ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಹೋಗು

ಮಲಪ್ಪುರಂ

ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಿಂದ, ಇದು ಮುಕ್ತ ಹಾಗೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಮಲಪ್ಪುರಂ
ನಗರ
ಆರಂಭ1969 ಸಂಪಾದಿಸಿ
ದೇಶಭಾರತ ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಇದರ ರಾಜಧಾನಿಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ, ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ, Malabar District ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಸ್ಥಳದ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳ೧೧°೨′೩೦″N ೭೬°೪′೪೬″E ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಡಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆ, ತ್ರಿಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ವಯನಾಡು ಜಿಲ್ಲೆ, ನೀಲಿಗಿರೀಸ್ ಜಿಲ್ಲೆ ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಅಂಚೆ ಕೋಡ್676505 ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣhttp://www.malappurammunicipality.in/ ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಸ್ಥಳೀಯ ದೂರವಾಣಿ ಕೋಡ್4935 ಸಂಪಾದಿಸಿ
Category for maps or plansCategory:Maps of Malappuram ಸಂಪಾದಿಸಿ
Commons categoryMalappuram ಸಂಪಾದಿಸಿ
Map

Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Yesno' not found.Expression error: Unexpected < operator.Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Yesno' not found.

ಮಲಪ್ಪುರಂ (ಇದನ್ನು ಮಲಪುರಂ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) (Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Yesno' not found.)[೧] ಕೇರಳದ ಒಂದು ಪುರಸಭಾ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾಗಿದೆ. 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮಲಪ್ಪುರಂ ಪುರಸಭೆಯು 33.61 km2 (12.98 sq mi) ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ್ದು, 68,127 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 1970 ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೊದಲ ಪುರಸಭೆ, ಮಲಪ್ಪುರಂ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಡಳಿತ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. 40 ಚುನಾವಣಾ ವಾರ್ಡ್ಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣವು 2,027 per square kilometre (5,250 per square mile) ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮಲಪ್ಪುರಂ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶವು ಕೊಚ್ಚಿ, ಕಾಲಿಕಟ್ ಮತ್ತು ತೃಶೂರ್ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಂತರ ಕೇರಳದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ 25ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರ ಸಮೂಹವಾಗಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು 3 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.[೨] ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಯೂನಿಟ್ (EIU) ಜನವರಿ 2020 ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದು 44.1% ನಗರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನಗರವಾಗಿದೆ.[೩][೪] ಮಲಪ್ಪುರಂ ಕಾಲಿಕಟ್ನ ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ 47 ಕಿಮೀ ಮತ್ತು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ನ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ 90 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.[೫] ಇದು ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ವೈ-ಫೈ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಪುರಸಭಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.[೬][೭] ಮಲಪ್ಪುರಂ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನಕೀಕರಣ ಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಪುರಸಭಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.[೮] ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಮೊದಲ ದೂರು-ಮುಕ್ತ ಪುರಸಭೆಯೂ ಆಗಿದೆ.[೯]

ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಮಲಪ್ಪುರಂ ಎಂಬ ಪದವು ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ "ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ" ಎಂದರ್ಥ, ಇದು ಮಲಪ್ಪುರಂನ ಭೌಗೋಳಿಕತೆಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ.[೧೦][೧೧] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶವು ಅರಿಂಬ್ರಾ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಅಮ್ಮಿನಿಕ್ಕಾಡನ್ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಊರಕಂ ಬೆಟ್ಟ, ಚೇರಿಯಂ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಪಾಂಡಲೂರ್ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಮತ್ತು ಚೆಕ್ಕುಣ್ಣು ಬೆಟ್ಟಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಏರುತಗ್ಗಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿವೆ.[೧೨] ಆದಾಗ್ಯೂ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಮರಳಿನ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೆಟ್ಟದ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿದೆ.[೧೩][೧೪][೧೫]

ಇತಿಹಾಸ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಮಲಪ್ಪುರಂ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾಗಿತ್ತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಪಟ್ಟಣದ ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸದ ಹಲವಾರು ವಿಷಯಗಳು ದಾಖಲಾಗಿರುವುದು ಅಪರೂಪ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಊರಕಂ, ಮೇಲ್ಮುರಿ, ಪೊನ್ಮಲ, ಮತ್ತು ವೆಂಗರದಂತಹ ನಗರದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಅವಶೇಷಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಂಡೆಯ ಕೆತ್ತನೆಯ ಗುಹೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.[೧೬] ವಲಿಯಂಗಡಿ, ಕೂಟಿಲಂಗಡಿ, ಪಳ್ಳಿಪುರಂ ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಹೆಸರುಗಳು ಮಲಪ್ಪುರಂನ ಜೈನ - ಬೌದ್ಧ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಮಲಪ್ಪುರಂನ ಊರಕಂ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 2000 ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ 1500 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಜೈನ ದೇವಾಲಯವು ಇದನ್ನು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ.[೧೭] ಸಂಗಮ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಎರನಾಡನ್ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಚೇರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿತ್ತು. ಪಟ್ಟರ್ ಕಡವ್, ಪನಕ್ಕಡ್ ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಳಗಳು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಟ್ಟರ್ಗಳು ಮತ್ತು ಪನಾರ್ಗಳಿಂದ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಸಂಗಮ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಂಗಮ್ ನಂತರದ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಜನರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ.[೧೮]

ಎರನಾಡ್ ಅನ್ನು ಸಾಮಂತನ್ ನಾಯರ್ ವಂಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಎರಾಡಿಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕುಲವು ಆಳುತ್ತಿತ್ತು, ಇದು ನೆರೆಯ ವಲ್ಲುವನಾಡ್ನ ವೆಲ್ಲೋಡಿಗಳು ಮತ್ತು ನೆಡುಂಗನಾಡ್ನ ನೆಡುಂಗಡಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಎರನಾಡಿನ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಎರಳ್ಪ್ಪಾಡ್/ಎರಾಡಿ ಎಂಬ ಬಿರುದಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಲಪ್ಪುರಂನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅವಶೇಷಗಳು ಜಾಮೋರಿನ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಪೂರ್ವ ಶಾಖೆಯ ಅರಮನೆಗಳ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಮಲಪ್ಪುರಂ ಎರನಾಡ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜಾಮೋರಿನ್ನ ಮಿಲಿಟರಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಜಾಮೋರಿನ್ಗಳು ಮಲಪ್ಪುರಂ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭುತ್ವ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರಧಾನ ಪರ ನಂಬಿ, ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಡೌನ್ಹಿಲ್ (ಕೊಟ್ಟಪ್ಪಾಡಿ), ಮಲಪ್ಪುರಂನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದರು.[೧೯] ಹಿಂದಿನ ಮಲಪ್ಪುರಂನ ಆಡಳಿತಗಾರರ ವಿವರಗಳು, ನಂತರದ ಜಾಮೋರಿನ್ಗಳ ಪೂರ್ವಜರು, ಭಾಸ್ಕರ ರವಿ ವರ್ಮನ್ (1000 AD) ಯಹೂದಿ ತಾಮ್ರದ ಫಲಕಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವೀರ ರಾಘವ ಚಕ್ರವರ್ತಿ (1225 AD) ಅವರ ಕೊಟ್ಟಯಂ ತಾಮ್ರದ ಫಲಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ನಗರದ ನಂತರದ ಇತಿಹಾಸವು ಜಾಮೋರಿನ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಇತಿಹಾಸದೊಂದಿಗೆ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿದೆ.[೨೦]

ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಮಲಪ್ಪುರಂ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು ನಂತರ 1885 ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಮಲಬಾರ್ ಸ್ಪೆಷಲ್ ಪೊಲೀಸ್ (M.S.P) ಹಿಂದೆ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಸ್ಪೆಷಲ್ ಫೋರ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾಯಿತು.[೨೧] ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮಲಪ್ಪುರಂ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ, ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ, ಒಮ್ಮೆ ಟಿಪ್ಪು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಡೆಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಹೈ ಬ್ಯಾರಕ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಮುಖ್ಯ ಬ್ಯಾರಕ್ ಈಗ ಸಿವಿಲ್ ಸ್ಟೇಷನ್, ಮಲಪ್ಪುರಂ ಆಗಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತದ ಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ.[೨೨][೧೮] ಮಲಪ್ಪುರಂ ಹಿಂದಿನ ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಐದು ಆದಾಯ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾಗಿತ್ತು, ಇತರವು ತಲಶ್ಶೇರಿ, ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್, ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಮತ್ತು ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿವೆ.[೨೩] ಕಾಲಿಕಟ್ನಲ್ಲಿನ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಂಡಳಿಯ ಜೊತೆಗೆ, ಮಲಪ್ಪುರಂ ತಾಲೂಕು ಮಂಡಳಿಯು ತಲಶ್ಶೇರಿ, ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಮತ್ತು ಮಾನಂತವಾಡಿ (ವಯನಾಡ್) ಜೊತೆಗೆ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ವಿಭಾಗೀಯ ಉಸ್ತುವಾರಿಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ರಚಿಸಲಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.[೨೪] ಮಲಪ್ಪುರಂ ತಾಲೂಕು ಮಂಡಳಿಯ ಶಾಸನವನ್ನು ನಗರದ ವಲಿಯಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ 100 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ 1916 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಉಳಿದಿರುವ ಬಾವಿಗಳ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು.[೨೫][೨೬] ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಭಾಗೀಯ ಆದಾಯ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಮತ್ತು ಸಹಾಯಕ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕರ ಕಚೇರಿಗಳು ಮಲಪ್ಪುರಂನಲ್ಲಿವೆ.[೨೭]

ಕೊಟ್ಟಕ್ಕುಣ್ಣು ಬೆಟ್ಟದ ತಾಣ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಕೊಟ್ಟಕ್ಕುಣ್ಣು ಬೆಟ್ಟದ ತಾಣವು ಮಲಪ್ಪುರಂ ಪಟ್ಟಣದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಕಾಲಿಕಟ್ ಆಡಳಿತಗಾರರಾದ ಜಾಮೋರಿನ್ಗಳ ಮಿಲಿಟರಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಇಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಕೋಟೆಯಿಂದ ಕೊಟ್ಟಕ್ಕುಣ್ಣು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಇಲ್ಲಿ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮಲಪ್ಪುರಂ ಪಟ್ಟಣವು ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.

ಭೌಗೋಳಿಕತೆ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಸ್ಥಳಾಕೃತಿ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಮಲಪ್ಪುರಂ ರಾಜ್ಯದ ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಹೆಸರೇ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ, ಇದು ಹಸಿರಿನ ಸಣ್ಣ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದ್ದು, ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ಹಲವಾರು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಹೊಳೆಗಳಿಂದ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕಡಲುಂಡಿ ಪುಳ್ಳ, ಕೇರಳದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಯು ನಗರದ ಸುತ್ತಲೂ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.[೨೮] ಮಲಪ್ಪುರಂ ನಗರವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿಡುವಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯದ ಕೆಲವೇ ಪುರಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 2011 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರಸಭೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದೆ[೨೯] ಮತ್ತು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ 2019 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಗೆದ್ದಿದೆ.[೩೦] ಇತರ ಜಿಲ್ಲಾ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಮಲಪ್ಪುರಂ ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣದ ಜೊತೆಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ-ಪೂರ್ವ ಸಂಚಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಮೂಲಕ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.[೩೧]

ಹವಾಮಾನ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ನಗರವು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಇತರೆಡೆ ಇರುವ ಸರಿಸುಮಾರು ಅದೇ ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಹವಾಮಾನ (ಕೊಪ್ಪೆನ್ Am). ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಹಳ ಭಾರೀಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಲಪ್ಪುರಂಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಉತ್ತಮ ಋತುವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅದರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನದಿಂದಾಗಿ, ಮಲಪ್ಪುರಂ ತಾಜಾ ಗಾಳಿಯ ನಗರವೂ ಆಗಿದೆ. 2010 ರ ಕೇಂದ್ರ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿಯ ದತ್ತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ, SO2, NO2 ಮತ್ತು PM10 ಗಾಗಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾದ 180 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ, ಮಲಪ್ಪುರಂ ಎಲ್ಲಾ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಮಾನದಂಡವನ್ನು (ಅಂದರೆ ಮಾನದಂಡಕ್ಕಿಂತ 50% ಕಡಿಮೆ) ಪೂರೈಸಿದ ಎರಡು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

Climate data for ಮಲಪ್ಪುರಂ, ಕೇರಳ
ತಿಂಗಳು ಜನವರಿ ಫೆಬ್ರುವರಿ ಮಾರ್ಚ್ ಏಪ್ರಿಲ್ ಮೇ ಜೂನ್ ಜುಲೈ ಆಗಷ್ಟ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನವೆಂಬರ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ ವರ್ಷ
Mean daily maximum °C (°F) 32.0
(89.6)		 32.9
(91.2)		 34.0
(93.2)		 33.8
(92.8)		 32.7
(90.9)		 29.3
(84.7)		 28.1
(82.6)		 28.7
(83.7)		 29.7
(85.5)		 30.3
(86.5)		 31.1
(88.0)		 31.4
(88.5)		 31.2
(88.2)
Mean daily minimum °C (°F) 21.8
(71.2)		 22.8
(73.0)		 24.4
(75.9)		 25.4
(77.7)		 25.1
(77.2)		 23.5
(74.3)		 22.8
(73.0)		 23.3
(73.9)		 23.3
(73.9)		 23.4
(74.1)		 23.1
(73.6)		 21.9
(71.4)		 23.4
(74.1)
Average rainfall mm (inches) 1
(0.0)		 9
(0.4)		 16
(0.6)		 101
(4.0)		 253
(10.0)		 666
(26.2)		 830
(32.7)		 398
(15.7)		 233
(9.2)		 281
(11.1)		 140
(5.5)		 24
(0.9)		 ೨,೯೫೨
(116.3)
Source: [೩೨]

ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

2011 ಭಾರತೀಯ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪಟ್ಟಣವು ಒಟ್ಟು 101,386 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಅದರಲ್ಲಿ 48,957 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 52,429 ಮಹಿಳೆಯರು. 0 ರಿಂದ 6 ವರ್ಷಗಳ ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 14,629 ಆಗಿತ್ತು. ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಕ್ರಮವಾಗಿ 5,323 ಮತ್ತು 77 ಆಗಿತ್ತು. ಮಲಪ್ಪುರಂ 2011 ರಲ್ಲಿ 19785 ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.[೩೩] ಮುಸ್ಲಿಮರು ಪಟ್ಟಣದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 74.83% ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ, ಹಿಂದೂಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತರು ಉಳಿದ 25% ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ.[೩೪]

ನಾಗರಿಕ ಆಡಳಿತ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
ಮಲಪ್ಪುರಂ ಟೌನ್ ಹಾಲ್
ಪುರಸಭಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು
ಅಧ್ಯಕ್ಷರುಅಡ್ವೊ. ವಿ. ರಿನಿಶಾ

(IUML)[೩೫]

ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರುಜಿತೇಶ್ ಜಿ. ಅನಿಲ್

(INC)[೩೫]

ನಿರ್ವಾಚಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು
ಶಾಸನಸಭಾ ಸದಸ್ಯ

(ಮಲಪ್ಪುರಂ LAC)

 ಪಿ. ಉಬೈದುಲ್ಲ

(IUML)[೩೬]

ಸಂಸದ

(ಮಲಪ್ಪುರಂ HPC)

 ಇ. ಟಿ. ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಬಷೀರ್

(IUML)[೩೭]

ಪಟ್ಟಣವು ಮಲಪ್ಪುರಂ ಪುರಸಭೆಯಿಂದ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಪುರಸಭಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ, ನಗರವನ್ನು 40 ವಾರ್ಡ್ಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇವುಗಳಿಂದ ಪುರಸಭಾ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಐದು ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು 40 ವಾರ್ಡ್ಗಳ ಕೌನ್ಸಿಲರ್ಗಳು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪುರಸಭೆಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ಯುನೈಟೆಡ್ ಡೆಮೋಕ್ರಟಿಕ್ ಫ್ರಂಟ್ (UDF) ನಿಂದ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ, 2025 ರಿಂದ ಇಂಡಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ (IUML) ನ ವಿ. ರಿನಿಶಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (INC) ನ ಜಿತೇಶ್ ಜಿ. ಅನಿಲ್ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.[೩೮] ಪುರಸಭೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಆರು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಡಳಿತ, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಆದಾಯ, ಆರೋಗ್ಯ, ನಗರ ಯೋಜನೆ, ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಭಾಗಗಳು ಆಡಳಿತ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ ಪುರಸಭಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

ಜಿಲ್ಲಾ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ನಗರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲಾ ಕಲೆಕ್ಟರೇಟ್, ಜಿಲ್ಲಾ ಖಜಾನೆ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಕಚೇರಿ, PWD ವಿಭಾಗೀಯ ಕಚೇರಿ, ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ್ ಕಚೇರಿ, ನಗರ ಯೋಜನಾ ಕಚೇರಿ, ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಡಿಪೋ, ಜಿಲ್ಲಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಚೇರಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಂತಹ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಇತರ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಿವಿಲ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರವು ಜಿಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ಕಚೇರಿ, ಮಲಬಾರ್ ಸ್ಪೆಷಲ್ ಪೊಲೀಸ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ, ಮತ್ತು ಉಪ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಶಿಕ್ಷಣ ಕಚೇರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ.

ಮಲಪ್ಪುರಂ ಪುರಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ 2020

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
S.No.[೩೯]ಒಕ್ಕೂಟಚಿಹ್ನೆಕೌನ್ಸಿಲರ್ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ
01UDF25
02LDF14
03ಪಕ್ಷೇತರರು01

ಪೊಲೀಸ್

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

1927 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯು ನಗರ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಜಾರಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಮಲಪ್ಪುರಂ, ಮೇಲ್ಮುರಿ, ಕೊಡೂರ್, ಕೂಟಿಲಂಗಡಿ, ಪೊನ್ಮಲ, ಮತ್ತು ಪನಕ್ಕಡ್ ಆದಾಯ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯ ಮಿತಿಗಳು ಮಲಪ್ಪುರಂ ಪುರಸಭೆ, ಕೂಟಿಲಂಗಡಿ ಪಂಚಾಯತ್, ಕೊಡೂರ್ ಪಂಚಾಯತ್, ಮತ್ತು ಪೊನ್ಮಲ ಪಂಚಾಯತ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕೇರಳ ಪೊಲೀಸ್ನ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಉಪವಿಭಾಗವು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಪೊಲೀಸ್ ಉಪಾಧೀಕ್ಷಕರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಮಲಪ್ಪುರಂ ಪೊಲೀಸ್ ಉಪವಿಭಾಗವು ಎರನಾಡ್ ತಾಲೂಕಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; ಮಲಪ್ಪುರಂ, ವೆಂಗರ, ಮಂಜೇರಿ, ಮತ್ತು ಕೊಟ್ಟಕ್ಕಲ್ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗಳು, ಸಂಚಾರ ಮತ್ತು ವನಿತಾ ಘಟಕಗಳೊಂದಿಗೆ.

ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಮಲಪ್ಪುರಂ ಪೊಲೀಸ್ ವಿಭಾಗದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ 24/7 ಹೆದ್ದಾರಿ ಪೊಲೀಸ್ ಕಾವಲು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಗುಲಾಬಿ ಕಾವಲು (ಡಯಲ್-1515) ಇದೆ. [೪೦]

ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಕಚೇರಿ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಅಪರಾಧ ಶಾಖೆ, ವಿಶೇಷ ಶಾಖೆ, ಅಪರಾಧ ದಾಖಲೆಗಳ ಬ್ಯೂರೋ, ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗಳ ಕೋಶ, ಜಿಲ್ಲಾ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಶಿಬಿರ, ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಮಲಬಾರ್ ಸ್ಪೆಷಲ್ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ವಿಶೇಷ ಘಟಕಗಳ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಮಲಪ್ಪುರಂ ನಗರ ನಿಗಮ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ನಿಗಮದ ಮಿತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಮಲಪ್ಪುರಂ ನಗರ ನಕ್ಷೆ
ಕೇರಳ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬ್ಯಾಂಕ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ

ಮಲಪ್ಪುರಂ ಕೇರಳದ ಏಕೈಕ ನಗರವಾಗಿದ್ದು, 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಗರ ಸಮೂಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇನ್ನೂ ನಗರ ನಿಗಮಕ್ಕೆ ಉನ್ನತೀಕರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಗ್ರೇಟರ್ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಪುರಸಭೆಯನ್ನು ನಗರ ನಿಗಮಕ್ಕೆ ಉನ್ನತೀಕರಿಸುವ ಬೇಡಿಕೆಯಿದೆ.[೪೧] ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಮಲಪ್ಪುರಂ ನಗರ ನಿಗಮವು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:

ಮಲಪ್ಪುರಂ ನಗರ ನಿಗಮದಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಸಲಹೆಗಳೂ ಇವೆ:

ಶಿಕ್ಷಣ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
AI ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಲೇಜು, ಮಲಪ್ಪುರಂ

ಪಟ್ಟಣವು ಶಾಲಾ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದವರೆಗೆ ಹಲವಾರು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾಲಯ, ಮಲಪ್ಪುರಂ, ಜವಾಹರ್ ನವೋದಯ ವಿದ್ಯಾಲಯ, ಮಲಪ್ಪುರಂ, ಮತ್ತು ಮಲಬಾರ್ ಸ್ಪೆಷಲ್ ಪೊಲೀಸ್ HSS ಸೇರಿವೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜು, ಮಲಪ್ಪುರಂ, 1972 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕಾಲೇಜು,[೪೨] 1987 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜು ಮಲಪ್ಪುರಂ[೪೩] ಮತ್ತು 2015 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಕಾಲೇಜ್ ಫಾರ್ ವುಮೆನ್, ಮಲಪ್ಪುರಂ[೪೪] ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ. ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ TTI, ಮಲಪ್ಪುರಂ,[೪೫] MCT TTI[೪೬] ಮತ್ತು ಫಾಜ್ಫಾರಿ TTI[೪೭] ಶಿಕ್ಷಕರ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. MCT ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಲೀಗಲ್ ಸ್ಟಡೀಸ್, ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎರಡು ಕಾನೂನು ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, ನಗರದಲ್ಲಿದೆ.[೪೮] ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉನ್ನತ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ[೪೯] ಮತ್ತು ಸ್ಟೇಟ್ ಓಪನ್ ಸ್ಕೂಲ್ನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಚೇರಿ (ಮಲಬಾರ್)[೫೦] ನಗರದ ಸಿವಿಲ್ ಸ್ಟೇಷನ್ನಲ್ಲಿವೆ.

ಜಿಲ್ಲೆಯು ರಾಜ್ಯದ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ - 1968 ರಲ್ಲಿ ಕೇರಳದ ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ತೆನಿಪಾಲಂ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಕಾಲಿಕಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ,[೫೧] ಮತ್ತು 2012 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ತಿರೂರ್ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ತುಂಚತ್ತ್ ಎಝುತ್ತಚನ್ ಮಲಯಾಳಂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ.[೫೨] AMU ಮಲಪ್ಪುರಂ ಕ್ಯಾಂಪಸ್, ಅಲಿಗಢ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (AMU) ನ ಮೂರು ಆಫ್-ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಚೆರುಕರದಲ್ಲಿದೆ, ಇದನ್ನು AMU 2010 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.[೫೩][೫೪] ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆಫ್-ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಪನಕ್ಕಡ್ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.[೫೫] ಜಿಲ್ಲೆಯು ತವನೂರ್ನಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಉಪ-ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಮತ್ತು ತಿರುನವಾಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಉಪ-ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ದಾರುಲ್ ಹುದಾ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯು ಚೆಮ್ಮಡ್, ತಿರೂರಂಗಡಿಯಲ್ಲಿದೆ. INKEL ಗ್ರೀನ್ಸ್ ಮಲಪ್ಪುರಂನಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯದೊಂದಿಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಲಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.[೫೬] ಮಂಜೇರಿಯಲ್ಲಿನ ಇರನಾಡ್ ನಾಲೆಡ್ಜ್ ಸಿಟಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ರೀತಿಯ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.[೫೭] MES ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಕುಟ್ಟಿಪುರಂ, ಕೇರಳದ ಸ್ವ-ಹಣಕಾಸು ವಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು, ಭಾರತಪ್ಪುಳ್ಳ ನದಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೈಲಿಗಿಂತ (1.6 ಕಿಮೀ) ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವ ನಗರ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಆಗಿದೆ. ತವನೂರ್ನಲ್ಲಿನ KCAET ಅನ್ನು 1963 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಏಕೈಕ ಕೃಷಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಕೊಟ್ಟಕ್ಕಲ್ ಬಳಿಯ ಪೊಟ್ಟಿಪ್ಪರದಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಯುರ್ವೇದ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ಮಾನಸಿಕ ರೋಗಗಳಿಗೆ) ಕೇರಳದ ಏಕೈಕ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಯುರ್ವೇದ ಮಾನಸಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ದೇಶದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಕಾರದ ಮೊದಲನೆಯದು. ಕೊಟ್ಟಕ್ಕಲ್ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾದ ಆಯುರ್ವೇದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದೆ.

2019–20 ರ ಶಾಲಾ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 898 ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು,[೫೮] 363 ಮೇಲಿನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳಿವೆ,[೫೯] ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ, 120 CBSE ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು 3 ICSE ಶಾಲೆಗಳಿವೆ.

ಮಾಧ್ಯಮ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
ಪಟ್ಟಣದ ಛೇದಕ
ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಕಚೇರಿ

ಮಲಯಾಳ ಮನೋರಮ, ಮಾತೃಭೂಮಿ, ಮಾಧ್ಯಮಂ, ಚಂದ್ರಿಕಾ, ದೇಶಾಭಿಮಾನಿ, ಸುಪ್ರಭಾತಂ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳು ನಗರ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮುದ್ರಣ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ದಿ ಹಿಂದೂ ಮಲಪ್ಪುರಂನಲ್ಲಿ ಆವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಕೆಲವು ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು-ಮಾಸಿಕ, ಪಾಕ್ಷಿಕ ಮತ್ತು ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಸಹ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತವೆ. ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಮಲಯಾಳಂ ಚಾನೆಲ್ಗಳು ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಅಪ್ ಹಿಲ್ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬ್ಯೂರೋವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. (MCV), (ACV) ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಕೇಬಲ್ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್ಗಳಿವೆ. ಮಲಪ್ಪುರಂ ಪ್ರೆಸ್ ಕ್ಲಬ್ ಸಹ ಅಪ್ ಹಿಲ್ನಲ್ಲಿ ನಗರ ಟೌನ್ ಹಾಲ್ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ. ದೂರದರ್ಶನವು ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ರಿಲೇ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಸಾರಭಾರತಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾ ಪ್ರಸಾರಕವು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ FM ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು 102.7 Mhtz ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಖಾಸಗಿ FM ಕೇಂದ್ರಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಮಲಪ್ಪುರಂ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ರೇಡಿಯೋ ಕೇಳುಗರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಟಾಪ್ ಟೆನ್ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿದೆ.[೬೦] ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ, ತಮಿಳು, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ನಾಲ್ಕು ಸ್ವತಂತ್ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಂದಿರಗಳಿವೆ. ಕೇರಳದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ರಾಸ್ಮಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಸೊಸೈಟಿ ಮಲಪ್ಪುರಂನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಮಲಪ್ಪುರಂನ 72 ನೇ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವವನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 2011 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.[೬೧] ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಸಾರ ಭಾರತಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾ ಪ್ರಸಾರಕವು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ FM ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (AIR ಮಂಜೇರಿ FM), ಇದು 102.7 Mhtz ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಖಾಸಗಿ FM ಕೇಂದ್ರಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಮಲಪ್ಪುರಂ, ಪೊನ್ನಾನಿ, ಮತ್ತು ತಿರೂರ್ ಸಹ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ರೇಡಿಯೋ ಕೇಳುಗರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.[೬೦]

ಕ್ರೀಡೆಗಳು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
2013–14 ಭಾರತೀಯ ಫೆಡರೇಶನ್ ಕಪ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ MDSC ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ

ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಂತೆ, ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ಕೊಟ್ಟಪ್ಪಾಡಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಮಲಪ್ಪುರಂನ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.[೬೨] ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲಾ ಕ್ರೀಡಾ ಸಂಕೀರ್ಣ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಮಂಜೇರಿಯ ಪಯ್ಯನಾಡುದಲ್ಲಿದೆ. 2013–14 ಭಾರತೀಯ ಫೆಡರೇಶನ್ ಕಪ್ನ ಗುಂಪು ಹಂತಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲು ಜವಾಹರ್ಲಾಲ್ ನೆಹರು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಜೊತೆಗೆ ಎರಡು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಇದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಗುಂಪು B ಮತ್ತು D ಅನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು. ಇದು EMS ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಜೊತೆಗೆ 2023 ಭಾರತೀಯ ಸೂಪರ್ ಕಪ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಆಯೋಜಿಸಿತು.[೬೩] ಮಲಬಾರ್ ಸ್ಪೆಷಲ್ ಪೊಲೀಸ್ HSS ಭಾರತೀಯ ಅಂತರ-ಶಾಲಾ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧಕರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.[೬೪] ಇದು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ 53 ಮತ್ತು 55 ನೇ ಸುಬ್ರೋಟೋ ಕಪ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂತರ-ಶಾಲಾ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳ ರನ್ನರ್-ಅಪ್ ತಂಡವಾಗಿದೆ.[೬೫]

ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
ತುಂಚತ್ತ್ ಎಝುತ್ತಚನ್ ಅವರು ಆಧುನಿಕ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಪಿತಾಮಹರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಮಲಪ್ಪುರಂನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು

ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]
  1. ↑ "ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರ HRA ಗಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಣ ನಗರಗಳ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಪಟ್ಟಿ - Govt. Employees India". 2 June 2015. Archived from the original on 25 August 2016. Retrieved 26 February 2016.
  2. ↑ "ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ನಗರೀಕರಣದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು" (PDF). Census of India.
  3. ↑ "ವಿಶ್ವದ 10 ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 3 ಕೇರಳದಲ್ಲಿವೆ: ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್ ಶ್ರೇಯಾಂಕ". 8 January 2020. Retrieved 13 January 2020.
  4. ↑ "ಮಲಪ್ಪುರಂ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನಗರ; ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್, ಕೊಲ್ಲಂ ಕೂಡ ಟಾಪ್ 10 ರಲ್ಲಿ". Newindianexpress.com. 9 January 2020.
  5. ↑ "ಮಲಪ್ಪುರಂ ವೆಬ್". Retrieved 28 July 2015.
  6. ↑ "ಕೇರಳದ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಉಚಿತ Wi-Fi ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಿದೆ". Thehindu.com. 30 July 2015. Retrieved 1 July 2020.
  7. ↑ "ಉಚಿತ Wi-Fi ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ನೀಡುವ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪುರಸಭೆ ಮಲಪ್ಪುರಂ". thelogicalindian.com. 22 August 2015. Retrieved 1 July 2020.
  8. ↑ Staff Reporter (24 February 2014). "ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ISO ಟ್ಯಾಗ್ ಮಲಪ್ಪುರಂಗೆ". The Hindu. Retrieved 29 July 2020.
  9. ↑ Abdul Latheef, Naha (2 November 2014). "ಮಲಪ್ಪುರಂ ದೂರು-ಮುಕ್ತವಾಗುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ". The Hindu. Retrieved 29 July 2020.
  10. ↑ "ಮಲಪ್ಪುರಂ, ದಿ ಹಿಲ್ ಟಾಪ್ ಟೌನ್". nativeplanet.com. 30 June 2014. Archived from the original on 7 June 2020. Retrieved 4 July 2020.
  11. ↑ "ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರತಿಬಿಂದು". The Financial Express. 24 March 2013. Archived from the original on 7 June 2020. Retrieved 4 July 2020.
  12. ↑ Akash Singh (7 May 2018). "ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕ್ಯಾಂಪಿಂಗ್ ತಾಣಗಳು". Native Planet. Archived from the original on 17 October 2020. Retrieved 11 October 2020.
  13. ↑ "ಜಿಲ್ಲಾ ಪ್ರೊಫೈಲ್". spb.kerala.gov.in. Archived from the original on 4 September 2019. Retrieved 24 August 2019.
  14. ↑ "ಮಲಪ್ಪುರಂ, ದಿ ಹಿಲ್ ಟಾಪ್ ಟೌನ್ - Nativeplanet". 30 June 2014.
  15. ↑ "ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರತಿಬಿಂದು". 24 March 2013.
  16. ↑ "ಮಲಪ್ಪುರಂನ ಇತಿಹಾಸ" (PDF). censusindia.gov.in.
  17. ↑ "ಊರಕಂ ಮಲ". Cpreecenvis.nic.in. Retrieved 24 August 2019.
  18. 1 2 ಜಿಲ್ಲಾ ಜನಗಣತಿ ಕೈಪಿಡಿ. DIRECTORATE OF CENSUS OPERATIONS, KERALA. 2011. p. 15.
  19. ↑ Logan, William. ಮಲಬಾರ್ ಮ್ಯಾನುಯಲ್: ವೇದ್ ಅವರಿಂದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದೊಂದಿಗೆ VICTORIA INSTITUTIONS (Volume 2 ed.). VICTORIA INSTITUTIONS, Aaradhana, DEVERKOVIL 673508. Retrieved 12 July 2020.
  20. ↑ PART XII-A (2011). ಜಿಲ್ಲಾ ಜನಗಣತಿ ಕೈಪಿಡಿ ಮಲಪ್ಪುರಂ. DIRECTORATE OF CENSUS OPERATIONS, Kerala. p. 15.
  21. ↑ C.A., Innes (1908). ಮದ್ರಾಸ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಗೆಜೆಟಿಯರ್ಗಳು: ಮಲಬಾರ್ ಮತ್ತು ಅಂಜೆಂಗೊ. Government Press, Madras. p. 371. Retrieved 30 September 2020.
  22. ↑ "ಮಲಪ್ಪುರಂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇತಿಹಾಸ". Archived from the original on 10 October 2020. Retrieved 12 July 2020.
  23. ↑ 1951 ಜನಗಣತಿ ಕೈಪಿಡಿ - ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆ (PDF). Chennai: Government of Madras. 1953. p. 1.
  24. ↑ C.A., Innes (1908). ಮದ್ರಾಸ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಗೆಜೆಟಿಯರ್ಗಳು: ಮಲಬಾರ್ ಮತ್ತು ಅಂಜೆಂಗೊ. Government Press, Madras. p. 373. Retrieved 30 September 2020.
  25. ↑ "ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಾವಿಯ ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಆಚರಣೆ". The Hindu. 22 January 2016.
  26. ↑ "ಈ ತೆಳಿನೀರಿಗೆ ಶತಮಾನದ ನೆರವು". Deshabhimani.com.
  27. ↑ C.A., Innes (1908). ಮದ್ರಾಸ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಗೆಜೆಟಿಯರ್ಗಳು: ಮಲಬಾರ್ ಮತ್ತು ಅಂಜೆಂಗೊ. Government Press, Madras. p. 416. Retrieved 30 September 2020.
  28. ↑ "ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲಾ ಪ್ರೊಫೈಲ್". Malappuram.
  29. ↑ Sivaramakrishnan, K. C. (4 August 2011). ಭಾರತೀಯ ನಗರಗಳ ಪುನರಾಲೋಚನೆ: ನಗರ ನವೀಕರಣ ಯೋಜನೆ (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). SAGE Publishing India. ISBN 9788132119470.
  30. ↑ "ಅಮೃತ್ ನಗರಗಳು--ರೈಗಢ್, ಅಂಬಿಕಾಪುರ್, ಮತ್ತು ಕುಂಭಕೋಣಂ ನಗರ ನಿಗಮಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು". pib.gov.in. Retrieved 24 August 2019.
  31. ↑ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಕಾರ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ ವರದಿ 2013. P & A R (AR-VII) DEPARTMENT, Government of Kerala. 2013. p. 77.
  32. ↑ ""ಹವಾಮಾನ: ಮಲಪ್ಪುರಂ"". Climate-Data.org.
  33. ↑ "ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ: ಮಲಪ್ಪುರಂ". Censusindia.gov.in. Retrieved 23 January 2020.
  34. ↑ "ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಧರ್ಮದ ದತ್ತಾಂಶ - ಹಿಂದೂ/ಮುಸ್ಲಿಂ".
  35. 1 2 "ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವಯಂ ಆಡಳಿತ ಇಲಾಖೆ | ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವಯಂ ಆಡಳಿತ ಇಲಾಖೆ". Lsgkerala.gov.in. Retrieved 2025-09-28.
  36. ↑ "ಪಿ ಉಬೈದುಲ್ಲ : ಕೇರಳದ ಮಾನ್ಯ ಶಾಸಕ [15ನೇ Kla]". Niyamasabha.nic.in. Retrieved 2026-07-01.
  37. ↑ Centre, National Informatics. "ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಸದ್". Sansad.in (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Retrieved 2025-12-28.
  38. ↑ "UDF ಮಲಪ್ಪುರಂನ 11 ಪುರಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ". The Hindu (in Indian English). 2025-12-26. ISSN 0971-751X. Retrieved 2025-12-28.
  39. ↑ "ಮಲಪ್ಪುರಂ ಪುರಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ 2020". lbtrend. Retrieved 11 December 2020.
  40. ↑ "മലപ്പുറം ജില്ലാ പോലീസ്". Matappurampolice.gov.in. Archived from the original on 13 August 2016.
  41. ↑ "ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಮಲಪ್ಪುರಂ ನಗರ ನಿಗಮ". timesofindia.indiatimes.com. 16 May 2014. Retrieved 29 June 2020.
  42. ↑ "ಇತಿಹಾಸ – ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಕಾಲೇಜು ಮಲಪ್ಪುರಂ". Gcmalappuram.ac.in. Retrieved 1 July 2026.
  43. ↑ "ಇತಿಹಾಸ". casmalappuram.ihrd.ac.in. Archived from the original on 25 May 2019.
  44. ↑ "ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ". gwcmalappuram.com. Archived from the original on 11 June 2019.
  45. ↑ "ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು". Archived from the original on 2020-10-27. Retrieved 2026-07-28.
  46. ↑ "ಮುಖಪುಟ | MCT ತರಬೇತಿ ಕಾಲೇಜು". Mcttrainingcollege.in. Retrieved 1 July 2026.
  47. ↑ "ಫಾಜ್ಫಾರಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಕೀರ್ಣ| FAZFARI TTI". Fazfari.org.
  48. ↑ "MCT ಲಾ ಕಾಲೇಜು ವಿಳಾಸ". Archived from the original on 27 October 2020. Retrieved 6 June 2020.
  49. ↑ "ಸಂಪರ್ಕಗಳು". dhsekerala.gov.in. Archived from the original on 2023-08-06. Retrieved 2026-07-28.
  50. ↑ "SCOLE ಕೇರಳ". Archived from the original on 26 January 2021. Retrieved 6 June 2020.
  51. ↑ "ಕಾಲಿಕಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ". uoc.ac.in.
  52. ↑ "ಮಲಯಾಳಂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ". malayalamuniversity.edu.in.
  53. ↑ "ಅಲಿಗಢ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಆಫ್-ಸೆಂಟರ್". amu.ac.in.
  54. ↑ "ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು". malappuramtourism.org. Archived from the original on 2020-03-05. Retrieved 2026-07-28.
  55. ↑ "ಜನವರಿ-31 ರಂದು ಮಲಪ್ಪುರಂ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ನಲ್ಲಿ Eflu ಕೋರ್ಸ್ಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಿದೆ". The Times of India. 17 January 2014. Retrieved 24 June 2020.
  56. ↑ "Inkel ಗ್ರೀನ್ಸ್ ಮಲಪ್ಪುರಂಗೆ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ". The Hindu Businessline. 28 June 2016. Retrieved 6 October 2020.
  57. ↑ "ಇರನಾಡ್ ನಾಲೆಡ್ಜ್ ಸಿಟಿ". eku.edu.in. Archived from the original on 4 June 2020. Retrieved 4 November 2020.
  58. ↑ "ಮಲಪ್ಪುರಂನಲ್ಲಿ LP ಶಾಲೆಗಳು". sametham.kite.kerala.gov.in. Retrieved 17 April 2020.
  59. ↑ "ಮಲಪ್ಪುರಂನಲ್ಲಿ UP ಶಾಲೆಗಳು". sametham.kite.kerala.gov.in. Retrieved 17 April 2020.
  60. 1 2 "ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ರೇಡಿಯೋ ಕೇಳುಗರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಟಾಪ್ ಟೆನ್ ಪಟ್ಟಣಗಳು". Retrieved 28 July 2015.
  61. ↑ "ರಾಸ್ಮಿ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ಮುಕ್ತಾಯ". The Hindu. Chennai, India. 15 March 2011.
  62. ↑ "ಮಲಪ್ಪುರಂ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಡಲು ಕಲಿತ ಸ್ಥಳ". Newindianexpress.com. 29 December 2014. Retrieved 1 July 2020.
  63. ↑ "ಫೆಡರೇಶನ್ ಕಪ್ 2013-14 ಜನವರಿ 14 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲಿದೆ". The Times of India. 13 December 2013. Archived from the original on 13 January 2014. Retrieved 12 January 2014.
  64. ↑ "MSP HSS ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು". The Hindu. Chennai, India. 10 January 2012.
  65. ↑ Press Trust of India (1 October 2012). "ಡೈನಮೋ ಕೈವ್ ಹೋರಾಟದ MSP ಮಲಪ್ಪುರಂ ಅನ್ನು ಸುಬ್ರೋಟೋ ಕಪ್ ಗೆಲ್ಲಲು ಸೋಲಿಸಿತು". Business Standard India. Retrieved 28 July 2015.
  66. ↑ "ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ನಟನಾಗಿರುವುದು: ಅನೀಶ್ ಜಿ ಮೇನನ್". Deccan Chronicle (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). 19 September 2017.
  67. ↑ Pillai, Radhika C (9 March 2015). "ಪಾತ್ರದ ಉದ್ದವು ನನಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ: ಅನೀಶ್". The Times of India. Retrieved 1 April 2021.
  68. ↑ Jagwani, Lohit (12 February 2014). "ನಾವು 2017 ರ ವೇಳೆಗೆ $1B ವಹಿವಾಟನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ: ಅಝಾದ್ ಮೂಪನ್, ಆಸ್ಟರ್ DM ಹೆಲ್ತ್ಕೇರ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು". VC Circle. Archived from the original on 5 May 2014. Retrieved 5 May 2014.
  69. ↑ ಪದ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಘೋಷಣೆ ಗೃಹ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ, 25 ಜನವರಿ 2011
  70. ↑ "ಯುಎಇಯಲ್ಲಿ ಟಾಪ್ 100 ಭಾರತೀಯ ನಾಯಕರು". Forbes. Archived from the original on 5 May 2014. Retrieved 5 May 2014.
  71. ↑ H. Abdul Rahman (6 April 2009). "ವಕ್ಕೊಂ ಮೌಲವಿ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರಲ್ಲಿ ನವೋದಯ ಚಳುವಳಿ". University. Conclusion: University of Kerala-Shodhganga: 257. hdl:10603/164340. Retrieved 21 March 2020.
  72. ↑ "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಈಗ ಗುಂಪು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ". The Hindu. 8 June 2017. Retrieved 12 March 2020.
  73. ↑ Singh, Kuldip (1 April 1998). "ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ: ಇ. ಎಂ. ಎಸ್. ನಂಬೂದಿರಿಪಾಡ್". The Independent. Retrieved 20 May 2018.
  74. ↑ "VU ಕಾನೂನು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರಲ್ಲಿ". nwitimes.com. 31 December 2012. Retrieved 18 February 2013.
  75. ↑ "ಭಾರತೀಯ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಹೌದಿನಿ-ಶೈಲಿಯ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾನೆ". Rediff.com. 14 February 1997. Retrieved 3 May 2017.
  76. ↑ "2011 ವರ್ಷಪುಸ್ತಕ". ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಂತ್ರಿಕರ ಸೊಸೈಟಿ. Archived from the original on 20 August 2016. Retrieved 20 August 2016.
  77. ↑ "ಕಥೆಗಳ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ". Archived from the original on 25 July 2011. Retrieved 23 March 2020.
  78. ↑ "ಚಾಲಿಯಾರ್ ದಂತಕಥೆಗೆ ಗೌರವ". The Hindu. 10 January 2009. Archived from the original on 7 November 2012. Retrieved 25 January 2021.
  79. ↑ "ಲೇಖನ". ಸಮಕಾಲಿಕ ಮಲಯಾಳಂ ವೀಕ್ಲಿ. 19 (48): 47. 22 April 2016. Retrieved 27 May 2020.
  80. ↑ Muhammed Rafeeq. ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಚಳುವಳಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ (PDF). ಇಸ್ಲಾಹಿ ಚಳುವಳಿ. p. 115. Retrieved 24 October 2019.
  81. ↑ "ವಯಲಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೆ.ಪಿ. ರಾಮನುಣ್ಣಿ ಅವರಿಗೆ". The Hindu. 8 October 2011. Retrieved 12 October 2011.
  82. ↑ "ಮನೋರಮ ಆನ್ಲೈನ್-ಇಂಗ್ಲಿಷ್". Archived from the original on 3 April 2012. Retrieved 12 October 2011.
  83. ↑ "ಇರ್ಫಾನ್ 20 ಕಿಮೀ ವಾಕ್ನಲ್ಲಿ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದರು. ಅವರು 10 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಫಿನಿಶಿಂಗ್ ಲೈನ್ ಮುಟ್ಟುವ ಮೂಲಕ ವಾಕ್ ಅನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು". dailysports.co. Archived from the original on 29 March 2014. Retrieved 2 July 2012.
  84. ↑ "ಇರ್ಫಾನ್ 20 ಕಿಮೀ ವಾಕ್ನಲ್ಲಿ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ ನಂತರ ಖುಷ್ಬೀರ್ ವಿಫಲರಾದರು". The Times of India. 13 May 2012. Retrieved 2 July 2012.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  85. ↑ "ಇರ್ಫಾನ್ ಥೋಡಿ". The Times of India. Retrieved 19 July 2013.
  86. ↑ "ಅರಬ್ ನ್ಯೂಸ್". Arab News.
  87. ↑ "ಯುಎಇಯಲ್ಲಿನ ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕನ ಮರಣಕ್ಕೆ ಶೋಕಿಸುತ್ತದೆ", ಗಲ್ಫ್ ನ್ಯೂಸ್, ಅಬು ಧಾಬಿ, 14 ಫೆಬ್ರವರಿ 2013. 14 ಫೆಬ್ರವರಿ 2013 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.
  88. ↑ S Nanda Kumar. "ನಿರ್ದೇಶಕರ ಕಟ್". Deccan Herald. Retrieved 23 November 2010.
  89. ↑ "ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸುವುದು". The Hindu. Chennai, India. 7 September 2007. Archived from the original on 3 December 2007.
  90. ↑ Dore, Shalini (24 November 2010). "ಭಾರತೀಯ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ವರ್ಮ ನಿಧನರಾದರು: ಅವರು ಅದೂರ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು". Variety.
  91. ↑ "ಮಾಪ್ಪಿಳ್ಳ ಹಾಡುಗಳು ಹಿಂದಿನ ಯುಗದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಒಸರುಗಳು, MT ಹೇಳುತ್ತಾರೆ". The Hindu. Chennai, India. 31 March 2007. Archived from the original on 8 November 2012. Retrieved 15 August 2009.
  92. ↑ ನಿರುಪಮಾ ರಾವ್ ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಪ್ರೆಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ / ನವ ದೆಹಲಿ, ಬಿಸಿನೆಸ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್, 1 ಆಗಸ್ಟ್ 2009.
  93. ↑ ನಿರುಪಮಾ ರಾವ್ ಭಾರತದ ಹೊಸ ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, 1 ಆಗಸ್ಟ್ 2009."ಚೋಕಿಲಾ ಅಯ್ಯರ್ 2001 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಭಾರತೀಯ ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದರು."
  94. ↑ "ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ". keralasahityaakademi.org. Archived from the original on 5 July 2017. Retrieved 27 October 2015.
  95. ↑ I K K Menon (1995). ಕೇರಳದ ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳು. Publications Division Ministry of Information & Broadcasting Government of India. pp. 194–. ISBN 978-81-230-2188-1.
  96. ↑ "ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ಸೈಟ್". Archived from the original on 29 June 2010. Retrieved 25 November 2010.
  97. ↑ ಕೇರಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಜರ್ನಲ್ ಸಂಪುಟ 9. (1982): 84.
  98. ↑ ಮೊಹಮ್ಮದ್, ಯು. ಕೇರಳ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಬಲೀಕರಣ. ಕಾಲಿಕಟ್ (ಕೇರಳ): ಅದರ್ ಪುಸ್ತಕಗಳು, 2017. 33.
  99. ↑ ""ಶಾಮ್-ಇ-ಎಹ್ಸಾಸ್" ಗಝಲ್ ನೈಟ್ ಶಹಬಾಜ್ ಅಮನ್ ಅವರಿಂದ". Hello Bahrain. 29 March 2012. Archived from the original on 13 December 2013. Retrieved 9 December 2013.
  100. ↑ "ಶಹಬಾಜ್ ಅಮನ್: ನಾನು ಸತ್ತಾಗ, ಕೇವಲ ಗಾಯಕನೆಂದು ಹೇಳುವ ಬದಲು ಮಲಬಾರ್ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ನಿಧನರಾದರು ಎಂದು ಜನರು ಹೇಳುವುದನ್ನು ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ". The Times of India. Retrieved 14 June 2019.
  101. ↑ "ಸಿತಾರಾ ಕೊಲಿವುಡ್ಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ". The Times of India. 2 March 2012.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  102. ↑ "ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ, ಪ್ರಧಾನಿ, ಸೋನಿಯಾ IUML ನಾಯಕ ತಂಗಲ್ಗೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ". The Times of India. 2 August 2009. Archived from the original on 12 June 2012.
  103. ↑ Lewis, M. Paul, Gary F. Simons, and Charles D. Fennig (eds. "ಮಲಯಾಳಂ" ಎಥ್ನೋಲೋಗ್: ವಿಶ್ವದ ಭಾಷೆಗಳು. 2014: (ಡಲ್ಲಾಸ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್) ವೆಬ್. 29 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2014.
  104. ↑ ಕೆ. ಸಂತೋಷ್. "ಮಲಯಾಳಂ ತನ್ನ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಾಗ" ತೃಶೂರ್, 17 ಜುಲೈ 2014 ದಿ ಹಿಂದೂ
  105. ↑ "ಸಚಿವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಭೆ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ". The Hindu. 4 July 2009. Archived from the original on 7 July 2009. Retrieved 10 October 2009.
  106. ↑ "ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ". ಕಾಲಿಕಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. Archived from the original on 25 July 2008. Retrieved 10 October 2009.
  107. ↑ mail at aryavaidyasala dot com. "ARYA VAIDYA SALA - ಕೊಟ್ಟಕ್ಕಲ್". aryavaidyasala.com. Archived from the original on 24 March 2015. Retrieved 22 March 2015.
  108. ↑ Zarrilli, Phillip (2004). ಕಥಕ್ಕಳಿ ನೃತ್ಯ-ನಾಟಕ: ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರು ಆಡಲು ಬರುವ ಸ್ಥಳ. Routledge. pp. 30–31. ISBN 9780203197660.
  109. ↑ ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಇಸ್ಲಾಂ ಮುಸ್ಲಿಂ ವರ್ಲ್ಡ್ ಸಂಪುಟ 6. 1988. p. 460. ಭಾರತದೊಳಗಿನ ಸಮಕಾಲೀನ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವು ಮಲಬಾರ್ ದಂಗೆಯು ವಿಮೋಚನಾ ಯುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು 1971 ರಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರವು ದಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಸಕ್ರಿಯ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಅಯಾಗಿ, "ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ" ಎಂಬ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು
  110. ↑ "ಅರವಿಂದನ್ ಪುರಸ್ಕಾರಂ ಝಕಾರಿಯಾ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರದಾನ - ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ". The Times of India. 16 March 2019.
  111. ↑ "ಸುಡಾನಿ ಫ್ರಮ್ ನೈಜೀರಿಯಾ ರಷ್ಯನ್ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಿದೆ". The New Indian Express. 4 June 2019.

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು

[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Yesno' not found. Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Yesno' not found.



"https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=ಮಲಪ್ಪುರಂ&oldid=1378060" ಇಂದ ಪಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ