ಭೇಂಡಿ ಬಜಾರ್ ಘರಾನಾ
ಭೆಂಡಿ ಬಜಾರ್ ಘರಾನಾವು ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಅನೇಕ ಗಾಯನ ಘರಾನಾಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ , ಇದು 1890 ರಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈನ ಭೆಂಡಿ ಬಜಾರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು . ಈ ಘರಾನಾದ ಸ್ಥಾಪಕರು ಮೂಲತಃ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಮೊರಾದಾಬಾದ್ ಪ್ರದೇಶದವರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮುಂಬೈಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ಕಾರಣ, ಇದನ್ನು ಮೊರಾದಾಬಾದ್ ಘರಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಬದಲು ಭೆಂಡಿ ಬಜಾರ್ ಘರಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ .
ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]ಭೇಂಡಿ ಬಜಾರ್ ಘರಾನಾವನ್ನು 1890 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಮುಂಬೈನ ಭೇಂಡಿ ಬಜಾರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಹೋದರರಾದ ಚಜ್ಜು ಖಾನ್, ನಜೀರ್ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಖಾದಿಮ್ ಹುಸೇನ್ ಖಾನ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಘರಾನಾದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸ್ವರದೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಖಯಾಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲು 'ಆ ಕಾರ' ಬಳಕೆ , ಉಸಿರಾಟದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವುದು, ಒಂದೇ ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹಾಡುವುದು, ಮಧ್ಯಾ ಲಯ (ಮಧ್ಯಮ ಗತಿ)ಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತೃತ ಆಲಾಪ್ಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮೇರುಖಂಡ ಅಥವಾ ಖಂಡಮೇರು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಸೇರಿವೆ. ಚಜ್ಜು ಖಾನ್ ಅವರ ಪುತ್ರರಾದ ಅಮನ್ ಅಲಿ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಅಂಜನಿಬಾಯಿ ಮಲ್ಪೇಕರ್ ಈ ಘರಾನಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು. ಅಮೀರ್ ಖಾನ್ ಅವರ ತಂದೆ ಶಹಮೀರ್ ಖಾನ್ ಈ ಘರಾನಾಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು ಮತ್ತು ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಗನಿಗೆ ರವಾನಿಸಿದರು.
ಪ್ರಮುಖ ಶಿಷ್ಯ ಪರಂಪರೆ
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]ನಾಲ್ಕನೇ ತಲೆಮಾರಿನವರು—ಅಮನ್ ಅಲಿ ಖಾನ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯರು (1888–1953)
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]- ಪಂಡಿತ್ ಶಿವಕುಮಾರ್ ಶುಕ್ಲಾ (1918–1998) [೧][೨]
- ರಮೇಶ್ ನಾಡಕರ್ಣಿ (1921-1995)[೨]
- ಟಿ. ಡಿ. ಜನೋರಿಕರ್ (1921-2006)
ಐದನೇ ತಲೆಮಾರು
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]- ಲತಾ ನೀಲತಾಯಿ ನಾಗ್ಪುರ್ಕರ್ ; ಲತಾ ಉಪೇಂದ್ರ ಕಾಮತ್;ಲತಾ ಮಂದಾಕಿನಿ ಗಾದ್ರೆ; ಲತಾ ಪಂಡಿತ್ ಜಗನ್ನಾಥ್ 'ಸಂಗೀತಮೂರ್ತಿ' ಪ್ರಸಾದ್; ವಸಂತ ಸಾಠೆ
ಇತರ ಶಿಷ್ಯರು
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]- ಅಮನ್ ಅಲಿ ಖಾನ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ: ಅಶ್ರಫ್ ಹುಸೇನ್[೩]
- ಅಂಜನಿಬಾಯಿ ಮಲ್ಪೇಕರ ಶಿಷ್ಯರು:[೩] ಕುಮಾರ್ ಗಂಧರ್ವ ಕಿಶೋರಿ ಅಮೋನ್ಕರ್ ಬೇಗಂ ಅಖ್ತರ್ ನೈನಾ ದೇವಿ
- ಶಿವಕುಮಾರ ಶುಕ್ಲಾ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ: ಪಂಡಿತ್ ದಯಾನಂದ್ ದೇವಗಂಧರ್ವ, ಮನೋಜ್ ಪಟೇಲ್, ಮುಕುಂದ್ ವ್ಯಾಸ್, ಸಂಗೀತಾ ಪಂಢರಪುರಕರ್, ಅನಿಲ್ ವೈಷ್ಣವ್, ದ್ವಾರಕಾನಾಥ್ ಬೋನ್ಸ್ಲೆ, ಪಂಡಿತ್ ಈಶ್ವರವೇಂದ್ರ, ಸುಭಾಷ್ ದೇಸಾಯಿ, ನೀಲಂ ಯಾಗ್ನಿಕ್, ಮಿತಾಲಿ ಸಿಂಗ್, ವಸಂತ್ ಸಾಥೆ, ಕಿರಣ್ ಶುಕ್ಲಾ ಮತ್ತು ಚಿಂತನ್ ಪಟೇಲ್ [೪]
- ನವರಂಗ್ ನಾಗ್ಪುರ್ಕರ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ : ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ ಜಿತೇಂದ್ರ ಅಭಿಷೇಕ್ ಸುಮನ್ ಕಲ್ಯಾಣಪುರ ಪಂಕಜ್ ಉದಾಸ್
ಉಲ್ಲೇಖ
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]- ↑ "Bhendi Bazaar gharana". ITC Sangeet Research Academy website. Archived from the original on 16 June 2018. Retrieved 2025-08-12.
- ↑ ೨.೦ ೨.೧ Jyoti Nair (4 January 2018). "A style as intriguing as the name - Bhendi Bazaar gharana and Lata Mangeshkar". The Hindu newspaper. Archived from the original on 22 January 2021. Retrieved 12 August 2025.
- ↑ ೩.೦ ೩.೧ "Profile of Bhendi Bazaar gharana". Hindustaniclassical.com website. Archived from the original on 9 August 2016. Retrieved 12 August 2025.
- ↑ Pandit Shivkumar Shukla Felicitation Momento; Presentation on December 2, 1992. Vadodara: Sangeet Rasraj Pandit Shivkumar Shukla Felicitation Committee, Faculty of Performing Arts, M.S. University of Baroda. 1992.