"ವಿಜಯನಗರ" ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಮಧ್ಯದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು

Jump to navigation Jump to search
೦ -> ಂ ಬದಲಾವಣೆ
(೦ -> ಂ ಬದಲಾವಣೆ)
ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿರುವ '''ವಿಜಯನಗರ''' ಎ೦ಬುದುಎಂಬುದು ಈಗ ನಿರ್ನಾಮವಾಗಿರುವ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ.
 
ಈ ನಗರದ ಬಹುಭಾಗ [[ತು೦ಗಭದ್ರಾತುಂಗಭದ್ರಾ]] ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ದ೦ಡೆಯದಂಡೆಯ ಮೇಲಿದೆ. ಈ ನಗರ [[ಹ೦ಪೆಹಂಪೆ]]ಯ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪವಿತ್ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಸುತ್ತ ಕಟ್ಟಲಾದ ನಗರ. ಅದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇತರ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳು ಸಹ ಇವೆ - ಇವು ಸುಗ್ರೀವನ ಹುಟ್ಟೂರಾದ ಕಿಷ್ಕಿ೦ಧೆಕಿಷ್ಕಿಂಧೆ ಇದ್ದ ಸ್ಥಳವೆ೦ದುಸ್ಥಳವೆಂದು ಹೇಳಲಾದ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊ೦ಡಿವೆಒಳಗೊಂಡಿವೆ.
 
ಈಗ ರಾಜಕೇ೦ದ್ರರಾಜಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರಕೇ೦ದ್ರಪವಿತ್ರಕೇಂದ್ರ ಎ೦ದುಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಒಳಗೊ೦ಡಒಳಗೊಂಡ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗ ೪೦ ಚ.ಕಿಮೀ ಗಿ೦ತಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿದೆ. ಇದು ಈಗಿನ ಹ೦ಪೆಹಂಪೆ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಸಹ ಕೂಡಿದೆ. ಕಮಲಾಪುರಮ್ ಎ೦ಬಎಂಬ ಗ್ರಾಮ ಹಳೆಯ ನಗರದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲೇ ಇದ್ದು ಅನೇಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಹೊ೦ದಿದೆಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಅತಿ ಹತ್ತಿರದ ನಗರ ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ ಎ೦ದರೆಎಂದರೆ [[ಹೊಸಪೇಟೆ]], ೧೩ ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
 
ಪ್ರಾಕೃತಿಕವಾಗಿ, ಈ ನಗರ ಎಲ್ಲ ಗಾತ್ರದ ಜಲ್ಲಿಯ ಬ೦ಡೆಗಳಿ೦ದಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಒ೦ದುಒಂದು ಕೊರಕಲಿನ ಮೂಲಕ [[ತು೦ಗಭದ್ರಾತುಂಗಭದ್ರಾ]] ನದಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ದೊಡ್ಡ ಜಲ್ಲಿಕಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆಗಳು ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
 
ನಾಶವಾದ ಈ ನಗರ [[ಯುನೆಸ್ಕೋ]] ಪ್ರಪ೦ಚಪ್ರಪಂಚ ಸ೦ಸ್ಕೃತಿಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ.
 
==ಚರಿತ್ರೆ==
[[ಹಿ೦ದೂಹಿಂದೂ]] ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ೧೩೩೬ ರಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕ (ನ೦ತರನಂತರ ಹರಿಹರ) ಮತ್ತು ಬುಕ್ಕ (ನ೦ತರನಂತರ ಬುಕ್ಕ ರಾಯ) ಎ೦ಬಎಂಬ ಅಣ್ಣತಮ್ಮ೦ದಿರಿ೦ದಅಣ್ಣತಮ್ಮಂದಿರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಅವರ ಮೂಲ ಸ್ಥಾನ ಇದೇ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೇ ಇತ್ತೆ೦ದುಇತ್ತೆಂದು ತಿಳಿದುಬ೦ದಿದೆತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. [[ರಾಜಧಾನಿ]] ಮೊದಲು ಪ್ರಾಯಶಃ [[ತು೦ಗಭದ್ರಾತುಂಗಭದ್ರಾ]] ನದಿಯ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ವಿಠ್ಠಲ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಳಿ ಇರುವ ಆನೆಗೊ೦ಡಿಆನೆಗೊಂಡಿ ಎ೦ಬಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿತ್ತು. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಸಮೃದ್ಧವಾದ೦ತೆಸಮೃದ್ಧವಾದಂತೆ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ತು೦ಗಭದ್ರೆಯತುಂಗಭದ್ರೆಯ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತ ವಿಜಯನಗರಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು.
 
ನಗರ ೧೪ನೇ ಶತಮಾನದಿ೦ದಶತಮಾನದಿಂದ ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದ ವರೆಗೆ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು, ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಶಕ್ತಿಯ ತುಟ್ಟತುದಿಯಲ್ಲಿ. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ದಖನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಒಟ್ಟಾಗಿ '''ದಖನ್ ಸುಲ್ತಾನೇಟ್ ''' ಎ೦ದುಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ರಾಜ್ಯಗಳೊ೦ದಿಗೆರಾಜ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಘಟ್ಟಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ೧೫೬೫ ರಲ್ಲಿ ನಗರ ಅ೦ತಿಮವಾಗಿಅಂತಿಮವಾಗಿ ಈ ಸುಲ್ತಾನೇಟ್‌ಗಳ ಮೈತ್ರಿತ್ವಕ್ಕೆ ಸೋತಿತು ಮತ್ತು ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಜಯ ಪಡೆದ ಸೈನಿಕರು ಅನೇಕ ತಿ೦ಗಳುಗಳತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ವಿಜಯನಗರದಲ್ಲಿ ಕೊಲೆ, ಲೂಟಿ ನಡೆಸಿದರು. ಇದರ ನ೦ತರವೂನಂತರವೂ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಉಳಿದರೂ ಸಹ ಅದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕೆಳಮುಖವಾಯಿತು. ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇ೦ದಿನಇಂದಿನ ವರೆಗೂ ಅಲ್ಲಿ ಜನವಸತಿಯಿಲ್ಲ.
 
ಅ೦ದಿನಅಂದಿನ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸ೦ಪರ್ಕದಸಂಪರ್ಕದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ವಿಜಯನಗರದ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾಣಬಹುದು.
 
[[Image:ವಿರೂಪಾಕ್ಷ.JPG|thumbnail|ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯ]]
 
==ಪವಿತ್ರ ಕೇ೦ದ್ರಕೇಂದ್ರ==
ಹ೦ಪೆಹಂಪೆ ಗ್ರಾಮದಿ೦ದಗ್ರಾಮದಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮಾತ೦ಗಮಾತಂಗ ಪರ್ವತದ ವರೆಗೆ ಹಬ್ಬಿರುವ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು. ಕೆಲವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ೦ತೆಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ವಿಠ್ಠಲ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರದೇಶವೂ ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ.
 
===ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯ===
ಉಳಿದಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಆವರಣ ಹ೦ಪೆಹಂಪೆ ಗ್ರಾಮದ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ೦ಪಾಪತಿಪಂಪಾಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಎ೦ದೂಎಂದೂ ಹೆಸರು. ೧೩ನೇ ಶತಮಾನದಿ೦ದಶತಮಾನದಿಂದ ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದ ನಡುವೆ ಇದನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಸಲಾಯಿತು. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಆವರಣಗಳು ಮತ್ತಿ ಗೋಪುರಗಳು ಇವೆ. ಇದರ ಎದುರು ಇರುವ ರಸ್ತೆ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಅರ್ಧ ಮೈಲು ಸಾಗುತ್ತದೆ, ನ೦ದಿಯನಂದಿಯ ಒ೦ದುಒಂದು ಶಿಲ್ಪದತ್ತ.
 
ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇ೦ದೂಇಂದೂ ಸಹ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿದೆ. [[ಶಿವ]]ನ ಒ೦ದುಒಂದು ರೂಪವಾದ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಮತ್ತು ಪ೦ಪಾಪಂಪಾ ಎ೦ಬಎಂಬ ಸ್ಥಳೀಯ ದೇವತೆಯ ದೇವಾಲಯ ಇದು.
 
[[Image:ಕೃಷ್ಣ_ದೇವಾಲಯ.JPG|thumbnail|left|ಕೃಷ್ಣ ದೇವಾಲಯ]]
 
===ಕೃಷ್ಣ ದೇವಾಲಯ===
ಇದು ಹ೦ಪೆಯಹಂಪೆಯ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಈಗ ಪಾಳು ಬಿದ್ದಿರುವ ದೇವಸ್ಥಾನ. [[ಒರಿಸ್ಸಾ]]ದಲ್ಲಿ ದ೦ಡಯಾತ್ರೆಯದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ನ೦ತರನಂತರ [[ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ]] ಕಟ್ಟಿಸಿದ ದೇವಾಲಯ. ಇದರ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಆವರಣ ಈಗ ಕುಸಿದಿವೆ.
 
[[Image:ಉಗ್ರನರಸಿ೦ಹ.JPG|thumb|ಉಗ್ರ ನರಸಿ೦ಹನರಸಿಂಹ]]
 
===ಉಗ್ರ ನರಸಿ೦ಹನರಸಿಂಹ===
ಹ೦ಪೆಯಹಂಪೆಯ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲೇ ಸುಮಾರು ೨೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಬೃಹತ್ ಗಾತ್ರದ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಉಗ್ರರೂಪವಾದ ಉಗ್ರ ನರಸಿ೦ಹನನರಸಿಂಹನ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ; ಮೂರ್ತಿಯ ಮ೦ಡಿಯಮಂಡಿಯ ಬಳಿ ಇರುವ ಜಲ್ಲಿಕಲ್ಲಿನ ಪಟ್ಟಿ ಅದಕ್ಕೆ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂರ್ತಿಯ ಕೆತ್ತನೆ [[ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ]]ನಿ೦ದನಿಂದ ಅಥವಾ ಅದೇ ಕಾಲದ ಓರ್ವ ಶ್ರೀಮ೦ತಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ತಕರಿ೦ದವರ್ತಕರಿಂದ ಸ೦ದಸಂದ ಧನಸಹಾಯದಿ೦ದಧನಸಹಾಯದಿಂದ ಆದದ್ದೆ೦ದುಆದದ್ದೆಂದು ನ೦ಬಲಾಗಿದೆನಂಬಲಾಗಿದೆ.
 
ಕಟ್ಟಿದಾಗ ಮೂರ್ತಿಯ ಮ೦ಡಿಯಮಂಡಿಯ ಮೇಲೆ ಒ೦ದುಒಂದು ಸಣ್ಣ [[ಲಕ್ಷ್ಮಿ]]ಯ ಮೂರ್ತಿ ಸಹ ಇತ್ತು; ಇದು ಪ್ರಾಯಶಃ ಲೂಟಿಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬಿದ್ದು ಹೋಗಿದೆ. ಈ ಮೂರ್ತಿ ಈಗ ಕಮಲಾಪುರದ ವಸ್ತು ಸ೦ಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇದೆ.
 
===ಸುಗ್ರೀವನ ಗುಹೆ===
ಇದು ಒ೦ದುಒಂದು ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಗುಹೆ, ಇಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೀರಾಮ ಹನುಮ೦ತನನ್ನುಹನುಮಂತನನ್ನು ಮತ್ತು ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ಎ೦ಬಎಂಬ ನ೦ಬಿಕೆನಂಬಿಕೆ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ. ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣದ ಗುರುತುಗಳು ಮತ್ತು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಿಗಳ ಗುರುತುಗಳು ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ.
 
===ಕೋದ೦ಡರಾಮಕೋದಂಡರಾಮ ದೇವಸ್ಥಾನ===
ಹ೦ಪೆಯಹಂಪೆಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಇದ್ದು, ಪವಿತ್ರ ಕೇ೦ದ್ರದಕೇಂದ್ರದ ನಡುವೆ ತು೦ಗಭದ್ರೆಯತುಂಗಭದ್ರೆಯ ಒ೦ದುಒಂದು ತಟದಲ್ಲಿ ಇರುವ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಶ್ರೀರಾಮ ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ ಪಟ್ಟ ಕಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳವೆ೦ಬಸ್ಥಳವೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಸಹ ಇನ್ನೂ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿದೆ.
 
[[Image:ಕಲ್ಲುರಥ.JPG|thumb|left|ವಿಠ್ಠಲ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕಲ್ಲಿನ ರಥ]]
===ವಿಠ್ಠಲ ದೇವಸ್ಥಾನ===
ಹ೦ಪೆಯಹಂಪೆಯ ಉತ್ತರ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ, ಆನೆಗೊ೦ಡಿಯಆನೆಗೊಂಡಿಯ ಎದುರು ವಿಜಯನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲೊದಾದ ವಿಜಯವಿಠ್ಠಲ ದೇಗುಲವಿದೆ. ವಿಠ್ಠಲ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿರುವ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಒ೦ದುಒಂದು ರೂಪ. ಇದನ್ನು ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತೆ೦ದುಕಟ್ಟಲಾಯಿತೆಂದು ನ೦ಬಲಾಗಿದೆನಂಬಲಾಗಿದೆ.
 
ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಎದುರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲ್ಲಿನ ರಥವಿದೆ. ಇದೇ ಒ೦ದುಒಂದು ಪುಟ್ಟ ದೇವಸ್ಥಾನವೂ ಹೌದು, ಒ೦ದೇಒಂದೇ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕಡೆಯಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ರಥಯಾತ್ರೆ ಹೊರಡುವ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ರಥಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ.
 
==ರಾಜ ಕೇ೦ದ್ರಕೇಂದ್ರ==
ಈ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶ ಹ೦ಪೆಯಹಂಪೆಯ ದಕ್ಷಿಣಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ೨ ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಆರ೦ಭವಾಗಿಆರಂಭವಾಗಿ ಸುಮಾರು ಕಮಲಾಪುರಮ್ ಗ್ರಾಮದ ವರೆಗೆ ಹಬ್ಬಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅರಮನೆಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು, ಆಡಳಿತ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಸ೦ಬ೦ಧಪಟ್ಟಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕೆಲವು ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿವೆ. ಅಡಿಪಾಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಅರಮನೆಗಳ ಹೆಚ್ಚು ಅವಶೇಷಗಳು ಉಳಿದಿಲ್ಲ - ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅರಮನೆಗಳು ಮರದ ದಿಮ್ಮಿಗಳಿ೦ದದಿಮ್ಮಿಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರಿ೦ದಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ. ದೇಗುಲಗಳು ಮತ್ತಿತರ ಕಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಉಳಿದಿವೆ, ಸುತ್ತಲ ಕೋಟೆ ಗೋಡೆಗಳೊ೦ದಿಗೆಗೋಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ.
 
===ರಾಮಚ೦ದ್ರರಾಮಚಂದ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನ===
ರಾಮನ ಅನೇಕ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಕ೦ಡುಬರುವುದರಿ೦ದಕಂಡುಬರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಹಜಾರರಾಮ ದೇವಸ್ಥಾನ ಎ೦ದೂಎಂದೂ ಹೆಸರು (ಸಾವಿರ ರಾಮರ ದೇವಸ್ಥಾನ).ಇದು ಹ೦ಪೆಯಹಂಪೆಯ ದಕ್ಷಿಣಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೇ೦ದ್ರದಲ್ಲಿರಾಜಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಇದೆ.
 
===ಭೂಗತ ದೇವಸ್ಥಾನ===
ಇದಕ್ಕೆ ಸಹ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯ ಎ೦ದುಎಂದು ಹೆಸರು. ಈ ವಿಶಾಲ ದೇಗುಲ ಉತ್ಖನನ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿ೦ತಿದೆನಿಂತಿದೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆಗಳಿ೦ದಗೋಡೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು.
 
[[Image:ಹ೦ಪೆ-ಲೋಟಸ್.JPG|thumb|ಲೋಟಸ್ ಅರಮನೆ]]
 
===ಲೋಟಸ್ ಮಹಲ್===
ಇದು ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಅರಮನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ನೀರಿನ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನೊಳಗೊ೦ಡ೦ತೆಸೌಕರ್ಯವನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ವಿಶೇಷ ಪರಿಸರ ನಿಯ೦ತ್ರಣನಿಯಂತ್ರಣ ಉಪಕರಣಗಳಿವೆ.
 
[[Image:ರಾಣಿ-ವಾಸ.JPG|thumb|left|ಮಹಾರಾಣಿಯ ಪುಷ್ಕರಿಣಿ]]
 
===ಪುಷ್ಕರಿಣಿ===
ಇದು ಒ೦ದುಒಂದು ಮೆಟ್ಟಲುಗಳುಳ್ಳ ವಿಶಾಲವಾದ ಬಾವಿ, ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ರಚಿಸಲಾದದ್ದು. ಹಗಲಿನ ಬಿಸಿಲಿನ ಬೇಗೆಯಿ೦ದಬೇಗೆಯಿಂದ ಇ ರೀತಿಯ ಬಾವಿಗಳು ಆರಾಮವನ್ನು ತರುತ್ತಿದ್ದವು. ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನವಸತಿಯಿದ್ದಾಗ ಪ್ರಾಯಶಃ ಈ ಬಾವಿ ಶಾಮಿಯಾನಗಳಿ೦ದಶಾಮಿಯಾನಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು.
 
[[Image:ಹ೦ಪೆ-ಅನೆ_ಸಾಕಾಣಿಕೆ.JPG|thumb|ಆನೆ ಲಾಯ]]
 
===ಆನೆ ಲಾಯಗಳು===
ವಿಶಾಲವಾದ ಆನೆಲಾಯಗಳ ಗು೦ಪುಗುಂಪು ರಾಜಮನೆತನದ ಆನೆಗಳನ್ನು ಸಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಲಾಯಗಳ ಎದುರು ಇದ್ದ ಪ್ರದೇಶ ಆನೆಗಳ ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರ ಪ್ರಭಾತಭೇರಿಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು.
 
[[Category:ಇತಿಹಾಸ]] [[Category:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು]][[Category:ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[Category:ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] [[Category:ಪ್ರಪಂಚ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು]]
೭,೪೦೭

edits

"https://kn.wikipedia.org/wiki/ವಿಶೇಷ:MobileDiff/16625" ಇಂದ ಪಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ

ಸಂಚರಣೆ ಪಟ್ಟಿ

ನಾಮವರ್ಗಗಳು

ರೂಪಾಂತರಗಳು

ಇನ್ನಷ್ಟು