ನಮ್ಸಾಯಿ ಜಿಲ್ಲೆ

ನಮ್ಸಾಯಿ ಜಿಲ್ಲೆ

Golden Pagoda (monastery) in Namsai, Arunachal Pradesh, India

ನಮಸಾಯಿ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಆಡಳಿತ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 2014 ರಲ್ಲಿ ಲೋಹಿತ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ 18 ನೇ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿತ್ತು.

Namsai in Arunachal Pradesh (India)

ಇತಿಹಾಸ

ನಮ್ಸಾಯಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ತಪ್ಪಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಚುಟಿಯಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಕೆಲವು ಮಿಶ್ಮಿ ಗುಂಪುಗಳು ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. 1524 CE ರಲ್ಲಿ ಚುಟಿಯಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪತನದ ನಂತರ, ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅಹೋಮ್ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಉಪ್ಪು ಗಣಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಎರಡು ಹೊಸ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು, ಅವುಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಮೊಹಾಂಗ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಮಿಶ್ಮಿ, ಖಮ್ಟಿ ಮತ್ತು ಸಿಂಗ್ಫೋ ಗುಂಪುಗಳು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದವು. ಚುಟಿಯಾ ಪ್ರದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಚುಟಿಯಾ ಸಂಬಂಧವು ಚುಟಿಯಾಗಳ ಪುರೋಹಿತ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ತೆಂಗಪೋನಿಯಾ ಡಿಯೋರಿಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ಅಹೋಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಖಮ್ಟಿ ಆಗಮನದ ಮೊದಲು, ಮೇಲಿನ ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಚುಟಿಯಾಗಳು ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ತೆಂಗಪಣ್ಯಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ನಮ್ಸೈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತೆಂಗಪಣಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ನಿಕೋಲಸ್ ಲೈನೆ ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ.ಸಿಡ್ನಿ ಎಂಡ್ಲೆ ನಂತರ, ತೆಂಗಪಣ್ಯ ಕುಲವು ಮನಾಭುಮ್‌ನ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಈ ಅರಣ್ಯ ಆರಾಧನೆಯು ದಿಯೋರಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಹಳೆಯ ಆರಾಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಯಿತು ಎಂದು ಲೈನೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಖಮ್ಟಿ ಲೋಹಿತ್ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ನಂತರ, ದಿಯೋರಿಗಳನ್ನು ಈ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ನಂತರ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಕೇಳಲಾಯಿತು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಚಾವೊ ನೋಯಿ ಚೆಯ್ನಮ್‌ನ ಖಮ್ಟಿ ಆರಾಧನೆಯು ಮನಾಭುಮ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ ಹಿಂದಿನ ದಿಯೋರಿ ಆರಾಧನೆಯ ಸ್ವಾಧೀನ ಮತ್ತು ರೂಪಾಂತರದ ಮೂಲಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.ಲೈನೆ ಅವರ ಕ್ಷೇತ್ರಕಾರ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಸ್ಸಾಂ-ಅರುಣಾಚಲ ಗಡಿಯ ಬಳಿಯಿರುವ ಮಹಾದೇವಪುರದ ದಿಯೋರಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಪ್ರಾಚೀನ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಮನಾಭೂಮ್ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಖಮತಿಯಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ನಿರಾಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ನಂತರ, ಖಮತಿ ಜನರು 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಬಂದು ನಮಸಾಯಿ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು.

ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯು 14 ನೇ-15 ನೇ ಶತಮಾನದ ಹಿಂದಿನ ತೇಜು ಮತ್ತು ಹತಿದುಬಾ (ಸಾದಿಯಾ) ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹೋಲುವ ಮಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೋಟೆಯ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಮನಾಭೂಮ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಲ್ಲಿನ ಕಂಬಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ, ಇದು ತೆಂಗಪೋನಿಯಾ ದಿಯೋರಿಸ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚುಟಿಯಾ ಯುಗದ ವಸಾಹತು ಆಗಿರಬಹುದು. 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಕ್ಷೆಗಳು ತೆಂಗಪಾನಿ ನದಿಯ ಬಳಿಯ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಡೇದಮ್ ಬೆಟ್ಟ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಈ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿರಬಹುದು.ಈ ಸ್ಥಳವು ದಿಯೋರಿ ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಅದೇ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜೋಯಿಧಾಮ್ ಪರ್ವತ ಸ್ಥಳವಾಗಿರಬಹುದು.

ನಮ್ಸಾಯಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಚನೆಯನ್ನು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರವು ಮಾರ್ಚ್ 21, 2013 ರಂದು ನಬಮ್ ತುಕಿ ಅನುಮೋದಿಸಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 2014 ರಂದು, ಲೋಹಿತ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಮ್ಸಾಯಿ ಉಪವಿಭಾಗವನ್ನು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಹೊಸ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ರಾಜ್ಯದ 18 ನೇ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಯಿತು.

ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚನೆ

ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಖಾವ್ ತೈ (ಖಮ್ತಿ ಅಕ್ಕಿ) ಗೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚನೆಗಳ ನೋಂದಣಿಯಿಂದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚನೆ (GI) ಸ್ಥಿತಿ ಟ್ಯಾಗ್ ಅನ್ನು 3 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2023 ರಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಡಿಸೆಂಬರ್ 12, 2031 ರವರೆಗೆ ಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಲೋಹಿತ್‌ನ ನಮಸಾಯಿ ಸಾವಯವ ಮಸಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದಕ ಕಂಪನಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಖಾವ್ ತೈ (ಖಮ್ತಿ ಅಕ್ಕಿ) ನ GI ನೋಂದಣಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021 ರಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿರುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚನೆ ನೋಂದಣಿಯಿಂದ ಅಕ್ಕಿಗೆ 2023 ರಲ್ಲಿ GI ಟ್ಯಾಗ್ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಅಕ್ಕಿಗೆ "ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಖಾವ್ ತೈ (ಖಮ್ತಿ ಅಕ್ಕಿ)" ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಯಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಮೊದಲ ಅಕ್ಕಿ ವಿಧ ಮತ್ತು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ GI ಟ್ಯಾಗ್ ಗಳಿಸಿದ 3 ನೇ ವಿಧದ ಸರಕು ಆಯಿತು. GI ಟ್ಯಾಗ್ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಅಕ್ರಮ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.