ವಡಕ್ಕುನಾಥನ್ ದೇವಸ್ಥಾನ, ತ್ರಿಶೂರ್

ವಡಕ್ಕುನಾಥನ್ ದೇವಸ್ಥಾನ, ತ್ರಿಶೂರ್
ವಡಕ್ಕುನಾಥನ್ ದೇವಸ್ಥಾನ, ತ್ರಿಶೂರ್
	; ದೇವಾಲಯದ ದಕ್ಷಿಣ ನಾಡಾ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ
ಹೆಸರು:	ವಡಕ್ಕುನಾಥನ್ ದೇವಸ್ಥಾನ, ತ್ರಿಶೂರ್
ನಿರ್ಮಾತೃ:	ಪರಶುರಾಮ
ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ:	ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೇರಳ ಶೈಲಿ
ಸ್ಥಳ:	ತ್ರಿಶೂರ್
ರೇಖಾಂಶ:	10°31′28″N 76°12′52″E / 10.52444°N 76.21444°E

ವಡಕ್ಕುನ್ನಾಥನ್ ದೇವಾಲಯವು ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ತ್ರಿಶೂರ್ಜಿಲ್ಲೆಯ ತ್ರಿಶೂರ್ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ, ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಕೇರಳದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಗೆ ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ 'ಕೂತಂಬಲಂ' ಜೊತೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತಲಾ ಒಂದರಂತೆ ಭವ್ಯವಾದ ಗೋಪುರಗಳಿವೆ. ದೇವಾಲಯದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಹಾಭಾರತದ ವಿವಿಧ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.^[೧]^[೨]^[೩] ಈ ದೇವಾಲಯದ ಉಪಸನ್ನಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು 'ಕುಟ್ಟಂಬಲಂ'ನಲ್ಲಿ ಮರದಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾದ ದೃಶ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿನ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ದೇವಾಲಯವನ್ನೂ ಸಹ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 'AMASR ಕಾಯ್ದೆ'ಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಮಾರಕವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ.^[೪] ಸ್ಥಳೀಯ ಐತಿಹ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆರನೇ ಅವತಾರವಾದ ಪರಶುರಾಮನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮೊದಲ ದೇವಾಲಯ ಇದಾಗಿದೆ. ವಡಕ್ಕುಮ್‌ನಾಥನ್ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ 'ತೆಕ್ಕಿನ್‌ಕಾಡು ಮೈದಾನ'ವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ 'ತ್ರಿಶೂರ್ ಪೂರಂ' ಉತ್ಸವದ ಮುಖ್ಯ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.^[೧]^[೨]

2012 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸಮೀಕ್ಷೆ (ASI) ಕೇರಳದ ವಡಕ್ಕುಂನಾಥನ್ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಅರಮನೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ 14 ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು UNESCO ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ.^[೫] ಪರಶುರಾಮರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೇರಳದ 108 ಶಿವ ದೇವಾಲಯಗಳ ಪೈಕಿ ಇದೂ ಕೂಡ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿದೆ; 'ಶಿವ ದೇವಾಲಯ ಸ್ತೋತ್ರ'ದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 'ಶ್ರೀಮದ್-ದಕ್ಷಿಣ ಕೈಲಾಸಂ' (ಅಂದರೆ 'ದಕ್ಷಿಣದ ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತ') ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ದಂತಕಥೆ

ವಡಕ್ಕುಂನಾಥನ್ ದೇವಾಲಯದ ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ ದಂತಕಥೆಗಳನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ದಂತಕಥೆಗಳನ್ನು ಇತರ ಕೆಲವು ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.^[೬] ಈ ವೃತ್ತಾಂತಗಳು ಕೆಲವು ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ, ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪರಶುರಾಮರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಎಂಬ ಮೂಲ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಒಮ್ಮತವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಐತಿಹ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಪರಶುರಾಮರು ಸಾಗರಾಧಿಪತಿಯಾದ ವರುಣನಿಗೆ ನೀರಿನಿಂದ ಹೊಸ ಭೂಭಾಗವೊಂದನ್ನು ಮೇಲೆ ತರುವಂತೆ ಕೋರಿದರು. ವರುಣನು ಆ ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ಮನ್ನಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಭೂಮಿಯೇ ಕೇರಳವಾಯಿತು.

ಪರಶುರಾಮನು ಈಗ ಈ ಹೊಸ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಲು ಬಯಸಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ, ತನ್ನ ಗುರುವಾದ ಶಿವನಲ್ಲಿ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವಂತೆಯೂ ಹಾಗೂ ಆ ಮೂಲಕ ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸುವಂತೆಯೂ ಕೋರಿಕೊಂಡನು. ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯನ ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ಮನ್ನಿಸಿ, ಶಿವನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಪಾರ್ವತಿ, ಪುತ್ರರಾದ ಗಣೇಶ ಮತ್ತು ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗೆ ಪರಶುರಾಮನ ಜೊತೆ ಹೊರಟನು. ಶಿವನು ತಾನು ನೆಲೆಸಲು ಈಗಿನ 'ತ್ರಿಶೂರ್' (Thrissur) ಇರುವ ಸ್ಥಳವೊಂದನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತನು. ನಂತರ ಶಿವ ಮತ್ತು ಅವನ ಪರಿವಾರವು ಅಲ್ಲಿಂದ ಅದೃಶ್ಯರಾದರು; ಆಗ ಪರಶುರಾಮನು ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಆಲದ ಮರದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಶಿವಲಿಂಗವೊಂದನ್ನು ಕಂಡನು. ಶಿವನು ಲಿಂಗರೂಪದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತೋರಿದ ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ 'ಶ್ರೀ ಮೂಲ ಸ್ಥಾನ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೆಲಕಾಲದವರೆಗೆ, ಆ ಲಿಂಗವು ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಆಲದ ಮರದ ಬುಡದಲ್ಲಿರುವ 'ಶ್ರೀ ಮೂಲಸ್ಥಾನ'ದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ನಂತರ, ಕೊಚ್ಚಿನ್ ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವಾದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿ, ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ದೇವಾಲಯವೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಹೊಸದಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಂದು ತೊಡಕು ಎದುರಾಯಿತು. ಆಲದ ಮರದ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವೊಂದನ್ನು ಕತ್ತರಿಸದೆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಮರದ ಕೊಂಬೆಗಳು ಬಿದ್ದು ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯಾಗುವ ಅಪಾಯವಿತ್ತು. ಆಡಳಿತಗಾರರು ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ತೋಚದೆ ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, 'ಯೋಗತಿರಿಪ್ಪಾಡು' ಎಂಬುವವರು ಪರಿಹಾರವೊಂದರೊಂದಿಗೆ ಮುಂದೆ ಬಂದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ದೇಹದಿಂದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚುವಂತೆ ಅದರ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿಕೊಂಡು, ಮರವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವಂತೆ ಅಲ್ಲಿನ ಜನರಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದರು. ಮರವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭವಾಯಿತು; ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗುವಂತೆ, ಮರದ ಒಂದೇ ಒಂದು ಕೊಂಬೆಯೂ ದೇವತಾ ಮೂರ್ತಿಯ ಹತ್ತಿರ ಬೀಳಲಿಲ್ಲ. ನಿಗದಿತ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ದೇವತಾ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿ ಹೊಸ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅದು ಇಂದಿಗೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ತರುವಾಯ, ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾದ ನಿಯಮಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಆ ದೇವತಾ ಮೂರ್ತಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ^[೭]^[೮]^[೯]

ಇತಿಹಾಸ

ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು 'ಪರಾಯಿ ಪೆಟ್ಟ ಪಂಥಿರುಕುಲಂ'ಗೆ ಸೇರಿದ ಪೆರುಮ್‌ತಚ್ಚನ್ ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.^[೧೦] ಪೆರುಮ್ಥಾಚನ್ ಎರಡನೇ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಕೂತಂಬಲಂ 1,600 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹಳೆಯದಾಗಿರಬಹುದು. ಮಲಯಾಳಂ ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಪ್ರಕಾರ ವಿ. ವಿ. ಕೆ. ವಾಲತ್, ದೇವಾಲಯವು ದ್ರಾವಿಡ ಪೂರ್ವದ ಕಾವು (ದೇಗುಲ) ಆಗಿತ್ತು. ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಪರಮೆಕ್ಕಾವು ಭಗವತಿ ಗುಡಿಯು ವಡಕ್ಕುಂನಾಥನ್ ದೇವಾಲಯದ ಒಳಗೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ತರುವಾಯ, ಹೊರಗೆ ಹೊಸ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ದೇವಿಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಹೋಲಿಕೆಗಾಗಿ, ಕೂಡಲ್ಮಾಣಿಕ್ಯಂ ದೇವಾಲಯ, ಕೊಡಂಗಲ್ಲೂರು ಭಗವತಿ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಅಮ್ಮತಿರುವಾಡಿ ದೇವಾಲಯ, ಉರಕಂ ದೇವಾಲಯದ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ವಡಕ್ಕುಂನಾಥನ್ ದೇವಾಲಯಕ್ಕಿಂತ ಹಳೆಯದು.^[೧೧] ಬೌದ್ಧ ಮತ್ತು ಜೈನ ದೇವಾಲಯಗಳ ಪ್ರಭಾವವೂ ಇದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಯೋಗಿಯತಿರಿಪ್ಪದರು

ದೇವಾಲಯದ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ನಂಬುದಿರಿ ಗಳನ್ನು ಯೋಗಿಯತಿರಿಪ್ಪದರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಂಬೂದಿರಿಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಿದಾಗ, ದೇವಾಲಯವೂ ಅವರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಯೋಗಿಯತಿರಿಪ್ಪದವರನ್ನು ತ್ರಿಶೂರ್ ದೇಶದಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಸಕ್ತನ್ ತಂಪುರಾನ್ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಮೊದಲು, ಯೋಗಿಯತಿರಿಪ್ಪದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕುಸಿಯಿತು. ನಂತರ, ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಮಹಾರಾಜ ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದರು.

ಆದಿ ಶಂಕರ

ಆದಿ ಶಂಕರ ಶಿವಗುರು ಮತ್ತು ಕಾಲಡಿಯ ಆರ್ಯಾಂಬ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಶಿವನ ಅಂಶವತಾರ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು (ಕ್ರಿ.ಶ. 8 ನೇ ಶತಮಾನ). ದಂಪತಿಗಳು ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ 41 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು. ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಶಿವನು ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬದುಕುವ ಸಾಧಾರಣ ಮಗನಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಬೇಗನೆ ಸಾಯುವ ಅಸಾಧಾರಣ ಮಗನಿರಬಹುದು. ಶಿವಗುರು ಮತ್ತು ಆರ್ಯಾಂಬ ಇಬ್ಬರೂ ಎರಡನೆಯ ಮಗನನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಶಿವನ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಗನಿಗೆ ಶಂಕರ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು.^[೧೨]^[೧೩] ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಆದಿ ಶಂಕರರು ವಡಕ್ಕುಂನಾಥನ್ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿದೇಹ ಮುಕ್ತಿ ("ಸಾಕಾರದಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ") ಪಡೆದರು. ಕೇರಳಿಯ ಶಂಕರವಿಜಯ ವಿವರಿಸಿದ ಒಂದು ನಿರೂಪಣೆಯು, ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.^[೧೪]ಅವರು ತ್ರಿಶೂರ್ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಮಠಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಎಡಯಿಲ್ ಮಾಧೋಮ್, ನಡುವಿಲ್ ಮಾಧೋಮ್, ತೆಕ್ಕೆ ಮಾಧೋಮ್ ಮತ್ತು ವಡಕ್ಕೆ ಮಾಧೋಮ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಆಕ್ರಮಣ

ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಆಕ್ರಮಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ದೇವಾಲಯವು ಟಿಪ್ಪುವಿನ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ದಾಳಿ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.^[೧೫] ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅನೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿದ್ದರೂ, ವಡಕ್ಕುಮ್‌ನಾಥನ್ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಆತ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ 'ನೆಡುಂಕೋಟ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ತಿರುವಾಂಕೂರು ರಕ್ಷಣಾ ಕೋಟೆಯತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ 1789ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 14 ರಿಂದ 29ರವರೆಗೆ ತ್ರಿಶೂರ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ತಂಗಿದ್ದನು. ತನ್ನ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಲು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಆತ ವಡಕ್ಕುಮ್‌ನಾಥನ್ ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದನು. ತ್ರಿಶೂರ್ ನಗರವನ್ನು ತೊರೆಯುವ ಮುನ್ನ, ಆತ ಆ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡದಾದ ಕಂಚಿನ ದೀಪವೊಂದನ್ನು ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದನು.^[೧೬]

ಕಾಲಿಕಟ್‌ನ ಜಾಮೋರಿನ್

1750 ರಿಂದ 1762 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಕಾಲಿಕಟ್‌ನ ಜಾಮೋರಿನ್ ದೇವಾಲಯದ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಅವರು ತ್ರಿಶೂರ್ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ನಗರದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. 1762 ರಲ್ಲಿ, ತಿರುವಾಂಕೂರು ರಾಜ್ಯದ ಸಹಾಯದಿಂದ, ಕೊಚ್ಚಿಯ ಮಹಾರಾಜರು ತ್ರಿಶೂರ್ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದರು.

ಸಕ್ತನ್ ತಂಪುರಾನ್

ಸಕ್ತನ್ ತಂಪುರಾನ್ ಅವರು ಕೊಚ್ಚಿ ರಾಜ್ಯದ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಏರಿದಾಗ, ವಡಕ್ಕುಮ್ನಾಥನ್ ದೇವಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಅವರಿಗಿದ್ದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಒಡನಾಟದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಅವರು ಕೊಚ್ಚಿ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ತ್ರಿಪುನಿಥುರಾದಿಂದ ತ್ರಿಶೂರ್‌ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಲಿದ್ದ ತೇಗದ ಕಾಡನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ 'ತ್ರಿಶೂರ್ ಪೂರಂ' ಉತ್ಸವವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ದೇವಾಲಯದ ಬಗ್ಗೆ ರಾಜರಿಗಿದ್ದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯು ನಗರದ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಿತು.

ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ

ಈ ದೇವಾಲಯವು ತ್ರಿಶೂರ್ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಎತ್ತರದ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 9 ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆವರಿಸಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಕೋಟೆಯಂತಹ ರಚನೆಯ ಒಳಗೆ, ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಮುಖಮಾಡಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಗೋಪುರಗಳಿವೆ. ಒಳ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ಗೋಡೆಗಳ ನಡುವೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಆವರಣವಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಗೋಪುರಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ಗೋಪುರಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಪೂರ್ವ ಅಥವಾ ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋಪುರದ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಳ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಹೊರಗಿನ ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಅಗಲವಾದ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಗೋಡೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗಿದೆ; ಈ ಗೋಡೆಯು 'ಚುಟ್ಟಂಬಲಂ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಶಾಲವಾದ ಕಾರಿಡಾರ್ ಅನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಒಳ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವು ಈ ಕಾರಿಡಾರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ದಾರಿಯ ಮೂಲಕ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.

ದೇವತೆಗಳು

ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಗರ್ಭಗುಡಿಯು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ರಚನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ದೇವತೆಯಾದ ಶಿವನು ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವನ ಪತ್ನಿ ಪಾರ್ವತಿಯು ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದು, ಇದು ಅವರ ಸಂಯುಕ್ತ ರೂಪವಾದ 'ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ'ನನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ಸುಮಾರು 16 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಲಿಂಗದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಈ ಲಿಂಗವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತುಪ್ಪದ ರಾಶಿಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಲಾದ ತುಪ್ಪದ ಅಭಿಷೇಕದಿಂದಾಗಿ ಈ ತುಪ್ಪದ ಪದರವು ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಲಿಂಗವನ್ನು ಚಿನ್ನದ ಹದಿಮೂರು ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕಾರದ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಪಟ್ಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸರ್ಪದ ಹೆಡೆಗಳು ಶೃಂಗರಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ತುಪ್ಪದಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಈ ಲಿಂಗವು ಶಿವನ ನಿವಾಸವಾದ ಹಿಮಾವೃತ ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಲಿಂಗವು ನೇರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸದ ಏಕೈಕ ದೇವಾಲಯ ಇದಾಗಿದೆ.^{[ಸೂಕ್ತ ಉಲ್ಲೇಖನ ಬೇಕು]} ಇಲ್ಲಿ ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುವ ತುಪ್ಪವು ಯಾವುದೇ ದುರ್ವಾಸನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲೂ ಕರಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಒಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಒಡೆಯುವ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಅಂತಹ ಅವಧಿಗಳನ್ನು ಶುಭ ಅಥವಾ ಅಶುಭವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

'ನಲಂಬಲಂ'ನ ಮುಖಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ವಾಹನವಾದ ನಂದಿಕೇಶ್ವರನ (ನಂದಿ) ದೊಡ್ಡ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿರುವ, ಎರಡು ಅಂತಸ್ತುಗಳ ಆಯತಾಕಾರದ ರಾಮನ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಈ ಎರಡು ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳ (ಶ್ರೀಕೋವಿಲ್) ನಡುವೆ ಮೂರನೆಯದೊಂದು ದೇವಾಲಯವಿದೆ; ಇದು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಮತ್ತು ಎರಡು ಅಂತಸ್ತುಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಶಿವ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸಂಯುಕ್ತ ರೂಪವಾದ ಶಂಕರನಾರಾಯಣನಿಗೆ (ಹರಿಹರ) ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿದೆ. ಈ ಮೂರೂ ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯಗಳ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ 'ಮುಖಮಂಟಪ'ಗಳಿವೆ.^[೧೭] ರಾಮನ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಎದುರಿರುವ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತನು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ 350 ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹಳೆಯದಾದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳಾದ 'ವಾಸುಕಿಸಯನ' (ಶಯನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶಿವ) ಮತ್ತು 'ನೃತ್ಯನಾಥ' (ಇಪ್ಪತ್ತು ಕೈಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಟರಾಜ) ಇವುಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.^[೧೮] ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು, ಮರದ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವೂ ಇದೆ.^[೧೮]

ಗಣೇಶನ ಸನ್ನಿಧಿಯು ದೇವಾಲಯದ ಅಡುಗೆಮನೆಗೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಆತನಿಗೆ 'ಅಪ್ಪಂ' (ತುಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಕರಿದ ಸಿಹಿ ಅಕ್ಕಿ ತಿನಿಸು) ಅರ್ಪಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಆತನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವುದರಿಂದ ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.

ದೇವಾಲಯದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ (ಗೋಶಾಲಾ ಕೃಷ್ಣ ಅಥವಾ ಗೋಪಾಲ ಕೃಷ್ಣ - ಗೋಪಾಲಕನ ರೂಪದ ಕೃಷ್ಣ), ನಂದಿಕೇಶ್ವರ, ಪರಶುರಾಮ, ಸಿಂಹೋದರ (ಶಿವನ ಗಣ), ಅಯ್ಯಪ್ಪ (ಶಿವ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪುತ್ರ, ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವವರು), ವೆಟ್ಟೆಕ್ಕಾರನ್ (ಬೇಟೆಗಾರನ ರೂಪದ ಶಿವ), ನಾಗ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಆದಿ ಶಂಕರರ ಸನ್ನಿಧಿಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಕಾಶಿ ವಿಶ್ವನಾಥ, ನಟರಾಜ, ರಾಮನಾಥಸ್ವಾಮಿ, ಭದ್ರಕಾಳಿ ದೇವಿ (ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು ಭಗವತಿ ದೇವಾಲಯದ ದೇವತೆ), ಭರತ (ಕೂಡಲ್ಮಾಣಿಕ್ಯಂ ದೇವಾಲಯದ ದೇವತೆ) ಮತ್ತು ದುರ್ಗಾ ದೇವಿ (ಅಮ್ಮತಿರುವಡಿ ದೇವಾಲಯದ ದೇವತೆ) ಅವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಸ್ಥಳಗಳೂ ಇವೆ.

ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿಯರ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರಾದ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ (ಕಾರ್ತಿಕೇಯ) ಮತ್ತು ಗಣಪತಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಗಳಿವೆ. ಈ ಎರಡೂ ದೇವಾಲಯಗಳು ಇತ್ತೀಚಿನವು; ಇವುಗಳನ್ನು 1940ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವೆರಡೂ 'ಮಣಿಕಂಠನ್ ಆಲ್' ಮತ್ತು 'ನಡುವಿಲ್ ಆಲ್' ಎಂಬ ಎರಡು ಬೃಹತ್ ಆಲದ ಮರಗಳ ಕೆಳಗೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ವಡಕ್ಕುಮ್ನಾಥನ್ ದೇವಾಲಯದ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ 'ಮಣಿಕಂಠನ್ ಆಲ್' ಮರದ ಕೆಳಗಿನ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಕ್ತರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಮರದ ಕೆಳಗೆ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಕಂಡು ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡ ಭಕ್ತರು ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ಇಲ್ಲಿನ ವಿಗ್ರಹವು ನವಿಲಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುವ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರಾದ ವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೇವಸೇನೆಯರೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ದೇವರಿಗೆ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮುಖಮಾಡಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. 'ಪಾಲಭಿಷೇಕ' (ವಿಗ್ರಹದ ಮೇಲೆ ಹಾಲು ಸುರಿಯುವುದು) ಮತ್ತು 'ಪಂಚಾಮೃತ' ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸೇವೆಗಳಾಗಿವೆ. 'ತೈಪೂಯಂ' ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಷಷ್ಠಿ ದಿನಗಳು ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿವೆ. ವಡಕ್ಕುಮ್‌ನಾಥನ್ ದೇವಾಲಯದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ, 'ನಡುವಿಲ್ ಆಲ್' (Naduvil Aal) ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಗಣಪತಿ ದೇವಾಲಯವು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಗರ್ಭಗುಡಿ ಅಥವಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದೇವಾಲಯದ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಲ್ಲದ ಒಂದು ಸರಳ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಧಾನ ದೇವತೆಯಾದ ಗಣಪತಿಯನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖಮಾಡಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ವಿನಾಯಕ ಚತುರ್ಥಿಯು ಈ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ.

ಕೂತಂಬಲಂ

ಕೂತಂಬಲಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದೇವಾಲಯದ ರಂಗಮಂದಿರವು "ಗೋಪುರಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನಾಲ್ಕು ಭವ್ಯವಾದ ಗೇಟ್‌ವೇಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಚತುರ್ಭುಜದ ಸುತ್ತಲೂ ಎತ್ತರದ ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಯು ಕರಕುಶಲತೆ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯದ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಹೇರುತ್ತಿದೆ. ಕೂತಂಬಲವನ್ನು ಕೂತ್ತು, ನಂಗ್ಯಾರ್ ಕೂತ್ತು ಮತ್ತು ಕೂಡಿಯಾಟ್ಟಂ, ಮಧ್ಯ ಕೇರಳದ ಪುರಾತನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಹೊಸ ಕೂತಂಬಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮೊದಲು, ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಶಿಥಿಲವಾದ ರಚನೆ ಇತ್ತು. ಆಗ ದಿವಾನ್ ಟಿ. ಸಂಕುನ್ನಿ ಮೆನನ್ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಕೆಡವಿ ಹೊಸ ಕೂತಂಬಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದರು. ಅವರು ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಚ್ಚುಶಾಸ್ತ್ರಂಜನ್ ಅಥವಾ ಮಾಸ್ಟರ್ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಯಾದ ವೆಲನೇಜಿ ನಂಬೂದಿರಿ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ವೇಲನೇಝಿ ಇಲ್ಲೋಂ ವೆಂಗನೆಲ್ಲೂರ್ ಗ್ರಾಮಂ, ಚೇಲಕ್ಕರ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದೆ.

ಹಬ್ಬಗಳು

ಮಹಾ ಶಿವರಾತ್ರಿ

ಮಹಾ ಶಿವರಾತ್ರಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ.^[೧೯] ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಲಕ್ಷ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನದಂದು ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಎಳನೀರಿನಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯವನ್ನು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಹಾಗೂ ಅಭಿಷೇಕಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

ಆನಯೂಟ್ಟು

ಆನೆಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡುವ 'ಆನಯೂಟ್ಟು' (Aanayoottu) ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಭಕ್ತರು ಆನೆಗಳನ್ನು ಗಜಮುಖ ದೇವನಾದ ಗಣೇಶನ ಅವತಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಬ್ಬವು ಮಲಯಾಳಂ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ ಕರ್ಕಿದಕಂ (Karkkidakam) ತಿಂಗಳ (ಜುಲೈ) ಮೊದಲ ದಿನದಂದು ಬರುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ 20 ವರ್ಷಗಳಿಂದ, ಕರ್ಕಿದಕಂ ತಿಂಗಳ ಮೊದಲ ದಿನದಂದು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ 'ಅಷ್ಟ ದ್ರವ್ಯ ಮಹಾ ಗಣಪತಿ ಹೋಮ' ಮತ್ತು 'ಆನಯೂಟ್ಟು' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ವಾಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರವಿಲ್ಲದ ಹಲವಾರು ಆನೆಗಳನ್ನು ಜನರ ನಡುವೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆನೆಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡಲು ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ 'ಗಜಪೂಜೆ'ಯನ್ನು ಸಹ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತ್ರಿಶೂರ್ ಪೂರಂ

ತ್ರಿಶೂರ್ ಪೂರಂ ಅನ್ನು ಕೇರಳದ ಎಲ್ಲಾ ಪೂರಂಗಳ (ಹಬ್ಬಗಳ) ತಾಯಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು "ಪೂರಂಗಳ್-ಉಡೆ ಪೂರಂ" (ಪೂರಂಗಳಲ್ಲೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಪೂರಂ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಮಲಯಾಳಂನ ಮೇಡಂ (Medam) ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಮೆಕವು ಮತ್ತು ತಿರುವಂಬಾಡಿ ದೇವಾಲಯಗಳ ದೇವತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಸಣ್ಣ ಪೂರಂಗಳು ವಡಕ್ಕುಮನಾಥನ್ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂದೆ ನಡೆಯುವ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದು 36 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುವ ಹಬ್ಬವಾಗಿದ್ದು, ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಪೂರಂನ ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳೆಂದರೆ ಮಡತಿಲವರವು ಪಂಚವಾದ್ಯಂ, ಏಲಂಜಿಥರ ಮೇಲಂ, ಕುಡಮಾಟ್ಟಂ ಮತ್ತು ವೇದಿಕೆಟ್ಟು (ಸಿಡಿಮದ್ದು ಪ್ರದರ್ಶನ).

ಸಂರಕ್ಷಣೆ

ಕೇರಳದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ದೇವಾಲಯದ ಸಮಗ್ರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಕಾರ್ಯವು 2015ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಗುಡಿ, ನಾಲಂಬಲಂ, ವಿಳಕ್ಕುಮಾடம் (ದೀಪಾಲಂಕಾರ ಮಂಟಪ), ಹೊರಗಿನ ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಆವರಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ದೇವಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು; ಆದರೆ ಗೋಪುರಗಳ ಕೆಲಸವು 2025ರ ವೇಳೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೆಂದರೆ: ಕೊಚ್ಚಿನ್ ದೇವಸ್ವಂ ಮಂಡಳಿ, ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ (ASI), VGKT – ವೇಣುಗೋಪಾಲಸ್ವಾಮಿ ಕಣಿಕಾರ್ಯಂ ಟ್ರಸ್ಟ್ (TVS ಮೋಟಾರ್ ಕಂಪನಿಯ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಯೋಜನೆ), dd ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಟ್ಸ್ (ಸ್ಥಳೀಯ ಯೋಜನಾ ಸಂಯೋಜಕರು) ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರ ಸಲಹೆಗಾರರಾದ ಕಣಿಪ್ಪಯೂರ್ ಕೃಷ್ಣನ್ ನಂಬೂದಿರಿಪ್ಪಾಡ್. ಸಕ್ರಿಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಸಂರಕ್ಷಣಾ ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ರಚನೆಯಲ್ಲಿನ ಹಾನಿ ಅಥವಾ ಶಿಥಿಲತೆಯ ಕುರಿತು ವಿವರವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ನಂತರ, ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಂಥಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ 'ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ'ದ (ಶಿಥಿಲತೆಯಿಂದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುವ) ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಆಚರಣಾ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ರಚನೆಗಳ ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೂ ಹಾನಿಯುಂಟುಮಾಡದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು (non-destructive methods) ಅನುಸರಿಸಿ ಕಾಮಗಾರಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಜ್ಞಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಪ್ರಾಚೀನ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಮರುಜೀವ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಧಿಕೃತ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ, ಪ್ರಾಚೀನ ತಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಜನಾ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ (ಅಮೂರ್ತ) ಅಂಶಗಳ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಪುನರುಜ್ಜೀವನವು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಯೋಜನೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಹಂತಗಳು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೂಕ್ತ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ತಚ್ಚುಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ (ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶಾಸ್ತ್ರ) ವಿವರಿಸಲಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಳತೆ ಮಾನದಂಡಗಳು ಮತ್ತು ತತ್ವಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 300ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸುಣ್ಣದ ಗಾರೆಯ ಕೆಲಸ, ಕಲ್ಲುಬೆಣೆಯ ಕೆಲಸ (masonry) ಮತ್ತು ಮರಗೆಲಸದ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು. ಈ ಯೋಜನೆಯು 2015ರಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ (UNESCO) ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.^[೨೦] ^[೨೧]^[೨೨]

ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ

ಆಕರಗಳು

1 2 "Vadakkumnathan Temple". Thrissur District. Retrieved 6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010.
1 2 "Thrissur Pooram". Kerala Tourism. Archived from the original on 14 ಮಾರ್ಚ್ 2012. Retrieved 6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010.
↑ "Vadakkumnathan Temple". DTPC Thrissur. Retrieved 6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010.
↑ "Alphabetical List of Monuments – Kerala". Archaeological Survey of India. Retrieved 6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010.
↑ "Kerala: Vadakkumnathan temple may be UNESCO's world heritage site". ibnlive.in.com. Archived from the original on 25 ಮಾರ್ಚ್ 2012. Retrieved 8 ಮಾರ್ಚ್ 2013.
↑ "Vadakkumnathan Temple – Discovering India.Net" (in ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Archived from the original on 17 ಜೂನ್ 2020. Retrieved 9 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020.
↑ "History of Vadakkumnathan Shiva Temple". Hindu Devotional Blog. Archived from the original on 10 ಜುಲೈ 2012. Retrieved 30 ಜುಲೈ 2012.
↑ "Dakshina Kailasam Thrissivaperoor Sree Vadakkunnatha Temple". Vaikhari. Archived from the original on 4 ನವೆಂಬರ್ 2010. Retrieved 30 ಜುಲೈ 2012.
↑ "Temples of Kerala- Vadakkunnathan Temple". New Kerala.com. Retrieved 30 ಜುಲೈ 2012.
↑ "VADAKKUMNATHAN TEMPLE". Kerala Mural Painting (in ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್). 28 ಜನವರಿ 2019. Retrieved 9 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020.
↑ V V K Valath (1992). Keralathile Sthalacharithrangal: Thrissur Jilla, p. 217. Kerala Sahithya Akadamy, Thrissur.{{cite book}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link)
↑ Tapasyananda, Swami (2002). Sankara-Dig-Vijaya. p. 14.
↑ Tapasyananda, Swami (2002). Sankara-Dig-Vijaya. p. 17.
↑ Tapasyananda, Swami (2002). Sankara-Dig-Vijaya. xxv–xxxv.
↑ Life-Admin (19 ಜನವರಿ 2016). "Vadakkumnathan Temple". Life and Living (in ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Retrieved 9 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020.
↑ History of Tipu Sultan. Mohibbul Hasan. 2005. ISBN 9788187879572. Retrieved 20 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013.
↑ Archived 26 August 2006 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ. Kerala-History
1 2 "Murals of reclining Shiva, Nataraja with 20 arms found at Thrissur temple". Archaeology Daily. Archived from the original on 28 ಆಗಸ್ಟ್ 2010. Retrieved 6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010.
↑ "Sivaratri celebrations at Vadakkumnathan temple". The Hindu. Chennai, India. 6 ಫೆಬ್ರವರಿ 2007. Archived from the original on 10 ನವೆಂಬರ್ 2012. Retrieved 4 ಜುಲೈ 2011.
↑ "UNESCO Asia Pacific Awards 2015" (PDF). UNESCO. Retrieved 15 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2015.
↑ "Vadakkumnathan Temple Conservation Project". Matter. Retrieved 11 ಜೂನ್ 2020.
↑ "Best in Heritage - Vadakkumnathan Temple". Best in Heritage. Retrieved 16 ಮಾರ್ಚ್ 2016.

[Vadakkumnathan_Temple-1] 1 2 "Vadakkumnathan Temple". Thrissur District. Retrieved 6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010.

[Thrissur_Pooram-2] 1 2 "Thrissur Pooram". Kerala Tourism. Archived from the original on 14 ಮಾರ್ಚ್ 2012. Retrieved 6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010.

[dtpcthrissur.com-3] "Vadakkumnathan Temple". DTPC Thrissur. Retrieved 6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010.

[4] "Alphabetical List of Monuments – Kerala". Archaeological Survey of India. Retrieved 6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010.

[5] "Kerala: Vadakkumnathan temple may be UNESCO's world heritage site". ibnlive.in.com. Archived from the original on 25 ಮಾರ್ಚ್ 2012. Retrieved 8 ಮಾರ್ಚ್ 2013.

[6] "Vadakkumnathan Temple – Discovering India.Net" (in ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Archived from the original on 17 ಜೂನ್ 2020. Retrieved 9 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020.

[7] "History of Vadakkumnathan Shiva Temple". Hindu Devotional Blog. Archived from the original on 10 ಜುಲೈ 2012. Retrieved 30 ಜುಲೈ 2012.

[8] "Dakshina Kailasam Thrissivaperoor Sree Vadakkunnatha Temple". Vaikhari. Archived from the original on 4 ನವೆಂಬರ್ 2010. Retrieved 30 ಜುಲೈ 2012.

[9] "Temples of Kerala- Vadakkunnathan Temple". New Kerala.com. Retrieved 30 ಜುಲೈ 2012.

[10] "VADAKKUMNATHAN TEMPLE". Kerala Mural Painting (in ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್). 28 ಜನವರಿ 2019. Retrieved 9 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020.

[11] V V K Valath (1992). Keralathile Sthalacharithrangal: Thrissur Jilla, p. 217. Kerala Sahithya Akadamy, Thrissur.{{cite book}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link)

[12] Tapasyananda, Swami (2002). Sankara-Dig-Vijaya. p. 14.

[13] Tapasyananda, Swami (2002). Sankara-Dig-Vijaya. p. 17.

[14] Tapasyananda, Swami (2002). Sankara-Dig-Vijaya. xxv–xxxv.

[15] Life-Admin (19 ಜನವರಿ 2016). "Vadakkumnathan Temple". Life and Living (in ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Retrieved 9 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020.

[16] History of Tipu Sultan. Mohibbul Hasan. 2005. ISBN 9788187879572. Retrieved 20 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013.

[17] Archived 26 August 2006 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ. Kerala-History

[Archaeology_Daily-18] 1 2 "Murals of reclining Shiva, Nataraja with 20 arms found at Thrissur temple". Archaeology Daily. Archived from the original on 28 ಆಗಸ್ಟ್ 2010. Retrieved 6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010.

[19] "Sivaratri celebrations at Vadakkumnathan temple". The Hindu. Chennai, India. 6 ಫೆಬ್ರವರಿ 2007. Archived from the original on 10 ನವೆಂಬರ್ 2012. Retrieved 4 ಜುಲೈ 2011.

[20] "UNESCO Asia Pacific Awards 2015" (PDF). UNESCO. Retrieved 15 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2015.

[21] "Vadakkumnathan Temple Conservation Project". Matter. Retrieved 11 ಜೂನ್ 2020.

[22] "Best in Heritage - Vadakkumnathan Temple". Best in Heritage. Retrieved 16 ಮಾರ್ಚ್ 2016.

[೧]

[೨]

[೩]

[೪]

[೫]

[೬]

[೭]

[೮]

[೯]

[೧೦]

[೧೧]

[೧೨]

[೧೩]

[೧೪]

[೧೫]

[೧೬]

[೧೭]

[೧೮]

[೧೯]

[೨೦]

[೨೧]

[೨೨]