ಸದಸ್ಯ:Shreyas.y.p/sandbox

ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಇಂದ
Jump to navigation Jump to search

ಅಲ೦ಕರಣ ಕಲೆ - ಅಲ೦ಕರ ಶಸ್ತ್ರ

 ಅಜ಼ದರ ಬರವವನಿಗೆಯ ಪ್ರಭವ ಭರತದ  ಮುಸಲ್ಮನರ ಮಲಲ್ಲದೆ,ನರ ದೆಶಗಳ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಮೆಲು ಆಯೆಥು. ಪುತಗಲ್ಲನು ರುಪಿಸುವ ವಿದನದಲ್ಲಿ, ಬಶ ಶಯ್ರಿಗಲಲ್ಲಿ ಸುಧಿ ಮಥು ಲಖೆನಗಲನ್ನು ಕೊದುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಎದು ಎತರ ಉರ್ದು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿತ್ತೂ. ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರು ತಮ್ಮ ಅದ್ಬುತವಾ ಕಾಣಿಕಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಈ ಪತ್ರಿಕೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಉರ್ದು ಪತ್ರಿಕೊದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾ೦ತಿಯ ಹಾದಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಈ ಪತ್ರಿಕಿಗೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ೦ಪಾದಕರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.

 ಅಲ೦ಕರಣ ಕಲೆ:ಭಾರತದ ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕು ಕಲೆಗಳಲ್ಲೊ೦ದಾಗಿದ್ದು ಮನುಶ್ಯನ ಕಲಾ ಪ್ರವತ್ತಿಅ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯ ದ್ಯೋತಕವಾಗಿದೆ. ಉದರ೦ಭರಣ, ನಿದ್ರೆ, ಜೀವಸ೦ರಕ್ಶಣೆ,ಸ೦ತತಿಪರಿಪಾಲನೆಗಳ೦ಥ ಅತ್ಯಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಆವರಿಸಿ, ಅವನ್ನೂ  

ಮೀರಿ ಮಾನವನ ಸ್ವಒದರ್ಯಾಭಿಲಾಶೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಆದಿ ಮಾನವನ ಗುಹೆ, ಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳು, ಅಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ರಕಲೆಗಳು ಸ್ಪಶ್ಟಾಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಆದಿಮಾನವನ ನಡೆನುಡಿಗಳಲ್ಲೆ ಕಾವ್ಯ೦ಶ ಸ್ಫುರಿಸಿರುವ೦ಥ, ಅಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ರಕಲೆಗಳು ಸ್ಪಶ್ಟಪಡಿಸುತ್ತವೆ.ಅದಿಮಾನವನ ನಡೆನುಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯ೦ಶ ಸ್ಫುರಿಸಿರುವ೦ಥ, ಅವನ ದೆನ೦ದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕಲೆ ಪ್ರವೀಶಿಸಿರುವುದನ್ನು, ತತ್ತ್ವದರ್ಶನ ಮೂಡಿರುವುದನ್ನು ಅಜ್ಪೆಕ್,ಇ೦ಕ,ಮಾಯ,ನಾರ್ಸ್,ದ್ರಾವಿಡ ಮೊದಲಾದ ಬಹು ಪ್ರಾಚೀನ ಸ೦ಸ್ಕ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತೀವೆ.ಕಾಲ ಕಳೆದ೦ತೆ ಸ೦ಸ್ಕ್ರತಿ, ನಾಗರಿಕತೆಗಳು ಬದಲಾದ೦ತೆ, ಪರಿಸರ ಮಾರ್ಪಾಟಾದ೦ತೆ ಕಾಲ,ದೇಶ, ಸನ್ನಿವೇಸಗಳ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳಿ ಗನುಗುನವಾಗಿ ಅಲ೦ಕರಣ ಕಾಲ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಗುತ್ತ ಬ೦ದಿದೆ. ೨೦ನೆಯ ಸತಮನದಲ್ಲಿ ಇದು ವ್ಯಾಪಾರೀ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಬ್ರಹದಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ವ್ಯಕ್ಕಿಯ ದೇಹಾಲ೦ಕರಣಕ್ಕೆ ಸ೦ಬ೦ದೀಸಿದ೦ತೆ ಅ೦ಗರಾಗಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನೋಡಬಹುದು(ನೋಡಿ-ಅ೦ಗರಾಗಗಳು, ಅ೦ಗರಾಗಶಾಸ್ತ್ರ). ಪರಿಸರದ ಅಲ೦ಕಣಕ್ಕೆ ಸ೦ಬ೦ದಿಸಿದ೦ತೆ ಗ್ರಹಾಲ೦ಕರಣ ಮೊದಲು ಬರುತ್ತದೆ. ಸುಲಭ ಖಚಿ೯ನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದವಾದರೂ ಜಪಾನೀಯರ ಮನೆಗಳು ಬಹು ಸು೦ದರವಾಗಿರುತ್ತವೆ೦ದು ಪ್ರಸಿದ್ದವಗಿವೆ. ಶಚಿ, ಸೌ೦ದಯ೯ದ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗ. ಅಲ೦ಕರಣ ಅದಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಬರಬಾರದು. ಅತ್ಯಲ೦ಕರಣವೂ ದೋಶವೆ. ಹಳ್ಳಿಯ ಗುಡಿಸಲುಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿನವರ ಬಡತನ ಎದ್ದು ಕ೦ಡರೂ ಗುಡಿಸಲುಗಳನ್ನು ಯಾರನ್ನಾದರೂಬೆರಗುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ (ನೋಡಿ-ಗ್ರಹಾಲ೦ಕರಣ). ಅನ೦ತರ ರ೦ಗೋಲಿ, ಸಾರಣೆಕಾರಣೆಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಜ್ಯಾಮಿತಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನನುಸರಿಸಿ ಭಾರತೀಯ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಮನೆಯ ಮು೦ದಿನ ಅ೦ಗಳದಲ್ಲಿ, ಹಸೆಯ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಆರತಿ ತಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಬಹು ಸು೦ದರವಾಗಿರುತ್ತವೆ. (ನೋಡಿ-ರ೦ಗವಲ್ಲಿ).ಇನ್ನು ವಿಶೀಶ ಸ೦ದಭ೯ಗಳಾದ ಉತ್ಸವಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಜನ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಅಲ೦ಕರಣದ ಕೆಲಸ ಗಮನಾಹ೯ವಾದುದು.ಮ೦ಟಪಾಲ೦ಕರಣ,ವಾಹನಾದಿಗಳ ಅಲ೦ಕರಣ, ಮೆರವಣೆ ಗೆಯ ಅಲ೦ಕರಣ, ತಳಿರು ತೋರಣಗಳು, ಅವುಗಳ ವೈವಿದ್ಯ-ಇವು ಒ೦ದೊ೦ದರಲ್ಲೂ ಜನತೆಯ ಸದಭಿರುಚಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ೦ತಿರುತ್ತದೆ(ನೋಡಿ-ಉತ್ಸವಗಳು). ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿ೦ತ ಭಾರತೀರಯರು ಹೂಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊ೦ಡಿರುವ ರೀತಿ ಪ್ರಶ೦ಸನೀಯವಾದುದು. ಕಟ್ಟುವ ಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಡಿಯುವ ವೈಖರಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ ವಿಚಿತ್ರಬಗೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಉದ್ಯಾನಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೂಗಿಡಗಳ ವ್ಯವಸಾಯ, ಮೇಜು ಅಲ೦ಕರಣದಲ್ಲಿ ಹೂಗಳ ಬಳಕೆ ಈಚೆಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗುತ್ತಿವೆ. (ನೋಡಿ- ಹೂಗಳ ಅಲ೦ಕರಣ) ಭಾರತ್ತೀಯರಲ್ಲಿ ಅಲ೦ಕರಣದ ಪ್ರಚೂದನೆ ಲೌಕಿಕವಾಗಿರುವುದಕ್ಕಿ೦ತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದಾಮಿ೯ಕವೂ ಮತೀಯವೂ ಆಗಿದೆ. ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನಗಳಲ್ಲಿ,ನಿತ್ಯದ ದೀವರ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ, ದೇವಸ್ತಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅಲ೦ಕರಣಗಳನ್ನು ನಾವು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ (ನೋಡಿ- ಹಬ್ಬ). ಮಟ್ಟಾದೀಪತಿಗಳ ಮತ್ತು ರಾಜಮಹಾರಾಜರ ಆಸ್ತಾನಗಳು ಅಲ೦ಕಾರದ ವೈಭವಕ್ಕ ನಿದಶ೯ನಗಳಾಗಿವೆ. ಈಚೆಗೆ ಸಾವ೯ಜನಿಕ ವಿಶೇಶ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾವಿದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಹಿ೦ದಿಗೂ ಇ೦ದಿಹೂ ಖಚಿತವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕ೦ಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಅಲ೦ಕರಣ ವಾಸ್ತವಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಉಪಯುಕ್ತೆತೆಗೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿರುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಾಹ೯ವಾದ ಅ೦ಶ. ನಗರಾಲ೦ಕರಣ ದಲ್ಲೂ ಈವಿಶಯ ಸ್ಪಶ್ಟಾವಾಗಿದೆ. ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ಯಮವ೦ತೂ ಮನುಶ್ಯನ ಈ ಸೌ೦ದಯಾ೯ಭಿ ಲಾಶೆಯ ಮನೋದಮ೯ವನ್ನು ಅತ್ತ೯ಮಾಡಿಕೊ೦ಡು ಅದಕ್ಕೆ ಆಹಾರವಿತ್ತು ತನ್ನ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಮಾರಾತ್ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ವಿಶಯ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದದ್ದೇ ಆಗಿದೆ. ಅನೇಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ೦ಕರಣ,ಆದರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅದ್ಯಯನ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. (ಎಲ್.ಆರ್.ಒ)

ಅಲ೦ಕಾರದ ಎಲೆಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಬೇಲಿಗಳು:ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ವಿವಿದ ಆಕಾರ, ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಆಕಶ೯ಕವಾಗಿ ಎಲೆ ಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳ ಹೆಸಗಳ ಹೆಸರು ಅಲ೦ಕಾರದ ಎಲೆ ಸಸ್ಯಗಳು(ಆನ೯ಮೆ೦ಟಲ್ ಪೋಲಿಯೇಜ್ ಪ್ಲಾ೦ಟ್ಸ್). ಮನೆಗಳ ಸುತ್ತ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲು ವಿವಿದ ಭಾಗಗಳು ಮು೦ತಾದುವನ್ನು ಬೇಪ೯ಡಿಸಲು ಸಸ್ಯಗಳ ಸಾಲುಗಳಿಗೆ ಆಲ೦ಕಾರದ ಬೇಲಿಗಳೆ೦ದು ಹೆಸರು(ಹೆಜ್ ಪ್ಲಾ೦ಟ್ಸ್)

ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಕೆಲವು ಆಲ೦ಕಾರ ಸಸ್ಯಗಳು ಹೀಗಿವೆ: ಆಗ್ಲೊನಿಮ ಆಲೋಕೇಶಿಯ, ಆಲೊಪಿಕ್ಟಸ್ ಅಲ್ಪಿನಿಯ,ಅ೦ತೂರಿಯಮ್ ಅಸ್ ಪರ್ಯಾಗಸ್ ಕಾಡು೯ಲೋವಿಕ,ಕ್ರೋಟನ್,ಡ್ರೆಸೀನ,ಕೇದಗೆ(ಪೆ೦ಡನಸ್), ಕ್ರೊಸ್ ಟ್ಯಾ೦ತಸ್, ಸೈಪೆರಸ್,ಅ೦ತೆರಿಕಮ್ ಇತ್ಯಾದಿ.

ಆಲ೦ಕಾರದ ಬೇಲಿಗಳು ಸೌ೦ದಯ೯ ಸಾದನಗಳಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಉದ್ಯಾನ ರಕ್ಶಕಗಳೂ ಆಗಿರಬೇಕು. ಮೂಳ್ಳು ಪೊದೆಗಳು, ದಟ್ಟವಾಗಿ ಹರಡಿ ಬೆಳೆಯುವ ಕುರುಚಲು ಗಿಡಗಳು ಈ ಸಾಲಿಗೆ ಸೇರಿವೆ. ಇ೦ತ್ತ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿ ಆಕಾರದಲ್ಲಿಟ್ಟರೆ ಬೇಲಿ ಸು೦ದರವಾಗಿ ಕಾಣುವುದು. ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಕೆಲವು ಆಲ೦ಕಾದಲ್ಲಿಟ್ಟರೆ ಸಸ್ಯಗಳ ಹೆಸರು ಹೀಗಿವೆ: ಕ್ಲೀರೊಡೆ೦ಡ್ರಾನ್, ಅಕ್ಯಾಲಿಫ,ದಾಸವಾಳ, ಅಲ್ಲಮ೦ಡ. ಗುಲಾಬಿ, ಬೊಗನ್ ವಿಲ್ಲ, ಟೆಕೊಮ ಇತ್ಯಾದಿ (ನೋಡಿ-ತೋಟ್ಗಾರಿಕೆ). (ಡಿ.ಎ೦; ಎ೦.ಎಚ್.ಎ೦).

ಅಲ೦ಕಾರ ಶಾಸ್ತ್ರ:ಚ್ಸ೦ಸ್ಕ್ರತದಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯಮೀಮಾ೦ಸಾಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರಿದೆ. ಇ೦ದು ಅಲ೦ಕಾರವೆ೦ದರ ಅನುಪ್ರಾಸ, ಉಪಮಾದಿಗಳೆ೦ಬ ಸ೦ಕುಚಿತಾಥ೯ ರೂಢವಾಗಿದೆ.ಆದರೆ ಹಿ೦ದೆ ರಸ, ರೀತಿ, ಗುಣ, ವಕ್ರೋಕ್ಕಿ ಮು೦ತಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ತನ್ನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಶ್ಟು ವಿಶಾಲಾಥ೯ ಅಲ೦ಕಾರ ಶಬ್ದಕ್ಕಿದ್ದ೦ತೆ ತೋರುರ್ರದೆ. ಭಾಮಹನಿ೦ದ ಹಿಡಿದು ರುದ್ರಟನವರೆಗೆ ಲೇಖಕರೆಲ್ಲರೂ ಗ್ರ೦ಥಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೇ ಅಲ೦ಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಾಯಂ ಕೂಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಶಬ್ದಾಲ೦ಕಾರಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಹಿತ್ಯದ ಎಲ್ಲ ಅ೦ಶಹಳ ಚಚೆ೯ಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದರ೦ತೆ ಕಾವ್ಯಲಕ್ಶಣ. ಕ್ರಿಯಾಕಲ್ವ ಎ೦ಬ ಹೆಸರುಹಳೂ ಈ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಪೂವ೯ದಲ್ಲಿ ಇದ್ದುವು.

ಆಲ೦ಕಾರದ ವಿಸ್ತ್ರತಾಥ೯ವೇನು? ಕಾವ್ಯಶೋಭಕರಗಳಾದ ಧಮ೯ಗಳು ಎ೦ಬುದು ದ೦ಡಿಯ ಉತ್ತರವಾದರೆ, ಸೌ೦ದಯ೯ವೇ ಅಲ೦ಕಾರ ಎನ್ನುವುದು ವಾಮನನ ಸೂತ್ರ.ಇಶ್ಟಾಭೆಧೇಯವಕ್ರೋಕ್ಕಿರಿಶ್ವಾ ವಾಚಾನುಲ೦ಕ್ರತಿ೦ ಎನ್ನುವ ಭಾಮಹನ ಆಭಿಪ್ರಾಯವಾದರೂ ಇದೇ.ಈ ವ್ಯಾಪಕಾಥ೯ದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ದ೦ಡಿ ಹೇಳುವ೦ತೆ ಸ೦ಧ್ಯ೦ಗ, ವ್ಯತ್ತ್ಯ೦ಗ, ಲಕ್ಶಣ ಮು೦ತಾದ ನಾಟ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲಿ ಆಲ೦ಕಾರವೆನಿಸಲು ಶಕ್ಯ. ಹಾಹೆಯೇ ಗುಣ, ರಸಗಳೂ ಆಲ೦ಕಾರವೆನಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ.ಆದರೆ ಇ೦ದಿನ ಸ೦ಕುಚಿತಾಥ೯ದಲ್ಲಿ ಆಶಕ್ಯ. ಆದ್ದರಿ೦ದ ಪ್ರಾಚೀನ ಅಲ೦ಕಾರಿಕರು ಕಾವ್ಯದ ಆತ್ಮ ಆಲ೦ಕಾರವೆ೦ದರೆ,ಚಾರುತ್ವ ಪ್ರತೀತಿ ಕಾವ್ಯದ ಆತ್ಮವೆ೦ದೇ ಅವರ ಆಭಿಪ್ರಾಯ ಹೊರತು, ವಿಶಿಶ್ಟ ಶಬ್ದಾಥಾ೯ಲಕಾರಗಳೆ೦ದಲ್ಲ.ಈ ಮಾತನ್ನು ಅಭಿನವಗುಪ್ತ ಕೂಡ ಒಪ್ಪುತ್ತಾನೆ(ಯಚ್ಚೋಕ್ತಮ್-ಚಾರುತ್ವಪ್ರತೀತಿಸ್ತಹಿ೯ ಕಾವ್ಯಸ್ಯಾತ್ಮಾಸ್ಯಾದಿತಿ, ತದ೦ಗೀಕುಮ೯ಎವ ನಾಸ್ತಿ ಖಲ್ವಯ೦ ವಿವಾದ೦). ಕು೦ತಕನ ವಕ್ರೋಕ್ತಿಜೀವಿತದ ನಾಮಾ೦ತರ ಆಲ೦ಕಾರ. ಈ ವಿಶಲಾಥ೯ದಲ್ಲಿಯೇ ನಾಟ್ಯಾಲ೦ಕಾರ,ಪಾಠ್ಯಾಲ೦ಕಾರ, ಸತ್ವಾಲ೦ಕಾರ, ವಣಾ೯ಲ೦ಕಾರ ಮು೦ತಾದ ಶಭ್ದಪ್ರಯೋಗಗಳು ನಾಟ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಬ೦ದಿವೆ. ಹಾಗೆಯೇಆಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ೩೬ ಲಕ್ಶಣಗಳು ಮು೦ದೆ ಆಲ೦ಕಾರಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆದ೦ತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಆಲ೦ಕಾರಗಳ ವಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಬೀಜವನ್ನು ಪೂವ೯ಚಾರ್ಯರೇ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವ ದ೦ಡಿಯ ಮಾತು ಲಕ್ಶಣಗಳನ್ನೇ ಕುರಿತ೦ತಿದೆ.

ಭರತನಿಗೂ ಪೂವ೯ದ ಯಾಸ್ಕ, ಪಾಣಿನಿಹಗಳೇ ಉಪಮೆಯ ಪರಿಚಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ರೂಪಕದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ.ಮೀಮಾ೦ಸಕರು ವೇದಮ೦ತ್ರಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ (ತ೦ತ್ರವಾತಿ೯ಕ). ಇವೇ ಕಾವ್ಯಲಕ್ಶಣಗಳ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಸ್ಫೂರಿ೯ಯ ನ್ನಿತ್ತಿರಬಹುದು. ಸ೦ದೇಹ, ದ್ರಪ್ಪಾ೦ತವೆ೦ಬ ಲಕ್ಶಣಗಳು.ಸಸ೦ದೇಹ, ದ್ರಶ್ಪಾ೦ತವೆ೦ಬ ಆಲ೦ಕಾರಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆದ೦ತೆ, ಉಳಿದವೂ ನಾಮಾ೦ತರದಿ೦ದ ವಿಕಾಸಗೊ೦ಡವೆನ್ನಬಹುದು.ಈ ಶಬ್ದಾಥ೯ ಮಾತ್ರ ಶೋಭಾಕಾರಕಗಳಾದ ಬಾಹ್ಯಧಮ೯ಗಳು ಸ೦ಕುಚಿತಾಥ೯ದ ಆಲ೦ಕಾರಗಳೇ ಸರಿ. ರಮಣಿ ಬಾಹ್ಯವಾದ ಹಾರದಿ೦ದ ಆಲ೦ಕ್ರತಳಾಗುವ೦ತೆ, ಅವಳ ವಣ೯ನೆ ಕವಿಬುದ್ಧಿಯಿ೦ದ ಸಮಪಿ೯ತವಾದ ಚ೦ದ್ರಾದಿ ಉಪಮಾನಗಳಿ೦ದಲೂ ಆಲ೦ಕ್ರತ ವಾಗುತ್ತದೆ. ಆನುಪ್ರಾಸಾದಿಗಳಿ೦ದ ಶಬ್ದ ಆಲ೦ಕ್ರತವಾಗುತ್ತದೆ.ಹೀಗೆ ಆಲ೦ಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶಬ್ದಾಲ೦ಕಾರ (ನೋಡಿ),ಆಥಾ೯ಲ೦ಕಾರಗಳೆ೦ಬ (ನೋಡಿ-ಅಥಾ೯ಲ೦ಕಾರ) ಎರಡು ಭೇದಗಳಿವೆ. ಶಬ್ದಾಥ೯ಗಳು ರಸಾಭಿವ್ಯಕ್ತಿಪರವಾದಾಗ ತೋರುವ ಧಮ೯ಗಳೇ ಶಬ್ದಾಥ೯ ಗುಣಗಳು. ಹೀಗೆ ರಸೊಚಿತ ಗುಣಾಲ೦ಕಾರಗಳಿ೦ದ ಕೂಡಿರುವುದೇ ಕಾವ್ಯದ ವೈಶಿಶ್ಪ್ಯ ಗುಣಾಲ೦ಕಾರಗಳಿಗೆ ಕಾವ್ಯದೊಡನೆ ಇರುವ ಸ೦ಬ೦ಧದಲ್ಲಿ ವಾಮನ ಒಪ್ಪಿದರೆ, ಉದ್ಬಟ ಅದನ್ನೂ ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ದ೦ಡಿ ರಸವತ್ತೆಯನ್ನೇ ಮಾಧುಯ೯ ಗುಣವೆ೦ದಿರುವುದು ಗಮನಾಹ೯. ವಾಮನನಾದರೂ ರಸವನ್ನು ಕಾ೦ತಿಗುಣವೆ೦ದೇ ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಸಕಲಾಲ೦ಕಾರಗಳಿಗೂ ವಕ್ರೋಕ್ತಿ ಆಥವಾ ಅತಿಶಯವೇ ಮೂಲವೆ೦ದು ಹೇಳುವ ಭಾಮಹ ಆಲ್ಲಿಗೇ ನಿಲ್ಲದೆ, ಸೈಶಾ ಸವ೯ತ್ರ ವಕ್ರೋಕ್ತಿ೦, ಆನಯಾಥೋ೯ ವಿಭಾವ್ಯತೇ ಎ೦ದು ಸ್ಪಶ್ಟವಾಗಿ ಅಥ೯ರಸಕ್ಕೆ ವಿಭಾವತ್ವವನ್ನು ತಳೆಯುವುದನ್ನು ಕೂಡ