ಮೇವಾತೀ ಘರಾನಾ

Singer Pandit Jasraj accompanied by his students (2017).

ಮೇವಾತೀ ಘರಾನಾ ಹದಿನಾರನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಉಗಮವಾದ ಒಂದು ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತದ ಘರಾನಾ. ಉಸ್ತಾದ್ ಘಗ್ಗೆ ನಜೀರ್ ಖಾನ್ ಈ ಘರಾನಾದ ಅಧುನಿಕ ಕುಲಾಧಿಪತಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಂಡಿತ್ ಜಸರಾಜ್ ಈ ಘರಾನಾದ ಸದ್ಯದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮೇವಾತಿ ಘರಾನಾ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಸಂಗೀತ ಶಿಷ್ಯವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ . ಪಂಡಿತ್ ಜಸ್ರಾಜ್ ಅವರ ಸಂಗೀತ ವಂಶಾವಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಈ ಘರಾನಾವನ್ನು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೋಳ್ಕರ್ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇಂದೋರ್‌ನ ಸಹೋದರರಾದ ಘಾಗ್ಗೆ ನಜೀರ್ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ವಾಹಿದ್ ಖಾನ್ (ಬೀಂಕರ್) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು . ಈ ಘರಾನಾದ ಸದಸ್ಯರು ಅರ್ಧ ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದಾರೆ .

ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೌಂದರ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ, ಶೈಲಿಗಳು, ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಗಳೊಂದಿಗೆ, ಘರಾನಾವು ಖಂಡರ್‌ಬನಿ ಧ್ರುಪದ್ ಮತ್ತು ಕವ್ವಾಲ್ ಬಚ್ಚನ್ ಸಂಗೀತ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಒಂದು ಶಾಖೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಪಂ. ಜಸ್ರಾಜ್ ಅವರು ಗಾಯಕಿಯನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಘರಾನಾವು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೋಚರತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು .

ಇತಿಹಾಸ

ಘಗ್ಗೆ ನಜೀರ್ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ವಾಹಿದ್ ಖಾನ್ ಅವರನ್ನು ಮೇವಾಟಿ ಘರಾನಾದ ಅಧ್ವರ್ಯುಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ಕವ್ವಾಲ್ ಬಚ್ಚೋನ್ ಘರಾನಾ (ಕವ್ವಾಲ್ ಬಚ್ಚೋನ್ ಕಾ ಘರಾನಾ) ವಂಶಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು .

ಹೆಸರಿನ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ

ಮೇವಾತಿ ಘರಾನಾ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ದೆಹಲಿ , ಜೈಪುರ ಮತ್ತು ಇಂದೋರ್ ನಡುವಿನ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಘಗ್ಗೆ ನಜೀರ್ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ವಾಹಿದ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಮೇವಾತ್ ( ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಮೇವಾರ್ ಪ್ರದೇಶವಲ್ಲ) ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು

ಘಗ್ಗೇ ನಜೀರ್ ಖಾನ್ ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಷ್ಯರಾದ ಮುನವ್ವರ್ ಖಾನ್, ನತ್ತುಲಾಲ್ ಪಂಡಿತ್, ಚಿಮನ್‌ಲಾಲ್ ಪಂಡಿತ್ ಮತ್ತು ಗುಲಾಮ್ ಖಾದಿರ್ ಖಾನ್ ಅವರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದರು. ನತ್ತುಲಾಲ್ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ತಮ್ಮ ಸೋದರಳಿಯ ಮೋತಿರಾಮ್ ಅವರಿಗೆ ರವಾನಿಸಿದರು, ಅವರು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರ ಜ್ಯೋತಿರಾಮ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಈ ಘರಾನಾದ ಸಂಗೀತಗಾರರು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ನಂತರ ಜ್ಯೋತಿರಾಮ್ ರಜಬ್ ಅಲಿ ಖಾನ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯರಾದರು , ಅವರ ತಂದೆ ಮಂಗ್ಲು ಖಾನ್ ಬಡೇ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಬಂದೇ ಅಲಿ ಖಾನ್ (ಉದಾ. ವಿಸ್ತೃತ ಘರಾನಾದ ಸದಸ್ಯ) ಅವರ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.. ಮೋತಿರಾಮ್ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ತಮ್ಮ ಪುತ್ರರಾದ ಮಣಿರಾಮ್ ಮತ್ತು ಪ್ರತಾಪ್ ನಾರಾಯಣ್ ಅವರಿಗೆ ರವಾನಿಸಿದರು. ಮೋತಿರಾಮ್ ಅವರ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ನಿಧನದ ನಂತರ, ಮಣಿರಾಮ್ ಮತ್ತು ಪ್ರತಾಪ್ ನಾರಾಯಣ್ ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಜಸ್ರಾಜ್ ಅವರನ್ನು ಮೇವಾಟಿ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು, ನಂತರ ಅವರು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ತರಬೇತಿಯಾದ ತಬಲಾ ನುಡಿಸುವುದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು.ಜಸ್ರಾಜ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಮೀರ್ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಬೇಗಂ ಅಖ್ತರ್ ಅವರ ಸಂಗೀತದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದರು ಆದರೆ ನಂತರ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಓಂಕಾರನಾಥ್ ಠಾಕೂರ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಶೈಲಿವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಭಾವನಾತ್ಮಕ, ಭಕ್ತಿ, ಲಯಬದ್ಧ-ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಭಾವಗೀತಾತ್ಮಕ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮೇವಾಟಿ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಶೈಲಿಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು .

ವಂಶಾವಳಿ

ಘಗ್ಗೆ ನಜೀರ್ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ವಾಹಿದ್ ಖಾನ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಮೂರು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆದರು; ಖಂಡರ್ಬಾನಿ ಧ್ರುಪದ್ ಬಾಜ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಪೂರ್ವಜರಿಂದ ಗಾಯಕಿ ಮತ್ತು ನಂತರ ಕವ್ವಾಲ್ ಬಚ್ಚನ್ ಗಾಯಕಿ .

ಬಡೇ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಹದ್ದು-ಹಸು ಖಾನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರ್ವಿವಾಹದ ಮೂಲಕ, ಘಾಗ್ಗೆ ನಜೀರ್ ಖಾನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಧ್ರುಪದ್ ಮತ್ತು ಖಯಾಲ್ ಸಂಗೀತ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮೊದಲ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯಿಂದ ಮೇವಾತಿ ಗಾಯಕಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು .

ಲಕ್ನೋದ ಶಕ್ಕರ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಪುತ್ರ ಬಡೇ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಖಾನ್, ಕವ್ವಾಲ್ ಬಚ್ಚೋನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದಿಂದ ಅನುಸರಿಸಿದರು . ಅವರ ಮಗ ವಾರಿಸ್ ಅಲಿ ಖಾನ್, ಹದ್ದು ಖಾನ್ ಅವರ ಮಗಳನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮೂಲಕ, ಬಡೇ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಖಾನ್ ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಘರಾನಾ ಪ್ರವರ್ತಕ ಎಂಬ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಅವರ "ತಾನ್ ಬಾಜಿ" ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಬಡೇ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸಂತತಿ ಬಡೇ ಮುಬಾರಕ್ ಅಲಿ ಖಾನ್, ಘಗ್ಗೇ ನಜೀರ್ ಖಾನ್ ವಾರಿಸ್ ಅಲಿ ಖಾನ್ ಅವರಿಂದ ಕಲಿತ ಬಡೇ ಮುಬಾರಕ್ ಅಲಿ ಖಾನ್ ಅವರ ಮಗಳನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು.

ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ನತ್ತು ಖಾನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದಾಗಿ, ಬಡೇ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಖಾನ್ ಮಹಾರಾಜರ ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿ ಭೋಪಾಲ್‌ನ ರೇವಾಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು. ಘಗ್ಗೇ ನಜೀರ್ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ವಾಹಿದ್ ಸಂಗೀತ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೋಪಾಲ್ ಪ್ರದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.

ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ

ಸಂಗೀತ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ಅರಸಿ, ಅವರ ಪೂರ್ವಜರು ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಗ್ವಾಲಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೂಲದಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದರು, ಮೊದಲು ಭೋಪಾಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರ ಪಶ್ಚಿಮ ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು .

ಈ ವಲಸೆಗಳು ಘರಾನಾದ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿನ ಹೊಸ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮೇವಾಟಿ ಗಯಾಕಿ ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಮತ್ತು ಕವ್ವಾಲ್ ಬಚ್ಚನ್ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಘರಾನಾವನ್ನು ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ವಂಶಾವಳಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಗುಂಪುಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಶಿಕ್ಷಣಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಂಶಾವಳಿ

ವಂಶಾವಳಿ

ಕೆಳಗಿನ ವಿವರಣೆಯು ಸಿರಾಜ್ ಖಾನ್ ಒದಗಿಸಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಖಾತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. The below illustration is based on the historical account provided by Siraj Khan.

ಖಂಡರ್‍ಬಾನಿ ದ್ರುಪದ್ ಪದ್ಧತಿ

ದಾದ ತಿಕ್ಕಡ್ of ಆಗ್ರಾ (dhrupadiya)

ವಾಜಿರ್ ಖಾನ್ (dhrupadiya)

ಇಮಾಂ ಖಾನ್ (dhrupadiya)

ವಾಹಿದ್ ಖಾನ್' (ಮಗ)

ಘಗ್ಗೆ ನಾಜಿರ್ ಖಾನ್ (ಮಗ)

ಮುನಾವರ್ ಖಾನ್ (ಮಗ)

ಆರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣಶಾಸ್ತ್ರ

ಮೇವಾತಿ ಘರಾನಾ ಮತ್ತು ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಬೇರುಗಳ ದೃಶ್ಯ ನಿರೂಪಣೆ.

ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಘರಾಣ ಗುರು ಪರಂಪರೆ

ಖವಾಲ್ ಬಚ್ಚೋ ಗುರು ಪರಂಪರೆ

ಖಂಡರ್ಬಾನಿ ಗುರು ಪರಂಪರೆ

ಕಿರಾಣ ಘರಾಣ ಗುರು ಪರಂಪರೆ

ದಾಗರ್ ಬಾನಿ ಗುರು ಪರಂಪರೆ

ಹಡ್ಡು ಖಾನ್ (ಗ್ವಾಲಿಯರ್)

ಸಾದಿಕ್ ಆಲಿ ಖಾನ್ (ಕಿರಾಣ)

ಬೆಹ್ರಾಂ ಖಾನ್ (ದಾಗರ್ ಬಾನಿ)

Bade Mohammed Khan (Rewa)

Chote Mohammed Khan (son)

Bande Ali Khan (beenkar)

Waris Ali Khan (son)

Imam Khan (Dhrupadiya)

Ghagge Nazir Khan (co-founder, vocalist)

Wahid Khan (co-founder, beenkar)

Qawwal Bacchon & Bande Ali Khan Parampara

Pandit Chimanlal

Pandit Natthulal

Munavvar Khan

Begum Hasibanbai

Majid Khan

Latif Khan

Hamid Khan

Saddan Khan

Rajab Ali Khan

Pandit Motiram

Ghulam Qadir Khan

Pandit Jyotiram

Mohammed Shafi

Agra Gharana Parampara

Jaiwant Singhji Waghela

Mohammed Khan

Begum Kaniz Fatima

Abdul Kadar Khan

Pandit Maniram

Pandit Pratap Narayan

Pandit Puranchandra

Pandit Jasraj

Rais Khan (sitarist)

ಅವಲೋಕನ

ಸೌಂದರ್ಯದ ವಿಧಾನಗಳು

ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಯಕಿ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ , ಮೇವಾಟಿ ಗಾಯಕಿ ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೇವಾಟಿ ಗಾಯಕಿ ಭಾವ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ( ಬಂದಿಶ್ ) ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ.. ಗಾಯಕಿ ಸರ್ಗಮ್ ಮತ್ತು ತಿಹೈಗಳ ಗಣನೀಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ . ಕಚ್ಚಾ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ, ತಾನ್‌ನ ವಿಧಾನವು ಪಟಿಯಾಲ ಗಾಯಕಿ ಮತ್ತು ಟಪ್ಪಾ ಗಾಯಕಿಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಅನ್ವಯದಲ್ಲಿ ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಗಾಯಕಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ .

ಗಾಯಕಿಯ ಮೀಂಡ್ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಮೃದುತ್ವ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕತೆಗಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ

"ಶುದ್ಧ ವಾಣಿ" (ಶುದ್ಧ ಧ್ವನಿ), "ಶುದ್ಧ ಮುದ್ರೆ" (ಶುದ್ಧ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ), ಮತ್ತು "ಶುದ್ಧ ಸುರ್" (ಶುದ್ಧ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು) ಆಧರಿಸಿ ಮೇವಾಟಿ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅಗತ್ಯ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಮಣಿರಾಮ್ ಮತ್ತು ಜಸ್ರಾಜ್ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.ref>Goswami, O (1957). The Story Of Indian Music. Asia Publishing House. p. 180.</ref>

ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಷಯಗಳು

ಸೂಫಿಯಾನಾ ಮೌಸಿಕಿ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಮೂಲಕ , ಮೇವಾತಿ ಗಾಯಕಿ ಆಸ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಶಿಯಾ ಇಸ್ಲಾಂ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಸ್ಮಾಯಿಲಿಸಂ ) ದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಗೀತದ ವ್ಯಾಕರಣ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಸುಮಧುರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆಂತರಿಕ ಅಂಶಗಳಾಗಿಯೂ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜೈವಂತ್ ಸಿಂಗ್‌ಜಿ ಮತ್ತು ಜಸ್ರಾಜ್ ಘರಾನಾದ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಭಕ್ತಿ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಕೆಲವು ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ದಶಾವತಾರದ ಪ್ರಕಾರ ಆಗಾ ಖಾನ್ ಅವರನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟ ಇಮಾಮ್ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹತ್ತನೇ ಅವತಾರ ಎಂದು ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತವೆ . ^{[ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ]} "ಓಂ ಶ್ರೀ ಅನಂತ ಹರಿ ನಾರಾಯಣ" ಎಂಬ ಪದ್ಯವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಲಾಪಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಕರಣ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . [ ^{ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ]}

ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಗೀತ ಸಾಮಗ್ರಿ

ರಾಗಗಳು

ಮೇವಾತಿ ಘರಾನಾ ತನ್ನ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ರಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ:

• ರಾಗ ಜೈವಂತಿ ತೋಡಿ: ಜೈವಂತ ಸಿಂಗ್ ರಚಿಸಿದ ಅಹಿರ್ ಭೈರವ್ ಮತ್ತು ತೋಡಿ ರಾಗಗಳ ಮಿಶ್ರಣ .
• ರಾಗ ಜೈವಂತ್ ಸಾರಂಗ್: ಜೈವಂತ ಸಿಂಗ್ ರಚಿಸಿದ ಜೈಜೈವಂತಿ ಮತ್ತು ಸಾರಂಗ್ ರಾಗಗಳ ಮಿಶ್ರಣ .
• ರಾಗ ಜ್ಞಾನಕಾಳಿ: ಜೈವಂತ್ ಸಿಂಗ್‌ಜಿ ರಚಿಸಿದ ರಾಗ ಗೋರಖ್ ಕಲ್ಯಾಣ್‌ನಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ .
• ರಾಗ ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ: ಜೈವಂತ ಸಿಂಗ್ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
• ರಾಗ ಬಗ್ಕೌನ್ಸ್: ಜೈವಂತ ಸಿಂಗ್ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
• ರಾಗ ದಿನ್ ಕಿ ಪುರಿಯಾ
• ರಾಗ ಖಮಾಜ್ ಬಹಾರ್: ಬಡೇ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಖಾನ್ ವಂಶದಿಂದ .
• ರಾಗ ಭವಾನಿ ಬಹಾರ್: ಬಡೇ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಖಾನ್ ಅವರ ವಂಶಾವಳಿಯಿಂದ .
• ರಾಗ ಆಸಾ ಮಂದ್
• ರಾಗ ನಾಟ್ ನಾರಾಯಣಿ ref>Nair, Jyoti (15 February 2018). "Pt Jasraj, Star of Mewati". The Hindu.</ref>
• ನವರಸ ರಾಗ ಕೆನಡಾ
• ರಾಗ ನಾಗಧ್ವನಿ ಕೆನಡಾ
• ರಾಗ ಅಬಿರಿ ತೋಡಿ

ಹವೇಲಿ ಸಂಗೀತ

ಘರಾನಾದ ಕೀರ್ತಂಕರ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಜಸ್ರಾಜ್, ಮಥುರಾ ಮತ್ತು ಬೃಂದಾವನದ ಹವೇಲಿ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಅನೇಕ ಭಕ್ತಿ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಘರಾನಾದ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ತರಲಾಗಿದೆ.

ಅಧ್ವರ್ಯುಗಳು

19 ನೇ ಶತಮಾನ

• ವಾಹಿದ್ ಖಾನ್ (ಸುಮಾರು 1830 - 1928) ಅಲ್ವಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಖಂಡರ್‌ಬಾನಿ ದ್ರುಪದಿಯ ಇಮಾಮ್ ಖಾನ್‌ಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಬಂದೇ ಅಲಿ ಖಾನ್ ( ಕಿರಾನಾ ಮತ್ತು ದಗರ್‌ಬಾನಿ ) ಅವರಿಂದ ರುದ್ರ ವೀಣೆಯನ್ನು ಕಲಿತರು. ಅವರು ಇಂದೋರ್ ರಾಜ್ಯದ ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರ ನಾಲ್ವರು ಮಕ್ಕಳಾದ ಲತೀಫ್, ಮಜೀದ್, ಗುಲಾಮ್ ಖಾದಿರ್ ಮತ್ತು ಹಮೀದ್ ನಂತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತಗಾರರಾದರು. ಮಾಜಿ ಖಲೀಫಾ.
• " ಘಗ್ಗೆ" ನಜೀರ್ ಖಾನ್ (c. 1835 - c. 1905) ಆಗ್ರಾದಲ್ಲಿ ಖಂಡರ್ಬಾನಿ ದ್ರುಪದಿಯ ಇಮಾಮ್ ಖಾನ್ಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ವಾರಿಸ್ ಅಲಿ ಖಾನ್ (ಕವ್ವಾಲ್ ಬಚ್ಚನ್ ಘರಾನಾ) ಅವರಿಂದ ಗಾಯನ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕಲಿತರು. ಅವರು ಜೋಧಪುರ , ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಮತ್ತು ಭೋಪಾಲ್ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಪಂಡಿತ್ ನತ್ಹುಲಾಲ್, ಪಂಡಿತ್ ಚಿಮ್ಮನ್ಲಾಲ್, ಮುನವ್ವರ್ ಖಾನ್ (ಸಹೋದರ) ಅವರಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಕಲಿಸಿದರು.
• ಚಿಮನ್‌ಲಾಲ್ ಪಂಡಿತ್ (ಸುಮಾರು 1850-ಸುಮಾರು 1890), ಘಾಗ್ಗೆ ನಜೀರ್ ಖಾನ್ ಅವರಿಂದ ಕಲಿತರು.
• ನತ್ತುಲಾಲ್ ಪಂಡಿತ್ (ಸುಮಾರು 1850 ರ ದಶಕ -ಸುಮಾರು 1920 ರ ದಶಕ), ಘಾಗ್ಗೆ ನಜೀರ್ ಖಾನ್ ಅವರಿಂದ ಕಲಿತರು.
• ಮುನವ್ವರ್ ಖಾನ್ (ಸುಮಾರು 1860 ರ ದಶಕ -ಸುಮಾರು 1930 ರ ದಶಕ), ಘಾಗ್ಗೆ ನಜೀರ್ ಖಾನ್ (ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ) ಮತ್ತು ವಾಹಿದ್ ಖಾನ್ ಅವರಿಂದ ಕಲಿತರು. ಮಾಜಿ ಖಲೀಫಾ.
• ಮಜೀದ್ ಖಾನ್ (ಸುಮಾರು 1880 ರ ದಶಕ-ಸುಮಾರು 1930 ರ ದಶಕ), ವಾಹಿದ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಮಗ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯ, ಸಿತಾರ್ ಮತ್ತು ರುದ್ರ ವೀಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣ.
• ಲತೀಫ್ ಖಾನ್ (ಸುಮಾರು 1880 ರ ದಶಕ-1935), ವಾಹಿದ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಮಗ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯ, ರುದ್ರ ವೀಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣ. ಹೋಳ್ಕರ್ ರಾಜವಂಶಕ್ಕಾಗಿ ಇಂದೋರ್‌ನ ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರನಾಗಿ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ನಂತರ ಬಂದರು .
• ಬೇಗಂ ಹಸಿಬನ್ಬಾಯಿ (ಸುಮಾರು 1880-ಸುಮಾರು 1950), ವಾಹಿದ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಮಗಳು, ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಖಾನ್ ಅವರ ತಾಯಿ, ರಾಯಿಸ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಅಜ್ಜಿ.
• ಸದ್ದಾನ್ ಖಾನ್ (ಸುಮಾರು 1890-1940 ರ ದಶಕ), ವಾಹಿದ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಮೂರನೇ ಮಗ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯ, ಸಿತಾರ್ ವಾದನದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣ.
• ಪಂಡಿತ್ ಮೋತಿರಾಮ್ (1889-1934), ನತ್ತುಲಾಲ್ ಪಂಡಿತ್ ಅವರ ಸೋದರಳಿಯ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯ. ಮೋತಿರಾಮ್, ಪ್ರತಾಪ್ ನಾರಾಯಣ್ ಮತ್ತು ಜಸ್ರಾಜ್ ಅವರ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಗುರು.
• ಪಂಡಿತ್ ಜ್ಯೋತಿರಾಮ್ (1899-1944), ಪಂಡಿತ್ ಮೋತಿರಾಮ್ ಮತ್ತು ರಜಬ್ ಅಲಿ ಖಾನ್ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯ . ಪುರಂಚಂದ್ ಅವರ ತಂದೆ.

20 ನೇ ಶತಮಾನ

• ಜೈವಂತ್ ಸಿಂಗ್‍ಜಿ ವಘೇಲಾ (1904-1980), ಮುನವ್ವರ್ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಗುಲಾಮ್ ಖಾದಿರ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ, ರುದ್ರ ವೀಣೆ ಮತ್ತು ಗಾಯನದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣರು. ಸಂಗೀತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿ ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಪಂಡಿತ್ ಮೋತಿರಾಮ್, ಪಂಡಿತ್ ಪ್ರತಾಪ್ ನಾರಾಯಣ್ ಮತ್ತು ಪಂಡಿತ್ ಜಸ್ರಾಜ್ ಅವರ ಗುರು.
• ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಖಾನ್ (ಸುಮಾರು 1900-1967), ಬೇಗಂ ಹಸಿಬನ್ಬಾಯಿಯವರ ಮಗ ಮತ್ತು ಲತೀಫ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ, ರುದ್ರ ವೀಣೆ, ಸಿತಾರ್ ಮತ್ತು ಸುರ್ಬಹಾರ್ ವಾದನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣ. ರೈಸ್ ಖಾನ್ ಅವರ ತಂದೆ .
• ಪಂಡಿತ್ ಮಣಿರಾಮ್ (1910-1985), ಪಂಡಿತ್ ಮೋತಿರಾಮ್ ಅವರ ಮಗ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯ. ಪಂಡಿತ್ ಜ್ಯೋತಿರಾಮ್ ಅವರಿಂದಲೂ ಕಲಿತರು. ಪ್ರತಾಪ್ ನಾರಾಯಣ್ ಮತ್ತು ಜಸ್ರಾಜ್ ಅವರ ಗುರು ಮತ್ತು ಸಹೋದರ. ಯೋಗೈ ಶರ್ಮಾ, ವಿನೋದ್ ಪಂಡಿತ್ ಮತ್ತು ದಿನೇಶ್ ಪಂಡಿತ್ ಅವರ ತಂದೆ.
• ಗುಲಾಮ್ ಖಾದಿರ್ ಖಾನ್ (1914-2002), ವಾಹಿದ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಕಿರಿಯ ಮಗ, ಅವರ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಮುನವ್ವರ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ. ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ರುದ್ರ ವೀಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣ. ಮಾಜಿ ಖಲೀಫಾ.
• ಹಮೀದ್ ಖಾನ್ (ಸುಮಾರು 1918-2000), ಕಿರಿಯ ಮಗ ಮತ್ತು ವಾಹಿದ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ, ರುದ್ರ ವೀಣೆ ಮತ್ತು ಸಿತಾರ್ ವಾದನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣ.
• ಪಂಡಿತ್ ಪ್ರತಾಪ್ ನಾರಾಯಣ್ (1918-2002), ಪಂಡಿತ್ ಮೋತಿರಾಮ್ ಅವರ ಮಗ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯ. ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಪಂಡಿತ್ ಜ್ಯೋತಿರಾಮ್ ಮತ್ತು ಸಹೋದರ ಪಂಡಿತ್ ಮಣಿರಾಮ್ ಅವರಿಂದ ಕಲಿತರು.
• ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಶಫಿ (1925-1979), ಮಜೀದ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಮಗ, ಸಿತಾರ್ ವಾದನದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣ, ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ವಿಲಾಯತ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಸೋದರ ಮಾವ .
• ಕೃಷ್ಣಕಾಂತ್ ಪಾರಿಖ್ (1924-2018), ಪಂಡಿತ್ ಜಸ್ರಾಜ್ ಅವರ ಮೊದಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ. ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಾದ ನೀರಜ್ ಮತ್ತು ವಿಕಾಸ್ ಮತ್ತು ಮೊಮ್ಮಗ ಅಕ್ಷತ್ ಅವರ ಗುರು.
• ಪಂಡಿತ್ ಪುರಂಚಂದ್ರ (1929-1991), ಪಂಡಿತ್ ಜ್ಯೋತಿರಾಮ್ ಅವರ ಮಗ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯ. ಆಗ್ರಾ ಘರಾನಾದ ಗುಲಾಮ್ ಖಾದಿರ್ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಅಬ್ದುಲ್ ಕದಿರ್ ಖಾನ್ ಅವರಿಂದಲೂ ಕಲಿತರು .
• ಪಂಡಿತ್ ಜಸ್ರಾಜ್ (1930-2020), ಪಂಡಿತ್ ಮೋತಿರಾಮ್ ಅವರ ಮಗ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯ. ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸಹೋದರರಾದ ಪಂಡಿತ್ ಮಣಿರಾಮ್ ಮತ್ತು ಪಂಡಿತ್ ಪ್ರತಾಪ್ ನಾರಾಯಣ್ ಅವರಿಂದ ಕಲಿತರು. ಜೈವಂತ್ ಸಿಂಗ್‍ಜಿ ವಾಘೇಲಾ ಅವರಿಂದ ಕಲಿತರು.
• ಬೇಗಂ ಕನಿಜ್ ಫಾತಿಮಾ (1934-2018), ಲತೀಫ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಏಕೈಕ ಪುತ್ರಿ. ಸಿರಾಜ್ ಖಾನ್ ಅವರ ತಾಯಿ.
• ಮುಕುಂದ್ ಲಾತ್ (1937-2020), ಪಂಡಿತ್ ಮೋತಿರಾಮ್ ಮತ್ತು ಪಂಡಿತ್ ಜಸ್ರಾಜ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಕಾರ.
• ರೈಸ್ ಖಾನ್ (1939-2017), ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಮಗ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯ, ಸಿತಾರ್ ಮತ್ತು ಸುರ್ಬಹಾರ್ ( ವಿಲಾಯತ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಸೋದರಳಿಯ ) ಮಾಜಿ ಖಲೀಫಾ.
• ಪಂಡಿತ್ ಮಣಿರಾಮ್ ಅವರ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯೆ ಯೋಗೈ ಶರ್ಮಾ (ಜನನ 1940). ಆಸ್ಕರನ್ ಶರ್ಮಾ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು.
• ಬೇಗಂ ನಿಲೋಫರ್ ಖಾನ್ (ಸುಮಾರು 1940 ರ ದಶಕ -ಸುಮಾರು 2010 ರ ದಶಕ), ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯೆ, ಸಿತಾರ್ ಮತ್ತು ಸುರ್ಬಹಾರ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣರು. ಗುಲಾಮ್ ಖಾದಿರ್ ಖಾನ್ ಅವರಿಂದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದವರು.
• ಶೋಭಾ ಅಭ್ಯಂಕರ್ (1946-2014), ಪಂಡಿತ್ ಜಸರಾಜ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯೆ. ಅವರ ಮಗ ಸಂಜೀವ್ ಅಭ್ಯಂಕರ್ ಮತ್ತು ಸಂದೀಪ್ ರಾನಡೆ ಅವರ ಗುರು. ಗಂಗಾಧರಬುವಾ ಪಿಂಪಲಖರೆ ಮತ್ತು ವಿ.ಆರ್.ಆಠವಲೆಯವರಿಂದಲೂ ಕಲಿತರು .
• ಗಿರೀಶ್ ವಝಲ್ವಾರ್ (ಜ. 1947), ಪಂಡಿತ್ ಜಸರಾಜ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ.
• ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಸ್ವಾಮಿ (ಜ. 1940), ಪಂಡಿತ್ ಜಸರಾಜ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ. ಸ್ವಾಮಿ ವಲ್ಲಭದಾಸರ ಬಳಿಯೂ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.
• ಆಶಾ ಲೋಹಿಯಾ (ಜನನ 1940 ರ ದಶಕ), ಪಂಡಿತ್ ಜಸರಾಜ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯೆ ಮತ್ತು ಮುಕುಂದ್ ಲಾತ್ ಅವರ ಅತ್ತಿಗೆ.
• ವಿನೋದ್ ಪಂಡಿತ್ (1952-2001), ಪಂಡಿತ್ ಮಣಿರಾಮ್ ಅವರ ಮಗ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯ, ನಂತರ ನಟರಾದರು.
• ಸಿರಾಜ್ ಖಾನ್ (ಜನನ 1956), ಬೇಗಂ ಕನಿಜ್ ಫಾತಿಮಾ ಅವರ ಮಗ ಮತ್ತು ವಿಲಾಯತ್ ಖಾನ್ , ರೈಸ್ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಗುಲಾಮ್ ಖಾದಿರ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಖಲೀಫಾ.
• ದಿನೇಶ್ ಪಂಡಿತ್ (ಜನನ 1956), ಪಂಡಿತ್ ಮಣಿರಾಮ್ ಅವರ ಮಗ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯ, ತಬಲಾ ಮತ್ತು ತಾಳವಾದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣ. ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರೂ ಹೌದು.
• ಜತಿನ್ ಪಂಡಿತ್ (ಜನನ 1950), ಪಂಡಿತ್ ಪ್ರತಾಪ್ ನಾರಾಯಣ್ ಅವರ ಮಗ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯ. ಹಿಂದಿ ಸಿನಿಮಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ. ಸಹೋದರ ಲಲಿತ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಹಯೋಗ.
• ಲಲಿತ್ ಪಂಡಿತ್ (ಜನನ 1950 ರ ದಶಕ), ಪಂಡಿತ್ ಪ್ರತಾಪ್ ನಾರಾಯಣ್ ಅವರ ಮಗ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯ. ಹಿಂದಿ ಸಿನಿಮಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ. ಸಹೋದರ ಜತಿನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಹಯೋಗ.
• ರಾಧಾರಾಮನ್ ಕೀರ್ತನೆ (ಜ. 1957), ಪಂಡಿತ್ ಜಸರಾಜ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ.
• ಶಾಹಿದ್ ಖಾನ್ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1950), ಬೇಗಂ ಕನಿಜ್ ಫಾತಿಮಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಮಗ, ಪಿಟೀಲು ವಾದನದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣ. ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿರುವ ಇವರು, ಆರ್‌ಡಿ ಬರ್ಮನ್ , ಲಕ್ಷ್ಮಿಕಾಂತ್-ಪ್ಯಾರೆಲಾಲ್ , ರಾಜೇಶ್ ರೋಷನ್ ಮತ್ತು ಅನು ಮಲಿಕ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
• ಮಧುಪ್ ಮುದ್ಗಲ್ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1950), ಪಂಡಿತ್ ಜಸ್ರಾಜ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ. ವಿನಯ್ ಚಂದ್ರ ಮೌದ್ಗಲ್ಯ ಅವರ ಮಗ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯ ಅವರು ಕುಮಾರ ಗಂಧರ್ವ ಅವರ ಬಳಿಯೂ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು .
• ಅರವಿಂದ್ ಥಟ್ಟೆ (ಜನನ 1958), ಪಂಡಿತ್ ಜಸ್ರಾಜ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ, ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣ .
• ರಮೇಶ್ ನಾರಾಯಣ್ (ಜ. 1959), ಪಂಡಿತ್ ಜಸರಾಜ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ.
• ಗಾರ್ಗೀ ಸಿದ್ಧಾಂತ್ ದತ್ತಾ (ಜ. 1960), ಪಂಡಿತ್ ಜಸ್ರಾಜ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ.
• ತ್ರಿಪ್ತಿ ಮುಖರ್ಜಿ (ಜನನ 1960 ರ ದಶಕ), ಪಂಡಿತ್ ಜಸ್ರಾಜ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯೆ.
• ಶಾರಂಗ್ ದೇವ್ ಪಂಡಿತ್ (ಜನನ 1963), ಪಂಡಿತ್ ಜಸ್ರಾಜ್ ಅವರ ಮಗ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯ. ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.
• ದುರ್ಗಾ ಜಸ್ರಾಜ್ (ಜನನ 1964), ಪಂಡಿತ್ ಜಸ್ರಾಜ್ ಅವರ ಪುತ್ರಿ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯೆ. ರೂಪದರ್ಶಿ, ನಟಿ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ನಿರೂಪಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
• ಕಲಾ ರಾಮನಾಥ್ (ಜ. 1967), ಪಂಡಿತ್ ಜಸರಾಜ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ, ಪಿಟೀಲು ಪ್ರವೀಣ . ಎನ್. ರಾಜಂ ಮತ್ತು ಟಿ.ಎನ್.ಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಸೊಸೆ .
• ಲೋಕೇಶ್ ಆನಂದ್ (ಜ. 1978), ಪಂಡಿತ್ ಜಸರಾಜ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ, ಶೆಹನಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣ .
• ಶ್ವೇತಾ ಝವೇರಿ (ಜ. 1960), ಪಂಡಿತ್ ಜಸ್ರಾಜ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯೆ.
• ಸುಮನ್ ಘೋಷ್ (ಜ. 1967), ಪಂಡಿತ್ ಜಸರಾಜ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ.
• ಹೇಮಂಗ್ ಮೆಹ್ತಾ (ಜ. 1968), ಪಂಡಿತ್ ಜಸರಾಜ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ.
• ಸಂಜೀವ್ ಅಭ್ಯಂಕರ್ (ಜ. 1969), ಪಂಡಿತ್ ಜಸ್ರಾಜ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ. ಶೋಭಾ ಅಭ್ಯಂಕರ್ ಅವರ ಪುತ್ರ ಹಾಗೂ ಶಿಷ್ಯೆ. ಗಂಗಾಧರಬುವಾ ಪಿಂಪಲಖರೆಯವರಿಂದಲೂ ಕಲಿತರು.
• ರತ್ತನ್ ಮೋಹನ್ ಶರ್ಮಾ (ಜ. 1971), ಸೋದರಳಿಯ ಮತ್ತು ಪಂಡಿತ್ ಜಸರಾಜ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ.
• ಗೌತಮ್ ಕಾಳೆ (ಜನನ 1970 ರ ದಶಕ), ಪಂಡಿತ್ ಜಸ್ರಾಜ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ. ವಿಶ್ವನಾಥ್ ರಾವ್ ರಿಂಗೆ ಅವರಿಂದಲೂ ಕಲಿತರು .
• ದಿಲೀಪ್ ಗವಯ್ಯ (ಜನನ 1978), ಪಂಡಿತ್ ಪುರಂಚಚಂದ್ರ ಅವರ ಮಗ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯ.

21 ನೇ ಶತಮಾನ

• ಸಂದೀಪ್ ರಾನಡೆ (ಜ. 1981), ಪಂಡಿತ್ ಜಸರಾಜ್ ಮತ್ತು ಶೋಭಾ ಅಭ್ಯಂಕರ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ. ಅಂಜಲಿ ಜೋಗ್ಲೇಕರ್-ಪೋಂಕ್ಶೆಯವರಿಂದಲೂ ಕಲಿತೆ.
• ಸಪ್ತರ್ಷಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ (ಜ. 1981), ಪಂಡಿತ್ ಜಸರಾಜ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ.
• ಪ್ರೀತಮ್ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ (ಜ. 1981), ಪಂಡಿತ್ ಜಸ್ರಾಜ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ.
• ಸಿರಾಜ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಮಗ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯ, ಸಿತಾರ್ ವಾದನದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣರಾದ ಅಸದ್ ಖಾನ್ (ಜನನ 1982).
• ಶಹರಾಜ್ ಖಾನ್ (ಜನನ 1980), ಸಿರಾಜ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಮಗ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯ. ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸಂಯೋಜಕ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
• ಅಮಿತ್ ಆರ್ಯ (ಜನನ 1980 ರ ದಶಕ), ಆಶಾ ಲೋಹಿಯಾ, ಹೇಮಾಂಗ್ ಮೆಹ್ತಾ, ಟ್ರಿಪ್ತಿ ಮುಖರ್ಜಿ ಮತ್ತು ಪಂಡಿತ್ ಜಸ್ರಾಜ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ.
• ಅದ್ವೈತ್ ಜೋಶಿ (ಜ. 1980), ಪ್ರೀತಮ್ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯರ ಶಿಷ್ಯ.
• ಅಂಕಿತಾ ಜೋಶಿ (ಜ. 1988), ಪಂಡಿತ್ ಜಸರಾಜ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯೆ .
• ಅಲಿ ಸುಂದರ್‌ಜಿ (ಜನನ 1988), ರಟ್ಟನ್ ಮೋಹನ್ ಶರ್ಮಾ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ .
• ಆರ್ಶಿನ್ ಕರಂಡೆ (ಜ. 1992), ವಾಸು ಸುಂದರರಾಜ್, ಸಂದೀಪ್ ರಾನಡೆ, ಅಮಿತ್ ಕಾವ್ತೇಕರ್ ಮತ್ತು ಸಿರಾಜ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ.
• ಆದಿತ್ಯ ಶಾ (ಜ. 1993), ರಾಧಾರಾಮನ್ ಕೀರ್ತನೆ ಮತ್ತು ರತ್ತನ್ ಮೋಹನ್ ಶರ್ಮಾ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ.
• ಅಕ್ಷತ್ ಪಾರಿಖ್ (ಜನನ 1990 ರ ದಶಕ), ಕೃಷ್ಣಕಾಂತ್ ಪಾರಿಖ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ . ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
• ಸ್ವರ್ ಶರ್ಮಾ (ಜ. 2000), ಪಂಡಿತ್ ರತ್ತನ್ ಮೋಹನ್ ಶರ್ಮಾ ಅವರ ಮಗ , ಪಂಡಿತ್ ಜಸ್ರಾಜ್ ಅವರ ದೊಡ್ಡ ಸೋದರಳಿಯ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯ.
• ಅಜಾನ್ ಖಾನ್ (ಜ. 2000), ಅಸದ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಮಗ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯ.