ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಹೋಗು

ಲೂಯಿಸಾ ಡಯಾಸ್ ಡಿಯೋಗೊ

ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಿಂದ, ಇದು ಮುಕ್ತ ಹಾಗೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಲೂಯಿಸಾ ಡಿಯೋಗೋ
ಡಿಯೊಗೊ 2009ರಲ್ಲಿ
11ನೇ ಮೊಜಾಂಬಿಕ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ
ಅಧಿಕಾರ ಅವಧಿ
17 ಫೆಬ್ರವರಿ 2004 – 16 ಜನವರಿ 2010
ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಜೋಕ್ವಿಮ್ ಚಿಸ್ಸಾನೊ
ಅರ್ಮಾಂಡೋ ಗುಬುಜಾ
ಪೂರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಪ್ಯಾಸ್ಕೋಲ್ ಮೊಕುಂಬಿ
ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಐರಿಸ್ ಅಲಿ
ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರು ಮೊಜಾಂಬಿಕ್
ಅಧಿಕಾರ ಅವಧಿ
2000 – 2005
ಪೂರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಟೊಮಾಜ್ ಸಲೋಮಾವೊ
ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಚಾಂಗ್
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ
ಜನನ (೧೯೫೮-ಏಪ್ರಿಲ್-ನವೆಂಬರ್)ನವೆಂಬರ್ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೫೮
ಮಾಗೋ ಜಿಲ್ಲೆ, ಟೆಟೆ ಪ್ರಾಂತ್ಯ, ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಮೊಜಾಂಬಿಕ್
ಮರಣ 16 January 2026(2026-01-16) (aged 67)
ಪೋರ್ಚುಗಲ್
ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ ಫ್ರೀಲಿಮೋ
ಅಭ್ಯಸಿಸಿದ ವಿದ್ಯಾಪೀಠ ಎಡ್ವರ್ಡೊ ಮಾಂಡ್ಲೇನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ
SOAS, ಲಂಡನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ

ಲೂಯಿಸಾ ಡಯಾಸ್ ಡಿಯೋಗೊ (11 ಏಪ್ರಿಲ್ 1958 - 16 ಜನವರಿ 2026) ಮೊಜಾಂಬಿಕ್‌ನ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು 2004 ರಿಂದ 2010 ರವರೆಗೆ ಮೊಜಾಂಬಿಕ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರು 2000 ಮತ್ತು 2005 ರ ನಡುವೆ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವೆ ಆಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ಡಿಯೋಗೊ ಮೊಜಾಂಬಿಕ್‌ನ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯು ದೇಶಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣವನ್ನು ತಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿತ್ತು.

ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಡಿಯೋಗೊ 1958 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 11 ರಂದು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಮೊಜಾಂಬಿಕ್ ನ ಟೆಟೆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮಾಗೋ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ನರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗೃಹಿಣಿಯ ಮಗಳಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು.[೧][೨][೩][೪][೫][೬] ಅವರು ಟೆಟೆ, ಮೊಜಾಂಬಿಕ್ನಲ್ಲಿರುವ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗಿ, 1979 ರವರೆಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು 1983 ರಲ್ಲಿ ಎಡ್ವಾರ್ಡೊ ಮಾಂಡ್ಲೇನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ದಿಂದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು 1992 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಓರಿಯಂಟಲ್ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ನಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.[೭][೮][೬]

ವೃತ್ತಿ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಡಿಯೋಗೊ 1980 ರಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯದ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು 1984 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಇಲಾಖೆಯ ಉಪ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದರು.[೬] ಅವರು 1989 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1992 ರವರೆಗೆ ಅದರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಜೆಟ್ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದರು.[೯][೭][೬][೧೦] ನಂತರ ಅವರು 1993 ಮತ್ತು 1994 ರ ನಡುವೆ ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಮೊಜಾಂಬಿಕ್ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.[೯][೭][೬][೧೦] 1994 ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜೋಕ್ವಿಮ್ ಚಿಸ್ಸಾನೊ ಡಿಯೋಗೊ ಅವರನ್ನು ಹಣಕಾಸು ಉಪ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು, ಈ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಸರ್ಕಾರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿದರು.[೯][೭] ಅವರು 2000 ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವೆ (ಮೊಜಾಂಬಿಕ್) ಆದರು, 2005 ರವರೆಗೆ ಆ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು.[೭][೧೧] 2003 ರಲ್ಲಿ,ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಕೋಫಿ ಅನ್ನನ್ ಅವರು ಡಿಯೋಗೊ ಅವರನ್ನು ಖಾಸಗಿ ವಲಯ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕುರಿತ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಕೆನಡಾ ದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಪಾಲ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅರ್ನೆಸ್ಟೊ ಜೆಡಿಲ್ಲೊ ಸಹ-ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು.[೧೨]

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ (2004–2010)

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
ಜನವರಿ 2009 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಡಿಯೋಗೊ

ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜೋಕ್ವಿಮ್ ಚಿಸ್ಸಾನೊ ಅವರು ಫೆಬ್ರವರಿ 17, 2004 ರಂದು ಪಾಸ್ಕೋಲ್ ಮೊಕುಂಬಿ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಡಿಯೋಗೋ ಅವರನ್ನು ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಮೊಜಾಂಬಿಕ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಆಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು.[೭][೧೩] ಅವರು 2005 ರವರೆಗೆ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.[೫] ತನ್ನ ಮೊದಲ ವರ್ಷದ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಮೊದಲು, ಡಿಯೋಗೊ ಗಣನೀಯ ಸಾಲದಿಂದ ಹೊರೆಯಾಗಿದ್ದ ದೇಶದ ಹಣಕಾಸು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು.[೫]

ಕಾಬೊ ವರ್ಡಿಯನ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಅಡಾವೊ ರೋಚಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಡಿಯೊಗೊ, ನವೆಂಬರ್ 2009

ಫೆಬ್ರವರಿ 2005 ರಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅರ್ಮಾಂಡೋ ಗುಯೆಬುಜಾ ಅವರು ಡಿಯೋಗೋ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು.[೧][೪] ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಕೋಫಿ ಅನ್ನಾನ್, ಡಿಯೋಗೋ ಅವರನ್ನು ಶೌಕತ್ ಅಜೀಜ್ ಮತ್ತು ಜೆನ್ಸ್ ಸ್ಟೋಲ್ಟೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸಹ-ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು - ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ್ಯಂತ ಸುಸಂಬದ್ಧತೆಯ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಮಿತಿ, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಮಾನವೀಯ ನೆರವು ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಹೇಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಸಂಬದ್ಧವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.[೧೪] ಅವರು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಆಂಡರ್ಸ್ ಫೋಗ್ ರಾಸ್ಮುಸ್ಸೆನ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಫ್ರಿಕಾದೊಂದಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಹಕಾರ ಆಯೋಗದ ಸದಸ್ಯರೂ ಆಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್ ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008 ರ ನಡುವೆ ಸಭೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.[೧೫] 2007 ರ ಮೊಜಾಂಬಿಕ್ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಬೆದರಿಕೆಯಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ರೈತರು ತಮ್ಮ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಬಿಡಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ವರದಿಗಳ ನಂತರ, ಡಿಯೋಗೊ ಜಾಂಬೆಜಿ ಕಣಿವೆಯ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದರು.[೧೬] ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಿಯೋಗೊ ಅವರು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಆರೋಗ್ಯ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಖಂಡದಾದ್ಯಂತ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಈ ಸೇವೆಗಳು ಶಿಶು ಮರಣವನ್ನು ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು, ತಾಯಂದಿರ ಮರಣವನ್ನು ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು, ಏಡ್ಸ್ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸಬಲೀಕರಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಬಹುದು. 2015 ರ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು ಯುಎನ್ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.[೧೭] ಡಿಯೋಗೊ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ "ಮಹಿಳಾ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸದರ ಜಾಲ" (MUNIPA) ಮೂಲಕ ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣದತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಿದರು. ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು MUNIPA ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ವಕಾಲತ್ತು ಮತ್ತು ಲಾಬಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ನಡುವೆ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಮೊಜಾಂಬಿಕ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕೇಂದ್ರ ಕಾಳಜಿಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಸರ್ಕಾರದ ಎಲ್ಲಾ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.[೧೮] ಅವರು ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ವಿಶ್ವದ 100 ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು: 2006 ಮತ್ತು 2008 ರಲ್ಲಿ.[೮] ಅವರ ನಂತರ ಜನವರಿ 16, 2010 ರಂದು ಐರಿಸ್ ಅಲಿ ಅವರು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.[೧೯] ಅವರ ಅಧಿಕಾರದ ಅವಧಿಯು ದೇಶಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ, ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣವನ್ನು ತಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿತ್ತು.[೮][೨೦][೨೧]

ರಾಜಕೀಯ ನಂತರದ ಜೀವನ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಜುಲೈ 2010 ರಲ್ಲಿ, ಡಿಯೋಗೊ ಅವರನ್ನು ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಯೂನಿಯನ್ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಲಹೆಗಾರರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.[೧೦] ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳು, UN ಸೆಕ್ರೆಟರಿ-ಜನರಲ್ ಬಾನ್ ಕಿ-ಮೂನ್ ಅವರು ಡಿಯೋಗೋ ಅವರನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಸುಸ್ಥಿರತೆಯ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಮಿತಿಗೆ ನೇಮಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ತರ್ಜಾ ಹ್ಯಾಲೋನೆನ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ದ ಜಾಕೋಬ್ ಜುಮಾ ಸಹ-ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದ್ದರು.[೨೨] ಅವರು 2012 ರಲ್ಲಿ ಅಬ್ಸಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮೊಜಾಂಬಿಕ್ ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು.[೩] ಅವರು ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಅಟ್ ಡಾನ್ಸ್ ಸೂಪ್ ("ಎ ಸೋಪಾ ಡ ಮದ್ರುಗಡಾ") ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.[೬] 2014 ಮತ್ತು 2017 ರ ನಡುವೆ ಡಿಯೋಗೊ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಯೂನಿಯನ್ ಪ್ಯಾನಲ್ ಆಫ್ ದಿ ವೈಸ್ ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದು, ಆ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು.[೨೩][೨೪] ಅವರು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರೂ ಆಗಿದ್ದರು.[೮] 2014 ರ ಮೊಜಾಂಬಿಕ್ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯ ಮಧ್ಯೆ, ಡಿಯೋಗೊ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ FRELIMO ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಲು ತನ್ನ ಉಮೇದುವಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.[೨೫] ಪಕ್ಷದ ಆಂತರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಡಿಯೋಗೊ ಫಿಲಿಪೆ ನ್ಯುಸಿ ಗಿಂತ ಮೊದಲು ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು.[೨೬][೪] ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಚಿಸ್ಸಾನೊ ನೇತೃತ್ವದ ಪಕ್ಷದ ಬಣವು ಅವಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು.[೨೭] ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಹಾಯ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಎರಿಕ್ ಸೋಲ್ಹೈಮ್ ಅವರು ಡಿಯೋಗೊ ಅವರನ್ನು ಮೇರಿ ರಾಬಿನ್ಸನ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಹಾಯ ಸಮಿತಿಯ ಭವಿಷ್ಯದ ಕುರಿತು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ನೇಮಿಸಿದರು.[೨೮] ಅವರು 2018 ರಲ್ಲಿ ಬೆಲುಲುಯೇನ್ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉದ್ಯಾನವನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.[೩]

ಲಾಭರಹಿತ ಹುದ್ದೆಗಳು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
  • ಆಫ್ರಿಕನ್ ಯೂನಿಯನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್, ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸದಸ್ಯ[೯]
  • ಬ್ರೆಂಟ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್ ಫೌಂಡೇಶನ್, ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯ[೯]
  • ಕ್ಲಬ್ ಡಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್, ಸದಸ್ಯ[೮]
  • ವಿಶ್ವ ಮಹಿಳಾ ನಾಯಕಿಯರ ಮಂಡಳಿ, ಸದಸ್ಯರು[೯]
  • NOVAFRICA ಆಫ್ ದಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಡೇಡ್ ನೋವಾ ಡಿ ಲಿಸ್ಬೋವಾ, ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯ[೨೯]

ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾವು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಅವರು 1981 ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಪ್ರಜೆ ಆಂಟೋನಿಯೊ ಅಲ್ಬಾನೊ ಸಿಲ್ವಾ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು.[೩೦][೩೧] 2008 ರಲ್ಲಿ, ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊಜಾಂಬಿಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಅವರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.[೩೧][೩೦] ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಪತ್ರಿಕೆಯ 2010 ರ ಆಪ್-ಎಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಐರಿಶ್ ಸಂಗೀತಗಾರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಬೊನೊ ಡಿಯೋಗೊ ಅವರನ್ನು "ಎಲ್ಲೆನ್ ಜಾನ್ಸನ್ ಸಿರ್ಲೀಫ್, ನ್ಗೋಜಿ ಒಕೊಂಜೊ-ಐವೆಲಾ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಕಾ ಮ್ಯಾಚೆಲ್ನ ಸಿಂಹಿಣಿ ಶಕ್ತಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.[೩೨] ಡಿಯೋಗೊ ಜನವರಿ 16, 2026 ರಂದು 67 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸದ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.[೨೦][೩][೧] ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೇನಿಯಲ್ ಚಾಪೊ ಅವರು ಅವರ "ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗೆ ಸಮರ್ಪಣೆ"ಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಗುಯೆಬುಜಾ ಅವರು "ದೇಶದ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಮರ್ಪಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಜೀವನವು ನಮ್ಮ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಮನ್ನಣೆ ಮತ್ತು ಗೌರವವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.[೧] ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮಾರ್ಸೆಲೊ ರೆಬೆಲೊ ಡಿ ಸೌಸಾ ಕೂಡ ಅವರ ನಿಧನಕ್ಕೆ ಶೋಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು "ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ, ಸಾಧ್ಯವಾದಾಗಲೆಲ್ಲಾ, ಅವರ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ, ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಹೆಚ್ಚು ಸಮತೋಲಿತ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು.[೧] ಜನವರಿ 23 ರಂದು ನಿಗದಿಯಾಗಿದ್ದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ನಂತರ ಜನವರಿ 20 ರಂದು ಸರ್ಕಾರ ಎರಡು ದಿನಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೋಕಾಚರಣೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.[೩೩]

ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
  • ಡಿಯೋಗೋ, ಲೂಯಿಸಾ (ಮಾರ್ಚ್ 2006). "Post-conflict Mozambique's Reconstruction: A Transferable Strategy in Africa" (ಇಂಗ್ಲೀಷ್ನಲ್ಲಿ) ಫ್ರೆಂಚ್ ಆವೃತ್ತಿಯೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಆಫ್ರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಸಂಖ್ಯೆ 260. ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.: ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
  1. 1 2 3 4 5 "Morreu Luísa Diogo, primeira mulher a ocupar cargo de PM em Moçambique" [Luísa Diogo, the first woman to hold the position of Prime Minister in Mozambique, has died]. Observador (in ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್). 16 January 2026. Retrieved 16 January 2026.
  2. ↑ "Mensagens de condolências pela morte de Luísa Diogo" [Messages of condolence on the death of Luísa Diogo]. Rádio Moçambique (in ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್). 16 January 2026. Retrieved 16 January 2026.
  3. 1 2 3 4 "Morreu Luísa Diogo, antiga Primeira-Ministra" [Luísa Diogo, former Prime Minister, has died]. Rádio Moçambique (in ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್). 16 January 2026. Retrieved 16 January 2026.
  4. 1 2 3 "Morreu antiga Primeira-Ministra de Moçambique" [Former Prime Minister of Mozambique dies]. Agência de Informação de Moçambique (pt)}} (in ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್). 16 January 2026. Retrieved 17 January 2026.
  5. 1 2 3 Ataman, Ferda; Kämper, Vera (22 November 2005). "Chancellor Merkel Joins an Elite Club". Der Spiegel. Retrieved 17 January 2026.
  6. 1 2 3 4 5 6 "Morreu Luísa Diogo, vítima de doença" [Luísa Diogo has died after suffering from illness]. O País (in ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್). 16 January 2026. Retrieved 17 January 2026.
  7. 1 2 3 4 5 6 "Mozambican president appoints new prime minister". Mail & Guardian. 18 February 2004. Retrieved 17 January 2026.
  8. 1 2 3 4 5 "Luisa Dias Diogo". Club de Madrid. Retrieved 16 January 2026.
  9. 1 2 3 4 5 6 "Dr Luísa Diogo". African Union Foundation. Retrieved 17 January 2026.
  10. 1 2 3 Júnior, Francisco (25 November 2010). "Honoris Causa para Luísa Diogo" [Honoris Causa for Luísa Diogo]. Voice of America (in ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್). Retrieved 17 January 2026.
  11. ↑ Mateus Chale, "Guebuza names cabinet to fight poverty", Reuters (IOL), 4 February 2005.
  12. ↑ Felicity Barringer (27 July 2003), "U.N. Will Back Entrepreneurs In Bid to Lift Poor Nations", The New York Times.
  13. ↑ Skard, Torild (2014), "Luisa Diogo", in Women of Power – half a century of female presidents and prime ministers worldwide, Bristol: Policy Press, ISBN 978-1-44731-578-0.
  14. ↑ High-level panel on UN System-wide Coherence – panel composition United Nations.
  15. ↑ Commission on Effective Development Cooperation with Africa Folketing.
  16. ↑ Michael Wines (13 February 2007), "More than 68,000 Displaced by Mozambique Floods", The New York Times.
  17. ↑ "Mozambique; Diogo Calls for Free Reproductive Health Services", AllAfrica, 21 September 2006.
  18. ↑ "Mozambique; Network of Women Ministers And Parliamentarians." Africa News 6 May 2007 29 April 2008 <http://www.lexisnexis.com/us/lnacademic/results/docview/docview.do?docLinkInd=true&risb=21_T3639212382&format=GNBFI&sort=RELEVANCE&startDocNo=1&resultsUrlKey=29_T3639212388&cisb=22_T3639212387&treeMax=true&treeWidth=0&csi=8320&docNo=14>.
  19. ↑ "Mozambique: Guebuza Announces New Government". allAfrica. 18 January 2010. Retrieved 17 January 2026.
  20. 1 2 "Perdeu a vida Luísa Diogo". Folha de Maputo. 16 January 2026. Archived from the original on 18 ಜನವರಿ 2026. Retrieved 16 January 2026.
  21. ↑ "The world's most powerful women". The Independent. 23 October 2005. Retrieved 17 January 2026.
  22. ↑ "Secretary-General Launches High-Level Panel on Global Sustainability to Create New Blueprint for Achieving Low-Carbon Prosperity in Twenty-First Century" (Press release). United Nations. 9 August 2010. Archived from the original on 29 ಜನವರಿ 2024. Retrieved 17 January 2026.
  23. ↑ "Communiqué of the 14th Meeting of the Panel of the Wise". African Union. 18 September 2014. Retrieved 17 January 2026.
  24. ↑ "The Panel of the Wise:Its Role in Preventing Violent Conflicts in Africa". United Nations. 11 October 2017. Retrieved 17 January 2026.
  25. ↑ "Mozambique: Two Former Prime Ministers in Race to Succeed Guebuza". allAfrica. 27 February 2014. Retrieved 17 January 2026.
  26. ↑ Andrew England (15 June 2014), "Mozambique investors worry about stability as elections loom", Financial Times.
  27. ↑ Tom Bowker, Mike Cohen and William Felimao (14 October 2014), Nyusi Set to Rule Gas-Rich Mozambique Under Guebuza’s Shadow Bloomberg News.
  28. ↑ High Level Panel on the Future of the Development Assistance Committee Development Assistance Committee.
  29. ↑ Conselho Consultivo NOVAFRICA of the Universidade Nova de Lisboa.
  30. 1 2 Fauvet, Paul (8 May 2008). "Mozambique: Spurious Claims About Prime Minister's Nationality". allAfrica. Retrieved 17 January 2026.
  31. 1 2 "Mozambique: Spurious Claims About Prime Minister's Nationality". Citizenship Rights in Africa Initiative through Agência de Informação de Moçambique. 8 May 2008. Retrieved 17 January 2026.
  32. ↑ Bono (18 April 2010), "Africa Reboots", The New York Times.
  33. ↑ "Luísa Diogo (1958-2026): Governo decreta dois dias de luto nacional a partir do dia 23" [Luísa Diogo (1958–2026): Government declares two days of national mourning starting on the 23rd]. Televisão de Moçambique (in ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್). 20 January 2026. Archived from the original on 20 ಜನವರಿ 2026. Retrieved 20 January 2026.

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
"https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=ಲೂಯಿಸಾ_ಡಯಾಸ್_ಡಿಯೋಗೊ&oldid=1383047" ಇಂದ ಪಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ