್ ನಿಯೋಬಿಯಂ ಅನ್ನು ಅದರ ಶುದ್ಧ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಅವರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯೋಬಿಯಂ ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಅನ್ನು ಬಿಸಿ ಮಾಡಿ ಬಿಳಿ ಪುಡಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದರು.

Cb ಚಿಹ್ನೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೊಲಂಬಿಯಂ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಮೊದಲು ಈ ಅಂಶವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಹ್ಯಾಚೆಟ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಯಾವ ಹೆಸರನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ 100 ವರ್ಷಗಳ ವಿವಾದದ ನಂತರ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶುದ್ಧ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯಿಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಒಕ್ಕೂಟವು 1950 ರಲ್ಲಿ ನಿಯೋಬಿಯಂ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.

ಲಕ್ಷಣಗಳು

ನಿಯೋಬಿಯಂ ಅನೇಕ ಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಂಟಲಮ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಅಂಶಕ್ಕೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ, ಇದು ಎರಡರ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. 1801 ರಲ್ಲಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಹ್ಯಾಚೆಟ್ ಟ್ಯಾಂಟಲಮ್‌ಗೆ ಹೋಲುವ ಅಂಶವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು ಅದಕ್ಕೆ ಕೊಲಂಬಿಯಂ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು. 1809 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ವಿಲಿಯಂ ಹೈಡ್ ವೊಲಾಸ್ಟನ್ ಟ್ಯಾಂಟಲಮ್ ಮತ್ತು ಕೊಲಂಬಿಯಂ ಒಂದೇ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ನಂಬಿದ್ದರು. 1846 ರಲ್ಲಿ, ಜರ್ಮನ್ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಹೆನ್ರಿಕ್ ರೋಸ್ ಟ್ಯಾಂಟಲಮ್ ಅದಿರಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅಂಶವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು , ಅದನ್ನು ಅವನು ನಿಯೋಬಿಯಂ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದನು. 1864 ಮತ್ತು 1865 ರಲ್ಲಿ, ಹಲವಾರು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ನಿಯೋಬಿಯಂ ಮತ್ತು ಕೊಲಂಬಿಯಂ ಒಂದೇ ಎಂದು ತೋರಿಸಿದವು (ಟ್ಯಾಂಟಲಮ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ), ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಿಯೋಬಿಯಂ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು 1949 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ದೃಢಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಮೇರಿಕನ್ ಮೆಟಲರ್ಜಿಕಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಇನ್ನೂ ಕೊಲಂಬಿಯಂ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.

ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಳಕೆ

ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದವರೆಗೆ ನಿಯೋಬಿಯಂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಳಕೆಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಬ್ರೆಜಿಲ್ ನಿಯೋಬಿಯಂ ಮತ್ತು ಫೆರೋನಿಯೋಬಿಯಂ (ನಿಯೋಬಿಯಂ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದ ಮಿಶ್ರಲೋಹ) ದ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ. ನಿಯೋಬಿಯಂ ಅನ್ನು ಅನಿಲ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್‌ಗಳಿಗೆ ಉಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಯೋಬಿಯಂ ಅನ್ನು ಜೆಟ್ ಮತ್ತು ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನ ಪ್ರತಿರೋಧ . MRI ಸ್ಕ್ಯಾನರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ನಿಯೋಬಿಯಂ ಅನ್ನು ಟೈಟಾನಿಯಂ ಮತ್ತು ತವರ ಹೊಂದಿರುವ ಮಿಶ್ರಲೋಹಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ನಿಯೋಬಿಯಂ ಅನ್ನು ವೆಲ್ಡಿಂಗ್ , ಪರಮಾಣು ಉದ್ಯಮ , ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ , ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ , ನಾಣ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ (ನಾಣ್ಯಗಳು) ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಕಡಿಮೆ ವಿಷತ್ವ ಮತ್ತು ಆನೋಡೈಸೇಶನ್ ನಂತರ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಇದನ್ನು ನಂತರದ ಎರಡು ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಯೋಬಿಯಂ ಹಲವು ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಕೆಲವು ಸ್ಟೇನ್‌ಲೆಸ್ ಸ್ಟೀಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನಾನ್-ಫೆರಸ್ ಮಿಶ್ರಲೋಹಗಳ ಒಂದು ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಇದು HSLA ಉಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ . ಇದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ವಾಹನಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರ ಉಪಯೋಗಗಳು ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ಸ್ಟೇನ್‌ಲೆಸ್ ಸ್ಟೀಲ್‌ಗಳಿಗೆ ಆರ್ಕ್ ವೆಲ್ಡಿಂಗ್ ರಾಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಮಾಣು ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಪಾಸಿಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಂಟಲಮ್‌ಗೆ ಬದಲಿಯಾಗಿ ನಿಯೋಬಿಯಂ ಅನ್ನು ಬಳಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ನಿಯೋಬಿಯಂ ಅನ್ನು ನಿಕಲ್ , ಕೋಬಾಲ್ಟ್ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದ ಸೂಪರ್‌ಅಲಾಯ್‌ಗಳಲ್ಲಿ , ಹೆಚ್ಚಿನ ಶುದ್ಧತೆಯ ಫೆರೋನಿಯೋಬಿಯಂ ಮತ್ತು ನಿಕಲ್ ನಿಯೋಬಿಯಂ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮಿಶ್ರಲೋಹಗಳನ್ನು ಜೆಟ್ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ರಾಕೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು

• Tantalum-Niobium International Study Center
• Niobium for particle accelerators eg ILC. 2005
• "Niobium" . Encyclopædia Britannica. Vol. XVII (9th ed.). 1884. p. 513.
• "Columbium" . New International Encyclopedia. 1905.
•  "Columbium" . Encyclopædia Britannica (11th ed.). 1911. {{cite encyclopedia}}: Cite has empty unknown parameters: |separator= and |HIDE_PARAMETER= (help)
• Niobium at The Periodic Table of Videos (University of Nottingham)