ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ

ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ
ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ
മലബാർ വന്യജീവി സങ്കേതം
IUCN category IV (habitat/species management area)
	ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಐಡಿಯಾ ಮಲಬಾರಿಕಾ
	Interactive map of ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ
Location	ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ಕೇರಳ, ಭಾರತ
Nearest city	ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್
Coordinates	11°26′41″N 75°41′37″E / 11.4446°N 75.6935°E
Area	74.215015 square kilometres (28.654577 sq mi)
Established	2010
Governing body	ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಇಲಾಖೆ, ಕೇರಳ

protected area
IUCN protected areas category	IUCN category IV: Habitat/Species Management Area
ದೇಶ	ಭಾರತ
ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ	ಕೇರಳಮ್
ಸ್ಥಳದ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳ	೧೧°೨೬′೪೧″N ೭೫°೪೧′೩೭″E
Significant place	ಕೊಜಿಕೊಡೆ
Commons category	Malabar Wildlife Sanctuary

ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಒಂದು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ಚಕ್ಕಿಟ್ಟಪ್ಪರ ಮತ್ತು ಕೂರಚುಂಡು ಕಂದಾಯ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ 74 square kilometres (29 mi²) ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ.^[೧]^[೨] 8 ಆಗಸ್ಟ್ 2010 ರಂದು ಅಂದಿನ ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವ ಬೆನೊಯ್ ವಿಶ್ವಂ ಅವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ ಇದು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ 16 ನೇ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವಾಗಿದೆ.^[೩] ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ತಾಣವಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ನೀಲಗಿರಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ಅಡಿಯಲ್ಲೂ ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಯನಾಡ್ ಆನೆ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.^[೪]^[೫]

ಭೂಗೋಳ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ

ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಪೆರುವಣ್ಣಮುಳಿ ವಲಯದ ಪನ್ನಿಕೋಟೂರು ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯಗಳ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಕರಪ್ಪರ, ಒಲತುಕ್ಕಿ, ಶಂಕರನ್‌ಪುಳ ಮತ್ತು ಅಟ್ಟಿಕ್ಕೋಡ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.^[೫] ಈ ಅರಣ್ಯಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ವಾಯುವ್ಯ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಕಲ್ಪೆಟ್ಟ ಅರಣ್ಯ ವಲಯದ ಲೇಡಿಸ್ಮಿತ್ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕುರಿಚಿಯಾರ್ ಮಲದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿವೆ. 40 ರಿಂದ 1,506 ಮೀಟರ್ ವರೆಗಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಭೂಲಕ್ಷಣದ ಇಳಿಜಾರು ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.^[೩]

ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವು ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನದಿಯಾದ ಕುಟ್ಟಿಯಾಡಿ ನದಿಯ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕಕ್ಕಯಂ, ಪೆರುವಣ್ಣಮುಳಿ ಮತ್ತು ಬಾಣಾಸುರಮಲ ಜಲಾಶಯಗಳು ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಜೀವನಾಡಿಯಾಗಿದ್ದು, ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ.^[೬]

ತಾಪಮಾನವು 16°C ನಿಂದ 38°C ವರೆಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಪ್ರಿಲ್ ಮತ್ತು ಮೇ ಅತ್ಯಂತ ಬಿಸಿ ತಿಂಗಳುಗಳಾಗಿವೆ. ನೈಋತ್ಯ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಎರಡೂ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಮಳೆಯನ್ನು ತರುತ್ತವೆ, ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ದ್ರತೆಯು 60% ರಿಂದ 100% ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ, ಡಿಸೆಂಬರ್–ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮಂಜು ಕವಿಯುತ್ತದೆ.^[೩]

ಸಸ್ಯವರ್ಗ

ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ, ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ ಅರೆ-ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ, ದಕ್ಷಿಣ ತೇವ ಮಿಶ್ರ ಪರ್ಣಪಾತಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಅರಣ್ಯಗಳು, ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ಜೌಗು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು (ವಯಲ್‌ಗಳು) ಸೇರಿದಂತೆ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.^[೬] 680 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತಿಯ ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾದ 226 ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸೇರಿವೆ (ಸುಮಾರು 30%). ಅರವತ್ತೊಂಬತ್ತು ಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಅಪಾಯದ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗಮನಾರ್ಹ ಮರದ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಮೆಟಿಯೊರೊಮಿರ್ಟಸ್ ವೈನಾಡೆನ್ಸಿಸ್, ಸಿಜಿಜಿಯಂ ಸ್ಟಾಕ್ಸಿಯೈ, ಮತ್ತು ಹಿಂದೆ ಅಳಿದುಹೋಗಿವೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಯುಜೀನಿಯಾ ಅರ್ಜೆಂಟಿಯಾ, ಅಟುನಾ ಇಂಡಿಕಾ ಮತ್ತು ಕಾಫಿಯಾ ಕ್ರಾಸಿಫೋಲಿಯಾ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಅಟುನಾ ಇಂಡಿಕಾ, ಯುಜೀನಿಯಾ ಅರ್ಜೆಂಟಿಯಾ ಮತ್ತು ಹಂಬೋಲ್ಡ್ಟಿಯಾ ಬ್ರೂನೋನಿಸ್ ವರ್. ರಕ್ತಪುಷ್ಪ ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತಿಯ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಸಹ ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.^[೬]^[೩]

ಪ್ರಾಣಿವರ್ಗ

ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಅಪರೂಪದ ಉಭಯಚರಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಫಿಲಾಟಸ್ ಓಕ್ಲಾಂಡ್ರೇ ಎಂಬ ಕಪ್ಪೆ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ. ಇದು ಪ್ಯಾಪಿಲಿಯೊ ಲಿಯೊಮೆಡಾನ್, ಪ್ಯಾಪಿಲಿಯೊ ಪ್ಯಾರಿಸ್, ಪ್ಯಾಪಿಲಿಯೊ ದ್ರಾವಿಡಾರಮ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಯೊನೆರಿಸ್ ಸೀತಾ ದಂತಹ ಚಿಟ್ಟೆಗಳಿಗೂ ಸ್ವರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಬರಿಲಿಯಸ್ ಬಕೇರಿ, ಟಾರ್ ಖುದ್ರೀ, ಮಿಸ್ಟಸ್ ವಿಟ್ಟಾಟಸ್ ಮತ್ತು ಪುಂಟಿಯಸ್ ಡೆನಿಸೋನಿ ಯಂತಹ ಮೀನು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.^[೫]

ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಂಹ-ಬಾಲದ ಮಕಾಕ್, ಕಂದು ತಾಳೆ ಸಿವೆಟ್, ಆನೆಗಳು, ಕಾಡೆಮ್ಮೆಗಳು, ಹುಲಿಗಳು, ಚಿರತೆಗಳು ಮತ್ತು ನೀಲಗಿರಿ ಲಂಗೂರ್ ಸೇರಿವೆ.^[೫] ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಕೇರಳ ನಗುವ ಪಕ್ಷಿ, ಓರಿಯಂಟಲ್ ಡಾರ್ಟರ್, ಬೂದು-ತಲೆಯ ಬುಲ್‌ಬುಲ್, ಮಲಬಾರ್ ಗಿಳಿ, ಸಣ್ಣ ಸೂರ್ಯಪಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ-ಹೊಟ್ಟೆಯ ನೀಲಿ ನೊಣಹಿಡುಕ ಕ್ಕೂ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.^[೫]

ಪರಿಸರ-ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಚಾರಣ

ಕಕ್ಕಯಂನಲ್ಲಿರುವ ರಮಣೀಯ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸ್ಥಳ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಹವಾಮಾನ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಭವ್ಯವಾದ ಉರಕ್ಕುಳಿ ಜಲಪಾತವು ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿಸರ-ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.^[೭] ಉರಕ್ಕುಳಿ ಜಲಪಾತಕ್ಕೆ ಚಾರಣವು ಜನಪ್ರಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಮಯ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 10:00 ರಿಂದ ಸಂಜೆ 5:00 ರವರೆಗೆ (ಪ್ರವೇಶ ಶುಲ್ಕ: ಭಾರತೀಯ ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ₹40, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ₹20, ವಿದೇಶಿಯರಿಗೆ ₹60).^[೮] ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಅನುಮೋದನೆ ಬಾಕಿ ಇರುವಂತೆ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಚಾರಣ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿದೆ.^[೯]

ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ

ವಿಮಾನದ ಮೂಲಕ

ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಕರಿಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ (CCJ), ಇದು ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನಿಂದ ಸುಮಾರು 40 ಕಿ.ಮೀ ಮತ್ತು ಅಭಯಾರಣ್ಯದಿಂದ ಸುಮಾರು 80–82 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.^[೧೦]^[೮] ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ, ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ಗೆ ಅಥವಾ ನೇರವಾಗಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳು ಅಥವಾ ಬಸ್‌ಗಳು ಲಭ್ಯವಿದೆ.

ರೈಲಿನ ಮೂಲಕ

ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ (ಸುಮಾರು 63–64 ಕಿ.ಮೀ ದೂರ).^[೮]^[೧೧] ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ಅಭಯಾರಣ್ಯದಿಂದ ಸುಮಾರು 50 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.^[೧೦] ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನಿಂದ ಕೊಯಿಲಾಂಡಿಗೆ ರೈಲುಗಳು ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ, ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯ ಸುಮಾರು 32 ನಿಮಿಷಗಳು.^[೧೨]

ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ

ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನಿಂದ: ಮಾರ್ಗವು ಬಾಲುಶ್ಶೇರಿ – ಎಸ್ಟೇಟ್ ಮುಕ್ಕು – ಕೂರಚುಂಡು – ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಮೂಲಕ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನಿಂದ ಕೊಯಿಲಾಂಡಿಗೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬಸ್‌ಗಳು ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ (ಅಂದಾಜು 30–36 ನಿಮಿಷ), ಮತ್ತು ಕೊಯಿಲಾಂಡಿಯಿಂದ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆಯಬಹುದು.^[೧೨]
ತಾಮರಶ್ಶೇರಿಯಿಂದ: ತಾಮರಶ್ಶೇರಿ–ಕಲ್ಪೆಟ್ಟ ಘಾಟ್ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು.^[೩]
ಪೆರುವಣ್ಣಮುಳಿಯಿಂದ: ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವು ಕೂರಚುಂಡುವಿನಿಂದ ಸುಮಾರು 14 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.^[೭]

ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

↑ "ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಭಾನುವಾರ ತೆರೆಯಲಾಗುವುದು". ದಿ ಹಿಂದೂ. Retrieved 14 October 2017.
↑ "ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಗೆದ್ದಲು ಪ್ರಭೇದ ಪತ್ತೆ". ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ. Retrieved 14 October 2017.
1 2 3 4 5 "ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ – ಒಂದು ಪ್ರೊಫೈಲ್" (PDF). ಕೇರಳ ಇಎನ್‌ವಿಐಎಸ್ ಕೇಂದ್ರ. Retrieved 2026-08-15.
↑ "ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ". forest.kerala.gov.in.
1 2 3 4 5 "ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ, ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್". ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸುದ್ದಿಪತ್ರ. Retrieved 2026-08-15.
1 2 3 "ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ". ಕೇರಳ ಇಎನ್‌ವಿಐಎಸ್ ಕೇಂದ್ರ. Retrieved 2026-08-15.
1 2 "ಕಕ್ಕಯಂ ಪರಿಸರ-ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ". ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ. Retrieved 2026-08-15.
1 2 3 "ಉರಕ್ಕುಳಿ ಜಲಪಾತಕ್ಕೆ ಚಾರಣ". ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ. Retrieved 2026-08-15.
↑ "ಪೆರುವಣ್ಣಮುಳಿ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಿದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು". ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸುದ್ದಿಪತ್ರ. Retrieved 2026-08-15.
1 2 "ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ – ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ". ವೆಬ್‌ಇಂಡಿಯಾ123. Retrieved 2026-08-15.
↑ "ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ – ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ". ಮೈಹಾಲಿಡೇಟುಇಂಡಿಯಾ. Retrieved 2026-08-15.
1 2 "ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನಿಂದ ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ". ರೋಮ್2ರಿಯೊ. Retrieved 2026-08-15.

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು

[1] "ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಭಾನುವಾರ ತೆರೆಯಲಾಗುವುದು". ದಿ ಹಿಂದೂ. Retrieved 14 October 2017.

[2] "ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಗೆದ್ದಲು ಪ್ರಭೇದ ಪತ್ತೆ". ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ. Retrieved 14 October 2017.

[PDF-3] 1 2 3 4 5 "ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ – ಒಂದು ಪ್ರೊಫೈಲ್" (PDF). ಕೇರಳ ಇಎನ್‌ವಿಐಎಸ್ ಕೇಂದ್ರ. Retrieved 2026-08-15.

[KeralaForest-4] "ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ". forest.kerala.gov.in.

[KT-Newsletter-5] 1 2 3 4 5 "ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ, ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್". ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸುದ್ದಿಪತ್ರ. Retrieved 2026-08-15.

[Envis-6] 1 2 3 "ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ". ಕೇರಳ ಇಎನ್‌ವಿಐಎಸ್ ಕೇಂದ್ರ. Retrieved 2026-08-15.

[KT-Kakkayam-7] 1 2 "ಕಕ್ಕಯಂ ಪರಿಸರ-ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ". ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ. Retrieved 2026-08-15.

[Trekking-8] 1 2 3 "ಉರಕ್ಕುಳಿ ಜಲಪಾತಕ್ಕೆ ಚಾರಣ". ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ. Retrieved 2026-08-15.

[DamRenovation-9] "ಪೆರುವಣ್ಣಮುಳಿ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಿದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು". ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸುದ್ದಿಪತ್ರ. Retrieved 2026-08-15.

[WebIndia-10] 1 2 "ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ – ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ". ವೆಬ್‌ಇಂಡಿಯಾ123. Retrieved 2026-08-15.

[MyHoliday-11] "ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ – ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ". ಮೈಹಾಲಿಡೇಟುಇಂಡಿಯಾ. Retrieved 2026-08-15.

[Rome2Rio-12] 1 2 "ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನಿಂದ ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ". ರೋಮ್2ರಿಯೊ. Retrieved 2026-08-15.

[೧]

[೨]

[೩]

[೪]

[೫]

[೬]

[೭]

[೮]

[೯]

[೧೦]

[೧೧]

[೧೨]