ರಾಜ್ ಬಿರಾಜ್

ರಾಜಬಿರಾಜ್ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ 'ಗಜೇಂದ್ರ ಚೌಕ್'ಗೆ, ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಮಧೇಶಿ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ನಾಯಕ ಗಜೇಂದ್ರ ನಾರಾಯಣ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ; ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹಿಂದೆ ರಾಜ ತ್ರಿಭುವನ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ 'ಗೋಲ್ ಚೌಕ್' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ರಾಜಬಿರಾಜ್ (ನೇಪಾಳಿ: राजविराज) ನೇಪಾಳದ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ 'ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಸಂಖ್ಯೆ 2' ರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ನಗರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಎಂಟನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದ್ದು, ಸಪ್ತಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಜೈಪುರ ನಗರದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, 1938 ರಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು 1959 ರಲ್ಲಿ ಪುರಸಭೆಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಯೋಜಿತ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನೇಪಾಳದ ಮೊದಲ ಪಟ್ಟಣ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ರಾಜಬಿರಾಜ್‌ಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. 2011 ರ ನೇಪಾಳದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 69,803 ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ದೇಶದ 33 ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪುರಸಭೆಯಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟು 16 ವಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ನಗರವು 55.64 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತದ "ಪಿಂಕ್ ಸಿಟಿ" (ಗುಲಾಬಿ ನಗರ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಜೈಪುರದ ಪ್ರಭಾವದೊಂದಿಗೆ 1938 ರಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, ಈ ನಗರವನ್ನು ನೇಪಾಳದ "ಪಿಂಕ್ ಸಿಟಿ" ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿನ್ಯಾಸದ ಉಪಕ್ರಮವು ನಗರ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ನೇಪಾಳದ ಮೊದಲ ಪಟ್ಟಣವನ್ನಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. ರಾಜಬಿರಾಜ್ ಸಪ್ತಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ; 1944 ರಲ್ಲಿ ಹನುಮಾನ್‌‌ನಗರದಲ್ಲಿದ್ದ ಹಿಂದಿನ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಎಂಟನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದ್ದು, 1959 ರಲ್ಲಿ ಪುರಸಭೆಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 2021 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 70,803 ಆಗಿತ್ತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ, ರಾಜಬಿರಾಜ್ ನೇಪಾಳದ 77 ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪುರಸಭೆಯಾಯಿತು. ನಗರದ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 55.64 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (21.48 ಚದರ ಮೈಲಿ) ಆಗಿದೆ. ಈ ನಗರವು ಒಟ್ಟು 16 ವಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಹೆಸರಿನ ಹಿನ್ನಲೆ

14ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಪ್ರಾಚೀನ 'ರಾಜದೇವಿ ದೇವಾಲಯ'ದ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ 'ರಾಜಬಿರಾಜ್' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೇಪಾಳದ ಆಧುನಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ರಾಜಬಿರಾಜ್ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ತವರುಮನೆಯಾಗಿದೆ.

14ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸೇನಾ ರಾಜರು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಪ್ರಾಚೀನ ರಾಜದೇವಿ ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಈ ನಗರವು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ನೇಪಾಳದ ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿ ರಾಜಬಿರಾಜ್ ಗಮನಾರ್ಹ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಅನೇಕ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಪ್ತಾರಿ 2(ಬಿ) ಪ್ರಾಂತೀಯ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ; ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಪ್ರತಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಮಧೇಶ್ ಪ್ರಾಂತೀಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯರು ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ, ರಾಜಬಿರಾಜ್ ಸಪ್ತಾರಿ 2 ಕ್ಷೇತ್ರದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿಂದ ಪ್ರತಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸಭೆಗೆ (ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರು - MP) ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯರು ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪಲು ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದ್ದರೂ, ವಾಯು ಸಾರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೂ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಈ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ 78 ಕಿ.ಮೀ (48 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ನೇಪಾಳದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರವಾದ ಬಿರಾಟ್‌‌ನಗರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ 10 ಕಿ.ಮೀ (6.2 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕುನೌಲಿಯ ಭಾರತ-ನೇಪಾಳ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸೇರಿವೆ.

ಇತಿಹಾಸ

Neta Chwok, Rajbiraj (1)

ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲ ರಾಜಬಿರಾಜ್ ನಗರವು ಮಿಥಿಲಾ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಮಿಥಿಲಾ ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ರಾಜ ಜನಕನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ (ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 8-7ನೇ ಶತಮಾನ) ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ರಾಜಬಿರಾಜ್‌ಗೆ ಜನಕಪುರದೊಂದಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಬಂಧವಿದೆ; ಈ ಪ್ರದೇಶವು ರಾಜ ಜನಕನ ಸಹೋದರನಾದ ಕುಶಧ್ವಜನ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಕುಶಧ್ವಜನ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರಾದ ಮಾಂಡವಿ ಮತ್ತು ಶ್ರುತಕೀರ್ತಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಭರತ ಮತ್ತು ಶತ್ರುಘ್ನರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ನಂತರ, ಕುಶಧ್ವಜನು ತನ್ನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಳಿದನು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಂಕಾಶ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡನು.

ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ. 520ರಲ್ಲಿ, ರಾಜ ಸಲಹೇಶ್ ಮಿಥಿಲಾ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಳಿದನು. ಅವನು ರಾಜಬಿರಾಜ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ 35 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಲಹನ್ ಬಳಿ ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ತರುವಾಯ, ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಕರ್ನಾಟ ರಾಜವಂಶವು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಅವರು 11ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ 14ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದವರೆಗೆ ಮಿಥಿಲಾವನ್ನು (ಇದನ್ನು ತಿರ್ಹುತ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಆಳಿದರು. ಕರ್ನಾಟ ರಾಜವಂಶದ ಐದನೇ ರಾಜನಾದ ಶಕ್ತಿಸಿಂಹದೇವ (ಆಳ್ವಿಕೆ: ಕ್ರಿ.ಶ. 1285–1295), ತನ್ನ ಕಿರಿಯ ಮಗ ಹರಿಸಿಂಹದೇವನಿಗೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದನು. ಅವನು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಚಿನ್ನಮಸ್ತ ಭಗವತಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿದನು. ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ 'ಗಧಿ ಗಚ್ಚಿ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟ ರಾಜವಂಶದ ಪತನದ ನಂತರ, ಸೇನ ರಾಜವಂಶವು ಮಿಥಿಲಾವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. 13ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ರೂಪನಗರದ ಮೂಲಕ ಬಂಗಾಳದಿಂದ ಮಿಥಿಲೆಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ ಸೇನ ರಾಜವಂಶವು, 15ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ 18ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಳಿತು. 14ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸೇನ ರಾಜನೊಬ್ಬ ರಾಜದೇವಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದನು; ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕುಶಧ್ವಜನ ಕುಲದೇವತೆಯ ದೇವಾಲಯ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜಬಿರಾಜ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಮಾಂಡವಿ, ಊರ್ಮಿಳಾ ಮತ್ತು ಶ್ರುತಕೀರ್ತಿಯರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಮಂದಿರಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅವು ಶಿಥಿಲಗೊಂಡವು.

ಆಧುನಿಕ ಯುಗ

1816ರ ಸುಗೌಲಿ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ, ಈ ಪ್ರದೇಶವು ನೇಪಾಳ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು. 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗ ಪುರಸಭೆಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆದ ಕೆಲವೇ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್‌ಬಿರಾಜ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ನಗರ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಮೊದಲ ನಗರ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಇದಕ್ಕಿದೆ. ನೇಪಾಳ ಸರ್ಕಾರವು ರಾಜ್‌ಬಿರಾಜ್ ಅನ್ನು ಮಾದರಿ ನಗರವನ್ನಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಡಿಲ್ಲಿ ಜಂಗ್ ಥಾಪಾ ಅವರು ಭಾರತದ ಜೈಪುರ ನಗರದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್‌ಬಿರಾಜ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು.

ಹಲವಾರು ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯೊಂದಿಗೆ, ರಾಜ್‌ಬಿರಾಜ್ ಈಗ ಪೂರ್ವ ನೇಪಾಳದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿವರಗಳು

2021ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಜಬಿರಾಜ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 70,803 ಆಗಿತ್ತು. ಈ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 36,284 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 34,519 ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದರು. ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು 76.60% ರಷ್ಟಿತ್ತು; ಇದರಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ 85.30% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ 67.40% ಆಗಿತ್ತು. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವು ಇಲ್ಲಿನ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಧರ್ಮವಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೂಗಳು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 87% ರಷ್ಟಿದ್ದು, ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರು (10.89%), ಜೈನರು (1.26%) ಮತ್ತು ಸಿಖ್ಖರು (0.64%) ಇದ್ದಾರೆ. ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ಜೊತೆಗೆ, ಸಿಖ್, ಜೈನ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಸಮುದಾಯಗಳು ಕೂಡ ನಗರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆ. ರಾಜಬಿರಾಜ್ ನೇಪಾಳದ ಅತ್ಯಂತ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಜನಾಂಗೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ತರೈ (Terai) ಸಮುದಾಯಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಯಸ್ಥ, ದೇವೋ, ಯಾದವ್, ಮಂಡಲ್, ಮುಸ್ಲಿಂ, ಮೈಥಿಲ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ರಜಪೂತ, ಮಾರ್ವಾರಿ, ಥಾರು, ಬಢಾಯಿ, ಲೋಹಾರ್, ಸೋನಾರ್, ತೆಲಿ, ಬನಿಯಾ, ದಮಾಯಿ, ನೇವಾರ್ ಮತ್ತು ಬಾಹುನ್ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತರು, ಬೌದ್ಧರು ಮತ್ತು ಇತರ ಧರ್ಮಗಳ ಅನುಯಾಯಿಗಳು (0.19%) ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

ಸಾರಿಗೆ

ನೇಪಾಳದ ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ಹೆದ್ದಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್‌ಬಿರಾಜ್ ಕೂಡ ಒಂದು. ಈ ಹೆದ್ದಾರಿಯು ನಗರದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 10 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (6 ಮೈಲಿ) ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ 17 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (11 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು 'ಹುಲಾಕಿ ರಾಜಮಾರ್ಗ' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ರಸ್ತೆಗಳ ಮೂಲಕ ರಾಜ್‌ಬಿರಾಜ್ ನೇಪಾಳದ ಇತರ ನಗರಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ನಗರಗಳ ನಡುವಿನ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಬಸ್ಸುಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸಾರಿಗೆ ಸಾಧನಗಳಾಗಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ರಿಕ್ಷಾಗಳು ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋವ್ಯಾನ್‌ಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸಾರಿಗೆ ವಿಧಾನಗಳಾಗಿವೆ.

ವಾಯು ಸಾರಿಗೆ

ರಾಜಬಿರಾಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಜಬಿರಾಜ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು (IATA: RJB, ICAO: VNRB) ನೇಪಾಳದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 1959 ರಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಸಾರಿಗೆ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದ ಗಣೇಶ್ ಮಾನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಸುಮಾರು ಮೂರು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸದೆ ಉಳಿದಿದ್ದ ಈ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು, 1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳದ ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು 303 ಮಿಲಿಯನ್ ನೇಪಾಳಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 2007 ರಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಮೇ 23, 2018 ರಂದು, ಶ್ರೀ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌ನ 50 ಆಸನಗಳ CRJ-200 ವಿಮಾನವು ಈ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹಾರಾಟವನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ತರುವಾಯ, ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದ್ದ ವಿಮಾನ ಸೇವೆಗಳು ಜೂನ್ 24, 2018 ರಂದು ಪುನರಾರಂಭಗೊಂಡವು. ಶ್ರೀ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌ನ ಸುರಕ್ಷತಾ ವಿಭಾಗದ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಡಿ.ಆರ್. ನಿರೌಲಾ ಹಾಗೂ ತರಬೇತುದಾರ ಪೈಲಟ್‌ಗಳಾದ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಪ್ರಜ್ವಲ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ರಾಜೇಶ್ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅವರು ಈ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಇದರ ನಂತರ, ಜೂನ್ 24, 2018 ರಂದು ವಿಮಾನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಪುನರಾರಂಭಗೊಂಡವು. ಫೆಬ್ರವರಿ 2020 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಬುದ್ಧ ಏರ್ ರಾಜಬಿರಾಜ್ ಮತ್ತು ಕಠ್ಮಂಡು ನಡುವೆ ದೈನಂದಿನ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ನಗರದೊಳಗಿನ ಸಾರಿಗೆ

ನಗರದೊಳಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಸೈಕಲ್ ರಿಕ್ಷಾಗಳು ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ರಿಕ್ಷಾಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಪ ದೂರದ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಆಟೋ-ರಿಕ್ಷಾಗಳು ಕೂಡ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇವು ಮುಖ್ಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಹವಾಮಾನ

ರಾಜ್‌ಬಿರಾಜ್ ಪುರಸಭೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆ, ಮಳೆಗಾಲ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲ ಎಂಬ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಋತುಗಳಿವೆ. ನೇಪಾಳದ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶವಾದ 'ತೆರಾಯ್'ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ರಾಜ್‌ಬಿರಾಜ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಿಸಿಯಾದ ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯ ಋತುವು ಏಪ್ರಿಲ್ ಆರಂಭದಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್ ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ; ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನವು 23°C (73°F) ರಿಂದ 44°C (111°F) ವರೆಗೆ ಏರುತ್ತದೆ. ಮಳೆಗಾಲವು ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸುತ್ತದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಧೂಳಿನ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಗುಡುಗು ಸಹಿತ ಮಳೆಯ ನಂತರ ಇದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲವು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಿಂದ ಮಾರ್ಚ್‌ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಆರ್ದ್ರತೆಯು ಚಳಿಗಾಲದ ಆಗಮನದೊಂದಿಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನಗರವು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ ಬಿಸಿಲಿನ ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಆನಂದದಾಯಕವಾದ ತಂಪಾದ ರಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ; ತಾಪಮಾನವು 6°C (41°F) ರಿಂದ 30°C (86°F) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ರಾಜ್‌ಬಿರಾಜ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಚಳಿಗಾಲವು ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕ ಸಮಯವಾಗಿದೆ; ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ಅಂತ್ಯ ಅಥವಾ ಏಪ್ರಿಲ್ ಆರಂಭದವರೆಗೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಜನವರಿ ಅತ್ಯಂತ ಶೀತಲವಾದ ತಿಂಗಳು ಮತ್ತು ಜೂನ್ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಬಿಸಿಯಾದ ತಿಂಗಳು.

ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ

ರಾಜ್‌ಬಿರಾಜ್ ತನ್ನ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಸಾಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಮಿಥಿಲಾ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಮೈಥಿಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಅನ್ವೇಷಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಆನಂದಿಸಬಹುದಾದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅನೇಕ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು 2,000 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾಗಿವೆ. ವನ್ಯಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ 'ಕೋಶಿ ಟಪ್ಪು ವನ್ಯಜೀವಿ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶ'ವು ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು 40 ನಿಮಿಷಗಳ ಪ್ರಯಾಣದ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಕೇವಲ 25 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ 'ಕೋಶಿ ಬ್ಯಾರೇಜ್' ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. 'ಇನ್ನರ್ ಮಧೇಶ್' ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಧರನ್ (75 ಕಿಮೀ) ಮತ್ತು ಗೈಘಾಟ್ (60 ಕಿಮೀ) ಸೇರಿವೆ.

ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಲ್ವಾರ್ ಕಮೀಜ್ ಮತ್ತು ಸೀರೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಪುರುಷರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಧೋತಿ ಮತ್ತು ಕುರ್ತಾ ಬದಲಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಟ್ರೌಸರ್ಸ್, ಶರ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಟಿ-ಶರ್ಟ್‌ಗಳಂತಹ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಹಬ್ಬಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಲು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಕೂಡ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಗರದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಶೈಲಿಯ ಜೀನ್ಸ್ ಧರಿಸಿದ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆ ಹಾಗೂ ಕಾಲೇಜು ಆವರಣಗಳಲ್ಲಿ ಟಿ-ಶರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಮಿನಿ-ಸ್ಕರ್ಟ್ ಧರಿಸಿದ ಯುವತಿಯರು ಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಶ್ಯವಾಗಿದೆ. ಯುವತಿಯರು ಮದುವೆ ಮತ್ತು ಹಬ್ಬಗಳಂತಹ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಲೆಹೆಂಗಾಗಳನ್ನು ಸಹ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು

ರಾಜದೇವಿ ದೇವಾಲಯವು ನಗರದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ 14ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆಯೇ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ರಾಜದೇವಿ ದೇವತೆಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು 1990ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವತಿ ದೇವಾಲಯ, ಬಾಗೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯ, ಶ್ರೀ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ ದೇವಾಲಯ, ವೈಷ್ಣವಿ ಕಾಳಿ ಮಂದಿರ, ತಂಗಾಚಿ ಮಂದಿರ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗುಪ್ತ ಮಂದಿರಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಭಕ್ತರು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಪ್ರತಿದಿನ ಈ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.

Rajdevi temple shirshak baniya

Shree Radhe Krishna Temple at Rajbiraj (1)

Baishnawi Kali Mandir, Rajbiraj

ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ

ಸಪ್ತಕೋಶಿ ನದಿಯ ಪ್ರವಾಹದಿಂದಾಗಿ ಸಪ್ತಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಗಿನ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯಾಗಿದ್ದ ಹನುಮಾನ್-ನಗರ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬಾಧಿತವಾದ ನಂತರ ರಾಜಬಿರಾಜ್ ನಗರವನ್ನು ಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. 1938-39ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಬಾಬರ್ ಶಂಶೇರ್ ಜಂಗ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ರಾಣಾ (ಆಗಿನ ಪೂರ್ವ ಕಮಾಂಡ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು) ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಪ್ರಕಾಶ್ ಶಂಶೇರ್ ಜೆ.ಬಿ. ರಾಣಾ (ಆಗಿನ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಅಥವಾ 'ಬಡಾಹಕಿಮ್') ಅವರು ರಾಜಬಿರಾಜ್ ಅನ್ನು ಸಪ್ತಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದರು. ಆ ಕಾಲದ ಮುಖ್ಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿದ್ದ ದಿಲ್ಲಿ ಜಂಗ್ ಥಾಪಾ ಅವರು, ಭಾರತದ ಜೈಪುರ ನಗರವನ್ನು ಮಾದರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು 60 ಬಿಘಾ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜಬಿರಾಜ್ ನಗರವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಜನವಸತಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು, ಈ ಪ್ರದೇಶವು ದಟ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ನರಿಗಳ ಕೂಗು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿತ್ತು.

1941ರಲ್ಲಿ ರಾಜಬಿರಾಜ್ ಅನ್ನು ಸಪ್ತಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯನ್ನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ವಸತಿಗಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ನಗರವನ್ನು 60 ಬಿಘಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ, ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳಿಗಾಗಿ ('ಕಚಹರಿ ಲೈನ್') ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ 10 ಬಿಘಾ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ನಿವಾಸಗಳಿಗಾಗಿ ('ಸ್ವರ್ಣ ಟೋಲೆ') ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ 8 ಬಿಘಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು; ಇದರೊಂದಿಗೆ ನಗರದ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 78 ಬಿಘಾಗಳಿಗೆ ಏರಿತು. ನಾಲ್ಕು ಮನೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಓಣಿಗಳು, ಮುಖ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ ರಸ್ತೆಗಳ ಕೂಡುದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ 'ಚೌಕ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೃತ್ತಗಳು, ದಿನಸಿ ಅಂಗಡಿಗಳು, ತರಕಾರಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು - ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಯೋಜಿಸಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಮೂಲಕ, ರಾಜಬಿರಾಜ್ ನೇಪಾಳದ ಮೊದಲ ಯೋಜಿತ ನಗರವಾಯಿತು. ಹಬ್ಬಗಳು

ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜಯದಶಮಿ, ದೀಪಾವಳಿ, ಛತ್, ಹೋಳಿ, ಸಾಮ ಚಕೇವಾ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ಪೂಜೆಯಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಹಿಂದೂ ಹಬ್ಬಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಛತ್ ಮತ್ತು ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ, ಒಂದು ರೀತಿಯ ಜಾತ್ರೆಯ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪಾಕ ವೈವಿಧ್ಯ

ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಧಾನ ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ನ, ರೊಟ್ಟಿ, ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ, ಚಟ್ನಿ, ದಾಲ್, ಸಾಗ್, ಪನೀರ್, ಮೀನು, ಮಟನ್ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಮೇಲೋಗರಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಹಬ್ಬಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಜನರು ಇತರ ವಿಶೇಷ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ "ತರುವಾ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿವಿಧ ಕರಿದ ತರಕಾರಿ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸ್ಥಳೀಯ ಮೈಥಿಲಿ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು ಅಕ್ಕಿ, ಗೋಧಿ, ಮೀನು ಮತ್ತು ಮಾಂಸದಿಂದ ಮಾಡಿದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ವಿವಿಧ ಮಸಾಲೆಗಳ ಕೌಶಲ್ಯಪೂರ್ಣ ಬಳಕೆಯಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಜನಪ್ರಿಯ ತಿನಿಸುಗಳಲ್ಲಿ ಕಧಿ ಬಾರಿ, ಪಾಲಕ್ ಪನೀರ್, ಖಿಚಡಿ, ಆಲೂ ಮಟರ್, ದಮ್ ಆಲೂ, ಮತ್ತು ಮಟನ್ ಅಥವಾ ಚಿಕನ್ ಬಿರಿಯಾನಿ ಸೇರಿವೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಜಾ, ಜಲೇಬಿ, ಮಲ್ಪುವಾ, ರಾಬ್ರಿ, ಖೀರ್, ತೆಕುವಾ, ಲಡ್ಡು ಮತ್ತು ಗುಲಾಬ್ ಜಾಮೂನ್ ಸೇರಿವೆ. ನಗರದ ಪಾಕಶಾಲೆಯ ಭೂದೃಶ್ಯವು ಮೈಥಿಲ್, ನೇಪಾಳಿ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಬಗಿಯಾ, ಮುರ್ಹಿ ಕೆ ಲೈ (ಉಬ್ಬಿದ ಅಕ್ಕಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸಿಹಿ ಚೆಂಡುಗಳು), ಮತ್ತು ಲಿಟ್ಟಿ ಕೂಡ ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಬೀದಿ ಆಹಾರಗಳಾದ ಸಮೋಸಾ, ಚಾಟ್, ಪಾನಿಪುರಿ, ಚೌಮೇನ್, ಮೊಮೊ, ಆಮ್ಲೆಟ್ ಮತ್ತು ಸೆಕುವಾ ಕೂಡ ರಾಜಬಿರಾಜ್‌ನ ಜನರು ಹೆಚ್ಚು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಭಾಷೆಗಳು

ರಾಜಬಿರಾಜ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮೈಥಿಲಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮೈಥಿಲಿಯ ನಂತರ, ನೇಪಾಳಿ ಭಾಷೆಯೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ವಾರಿ ಸಮುದಾಯ, ಭಾರತದಿಂದ ಬಂದ ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ಮಧೇಶ್ ಪ್ರದೇಶದ ಜನರು ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ರಾಜಬಿರಾಜ್ ಮಿಥಿಲಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಮಾಧ್ಯಮ

ಮುದ್ರಣ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ *ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಪೋಸ್ಟ್*, *ಗೋರ್ಖಾಪತ್ರ*, *ಕಾಂತಿಪುರ ಪತ್ರಿಕಾ* ಮತ್ತು *ನೇಪಾಳ ಸಮಾಚಾರಪತ್ರ*ದಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ನಗರದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡುವ ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳೀಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳೂ ಇವೆ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ *ನಯಾ ಉಮ್ಮಿದ್*, *ರಾಜಬಿರಾಜ್ ದೈನಿಕ*, *ಕೃಷ್ಣ ದೈನಿಕ*, *ನ್ಯೂಸ್ ಟುಡೇ ಪತ್ರಿಕಾ* ಮತ್ತು *ಗ್ರೀನ್ ಮಧೇಶ್ ಪತ್ರಿಕಾ* ಸೇರಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, *ದಿ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಟೈಮ್ಸ್* ಮತ್ತು *ದಿ ಕಠ್ಮಂಡು ಪೋಸ್ಟ್*ನಂತಹ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳೂ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳ ಟೆಲಿಕಾಂ, ಎನ್‌ಸೆಲ್ (Ncell), ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸೆಲ್ ಮತ್ತು ಯುಟಿಎಲ್ (UTL) ನೇಪಾಳ ಸೇರಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ಲಿಂಕ್ (WorldLink), ಬ್ರಾಡ್‌ಲಿಂಕ್ (BroadLink) ಮತ್ತು ಸುಬಿಸು (Subisu) ನಂತಹ ಕಂಪನಿಗಳು ಬ್ರಾಡ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.

ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ರಾಜಬಿರಾಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಎಫ್‌ಎಂ (FM) ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ:

• ಭೋರುಕುವಾ ಎಫ್‌ಎಂ
• ಚಿನ್ನಮಸ್ತ/ಅಪ್ಪನ್ ಎಫ್‌ಎಂ
• ಸಿ (C) ಎಫ್‌ಎಂ
• ರೇಡಿಯೋ ಚಂದ್ರಮಾ ಎಫ್‌ಎಂ
• ಜೈ ಮಧೇಶ್ ಎಫ್‌ಎಂ
• ಅಪ್ಪನ್ ಎಫ್‌ಎಂ

ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು

ರಾಜಬಿರಾಜ್ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳು ನಗರದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ದೇಶದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ. ಪೂರ್ವ-ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಪ್ರೌಢ, ಹಿರಿಯ ಪ್ರೌಢ ಹಂತಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಪದವಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನದವರೆಗಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಅನೇಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ರಾಜಬಿರಾಜ್‌ನಲ್ಲಿವೆ. ರಾಜಬಿರಾಜ್ ನೇಪಾಳದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದ ಪ್ರಮುಖ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.

ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು

• ಸಾಗರಮಾಥಾ ವಲಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆ (ಗಜೇಂದ್ರ ಎನ್.ಆರ್. ಸಿಂಗ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ)
• ಯೂನಿಕ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್
• ಸಾಗರಮಾಥಾ ಚೌಧರಿ ಕಣ್ಣಿನ ಆಸ್ಪತ್ರೆ
• ರಾಮ್ ರಾಜಾ ಪ್ರಸಾದ್ ಸಿಂಗ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಹೆಲ್ತ್ ಸೈನ್ಸಸ್
• ಛಿನ್ನಮಸ್ತ ಆಸ್ಪತ್ರೆ
• ಅನಾರ್ ಭೂಪೇಂದ್ರ ಆಸ್ಪತ್ರೆ

ಕ್ರೀಡೆ

ನಗರದ ಯುವಜನರಲ್ಲಿ ಕಬಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಗಳಾಗಿವೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳಿವೆ. ಕ್ರೀಡಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಬಹು-ಉದ್ದೇಶಿತ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾದ 'ರಾಜ್ ರಂಗಶಾಲೆ'ಯ ಸುತ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿವೆ. ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್, ಫುಟ್‌ಬಾಲ್, ವಾಲಿಬಾಲ್, ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್, ಕಬಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಸೇರಿವೆ. 'ಫ್ರೀಡಮ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್' ಮತ್ತು 'ರಾಜ್ದೇವಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಕಾಡೆಮಿ' ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಸಕ್ರಿಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಾಗಿವೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವಲ್ಲಿ 'ಮಹೇಂದ್ರ ಕ್ಲಬ್' ಅತ್ಯಂತ ಸಕ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಇಲ್ಲಿ 'ಸಪ್ತರಿ ಗೋಲ್ಡ್ ಕಪ್' ಎಂಬ ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ಲಬ್ ಮಟ್ಟದ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು

• ಮೆಹಬೂಬ್ ಆಲಂ – ನೇಪಾಳದ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ (ನೇಪಾಳ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್); ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿಯ (ICC) ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯೊಂದರ ಒಂದೇ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ವಿಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಬೌಲರ್.
• ದಿಪೇಂದ್ರ ಚೌಧರಿ – ನೇಪಾಳದ ಮಾಜಿ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ.
• ಪರಮಾನಂದ ಝಾ – ನೇಪಾಳದ ಮೊದಲ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ; ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮಾಜಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು.
• ಸಿ.ಕೆ. ರೌತ್ – ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಜನಮತ್ ಪಕ್ಷ.
• ಗಜೇಂದ್ರ ನಾರಾಯಣ್ ಸಿಂಗ್ – ಸ್ಥಾಪಕರು, ನೇಪಾಳ ಸದ್ಭಾವನಾ ಪಕ್ಷ.
• ರಾಮ್ ರಾಜಾ ಪ್ರಸಾದ್ ಸಿಂಗ್ – ರಾಜಕಾರಣಿ.
• ರಾಮ್‌ಜಿ ಯಾದವ್ – ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯ; ಯುವಜನ, ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತೆ ಸಚಿವ.
• ಉಪೇಂದ್ರ ಯಾದವ್ – ಸ್ಥಾಪಕರು, ಫೆಡರಲ್ ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್ ಫೋರಂ (ನೇಪಾಳ); ಮಾಜಿ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವ; ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಖಾತೆ ಸಚಿವ.