ಮುಂಬೈನ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಮೇಳಗಳು

 

ಮುಂಬೈನ ಕೋಟೆ ಆವರಣದಲ್ಲಿ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮುಂಬೈ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಖಾಸಗಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೇ ಮುಂಬೈನ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ . ಈ ಸಮೂಹವನ್ನು 2018 ರಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.

ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಓವಲ್ ಮೈದಾನದ ಸುತ್ತಲೂ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ, ಇದು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಸ್ಪ್ಲನೇಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಮನರಂಜನಾ ಮೈದಾನವಾಗಿದೆ. ಓವಲ್‌ನ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವು ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇ ರಿಕ್ಲಮೇಷನ್ ಮತ್ತು ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್‌ನ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ.ಈ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವು ಒಟ್ಟು 94 ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಕೆತ್ತಿದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣದ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿ:

ಓವಲ್‌ನ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಇರುವ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಫೋರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್) ಮತ್ತು ಸಿಟಿ ಸಿವಿಲ್ ಮತ್ತು ಸೆಷನ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್ (ಹಳೆಯ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯೇಟ್ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿದೆ). ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈನ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ರಾಜಬಾಯಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರವೂ ಇದೆ. 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಓವಲ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಒಡೆತನದ ವಸತಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಎರೋಸ್ ಸಿನೆಮಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.

ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಈ ಸಮೂಹವನ್ನು ಜೂನ್ 30, 2018 ರಂದು ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಮನಾಮದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಸಮಿತಿಯ 42 ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.

ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣದ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಸಮರ್ಥನೆ

ಮಾನದಂಡ (ii): ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಮೇಳಗಳು ಎರಡೂ ಕಾಲಾನಂತರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಮಾನವ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಪ್ರಮುಖ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಭವ್ಯವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಜೋಡಣೆಯು ಗೋಥಿಕ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸುವ ಮೂಲಕ ಇಂಡೋ-ಗೋಥಿಕ್ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು, ಬಾಲ್ಕನಿಗಳು ಮತ್ತು ವರಾಂಡಾಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗಳೊಂದಿಗೆ. ಮುಂಬೈನ ಐಕಾನಿಕ್ ಸಿನಿಮಾ ಹಾಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಭಾರತೀಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಚಿತ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿದವು ಮತ್ತು ಇಂಡೋ-ಡೆಕೊ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು. ಇದರ ಪ್ರಭಾವವು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿತು.

ಮಾನದಂಡ (iv): ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಮೇಳಗಳು ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ನಗರ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡು ಮೇಳಗಳು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಗಳು, ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಗಳ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿನ ಹಂತಗಳು, ನಗರ ಯೋಜನಾ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಓವಲ್ ಮೈದಾನದಾದ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಎದುರಾಗಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಂತಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡೂ ಮೇಳಗಳು ಬಾಂಬೆಯ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ನಗರ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಮತ್ತು ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಗರವಾಗಲು ನಗರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.

UNESCO ದಿಂದ ಪರಂಪರೆಯ ರಚನೆಗಳು ಅಥವಾ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ

ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್

ಭಾರತೀಯ ನವ-ಗೋಥಿಕ್ (ಹಿಂದೂ ಗೋಥಿಕ್) ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ

• ನಗರ ಸಿವಿಲ್ ಮತ್ತು ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (ಹಳೆಯ ಸಚಿವಾಲಯ)
• ಬಾಂಬೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣ:
  • ರಾಜಬಾಯಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ
  • ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ
  • ಘಟಿಕೋತ್ಸವ ಸಭಾಂಗಣ
• ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್
• ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಇಲಾಖೆ ಕಟ್ಟಡ
• ಎಸ್ಪ್ಲೆನೇಡ್ ಮ್ಯಾನ್ಷನ್
• ಡೇವಿಡ್ ಸ್ಯಾಸೂನ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯ
• ಎಲ್ಫಿನ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಕಾಲೇಜು
• ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ
• ಇಂಡಿಯನ್ ಮರ್ಕೆಂಟೈಲ್ ಮ್ಯಾನ್ಷನ್

ನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ

• ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಟ್ಟಡ
• ವೆಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ಕಾರಂಜಿ
• ಭೂಸೇನೆ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆ ಕಟ್ಟಡ
• ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ
• ಸರ್ ಕೊವಾಸ್ಜಿ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಹಾಲ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಆರ್ಟ್

ಇಂಡೋ-ಸಾರ್ಸೆನಿಕ್

• ಪಶ್ಚಿಮ ರೈಲ್ವೆ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡ
• ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ವಾಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ
• ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್ ಆಮ್ದಾರ್ ನಿವಾಸ್

ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ

• ರೀಗಲ್ ಸಿನೆಮಾ
• ಎರೋಸ್ ಸಿನೆಮಾ
• ಮೋಟಾಭೋಯ್ ಮಹಲು
• ಸೂನಾ ಮಹಲ್
• ಕೇವಲ್ ಮಹಲ್
• ಓವಲ್ ಮೈದಾನ ಮತ್ತು ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು
• ಮೆಟ್ರೋ ಐನೊಕ್ಸ್ ಸಿನೆಮಾಸ್

ಗ್ಯಾಲರಿ

• 
  ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ (ನಿಯೋ-ಗೋಥಿಕ್)
• 
  ರಾಜಬಾಯಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ (ನವ-ಗೋಥಿಕ್)
• 
  ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ (ನಿಯೋ-ಗೋಥಿಕ್)
• 
  ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಟ್ಟಡ (ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್)
• 
  ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆಯ ಕಟ್ಟಡ (ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್)
• 
  ಪಶ್ಚಿಮ ರೈಲ್ವೆ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡ (ಇಂಡೋ-ಸಾರ್ಸೆನಿಕ್)
• 
  ದಿ ಎರೋಸ್ ಸಿನೆಮಾ (ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ)

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು

1. ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳು (ಫ್ಲಿಕರ್ ಆಲ್ಬಮ್)