ರಬನ ಛಾಯಾ

ರಾವಣ ಸೀತೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸುತ್ತಿರುವುದು

ರಬನ ಛಾಯಾ ಪೂರ್ವ ಭಾರತದ ಒಡಿಶಾ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ರೀತಿಯ ನೆರಳು ಬೊಂಬೆಯಾಟ .

ಇತಿಹಾಸ

ರಬನ ಛಾಯಾ ಎಂದರೆ ಅಕ್ಷರಶಃ "ರಾವಣನ ನೆರಳು" ಎಂದರ್ಥ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ರಾಮಾಯಣದ ಖಳನಾಯಕನ ದುಷ್ಟ ರಾಜನ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಒಡಿಯಾ ಕವಿ ಬಿಸ್ವಾನಾಥ ಖುಂಟಿಯಾ ಅವರ ಬಿಚಿತ್ರ ರಾಮಾಯಣದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ . ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ರಾಮನು ವಿಷ್ಣು ದೇವರ ಅವತಾರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ನೆರಳು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದು ಅಶುಭವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ರಾಮನ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಬೊಂಬೆಗಳು

ರಬನ ಛಾಯಾದಲ್ಲಿ ಸೀತಾ

ರಬಾನ ಛಾಯಾದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಜಿಂಕೆಯ ಚರ್ಮದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ,ಇವುಗಳು 6 ಇಂಚುಗಳಿಂದ 2 ಅಡಿ ಎತ್ತರದವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಿದಿರಿನ ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 700 ಬೊಂಬೆಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಮನಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಬಹು ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬೊಂಬೆಗಳಲ್ಲದೆ, ಹಳ್ಳಿಯ ಕ್ಷೌರಿಕ ಮತ್ತು ಅವನ ಮೊಮ್ಮಗನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವ ಇತರ ಬೊಂಬೆಗಳಿವೆ.  ಬೊಂಬೆಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣವಿಲ್ಲ, ಕೀಲುಗಳಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಆಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ವೇಷಭೂಷಣಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ರಂಧ್ರಗಳಿವೆ. ಬೊಂಬೆಯಾಟಗಾರನು ಬೊಂಬೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಒಡೆದ ಬಿದಿರಿನ ಕೋಲನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬೊಂಬೆಯಾಟಗಾರರು ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಪರದೆಯಿಂದ ದೂರ ಹಿಡಿದು ನೆರಳುಗಳನ್ನು ವರ್ಧಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಈ ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಮೊದಲಸಾರಿ ಬಳಸುವ ಮೊದಲು ಆಶೀರ್ವದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವು ಸವೆದು ನಿರುಪಯುಕ್ತವಾದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ದಹನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೂದಿಯನ್ನು ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸುರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ .  ಬೊಂಬೆಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ರಾವಣನ ಬೊಂಬೆ ರೂಪವು ರಾಮನಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ನಾಟಕೀಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ನೆರಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ.

ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು

ಒಡಿಸ್ಸಿ ಸಂಗೀತ

ಒಡಿಸ್ಸಿ ಸಂಗೀತ
ಮಹಾಪ್ರಭು ಜಗನ್ನಾಥ
ಸಂಯೋಜಕರು
ಜಯದೇವ ದಿನಕೃಸ್ನ ಭಂಜಾ ಬನಮಾಲಿ ಅಭಿಮನ್ಯು ಕಬಿಸುರ್ಜ್ಯ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ
ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು
ಸಂಗೀತಾ ಸಾರಾ ಗೀತಾ ಪ್ರಕಾಶ ಸಂಗೀತಾ ನಾರಾಯಣ ಸಂಗೀತಾ ಮುಕ್ತಬಲಿ
ಸಂಯೋಜನೆಗಳು
ಗೀತ ಗೋವಿಂದ ಒಡಿಸ್ಸಿ ಪ್ರಬಂಧ ಛಂದ ಚಂಪು ಚೌಟಿಸಾ ಜನನಾ ಭಜನಾ ಮಾಲಾಶ್ರೀ ಪಲ್ಲಬಿ ಚಾರ್ಜ್ಯಪಾದ
ಉಪಕರಣಗಳು
ಮರ್ದಲ ಬೆನು ಬಿನಾ ಖೋಲ್

ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ರಬನ ಛಾಯಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಬೊಂಬೆಗಳ ನೆರಳನ್ನು ಎಣ್ಣೆ ದೀಪದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಒಡೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ದೇವರುಗಳಾದ ರಾಮ ಮತ್ತು ಗಣೇಶನಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ . ಪ್ರದರ್ಶನದ ಕಥೆಯನ್ನು ಗಯಕ್ ಎಂಬ ನಿರೂಪಕನು ಗದ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅವನೊಂದಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಗಾಯಕರು ಇರುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರದರ್ಶಕರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಭಟ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು ಮತ್ತು ಹಾಡುವಿಕೆಯು ರಾಮತಾಲಿ ( ಕ್ಯಾಸ್ಟನೆಟ್ಸ್ ), ಕಬುಜಿ ( ಸಿಂಬಲ್ಸ್ ) ಮತ್ತು ಖಂಜನಿ , ಒಂದು ರೀತಿಯ ತಂಬೂರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.  ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿನ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಾಡುಗಳು ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಒಡಿಸ್ಸಿ ಸಂಗೀತದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ, ಲಯಬದ್ಧ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ಇರುತ್ತವೆ .   ನೃತ್ಯ ಅಥವಾ ಹೋರಾಟದ ಅನುಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ, ಬೊಂಬೆಗಳ ಕೀಲುಗಳಿಲ್ಲದ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಕ್ರಿಯೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಭಾಷೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ನಾಟಕೀಯ ಪರಿಣಾಮವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ..  ರಾಮಾಯಣದ ಏಳು ಕಾಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಒಂದು ರಾತ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಒಂದು ವಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಇಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಗಳು

ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಬೊಂಬೆ ರಂಗಭೂಮಿ ಭಾರತದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಯಾಂಗ್‌ನ ಜಾವಾನೀಸ್ ಬೊಂಬೆ ರಂಗಭೂಮಿಯು ರಬಾನಾ ಛಾಯಾದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ.  ಅಪರೂಪದ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಇದನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ದೆಹಲಿಯ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ .

ಸಹ ನೋಡಿ

• ಚಾದರ್ ಬದರ್ , ಭಾರತದ ಸಂತಾಲ್ ಜನರ ಬೊಂಬೆ ಕಲೆ
• ಗೋಪಾಲೀಲಾ , ಭಾರತದ ಒಡಿಶಾ ರಾಜ್ಯದ ಬೊಂಬೆ ಕಲೆ.
• ಕತ್ಪುತ್ಲಿ (ಗೊಂಬೆಯಾಟ) , ಭಾರತದ ರಾಜಸ್ಥಾನ ರಾಜ್ಯದ ಬೊಂಬೆ ಕಲೆ
• ನೊಕ್ಕುವಿದ್ಯಾ ಪಾವಕಳಿ , ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಬೊಂಬೆ ಕಲೆ
• ಸಖಿ ಕಂಧೇಯಿ , ಭಾರತದ ಒಡಿಶಾ ರಾಜ್ಯದ ದಾರ ಬೊಂಬೆ ಕಲೆ.
• ನೆರಳು ನಾಟಕ , ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸಹಸ್ರಮಾನ BCE ಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ನೆರಳು ಬೊಂಬೆ ಕಲೆ.
• ತೋಲ್ಪವಕೂತ್ತು , ಭಾರತದ ಕೇರಳ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ನೆರಳು ಬೊಂಬೆ ಕಲೆ.
• ತೊಲು ಬೊಮ್ಮಲತಾ , ಭಾರತದ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ನೆರಳು ಬೊಂಬೆ ಕಲೆ
• ತೊಗಲುಗೊಂಬೆಯಾಟ , ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ನೆರಳು ಬೊಂಬೆಯಾಟ
• ವಯಾಂಗ್ , ಭಾರತೀಯ ಬೊಂಬೆಯಾಟದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಬೊಂಬೆ ಕಲೆ.