ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಹೋಗು

ರಿಟಾ ಸುಸ್ಸ್ಮುತ್

ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಿಂದ, ಇದು ಮುಕ್ತ ಹಾಗೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ರೀಟಾ ಸುಸ್ಸ್ಮುತ್
2014ರಲ್ಲಿ ರೀಟಾ ಸುಸ್ಸ್ಮುತ್

ಬುಂಡೆಸ್ಟಾಗ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು
(ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ – 1990ರವರೆಗೆ)
ಅಧಿಕಾರ ಅವಧಿ
25 ನವೆಂಬರ್ 1988  26 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1998
ಪೂರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಫಿಲಿಪ್ ಜೆನ್ನಿಂಗರ್
ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ವೋಲ್ಫ್‌ಗಾಂಗ್ ಥಿಯರ್ಸೆ

ಫೆಡರಲ್ ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಹಾರಗಳು, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರು, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಯುವಜನಾಂಗ ಸಚಿವರು
ಅಧಿಕಾರ ಅವಧಿ
26 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1985  25 ನವೆಂಬರ್ 1988
Chancellor ಹೆಲ್ಮುಟ್ ಕೊಲ್
ಪೂರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಹೈನರ್ ಗೈಸ್ಲರ್
ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಉರ್ಸುಲಾ ಲೇರ್
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ
ಜನನ (೧೯೩೭-೦೨-೧೭)೧೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೩೭
ವುಪರ್ಟಾಲ್, ಗೌ ಡ್ಯೂಸೆಲ್ಡಾರ್ಫ್, ಜರ್ಮನಿ
ಮರಣ 1 February 2026(2026-02-01) (aged 88)
ನ್ಯೂಸ್, ನಾರ್ತ್ ರೈನ್-ವೆಸ್ಟ್‌ಫೇಲಿಯಾ, ಜರ್ಮನಿ
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಜರ್ಮನ್
ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಯೂನಿಯನ್ (ಜರ್ಮನಿ)
ಅಭ್ಯಸಿಸಿದ ವಿದ್ಯಾಪೀಠ ಮ್ಯೂನ್ಸ್ಟರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ
ಉದ್ಯೋಗ ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞೆ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿ, ರಾಜಕಾರಣಿ
ಸಹಿ

ರಿಟಾ ಸೂಸ್ಮುತ್ (ಜನ್ಮನಾಮ: ಕಿಕುತ್; German: [ˈʁiːta ˈzyːsmuːt] ; 17 ಫೆಬ್ರವರಿ 1937 – 1 ಫೆಬ್ರವರಿ 2026) ಅವರು ಜರ್ಮನಿಯ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಯೂನಿಯನ್ (CDU) ಪಕ್ಷದ ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿದ್ದು, ಜರ್ಮನ್ ಬುಂಡೆಸ್ಟಾಗ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಹತ್ತನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು.

1985ರಿಂದ 1988ರವರೆಗೆ ಅವರು ಫೆಡರಲ್ ಯುವಜನ, ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವೆ (1986ರಿಂದ ಯುವಜನ, ಕುಟುಂಬ, ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ) ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1988ರಿಂದ 1998ರವರೆಗೆ ಜರ್ಮನ್ ಬುಂಡೆಸ್ಟಾಗ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು 10 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯ ಅವರ ಸೇವೆ, ಯಾವುದೇ ಬುಂಡೆಸ್ಟಾಗ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಪೈಕಿ ಮೂರನೇ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸೇವೆಯಾಗಿತ್ತು. ಕೇವಲ ಯುಜೆನ್ ಗೆರ್ಸ್ಟನ್‌ಮೇಯರ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ಬರ್ಟ್ ಲ್ಯಾಮರ್ಟ್ ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಈ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಹೊರತಾಗಿ, ಸೂಸ್ಮುತ್ ಅವರು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಚಳುವಳಿ ಜರ್ಮನಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು (1994–1998) ಮತ್ತು ಬರ್ಟೆಲ್ಸ್ಮಾನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ನ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿ ಹಾಗೂ ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು (1997–2007).

ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ರಿಟಾ ಸೂಸ್ಮುತ್ ಅವರು 17 ಫೆಬ್ರವರಿ 1937ರಂದು ವುಪ್ಪರ್ಟಲ್ ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು[] ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ವಾಂಡರ್ಸ್ಲೊಲ್ಹ್ ನಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಿದರು.[]

1956ರಲ್ಲಿ ರೈನೆನಿನ ಎಮ್ಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಜಿಮ್ನಾಷಿಯಂನಿಂದ ಪ್ರೌಢಶಿಕ್ಷಣ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ಮುನ್ಸ್ಟರ್, ಟ್ಯೂಬಿಂಗನ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರೋಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಭಾಷೆಗಳು ಹಾಗೂ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. 20 ಜುಲೈ 1961ರಂದು ಬೋಧನೆಗಾಗಿ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆ (ಸ್ಟಾಟ್ಸೆಕ್ಸಾಮೆನ್)ಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ನಂತರ ಶಿಕ್ಷಣ ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಕೈಗೊಂಡರು.

1964ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮುನ್ಸ್ಟರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯನಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರ ಪ್ರಬಂಧದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ "ಸಮಕಾಲೀನ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಗುವಿನ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನ" ಆಗಿತ್ತು.[]

1966ರಿಂದ 1982ರವರೆಗೆ ಅವರು ಟು ಡಾರ್ಟ್ಮುಂಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಹಾಗೂ ರುಹ್ರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪೂರ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ವಿಭಾಗದ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.[]

ವೃತ್ತಿಜೀವನ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಆರಂಭಿಕ ವೃತ್ತಿ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

1963ರಿಂದ 1966ರವರೆಗೆ ಅವರು ಸ್ಟುಟ್‌ಗಾರ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಓಸ್ನಾಬ್ರುಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1966ರಿಂದ ರುಹ್ರ್ ಶಿಕ್ಷಣ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯನಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.

1969ರಿಂದ 1982ರವರೆಗೆ ಅವರು ರೂರ್-ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಬೊಕುಮ್ನಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತೂಲನಾತ್ಮಕ ಶಿಕ್ಷಣ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಬೋಧನಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.[]

1971ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಶಿಕ್ಷಣ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.[] 1973ರಲ್ಲಿ ಟು ಡಾರ್ಟ್ಮುಂಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿನ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.[] ಅದೇ ವರ್ಷದಿಂದ ಫೆಡರಲ್ ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.

1982ರಿಂದ 1985ರವರೆಗೆ ಅವರು ಹ್ಯಾನೋವರ್‌ನ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫ್ರಾಕ್ ಉಂಡ್ ಗೆಸೆಲ್ಸ್ಚಾಫ್ಟ್ನ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು.[] ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನದ ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ಗೊಟ್ಟಿಂಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ದಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಕ್ ಸೆಮಿನಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ (ಬುಂಡೆಸ್ಟಾಗ್)

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

1988ರಲ್ಲಿ ರಿಟಾ ಸುಸ್ಸ್ಮುತ್ ಅವರನ್ನು ಜರ್ಮನಿಯ ಸಂಸತ್ತಾದ ಬುಂಡೆಸ್ಟಾಗ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ ಆಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯೆ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಅವರು ಪಾತ್ರರಾದರು. 1988ರಿಂದ 1998ರವರೆಗೆ ಅವರು ಈ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತ್ವದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗಳ ಏಕೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.[]

ಬುಂಡೆಸ್ಟಾಗ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ, ಅವರು ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿಸುವುದು, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವತ್ತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ನೀಡಿದರು.[೧೦]

ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ರಿಟಾ ಸುಸ್ಸ್ಮುತ್ ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪ್ರಬಲ ಸಮರ್ಥಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ ಅವಕಾಶಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಹಲವು ನೀತಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಗರ್ಭಪಾತ, ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ವಿರುದ್ಧದ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಗತಿಪರ ನಿಲುವು ತಾಳಿದರು.[೧೧]

ವಲಸೆ ಮತ್ತು ಏಕೀಕರಣ ಕುರಿತ ನಿಲುವು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಮತ್ತು ಶರಣಾರ್ಥಿಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ರಿಟಾ ಸುಸ್ಸ್ಮುತ್ ಮಾನವೀಯ ಮತ್ತು ಸಮಾವೇಶಕಾರಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಜರ್ಮನಿಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದವರು ಸಮಾಜದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಅವರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಈ ನಿಲುವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಮ್ಮದೇ ಪಕ್ಷದೊಳಗೆಯೇ ವಿರೋಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.[೧೨]

ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನದ ನಂತರ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಸಕ್ರಿಯ ರಾಜಕೀಯದಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿಯಾದ ನಂತರವೂ ರಿಟಾ ಸುಸ್ಸ್ಮುತ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರು ವಿವಿಧ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದು, ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತು ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು.[೧೩]

ಗೌರವಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಜರ್ಮನಿಯ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೀಡಿದ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ರಿಟಾ ಸುಸ್ಸ್ಮುತ್ ಅವರಿಗೆ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೌರವಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ. ಅವರು ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.[೧೪]

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
  1. Schmidt, Karina (1 February 2026). [(https://www.cdu.de/aktuelles/cdu-deutschlands/nachruf-auf-prof-dr-rita-suessmuth/) "Nachruf auf Prof. Dr. Rita Süssmuth"]. CDU (in ಜರ್ಮನ್). [(https://web.archive.org/web/20260201190325/https://www.cdu.de/aktuelles/cdu-deutschlands/nachruf-auf-prof-dr-rita-suessmuth/) Archived] from the original on 1 February 2026. Retrieved 1 February 2026. {{cite web}}: Check |archive-url= value (help); Check |url= value (help)
  2. [(https://www.kas.de/de/web/geschichte-der-cdu/personen/biogramm-detail/-/content/rita-suessmuth-v1) "Rita Süssmuth"]. Geschichte der CDU (in ಜರ್ಮನ್). 1 February 2026. [(https://web.archive.org/web/20250325220958/https://www.kas.de/de/web/geschichte-der-cdu/personen/biogramm-detail/-/content/rita-suessmuth-v1) Archived] from the original on 25 March 2025. Retrieved 1 February 2026. {{cite web}}: Check |archive-url= value (help); Check |url= value (help)
  3. [(https://www.bundeskanzler-helmut-kohl.de/personen-1/rita-suessmuth/) "Personen"]. Helmut Kohl (in ಜರ್ಮನ್). [(https://web.archive.org/web/20250915034930/https://www.bundeskanzler-helmut-kohl.de/personen-1/rita-suessmuth/) Archived] from the original on 15 September 2025. Retrieved 1 February 2026. {{cite web}}: Check |archive-url= value (help); Check |url= value (help)
  4. [(https://www.tu-dortmund.de/universitaet/profil/50-jahre-jubilaeum/festakt-der-tu-dortmund/) "Festakt der TU Dortmund"]. TU Dortmund (in ಜರ್ಮನ್). [(https://web.archive.org/web/20251113113704/https://www.tu-dortmund.de/universitaet/profil/50-jahre-jubilaeum/festakt-der-tu-dortmund/) Archived] from the original on 13 November 2025. Retrieved 1 February 2026. {{cite web}}: Check |archive-url= value (help); Check |url= value (help)
  5. Schmid, Sandra. [(https://www.bundestag.de/dokumente/textarchiv/10-rita-suessmuth-405192) "Rita Süssmuth: Populäre Seiteneinsteigerin"]. Deutscher Bundestag (in ಜರ್ಮನ್). Retrieved 1 February 2026. {{cite web}}: Check |url= value (help)
  6. [(https://idw-online.de/en/news55425) "Augsburger Ehrendoktorwürde für Prof. Dr. Dr. h. c. mult. Rita Süssmuth"]. Informationsdienst Wissenschaft – News (in ಜರ್ಮನ್). 8 November 2002. Retrieved 1 February 2026. {{cite web}}: Check |url= value (help)
  7. [(https://www.tagesspiegel.de/politik/sie-wurde-88-jahre-alt-ex-bundestagsprasidentin-rita-sussmuth-ist-tot-15206407.html) ""Leidenschaftliche Kämpferin für die Demokratie": Merz und Steinmeier würdigen verstorbene Rita Süssmuth"]. Tagesspiegel (in ಜರ್ಮನ್). 1 February 2026. [(https://web.archive.org/web/20260201150804/https://www.tagesspiegel.de/politik/sie-wurde-88-jahre-alt-ex-bundestagsprasidentin-rita-sussmuth-ist-tot-15206407.html) Archived] from the original on 1 February 2026. Retrieved 1 February 2026. {{cite web}}: Check |archive-url= value (help); Check |url= value (help)
  8. [(https://www.ndr.de/nachrichten/niedersachsen/braunschweig_harz_goettingen/fuer-goettingen-im-bundestag-rita-suessmuth-ist-tot,suessmuth-136.html) "Für Göttingen im Bundestag: Rita Süssmuth ist tot"]. ndr.de (in ಜರ್ಮನ್). 1 February 2026. Retrieved 1 February 2026. {{cite web}}: Check |url= value (help)
  9. Paterson, William E. (1996). The Federal Republic of Germany. Routledge. ISBN 9780415123604. {{cite book}}: Check |isbn= value: checksum (help)
  10. [(https://www.bundestag.de/en/parliament/presidium/presidents) "Presidents of the Bundestag"]. German Bundestag. {{cite web}}: Check |url= value (help)
  11. Ferree, Myra Marx (1995). "Feminism and the Women's Movement in Germany". Contemporary Sociology.
  12. [(https://www.dw.com/en/rita-sussmuth-immigration/a-17891234) "Rita Süssmuth on immigration policy"]. Deutsche Welle. {{cite web}}: Check |url= value (help)
  13. [(https://www.britannica.com/biography/Rita-Sussmuth) "Rita Süssmuth biography"]. Encyclopaedia Britannica. {{cite web}}: Check |url= value (help)
  14. [(https://www.bundespraesident.de/EN/Home/home_node.html) "German awards and honours"]. Office of the Federal President of Germany. {{cite web}}: Check |url= value (help)