ಸಿಗಡಿ
ಸಿಗಡಿ ಎಂಬುದು ಬಾಹ್ಯ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ ಮತ್ತು ಹತ್ತು ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ( ದಶಕ ಪಾದಗಳ ಕ್ರಮದ ಸದಸ್ಯರು) ಸಣ್ಣ ಜಲಚರ ಕಠಿಣಚರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಖಾದ್ಯವಾಗಿವೆ. [೧]
ಸಿಗಡಿ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್, ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಈಜುವ ಕವಚಧಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅಥವಾ ಸಿಗಡಿಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಹೊಂದಿರುವವುಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವರ್ಗದ ಸೀಗಡಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಡೆಂಡ್ರೊಬ್ರಾಂಚಿಯಾಟಾ ಎಂಬ ಉಪವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುತ್ತವೆ.
ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಈ ಪದದ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸೀಗಡಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ 'ಸೀಗಡಿ' (Shrimp) ಮತ್ತು 'ಪ್ರಾನ್' (Prawn) ಎಂಬ ಪದಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲ. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಈ ಪದಗಳ ಬಳಕೆಯ ವಿಧಾನವು ಬದಲಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಇವೆರಡೂ ಪದಗಳನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ (ಒಂದೇ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಸಿಗಡಿ
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
ರೇಮಂಡ್ ಬಾಯರ್ ಅವರ 'ರಿಮಾರ್ಕಬಲ್ ಶ್ರಿಂಪ್ಸ್' ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಾರ:: [೨]
- ಸಿಗಡಿ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಉದ್ದವಾದ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಈಜುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕವಚಧಾರಿ ಪ್ರಾಣಿ. ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರವಾಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಹೊಂದಿವೆ.
- ಸಿಗಡಿ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪೆನಾಯೋಡಿಯನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರಿಡಿಯನ್ ಸೀಗಡಿಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರಚನೆಯು ಅವುಗಳಿಗೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಈಜಲು ಮತ್ತು ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವೇಗವಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಜಿಗಿಯಲು (Retrograde escape response) ಬಹಳ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.
ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಡಿಕ್ಷನರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ:
'ಸೀಗಡಿ' (Shrimp) ಮತ್ತು 'ಪ್ರಾನ್' (Prawn) ಎಂಬ ಪದಗಳು ಕೇವಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಥವಾ ಆಡುಭಾಷೆಯ ಹೆಸರುಗಳೇ ಹೊರತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾನ್ಯತೆ ಅಥವಾ ವರ್ಗೀಕರಣದ (Taxonomy) ಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲ.[೫] ಈ ಪದಗಳ ಬಳಕೆಯು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು, ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]ಕವಚಧಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ತಜ್ಞರಾದ ಟಿನ್-ಯಾಮ್ ಚಾನ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಪದಗಳು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಗುಂಪನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದವುಗಳನ್ನು 'ಸೀಗಡಿ' ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡವುಗಳನ್ನು 'ಪ್ರಾನ್' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಈ ಬಳಕೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅದಲುಬದಲಾಗಬಹುದು.
'ಶ್ರಿಂಪ್' ಎಂಬ ಪದವು ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದೊಂದಿಗೆ (ಸುಮಾರು 2 ಸೆಂ.ಮೀ) ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, 25 ಸೆಂ.ಮೀ ಗಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಸೀಗಡಿಗಳೂ ಇವೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: Penaeus monodon). ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಸೀಗಡಿಗಳನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ 'ಪ್ರಾನ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನಿಯೋಟ್ರೋಪಿಕ್ಸ್ನ 'ಬಿಗ್ಕ್ಲಾ ರಿವರ್ ಶ್ರಿಂಪ್' ಎಂಬುದು ಸಿಹಿನೀರಿನ ದೊಡ್ಡ ದೇಹದ ಜೀವಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಇದನ್ನು 'ಪ್ರಾನ್' ಎನ್ನುವ ಬದಲು 'ಶ್ರಿಂಪ್' ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಈ ಪದಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.[೬]
ಪದಗಳ ಮೂಲ
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]- ಶ್ರಿಂಪ್ (Shrimp): ಈ ಪದವು 14ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನ 'shrimpe' ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಇದರರ್ಥ 'ಸಂಕೋಚನಗೊಳ್ಳುವುದು' ಅಥವಾ 'ಸುಕ್ಕುಗಟ್ಟುವುದು' (to wrinkle/shrivel up). ಜರ್ಮನಿಕ್ ಮೂಲದ ಯಾವುದೇ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ 'ಶ್ರಿಂಪ್' ಪದವು ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸೂಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಎಂಬುದು ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ.
- ಪ್ರಾನ್ (Prawn): ಈ ಪದದ ನಿಖರವಾದ ಮೂಲ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ 15ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ 'prayne', 'praine' ಮತ್ತು 'prane' ಎಂಬ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು.
ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
ಸಿಗಡಿ ಎಂಬ ಪದ ಬ್ರಿಟನ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ, ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ 'ಸಿಗಡಿ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇವುಗಳ ದೇಹವು ಬೆನ್ನು ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿದ್ದು (ಆಳಕ್ಕಿಂತ ಅಗಲ ಹೆಚ್ಚು), ಚಿಕ್ಕದಾದ ಮೂತಿಯಂತಹ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಕ್ರಾಂಗೊನಿಡೆ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಕಂದು ಸಿಗಡಿ ಕೇವಲ 'ಶ್ರಿಂಪ್' ಎಂಬ ಪದವನ್ನೇ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ 'ಪ್ರಾನ್' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಗಿ ಸಂಕುಚಿತಗೊಂಡಿರುವ (ಅಗಲಕ್ಕಿಂತ ಆಳ/ಎತ್ತರ ಹೆಚ್ಚು) ಮತ್ತು ಉದ್ದವಾದ ಮೂತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಸಿಗಡಿ ಅಥವಾ'ಪ್ರಾನ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಪದಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆಯಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ಯಾಂಡಲಸ್ ಮೊಂಟಾಗುಯಿ ಎಂಬ ಜೀವಿಯನ್ನು ಕೆಲವು ಲೇಖಕರು 'ಈಸೋಪ್ ಶ್ರಿಂಪ್' ಎಂದು ಕರೆದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು 'ಈಸೋಪ್ ಪ್ರಾನ್' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪದಬಳಕೆಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿನಾಯಿತಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಲೇಖಕರು ಪ್ಯಾಲೆಮೋನಿಡೆ (Palaemonidae) ಕುಟುಂಬದ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು 'ಪ್ರಾನ್' ಎಂದು ಕರೆದರೆ, ಆಲ್ಫೈಡೆ (Alpheidae) ಕುಟುಂಬವನ್ನು 'ಪಿಸ್ತೂಲ್ ಶ್ರಿಂಪ್' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಲೇಖಕರು ಪ್ರಾನ್ನಂತೆಯೇ ಕಾಣುವ ಸ್ಟೆನೋಪಸ್ ಹಿಸ್ಪಿಡಸ್ (Stenopus hispidus) ಗೆ 'ಬ್ಯಾಂಡೆಡ್ ಕೋರಲ್ ಶ್ರಿಂಪ್' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ, "ಪ್ರೊಸೆಸಿಡೆ ಮತ್ತು ಅಟೈಡೆ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಶ್ರಿಂಪ್ಗಳೆಂದು, ಹಾಗೂ ಹಿಪ್ಪೊಲಿಟಿಡೆ, ಆಲ್ಫೈಡೆ, ಪ್ಯಾಂಡಲಿಡೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಂಪಿಲೋನೋಟೊಯಿಡಿಯಾಗಳನ್ನು ಪ್ರಾನ್ಗಳೆಂದು" ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ದೇಶವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬಳಕೆಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ನ ಕೆಲವು ಲೇಖಕರು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮವನ್ನು ಹೀಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ''ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ, ಶ್ರಿಂಪ್ಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು ಸುಮಾರು ಮೂರು ಇಂಚು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಉದ್ದವಿರುತ್ತವೆ; ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಳವಿಲ್ಲದ ನೀರಿನಿಂದ ಬಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾನ್ಗಳು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು 12 ಇಂಚಿನವರೆಗೆ ಉದ್ದವಿರುತ್ತವೆ; ಇವುಗಳನ್ನು ಬೋನುಗಳು (Trapping) ಮತ್ತು ಟ್ರಾಲಿಂಗ್ (Trawling) ಮೂಲಕ ಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ."
ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ನಂತೆಯೇ ಈ ಪದಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಪ್ರಾನ್ಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣವುಗಳು ಶ್ರಿಂಪ್ಗಳು), ಆದರೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಅಲ್ಲಿಯೂ ಇವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಹಿಂದಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳು ಕೂಡ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬಳಕೆಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಿಗಡಿ ಎಂಬುದು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದವಾಗಿದೆ. ಸೀಗಡಿ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಸಿಗಡಿ ಮತ್ತು ಸಿಹಿನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸಿಗಡಿಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [೭]
ಸಹ ನೋಡಿ
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]- ಆಹಾರವಾಗಿ ಸಿಗಡಿ ಮತ್ತು ಸೀಗಡಿಗಳು
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]- ↑ Cambridge Dictionary. "Prawn". Cambridge University Press & Assessment. Retrieved November 27, 2016.
- ↑ Bauer, 2004, Chapter 1, pp. 3–14,
- ↑ Shrimp Oxford Dictionaries. Retrieved 18 August 2012.
- ↑ Prawn Oxford Dictionaries. Retrieved 18 August 2012.
- ↑ Mortenson, Philip B (2010) This is not a weasel: a close look at nature's most confusing terms Pages 106–109, John Wiley & Sons. ISBN 9780471273967.
- ↑ Richardson LR and Yaldwyn JC (1958) A Guide to the Natant Decapod Crustacea (Shrimps and Prawns) of New Zealand Tuatara, 7 (1).
- ↑ "The American Heritage Dictionary of the English Language, Fifth Edition". Houghton Mifflin Harcourt Publishing Company. 2011. Retrieved 21 May 2013.