ಲಾಂಗ್‌ಮೆನ್ ಗುಹೆಗಳು
| ಲಾಂಗ್‌ಮೆನ್ ಗುಹೆಗಳು 龙门石窟 | |
|---|---|
.jpg) ಫೆಂಗ್‌ಷಿಯಾನ್ ದೇವಾಲಯ, ವೈರೋಚನ ಬುದ್ಧನ ಬೃಹತ್ ಶಿಲ್ಪ | |
| ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ | |
| ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು | Longmen Grottoes |
| ದೇಶ | ಚೀನಾ |
| ಪ್ರಾಂತ್ಯ | ಹೆನಾನ್ (ಲುಯೊಯಾಂಗ್) |
| ಮಾನದಂಡ | ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ: (i), (ii), (iii) |
| ಉಲ್ಲೇಖ ಸಂಖ್ಯೆ | 1003 |
| ಶಾಸನ ವರ್ಷ | ೨೦೦೦ (೨೪ನೇ ಅಧಿವೇಶನ) |
| ಪ್ರದೇಶ | ೩೩೧ ha |
| ಬಫರ್ ವಲಯ | ೭೧೧ ha |
| ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಲ | ಕ್ರಿ.ಶ. ೪೯೩ – ೯೦೭ (ಉತ್ತರ ವೇಯ್ – ತಾಂಗ್) |
| ಗುಹೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ | ೨,೩೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗುಹೆಗಳು ಮತ್ತು ಗೂಡುಗಳು |
| ನಿರ್ಮಿಸಿದವರು | ಉತ್ತರ ವೇಯ್ ಮತ್ತು ತಾಂಗ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳು |
ಲಾಂಗ್‌ಮೆನ್ ಗುಹೆಗಳು (ಚೀನೀ: 龙门石窟; "ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಗೇಟ್ ಗುಹೆಗಳು" ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ) ಚೀನಾದ ಹೆನಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಲುಯೊಯಾಂಗ್ ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ, "ಇ" ನದಿಯ ಎರಡೂ ದಡಗಳ ಸುಣ್ಣಕಲ್ಲಿನ ಬಂಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರೆಯಲಾದ ಬೌದ್ಧ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಬೃಹತ್ ಸಮೂಹ. ಸುಮಾರು ಒಂದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ ಈ ಬಂಡೆಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ೨,೩೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗುಹೆಗಳು ಮತ್ತು ಗೂಡುಗಳು, ಸುಮಾರು ೧,೧೦,೦೦೦ ಬೌದ್ಧ ಶಿಲಾ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು, ೬೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ತೂಪಗಳು ಮತ್ತು ೨,೮೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಾಸನ ಫಲಕಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರ ವೇಯ್ ಮತ್ತು ತಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶಗಳ ಕಾಲದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಔನ್ನತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಈ ತಾಣ ೨೦೦೦ದಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿತು.[೧] ಚೀನಾದ ಮೂರು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಬೌದ್ಧ ಶಿಲ್ಪಕಲಾ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ (ಡುನ್‌ಹುವಾಂಗ್‌ನ ಮೊಗಾವೊ ಗುಹೆಗಳು ಮತ್ತು ಡಾಟಾಂಗ್‌ನ ಯುಂಗಾಂಗ್ ಗುಹೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ) ಲಾಂಗ್‌ಮೆನ್ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಸತತ ಕೆತ್ತನೆಯ ಕಾರಣ ಚೀನೀ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಶೈಲಿಗಳ ವಿಕಾಸವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಇದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕರವಾಗಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
[ಬದಲಾಯಿಸಿ].jpg)
೪೯೩ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ವೇಯ್ ರಾಜವಂಶದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಷಿಯಾವೊವೆನ್ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಲುಯೊಯಾಂಗ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದಾಗ, ದಿವಂಗತ ರಾಣಿಯ ಗೌರವಾರ್ಥ ಇಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಗುಹೆಯನ್ನು (ಗುಯಾಂಗ್ ಗುಹೆ) ಕೊರೆಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಶಿಲ್ಪಕಲಾ ಕಾರ್ಯ ಉತ್ತರ ವೇಯ್ (೩೮೬–೫೩೪) ಮತ್ತು ತಾಂಗ್ (೬೧೮–೯೦೭) ರಾಜವಂಶಗಳ ಕಾಲದುದ್ದಕ್ಕೂ, ನಾಲ್ಕು ಶತಮಾನಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಮುಂದುವರೆಯಿತು.[೨] ತಾಂಗ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಗಾವೊಝಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ವೂ ಝೆಟಿಯನ್ ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (೬೪೯–೭೦೫) ನಿರ್ಮಾಣ ಚಟುವಟಿಕೆ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿತು; ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ತಾಣದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶಿಲ್ಪಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡವು. ರಾಜಮನೆತನ, ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಕ್ತರು ಸಹ ತಮ್ಮ ಪುಣ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಗುಹೆಗಳನ್ನು ಕೊರೆಯಿಸಿ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು.[೨] ಸ್ವಂತ ಕುಟುಂಬ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವಜರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಸಣ್ಣ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಕೊರೆಯಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಲ್ಲೂ ರೂಢಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಿಂದ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ರಾಜಾಶ್ರಿತ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಾವಿರಾರು ಪುಟ್ಟ ಗೂಡುಗಳೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಸಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶದ ಕಾಲದವರೆಗೂ ಸೀಮಿತ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತನೆ ಕಾರ್ಯ ಮುಂದುವರೆದಿತ್ತು, ಆದರೆ ತಾಂಗ್ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚಟುವಟಿಕೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಇಳಿಮುಖವಾಯಿತು.
ಫೆಂಗ್‌ಷಿಯಾನ್ ದೇವಾಲಯ
[ಬದಲಾಯಿಸಿ],_Longmen_Grottoes_(14250928764).jpg)
ಲಾಂಗ್‌ಮೆನ್‌ನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಚನೆ ಫೆಂಗ್‌ಷಿಯಾನ್ ದೇವಾಲಯ. ೬೭೨–೬೭೫ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ತೆರೆದ ಗುಹಾ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ೧೭.೧೪ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ವೈರೋಚನ ಬುದ್ಧನ ಬೃಹತ್ ಪ್ರತಿಮೆಯಿದೆ; ಇದರ ಮುಖಚಹರೆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ವೂ ಝೆಟಿಯನ್ ಅವರನ್ನೇ ಹೋಲುತ್ತದೆ ಎಂದು, ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಅವರೇ ಸ್ವತಃ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯ ನೀಡಿದ್ದರು ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.[೨] ವೈರೋಚನ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ಶಿಷ್ಯರು, ಬೋಧಿಸತ್ವರು, ದೇವಪಾಲಕರು ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗಸೈನಿಕರ ಶಿಲ್ಪಗಳಿದ್ದು, ಇಡೀ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ತಾಂಗ್ ಬೌದ್ಧ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗುಹೆಗಳು
[ಬದಲಾಯಿಸಿ].jpg)
- ಬಿನ್ಯಾಂಗ್ ಗುಹೆಗಳು – ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಷುವಾನ್‌ವು ಅವರ ಆದೇಶದಂತೆ ಆರಂಭಗೊಂಡು ತಾಂಗ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಮೂರು ಅಂತರ್ಸಂಪರ್ಕಿತ ಗುಹೆಗಳು. ಇಲ್ಲಿಂದ ತೆಗೆಯಲಾದ "ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ದಾನಿಯ ಮೆರವಣಿಗೆ" ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶಿಲ್ಪಫಲಕ (ಸುಮಾರು ೫೨೨) ಇಂದು ಅಮೆರಿಕದ ನೆಲ್ಸನ್-ಆಟ್ಕಿನ್ಸ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿದೆ; ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಫಲಕವನ್ನು ಗುಹೆಯಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿ ಕದ್ದೊಯ್ಯಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಇತಿಹಾಸವೂ ಇದೆ.
- ವಾನ್‌ಫೊ ಗುಹೆ ("ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಬುದ್ಧರ ಗುಹೆ") – ೬೮೦ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೪ ಸೆಂ.ಮೀ. ಎತ್ತರದ ೧೫,೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಟ್ಟ ಬುದ್ಧ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಕೊರೆಯಲಾಗಿದೆ.
- ಯಾವೊಫಾಂಗ್‌ದೊಂಗ್ ("ಔಷಧ ಪ್ರಿಸ್ಕ್ರಿಪ್ಷನ್ ಗುಹೆ") – ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ೧೫೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಚೀನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಔಷಧಿ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಚೀನೀ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಅಮೂಲ್ಯ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ.
- ಗುಯಾಂಗ್ ಗುಹೆ – ಲಾಂಗ್‌ಮೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊರೆಯಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಗುಹೆಯಾಗಿದ್ದು, ಉತ್ತರ ವೇಯ್ ಕಾಲದ ಶಿಲ್ಪಶೈಲಿಯ ಆರಂಭಿಕ ಮಾದರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.[೨]
ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಮಹತ್ವ
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
ಲಾಂಗ್‌ಮೆನ್ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು: ಉತ್ತರ ವೇಯ್ ಕಾಲದ ತೆಳ್ಳಗಿನ, ಸಂಯಮಶೀಲ ಆಕೃತಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ "ಕೇಂದ್ರ ಚೀನಾ ಶೈಲಿ", ಮತ್ತು ತಾಂಗ್ ಕಾಲದ ಗುಂಡುಗುಂಡಾದ, ವಾಸ್ತವಿಕ ಹಾಗೂ ಭವ್ಯ ಆಕೃತಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ "ಮಹಾ ತಾಂಗ್ ಶೈಲಿ". ಈ ಎರಡು ಶೈಲಿಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಿವರ್ತನೆ ಚೀನೀ ಬೌದ್ಧ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ವಿಕಾಸವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಯುನೆಸ್ಕೋ ಗುರುತಿಸಿದೆ.[೧] ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿನ ಶಾಸನಗಳು ಕ್ಯಾಲಿಗ್ರಫಿ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೂ ಮಹತ್ವದ ಆಕರವಾಗಿವೆ; "ಲಾಂಗ್‌ಮೆನ್ ಇಪ್ಪತ್ತು ಶಾಸನಗಳು" ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಬರಹಗಳ ಗುಂಪು ಚೀನೀ ಅಕ್ಷರಶೈಲಿಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ "ವೇಯ್ ಶೈಲಿ" ಎಂಬ ದೃಢವಾದ, ಕೋನೀಯ ಅಕ್ಷರಬರಹ ನಂತರದ ಶತಮಾನಗಳ ಚೀನೀ ಕ್ಯಾಲಿಗ್ರಫರುಗಳಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.
ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಪಟ್ಟಿ
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]೨೦೦೦ದಲ್ಲಿ ಲಾಂಗ್‌ಮೆನ್ ಗುಹೆಗಳನ್ನು (i), (ii) ಮತ್ತು (iii) ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಚೀನೀ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲೊಂದು ಎಂದೂ, ಸುಮಾರು ೪೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಲೆಯ ಅಪೂರ್ವ ಸಾಕ್ಷಿಯೆಂದೂ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಬಣ್ಣಿಸಿದೆ.[೧]
ಹಾನಿ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ೧೯೦೭ರಿಂದ ೧೯೩೦ರ ದಶಕದ ನಡುವೆ, ಅನೇಕ ವಿದೇಶಿ ಸಂಗ್ರಾಹಕರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆದಾರರು ಸಣ್ಣ ಶಿಲ್ಪಗಳ ತಲೆ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಗುಹೆಗಳಿಗೆ ಗಣನೀಯ ಹಾನಿಯಾಯಿತು; ಇಂದು ಇಂತಹ ಹಲವಾರು ಶಿಲ್ಪಭಾಗಗಳು ವಿದೇಶಗಳ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇಂದು ಚೀನೀ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಲಾಂಗ್‌ಮೆನ್ ಗುಹೆಗಳ ಸಂಶೋಧನಾ ಅಕಾಡೆಮಿ ಉಳಿದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಬಂಡೆಗಳ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಸೋರಿಕೆ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಗಾಗಿ ನಿರಂತರ ಕಾರ್ಯ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ.[೨]
ಇಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿ
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]ಲುಯೊಯಾಂಗ್ ನಗರ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೨ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಲಾಂಗ್‌ಮೆನ್ ಗುಹೆಗಳು ಇಂದು ಚೀನಾದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಇ ನದಿಯ ಇಬ್ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವ ಈ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಸಂಜೆಯ ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರದರ್ಶನವೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ನದಿಯ ಪೂರ್ವ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಹಿತಿ ಬೈ ಜುಯಿ ಅವರ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳವೂ ಇದೇ ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ.[೨]