ಕೇರಳಂ

ಕೇರಳಮ್

ಕೇರಳ, ಕೇರಳಂ

‍ಭಾರತದ ಒಂದು ರಾಜ್ಯ

ಇದರ ಭಾಗವಾಗಿದೆ	ಭಾರತ
ಆರಂಭ	೧ ನವೆಂಬರ್ 1956
ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು	Keralam, കേരളം
ಸ್ಥಳೀಯ ಹೆಸರು	കേരളം
ವಾಸಿನಾಮಾ	Keralite, കേരളീയൻ, Malayali
ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ	ಮಲಯಾಳಂ, ಆಂಗ್ಲ
ಭೂಖಂಡ	ಏಷ್ಯಾ
ದೇಶ	ಭಾರತ
ರಾಜಧಾನಿ	ತಿರುವನಂತಪುರಮ್
ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ	ಭಾರತ
ಇದರ ಹತ್ತಿರ ಇದೆ	ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ
ಸ್ಥಳದ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳ	೧೦°೦′೦″N ೭೬°೧೮′೦″E
Coordinates of geographic center	೧೦°೩೨′೩೪″N ೭೬°೮′೨೦″E
ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶ	ಆನೆಮುಡಿ ಶಿಖರ
Lowest point	ಕುಟ್ಟನಾಡ್
Basic form of government	ಏಕಸಭೆ
ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ	Rajendra Arlekar, Arif Mohammad Khan, ಪಿ ಸದಾಶಿವಂ, ಶೀಲಾ ದಿಕ್ಷಿತ್, Nikhil Kumar, ಹಂಸರಾಜ್ ಭಾರದ್ವಾಜ್, M. O. H. Farook, Ramkrishnan Suryabhan Gavai, Raghunandan Lal Bhatia, Sukhdev Singh Kang, ಸಿಕಂದರ್ ಬಖ್ತ್, ಖುರ್ಷೆದ್ ಅಲಂ ಖಾನ್, P. Shiv Shankar, B. Rachaiah, Sarup Singh, Ram Dulari Sinha, P. Ramachandran, Jothi Venkatachalam, N. N. ವಾಂಚೂ, V. Viswanathan, Bhagwan Sahay, Ajit Prasad Jain, ವರಾಹಗಿರಿ ವೆಂಕಟ ಗಿರಿ, Burgula Ramakrishna Rao
Office held by the head of government	Chief Minister of Kerala
ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು	Pinarayi Vijayan, ಉಮ್ಮನ್ ಚಾಂಡಿ, ವಿ. ಎಸ್. ಅಚ್ಯುತಾನಂದ್, ಉಮ್ಮನ್ ಚಾಂಡಿ, A. K. Antony, E. K. Nayanar, A. K. Antony, ಕೆ. ಕರುಣಾಕರನ್, E. K. Nayanar, ಕೆ. ಕರುಣಾಕರನ್, ಕೆ. ಕರುಣಾಕರನ್, E. K. Nayanar, C. H. Mohammed Koya, ಪಿ. ಕೆ. ವಾಸುದೇವನ್ ನಾಯರ್, A. K. Antony, ವಿ. ಡಿ. ಸತೀಶನ್
ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆ	Council of Ministers of Kerala
ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಂಸ್ಥೆ	ಕೇರಳ ಶಾಸನ ಸಭೆ
ಚಲಾವಣೆ	ಭಾರತದ ರೂಪಾಯಿ
ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಡಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ	ತಮಿಳುನಾಡು, ಕರ್ನಾಟಕ, ಪುದುಚೇರಿ
Coextensive with	Kerala
Replaces	Madras State, ತಿರುವಾಂಕೂರು-ಕೊಚ್ಚಿನ್
ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ	https://kerala.gov.in
Described by source	Armenian Soviet Encyclopedia, vol. 5
Geography of topic	geography of Kerala
History of topic	ಕೇರಳದ ಇತಿಹಾಸ
List of monuments	list of State Protected Monuments in Kerala
On focus list of Wikimedia project	WikiProject Govdirectory
Wikimedia outline	outline of Kerala
Open data portal	Open Government Data Portal Kerala
Demographics of topic	demographics of Kerala
ಪರವಾನಗಿ ಫಲಕ ಕೋಡ್	KL
Permanent duplicated item	Q25691111
Topic's main Wikimedia portal	Portal:Kerala
ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿರುವ ಜನರ ವರ್ಗ	Category:Births in Kerala
ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮೃತರಾಗಿರುವ ಜನರ ವರ್ಗ	Category:Deaths in Kerala
Category for films shot at this location	Category:Films shot in Kerala
Category for maps or plans	Category:Maps of Kerala
Economy of topic	economy of Kerala
Different from	Kerala
Commons gallery	Kerala
Commons category	Kerala

From Wikidata

ಕೇರಳ
ರಾಜ್ಯ
ಕೇರಳದ ಬ್ಯಾಕ್ವಾಟರ್ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೌಸ್ ಬೋಟ್
ಕೇರಳ ರ ಲಾಂಛನ
ಅಡ್ಡಹೆಸರು:  "ದೇವರ ಸ್ವಂತ ನಾಡು"
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ರ ಸ್ಥಾನ
ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳು: 10.0°N 76.3°E / 10.0; 76.3
ದೇಶ	ಭಾರತ
ಪ್ರದೇಶ	ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ
ಹಿಂದೆ ಇದ್ದದ್ದು	ತಿರುವಾಂಕೂರು-ಕೊಚ್ಚಿ ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ
ರಚನೆ	1 ನವೆಂಬರ್ 1956
ರಾಜಧಾನಿ	ತಿರುವನಂತಪುರ
ಜಿಲ್ಲೆಗಳು	14
ಸರ್ಕಾರ
• ಸಂಸ್ಥೆ	ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ
• ರಾಜ್ಯಪಾಲರು	ರಾಜೇಂದ್ರ ಅರ್ಲೇಕರ್
• ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ	ವಿ. ಡಿ. ಸತೀಶನ್ (INC)
• ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ	ಬಿಶ್ವನಾಥ್ ಸಿನ್ಹಾ I.A.S.
ಶಾಸನ ಸಭೆ	ಏಕಸಭಾ
• ವಿಧಾನ ಸಭೆ	ಕೇರಳ ವಿಧಾನಸಭೆ (140 ಸ್ಥಾನಗಳು)
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸತ್ತು	ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು
• ರಾಜ್ಯ ಸಭಾ	9 ಸ್ಥಾನಗಳು
• ಲೋಕ ಸಭಾ	20 ಸ್ಥಾನಗಳು
ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ	ಕೇರಳ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ
ವಿಸ್ತೀರ್ಣ
• ಒಟ್ಟು	38,863 km2 (15,005 sq mi)
• ಶ್ರೇಣಿ	21ನೇ
ಆಯಾಮಗಳು
• ಉದ್ದ	560 km (350 mi)
• ಅಗಲ	70 km (43 mi)
ಎತ್ತರ	900 m (3,000 ft)
ಅತಿ ಎತ್ತರ (ಅನಮುಡಿ)	2,695 m (8,842 ft)
ಅತಿ ಕಡಿಮೆ (ಕುಟ್ಟನಾಡು)	−2.7 m (−8.9 ft)
ಜನಸಂಖ್ಯೆ  (2025)
• ಒಟ್ಟು	೩,೬೧,೧೧,೦೦೦
• ಶ್ರೇಣಿ	13ನೇ
• ಸಾಂದ್ರತೆ	890/km2 (2,300/sq mi)
• ನಗರ	೭೯.೪೨%
• ಗ್ರಾಮೀಣ	೨೦.೫೮%
ಡೆಮೊನಿಮ್(ಗಳು)	ಕೇರಳೀಯ, ಮಲಯಾಳಿ
ಭಾಷೆ
• ಅಧಿಕೃತ	ಮಲಯಾಳಂ
GDP
• ಒಟ್ಟು (2025-26)	$167.90 billion (nominal) $707.26 billion (PPP)
• ಶ್ರೇಯಾಂಕ	11ನೇ
• ತಲಾವಾರು	₹೩,೧೭,೭೨೩ (US$೩,೩೦೦) (nominal) $19,586 (PPP) (11ನೇ)
ಸಮಯ ವಲಯ	UTC+05:30 (IST)
ISO 3166 ಕೋಡ್	IN-KL
ವಾಹನ ನೋಂದಣಿ	KL
HDI (2023)	0.804 ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು (2ನೇ)
ಸಾಕ್ಷರತೆ (2024)	95.3% (4ನೇ)
ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತ (2025)	1084♀/1000 ♂ (17ನೇ)
ಜಾಲತಾಣ	kerala.gov.in
Symbols of ಕೇರಳ
Foundation day	1 ನವೆಂಬರ್
Bird	ಮಹಾಶಿಖಿ
Butterfly	ಪಾಪಿಲಿಯೋ ಬುದ್ಧ
Fish	ಗ್ರೀನ್ ಕ್ರೋಮೈಡ್
Flower	ಸ್ವರ್ಣ ಮರ
Fruit	ಹಲಸು
Mammal	ಭಾರತೀಯ ಆನೆ
Tree	ತೆಂಗಿನ ಮರ
ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಗುರುತು
ಕೇರಳ ರ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ SH KL1 – SH KL79
ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ

ಕೇರಳ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 1 ನವೆಂಬರ್ 1956 ರಂದು ರಾಜ್ಯ ಪುನರ್ರಚನಾ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ದೇಶದ ಮಲಯಾಳಂ ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಏಕೀಕರಿಸಿತು. 38,863 km² (15,005 sq mi) ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಕೇರಳವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಮುದ್ರದ ನಡುವೆ ಸ್ಯಾಂಡ್ವಿಚ್ ಆಗಿರುವ ಕರಾವಳಿ ಬಯಲುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕ, ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ದ್ವೀಪಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ 33 ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೇರಳವು ಭಾರತದ 13 ನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ತಿರುವನಂತಪುರವು ರಾಜಧಾನಿ ನಗರವಾಗಿದ್ದರೆ ಕೊಚ್ಚಿ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶವು ರಾಜ್ಯದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಮಲಯಾಳಂ ಅತಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಜೊತೆಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಕೇರಳವು 3000 BCE ಯಿಂದಲೂ ಮಸಾಲೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ರಫ್ತುದಾರನಾಗಿದೆ. ಚೇರ ರಾಜವಂಶವು, ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು, ಸಮುದ್ರ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಏರಿತು ಆದರೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ನೆರೆಯ ಚೋಳ ಮತ್ತು ಪಾಂಡ್ಯ ರಾಜವಂಶಗಳ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು. 15 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಮಸಾಲೆ ವ್ಯಾಪಾರವು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳನ್ನು ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿಸಿತು, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. 1947 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ತಿರುವಾಂಕೂರು ಮತ್ತು ಕೊಚ್ಚಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಗಣರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡವು ಮತ್ತು 1949 ರಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರು-ಕೊಚ್ಚಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 1956 ರಲ್ಲಿ, ಆಧುನಿಕ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಪರಿಧಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು; ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾಸರಗೋಡು ತಾಲೂಕನ್ನು ಕೇರಳವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ತಿರುವಾಂಕೂರು-ಕೊಚ್ಚಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಶೆಂಕೋಟ್ಟೈ ತಾಲೂಕಿನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಕೇರಳವು 1984 ರಿಂದ 14 ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಕೇರಳವು ಅತ್ಯಧಿಕ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, 2018 ರಲ್ಲಿ 0.784; ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ, 2018 ರಲ್ಲಿ 96.2%; ಅತ್ಯಧಿಕ ಜೀವಿತಾವಧಿ, 77.3 ವರ್ಷಗಳು; ಮತ್ತು ಅತ್ಯಧಿಕ ಲಿಂಗಾನುಪಾತ, 1,000 ಪುರುಷರಿಗೆ 1,084 ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಧನಾತ್ಮಕ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರ (3.44%). ಇದು ದೇಶದ ಕಡಿಮೆ ಬಡತನ ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ನಗರೀಕರಣಗೊಂಡ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯವು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ವಲಸೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1970 ಮತ್ತು 1980 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಗಲ್ಫ್ ಬೂಮ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್ನ ಅರಬ್ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ, ಮತ್ತು ಅದರ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ದೊಡ್ಡ ಮಲಯಾಳಿ ವಲಸೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 54% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ, ನಂತರ ಇಸ್ಲಾಂ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮಗಳು. ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಆರ್ಯ ಮತ್ತು ದ್ರಾವಿಡ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಸಮ್ಮಿಳನವಾಗಿದ್ದು, ಸಹಸ್ರಮಾನಗಳಿಂದ ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ.

ಕರಿ ಮೆಣಸು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ರಬ್ಬರ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ, ತೆಂಗು, ಚಹಾ, ಕಾಫಿ, ಗೋಡಂಬಿ ಮತ್ತು ಮಸಾಲೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳಾಗಿವೆ. ರಾಜ್ಯವು 595 kilometres (370 mi) ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು 1.1 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಆದಾಯದ ಸುಮಾರು 3% ರಷ್ಟಿದೆ. ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೇವಾ ವಲಯ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಲಯವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ಪಾಲನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕೇರಳವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಒಂಬತ್ತು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ, ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಮಲಯಾಳಂ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್. ಕೇರಳವು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ತೆಂಗಿನ ಗಿಡಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮರಳು ಕಡಲತೀರಗಳು, ಬ್ಯಾಕ್ವಾಟರ್ಗಳು, ಬೆಟ್ಟದ ತಾಣಗಳು, ಆಯುರ್ವೇದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಹಸಿರು ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ.

ಹೆಸರು

ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ

"ಕೇರಳ" ಪದವನ್ನು ಮೊದಲು "ಕೇರಳಪುಟೊ" ('ಚೇರ ರ ಮಗ[ಗಳು]') ಎಂದು ಮೌರ್ಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಶೋಕ (274–237 BCE) ಅವರು ತಮ್ಮ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ 3 ನೇ ಶತಮಾನದ BCE ಯ ಬಂಡೆಯ ಕೆತ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ Ceralam (ಚೇರಲಂ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು: Cera (ಚೇರ) ಮತ್ತು Kera (ಕೇರ) ಒಂದೇ ಪದದ ರೂಪಾಂತರಗಳಾಗಿವೆ. Cer al (ಚೇರಲ್) ಪದವು ಕೇರಳ ರಾಜರ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ರಾಜವಂಶವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಹಳೆಯ ತಮಿಳು ಪದದಿಂದ 'ಸರೋವರ' ಎಂದು ಬಂದಿದೆ. Keralam (ಕೇರಳಂ) ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ತಮಿಳು cerive-alam (ಚೆರಿವೆ-ಆಲಂ) 'ಗುಡ್ಡ ಅಥವಾ ಬೆಟ್ಟದ ಇಳಿಜಾರು' ಅಥವಾ cera alam (ಚೇರ ಆಲಂ) 'ಚೇರರ ಭೂಮಿ' ಎಂಬುದರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು. ಒಂದು ಜಾನಪದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಕೇರಳ ವನ್ನು ಮಲಯಾಳಂ ಪದ kera (ಕೇರ) 'ತೆಂಗಿನ ಮರ' ಮತ್ತು alam (ಆಲಂ) 'ಭೂಮಿ' ಎಂಬುದರಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ; ಹೀಗೆ, 'ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳ ನಾಡು', ಇದು ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳ ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯರು ಬಳಸುವ ರಾಜ್ಯದ ಅಡ್ಡಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಕೇರಳವನ್ನು ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಮಲಬಾರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕಾಸ್ಮಾಸ್ ಇಂಡಿಕೋಪ್ಲ್ಯೂಸ್ಟೆಸ್ (6 ನೇ ಶತಮಾನ CE) ಕಾಲದಿಂದಲೂ, ಅರಬ್ ನಾವಿಕರು ಕೇರಳವನ್ನು ಮೇಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.

ಕೇರಳಂ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ

ರಾಜ್ಯದ ಮಲಯಾಳಂ ಹೆಸರಾದ ಕೇರಳಂ ಎಂದು ಹೆಸರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಬೇಡಿಕೆಗಳಿವೆ. ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ, ರಾಜ್ಯದ ಹೆಸರು ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ 'ಕೇರಳಂ' (കേരളം) ಆಗಿದ್ದರೆ, ಅದರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೆಸರು 'ಕೇರಳ' ಆಗಿದೆ. ಕೇರಳ ವಿಧಾನಸಭೆಯು ಜೂನ್ 2024 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಹೆಸರನ್ನು 'ಕೇರಳ' ದಿಂದ 'ಕೇರಳಂ' ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸರ್ವಾನುಮತದ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು, ಇದು ಆಗಸ್ಟ್ 2023 ರ ಹಿಂದಿನ ಸರ್ವಾನುಮತದ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಪಿಣರಾಯಿ ವಿಜಯನ್ ಅವರು ಎರಡೂ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದರು, ಇದು ಅದರ ಮಲಯಾಳಿ ಗುರುತನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಲು ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಚ್ಛೇದ 3 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಹೆಸರನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು.

ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ 24, 2026 ರಂದು ಅನುಮೋದಿಸಿತು. ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಅನುಮೋದನೆಯ ನಂತರ, ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಕೇರಳ (ಹೆಸರು ಬದಲಾವಣೆ) ಮಸೂದೆ, 2026 ಅನ್ನು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಚ್ಛೇದ 3 ರ ಷರತ್ತಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಕೇರಳ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಅನುಮೋದನೆಯ ನಂತರ, ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರೆ, ರಾಜ್ಯದ ಹೆಸರು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಕೇರಳಂ ಆಗುತ್ತದೆ.

ಇತಿಹಾಸ

ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: ಕೇರಳದ ಇತಿಹಾಸ

ದಂತಕಥೆ

ಪರಶುರಾಮನನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ವರ್ಣಚಿತ್ರ, ವಸಾಹತುಗಾರರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು, ವರುಣ (ಹಿಂದೂ ಜಲದೇವತೆ) ನನ್ನು ಸಮುದ್ರಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಆಜ್ಞಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ

ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳ ದಶಾವತಾರ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕೇರಳದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕೊಡಲಿ-ಧಾರಿಯ ವೀರ ಋಷಿ ಪರಶುರಾಮನು, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆರನೇ ಅವತಾರ (ಅವತಾರ), ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಮರಳಿ ಪಡೆದನು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಕೇರಳವನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಪರಶುರಾಮ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ("ಪರಶುರಾಮನ ನಾಡು") ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪರಶುರಾಮನು ತನ್ನ ಕೊಡಲಿಯನ್ನು ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ಎಸೆದನು, ಮತ್ತು ಅದು ಬಿದ್ದ ಸ್ಥಳದವರೆಗೆ ನೀರು ಹಿಂಜರಿಯಿತು. ಈ ರೀತಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಭೂಮಿಯು ಗೋಕರ್ಣದಿಂದ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿಯವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಭೂಮಿಯು ಲವಣಯುಕ್ತ ಮತ್ತು ವಾಸಯೋಗ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಪರಶುರಾಮನು ಸರ್ಪರಾಜ ವಾಸುಕಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದನು, ಅವನು ಮಣ್ಣನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲು ಪವಿತ್ರ ವಿಷವನ್ನು ಉಗುಳಿದನು, ಅದನ್ನು ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದನು. ಗೌರವದಿಂದ, ವಾಸುಕಿ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯ ರಕ್ಷಕರಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ದಂತಕಥೆಯನ್ನು 17 ನೇ ಅಥವಾ 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಪಠ್ಯ ಕೇರಳೋಲ್ಪತ್ತಿ ಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಂಹಿತೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಆರಂಭಿಕ ಕೇರಳ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ—ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಭೂ ಹಿಡುವಳಿ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ—ಮೂಲವನ್ನು ಪರಶುರಾಮನ ಕಥೆಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಚೇರ ರಾಜ ಚೆಂಕುಟ್ಟುವನ್ ತನ್ನ ಈಟಿಯನ್ನು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಎಸೆಯುವ ಮೂಲಕ ಪರಶುರಾಮ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅನುಕರಿಸಿರಬಹುದು, ಅದರ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸಲು.

ಕೇರಳದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಪೌರಾಣಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದರೆ ಮಹಾಬಲಿ, ಒಬ್ಬ ಅಸುರ ಮತ್ತು ಮಾದರಿ ನ್ಯಾಯಪ್ರಿಯ ರಾಜ, ಅವರು ಕೇರಳದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೇವ ಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಅವರನ್ನು ಗಡಿಪಾರು ಮಾಡಿದನು. ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ದೇವರುಗಳು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದರು, ಅವರು ವಾಮನನಾಗಿ ತಮ್ಮ ಐದನೇ ಅವತಾರವನ್ನು ತಾಳಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ರಮವನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲು, ಮಹಾಬಲಿಯನ್ನು ಪಾತಾಳ (ಪಾತಾಳ ಲೋಕ) ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳಿದರು. ಜನಪ್ರಿಯ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮಹಾಬಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಾನೆ, ಇದನ್ನು ಓಣಂ ಹಬ್ಬವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 18 ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದ ಮತ್ಸ್ಯ ಪುರಾಣವು, ಮತ್ಸ್ಯದ—ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೊದಲ ಅವತಾರ—ಮತ್ತು ರಾಜ ಮನುನ ಕಥೆಯನ್ನು, ಮೊದಲ ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಆಡಳಿತಗಾರ, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮಲಯ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಾಗಿತಿಹಾಸ

ಮಾರಯೂರಿನಲ್ಲಿ ನವಶಿಲಾಯುಗದ ಜನರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಡಾಲ್ಮೆನ್

ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೇರಳದ ಗಣನೀಯ ಭಾಗವು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಚಂಗನಾಶ್ಶೇರಿಯ ಬಳಿ ಸಾಗರಿಕ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರವು ಈ ಊಹೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಕೇರಳದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಇಡುಕ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಾರಯೂರು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನವಶಿಲಾಯುಗ-ಯುಗದ ಡಾಲ್ಮೆನ್ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಮುನಿಯಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ—ಮುನಿ (ಸನ್ಯಾಸಿ ಅಥವಾ ಋಷಿ) ಮತ್ತು ಆರ (ಡಾಲ್ಮೆನ್) ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ವಯನಾಡಿನ ಎಡಕ್ಕಲ್ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿನ ಬಂಡೆಯ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಸುಮಾರು 6000 BCE ಯ ನವಶಿಲಾಯುಗದ ಅವಧಿಯ ಹಿಂದಿನವು. ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಮಧ್ಯಶಿಲಾಯುಗ, ನವಶಿಲಾಯುಗ ಮತ್ತು ಮೆಗಾಲಿಥಿಕ್ ತಾಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿವೆ. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಆರಂಭಿಕ ಕೇರಳ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಪ್ಯಾಲಿಯೋಲಿಥಿಕ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಶಿಲಾಯುಗ, ನವಶಿಲಾಯುಗ ಮತ್ತು ಮೆಗಾಲಿಥಿಕ್ ಅವಧಿಗಳ ಮೂಲಕ ಮುಂದುವರೆಯಿತು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ವಿದೇಶಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂವಹನಗಳು ಸಹ ಈ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿವೆ; ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಕೊನೆಯ ಕಂಚಿನ ಯುಗ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಕಬ್ಬಿಣದ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರಿಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಭವನೀಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸ

ರೇಷ್ಮೆ ಮಾರ್ಗ ನಕ್ಷೆ. ಮಸಾಲೆ ವ್ಯಾಪಾರವು ಜಲಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿತ್ತು (ನೀಲಿ).

ಸುಮೇರಿಯನ್ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇರಳವು ಕನಿಷ್ಠ 3000 BCE ಯಿಂದಲೂ ಪ್ರಮುಖ ಮಸಾಲೆ ರಫ್ತುದಾರನಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು "ಮಸಾಲೆಗಳ ತೋಟ" ಅಥವಾ "ಭಾರತದ ಮಸಾಲೆ ತೋಟ" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮಸಾಲೆಗಳು 3 ಮತ್ತು 2 ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನ BCE ಯಲ್ಲಿ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಗೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್ನರು, ಅಸಿರಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟಿನವರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದವು. ಅರಬ್ಬರು ಮತ್ತು ಫೀನಿಷಿಯನ್ನರು ಸಹ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೇರಳದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಕೇರಳಪುತ್ರದ ಭೂಮಿಯು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಶೋಕನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ನಾಲ್ಕು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, ಚೋಳ, ಪಾಂಡ್ಯ ಮತ್ತು ಸತಿಯಪುತ್ರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ. ವಿದ್ವಾಂಸರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇರಳಪುತ್ರವನ್ನು ಚೇರರು ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಕೇರಳದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜವಂಶವಾಗಿದೆ. ಈ ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಒಮ್ಮೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದವು, ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ತಮಿಳಕಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ. ಚೇರರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೇರಳದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಆಳಿದರೆ, ಪ್ರದೇಶದ ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯು ಪಾಂಡ್ಯರ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಅವರ ವ್ಯಾಪಾರ ಬಂದರನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲ್ಸಿಂಡಾ (ಅಥವಾ ನಿಯಾಸಿಂಡಿ) ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ, ಈ ಪ್ರದೇಶದ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಪಾಂಡ್ಯರು, ಚೇರರು ಮತ್ತು ಚೋಳರ ನಡುವೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಆಯ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮುಷಿಕರು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೇರಳದ ಇತರ ಎರಡು ರಾಜವಂಶಗಳಾಗಿದ್ದು, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಚೇರ ಪ್ರದೇಶದ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದವು.

ಕೊನೆಯ ಶತಮಾನಗಳ BCE ಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಕರಾವಳಿಯು ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕರಿಮೆಣಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಚೇರರು ಪ್ರಾಚೀನ ಚೀನಾ, ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ, ಈಜಿಪ್ಟ್, ಗ್ರೀಸ್ ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮೇಲ್ ಅಥವಾ ಮಲಬಾರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರುಗಳು ಮುಝಿರಿಸ್, ಬೆರ್ಕರೈ ಮತ್ತು ನೆಲ್ಸಿಂಡಾ. ರೋಮ್ನ ವಾರ್ಷಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು 50 ಮಿಲಿಯನ್ ಸೆಸ್ಟರ್ಸಸ್ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂಗಮ್ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಮೆಣಸಿನ ಬದಲಿಗೆ ಚಿನ್ನದಿಂದ ತುಂಬಿದ ರೋಮನ್ ಹಡಗುಗಳು ಮುಝಿರಿಸ್ಗೆ ಆಗಮಿಸುವುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೇರಳವನ್ನು ತಲುಪಲು ಮಾನ್ಸೂನ್ ಗಾಳಿಯನ್ನು ನ್ಯಾವಿಗೇಟ್ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಪಶ್ಚಿಮ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಸೈಜಿಕಸ್ನ ಯುಡೋಕ್ಸಸ್, ಅವರು ಈಜಿಪ್ಟ್ನ ಹೆಲ್ಲೆನಿಸ್ಟಿಕ್ ಟಾಲಮಿಕ್ ರಾಜವಂಶದ ರಾಜ ಟಾಲಮಿ VIII ರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 118 ಅಥವಾ 166 BCE ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಬಂದರು ನಗರಗಳಲ್ಲಿನ ರೋಮನ್ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳು—ಆಗಸ್ಟಸ್ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಬ್ಯಾರಕ್ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ—ರೋಮನ್ ಕರ್ಸಸ್ ಪಬ್ಲಿಕಸ್ ನ ಏಕೈಕ ಉಳಿದಿರುವ ನಕ್ಷೆಯಾದ ಟ್ಯಾಬುಲಾ ಪ್ಯೂಟಿಂಗೇರಿಯಾನಾ ದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಯುರೋಪಿನ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿ ಠಾಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಕೇರಳದೊಂದಿಗಿನ ಯಹೂದಿ ಸಂಪರ್ಕವು 573 BCE ಯ ಹಿಂದಿನದು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಅರಬ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಕನಿಷ್ಠ 4 ನೇ ಶತಮಾನ BCE ಯಿಂದಲೂ ಕೇರಳದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದರು; ಹೆರೊಡೋಟಸ್ (484–413 BCE) ಅರಬ್ಬರು ಕೇರಳದಿಂದ ತಂದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಈಡನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಯಹೂದಿಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. ಈ ಅರಬ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಮದುವೆಯಾದರು, ಇದು ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಾಪ್ಪಿಲ ಸಮುದಾಯದ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. 4 ನೇ ಶತಮಾನ CE ಯಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಕ್ರೈಸ್ತರು ಪರ್ಷಿಯಾದಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಸಿರಿಯನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡರು, ಇದು 1 ನೇ ಶತಮಾನ CE ಯಲ್ಲಿ ತಾಮಸ್ ಪ್ರೇರಿತನ ಪ್ರಚಾರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಮಾಪ್ಪಿಲ ಎಂಬ ಪದವು—ಮೂಲತಃ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ವಿದೇಶಿ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಗೌರವಾರ್ಥ ಪದವಾಗಿದ್ದು—ನಂತರ ಯಹೂದಿ, ಸಿರಿಯನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ವಲಸಿಗರ ವಂಶಸ್ಥರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತು, ಇದು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಯೆಹೂದ ಮಾಪ್ಪಿಲಗಳು, ನಸ್ರಾನಿ ಮಾಪ್ಪಿಲಗಳು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಾಪ್ಪಿಲಗಳ ಪದಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಆರಂಭಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳನ್ನು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ತಾಮಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚುಗಳು, ಚೇರಮನ್ ಜುಮಾ ಮಸೀದಿ (629 CE ಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು), ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮಸೀದಿ, ಮತ್ತು ಪರದೇಶಿ ಸಿನಾಗೋಗ್ (1568 CE ಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು), ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸಕ್ರಿಯ ಸಿನಾಗೋಗ್ ಸೇರಿವೆ.

ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಅವಧಿ

ಸೇಂಟ್ ತಾಮಸ್ ಕ್ರೈಸ್ತರಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಥರಿಸಪಲ್ಲಿ ತಟ್ಟೆಗಳು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಘಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ನಿಗಮಗಳು ಕುಲಶೇಖರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದವು ಎಂದು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಎರಡನೇ ಚೇರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ (c. 800–1102), ಇದನ್ನು ಮಹೋದಯಪುರಂನ ಕುಲಶೇಖರ ರಾಜವಂಶ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನು ಕುಲಶೇಖರ ವರ್ಮನ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೇರಳದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಳಿದರು. ಕುಲಶೇಖರ ಅವಧಿಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರದೇಶವು—ನಾಗರ್ಕೋವಿಲ್ ನಿಂದ ತಿರುವಲ್ಲ ವರೆಗೆ—ಆಯ್ ರಾಜವಂಶದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು. 10 ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ, ಆಯ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕುಲಶೇಖರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಕುಲಶೇಖರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಕೇರಳವು ಕಲೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ ಚಳುವಳಿ ಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕೇರಳೀಯ ಗುರುತು ಹೊರಹೊಮ್ಮಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾಷಾ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಮೂಲಕ ತಮಿಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಯಿತು. ಆಡಳಿತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ, ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಾಡುವಾಜಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಮುಖಂಡರು ಆಳುವ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ದೇಶಂ ಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅವುಗಳನ್ನು ದೇಶವಾಝಿಗಳು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.

11 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಚೇರ-ಚೋಳ ಸಂಘರ್ಷಗಳ ಸರಣಿಯು ಕೇರಳದ ಬಂದರುಗಳ ಮೂಲಕ ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಯಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದೆ ಸಹಬಾಳ್ವೆ ನಡೆಸಿದ್ದ ಬೌದ್ಧ ಮತ್ತು ಜೈನ ಧರ್ಮಗಳು ಕ್ಷೀಣಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು. ಸಾಮಾಜಿಕ ರಚನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಬಿಗಿಯಾದವು, ಮತ್ತು ಜಾತಿ ವಿಭಾಗಗಳು ಆಳವಾದವು. ಕುಲಶೇಖರ ರಾಜವಂಶವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1102 CE ಯಲ್ಲಿ ನಂತರದ ಪಾಂಡ್ಯರು ಮತ್ತು ನಂತರದ ಚೋಳರು ನ ಸಂಯೋಜಿತ ದಾಳಿಯ ನಂತರ ಕುಸಿಯಿತು. 14 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ವೇಣಾಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರವಿ ವರ್ಮ ಕುಲಶೇಖರ (r. 1299–1314) ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮತ್ತು ಬಲವಾದ ಕೇಂದ್ರ ಅಧಿಕಾರದ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಮೂವತ್ತು ಸಣ್ಣ, ಆಗಾಗ್ಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು. ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳೆಂದರೆ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸಮೂತಿರಿ (ಜಾಮೋರಿನ್) ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ವೇಣಾಡ್ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿ. 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ರಾಜ ಅನಿಝಂ ತಿರುನಾಳ್ ಮಾರ್ತಾಂಡ ವರ್ಮ ಅವರು ಸೈನ್ಯದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕೇರಳದವರೆಗೆ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಕೊಚ್ಚಿ ಆಡಳಿತಗಾರನು ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿದನು, ಮತ್ತು ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದವರೆಗೆ ನೇರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು.

ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆ

ಕೇರಳವನ್ನು ತಲುಪಲು ವಾಸ್ಕೋ ಡ ಗಾಮಾ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಮಾರ್ಗ (ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ)

ಉಚ್ಚ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ, ಅರಬ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮಸಾಲೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲೆ ಸಮುದ್ರ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಯುರೋಪಿಯನ್ ಭೌಗೋಳಿಕ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳ ಯುಗ ದಲ್ಲಿ ಮಸಾಲೆ ವ್ಯಾಪಾರವು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕರಿಮೆಣಸಿನಲ್ಲಿ—ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾದಾಗ ಈ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಸವಾಲು ಮಾಡಲಾಯಿತು. 15 ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ, ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಪೂರ್ವ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಇದು 1498 ರಲ್ಲಿ ಕೋಝಿಕೋಡ್ (ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್) ಬಳಿಯ ಕಪ್ಪಾಡ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸ್ಕೋ ಡ ಗಾಮಾ ಆಗಮನದೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಕೋಝಿಕೋಡ್ನ ಜಾಮೋರಿನ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರಿಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದರು, ಇದು ಸಮೃದ್ಧ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಮತ್ತು ಕೋಟೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಜಾಮೋರಿನ್ ರಕ್ಷಣೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅರಬ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದಾಗ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು, ಇದು ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಜಾಮೋರಿನ್ ಮತ್ತು ಕೊಚ್ಚಿ ರಾಜನ ನಡುವಿನ ಪೈಪೋಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಕೊಚ್ಚಿಯೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಡಿ ಅಲ್ಮೇಡಾ 1505 ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಭಾರತದ ವೈಸರಾಯ್ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡಾಗ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಕೋಝಿಕೋಡ್ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ (ಫೋರ್ಟ್ ಇಮ್ಯಾನುಯೆಲ್) ಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರ ಆಡಳಿತದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ಈ ಮುನ್ನಡೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಜಾಮೋರಿನ್ನ ನೌಕಾ ಪಡೆಗಳಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೋಝಿಕೋಡ್ನ ಅಡ್ಮಿರಲ್ಗಳಾದ ಕುಂಜಲಿ ಮರಕ್ಕರ್ರ ಆಜ್ಞೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಮುದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರತಿರೋಧವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರನ್ನು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು. 1571 ರಲ್ಲಿ, ಜಾಮೋರಿನ್ ಪಡೆಗಳು ಚಾಲಿಯಮ್ ಕೋಟೆಯ ಕದನದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದವು, ಇದು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಹಿನ್ನಡೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು.

ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಡಚ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು, ಇದು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಲು ಕೋಝಿಕೋಡ್ ಮತ್ತು ಕೊಚ್ಚಿ ನಡುವಿನ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂಘರ್ಷಗಳ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಚ್ಚರು ಸಹ ಸೈನ್ಯದ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಿರುವಾಂಕೂರು ರಾಜಮನೆತನದ ಮಾರ್ತಾಂಡ ವರ್ಮರಿಂದ. 1741 ರಲ್ಲಿ ಕೊಲಾಚೆಲ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಡಚ್ ಸೋಲಿನ ನಂತರ, 1753 ರಲ್ಲಿ ಮಾವೆಲಿಕ್ಕರ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು, ಡಚ್ಚರು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಂದ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಮಾರ್ತಾಂಡ ವರ್ಮ ತಮ್ಮ ಸೈನ್ಯದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು, ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

1766 ರಲ್ಲಿ, ಮೈಸೂರಿನ ಆಡಳಿತಗಾರ ಹೈದರ್ ಅಲಿ, ಉತ್ತರ ಕೇರಳವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದನು, ಮತ್ತು ಅವನ ಮಗ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ, ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್, ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ ವಿರುದ್ಧ ಸೈನ್ಯದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಮುಖಾಮುಖಿಗಳು ನಾಲ್ಕು ಆಂಗ್ಲೋ-ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದವು. 1790 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ, ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು 1792 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯು 1791 ರಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿ ಮತ್ತು 1795 ರಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನೊಂದಿಗೆ ಸಹಾಯಕ ಮೈತ್ರಿಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತಗೊಳಿಸಿತು. 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಕೇರಳವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು ಅಥವಾ ಅವರ ಸಾಮಂತತ್ವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿತ್ತು.

20 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೇರಳವು ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ದಂಗೆಗಳ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದುದು 1921 ರ ಮಲಬಾರ್ ದಂಗೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶದ ಮಾಪ್ಪಿಲ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಹಿಂದೂ ಜಮೀನ್ದಾರ್ಗಳು (ಭೂಮಾಲೀಕರು) ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಗಲಭೆ ನಡೆಸಿದರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆಯ ಕ್ಷಣಗಳು ಸಹ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವೇಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜಾತಿ-ಆಧಾರಿತ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಸವಾಲು ಮಾಡುವವು. ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು 1936 ರ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ದೇವಾಲಯ ಪ್ರವೇಶ ಘೋಷಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕೆಳ ಜಾತಿಯ ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ಹಿಂದೆ ಉನ್ನತ ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿತು.

ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯ

1947 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರಭುತ್ವಗಳಾಗಿ ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ ಯ ನಂತರ, ತಿರುವಾಂಕೂರು ಮತ್ತು ಕೊಚ್ಚಿ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಭಾರತದ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡವು. 1 ಜುಲೈ 1949 ರಂದು, ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿ ತಿರುವಾಂಕೂರು-ಕೊಚ್ಚಿ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. 1 ನವೆಂಬರ್ 1956 ರಂದು, ಮದ್ರಾಸಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾಸರಗೋಡು ತಾಲೂಕು, ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಜ್ಯದ ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆ (ನೀಲಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗುಡಾಲೂರು ತಾಲೂಕು, ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ, ಟಾಪ್ಸ್ಲಿಪ್, ಮತ್ತು ಅನಕಟ್ಟಿಯ ಪೂರ್ವದ ಅಟ್ಟಪ್ಪಾಡಿ ಕಾಡು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ), ಮತ್ತು ತಿರುವಾಂಕೂರು-ಕೊಚ್ಚಿ ರಾಜ್ಯವು—ನಾಲ್ಕು ದಕ್ಷಿಣ ತಾಲೂಕುಗಳನ್ನು (ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಶೆಂಕೋಟ್ಟೈ ತಾಲೂಕುಗಳು) ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ತಮಿಳುನಾಡಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು—ರಾಜ್ಯ ಪುನರ್ರಚನಾ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 1957 ರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕೇರಳ ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಮೊದಲ ಚುನಾವಣೆಗಳ ನಂತರ ಇ. ಎಂ. ಎಸ್. ನಂಬೂದಿರಿಪಾಡ್ ನೇತೃತ್ವದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಸರ್ಕಾರವು ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಇದು 1945 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾನ್ ಮರಿನೋ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಚುನಾವಣಾ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ ವಿಶ್ವದ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾಗಿ ಚುನಾಯಿತ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಸರ್ಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಭೌಗೋಳಿಕತೆ

ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: ಕೇರಳದ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ

ಅನಮುಡಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರ.

ವಯನಾಡಿನ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚಹಾ ಮತ್ತು ಕಾಫಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವೇಂಬನಾಡು, ಕೇರಳ ಬ್ಯಾಕ್ವಾಟರ್ಗಳ ಒಂದು ಭಾಗ, ಭಾರತದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಸರೋವರ.

ಪೊನ್ನಾನಿ ಲೈಟ್ ಹೌಸ್ ಬೀಚ್

ರಾಜ್ಯವು ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡಿದೆ. ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ 8°18' ಮತ್ತು 12°48' ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶ 74°52' ಮತ್ತು 77°22' ನಡುವೆ ಇದೆ, ಕೇರಳವು ಕೆಲವು ಚಂಡಮಾರುತಗಳೊಂದಿಗೆ ಆರ್ದ್ರ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮಳೆಕಾಡು ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಜ್ಯವು 590 km (370 mi) ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಅಗಲವು 11 and 121 kilometres (7 and 75 mi) ನಡುವೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ, ಕೇರಳವನ್ನು ಮೂರು ಹವಾಮಾನದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು: ಪೂರ್ವ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು; ಒರಟು ಮತ್ತು ತಂಪಾದ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶ, ಮಧ್ಯ ಮಧ್ಯ-ನೆಲಗಳು; ರೋಲಿಂಗ್ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು; ಕರಾವಳಿ ಬಯಲುಗಳು. ಪೂರ್ವ-ಕೇಂಬ್ರಿಯನ್ ಮತ್ತು ಪ್ಲಿಸ್ಟೊಸೀನ್ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ರಚನೆಗಳು ಕೇರಳದ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. 1341 CE ಯಲ್ಲಿ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಪ್ರವಾಹವು ಅದರ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಮೂಲಾಗ್ರವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಇತಿಹಾಸದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು; ಇದು ಮಸಾಲೆ ಸಾಗಣೆಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಂದರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಕೇರಳದ ಪೂರ್ವ ಪ್ರದೇಶವು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಮಳೆ ನೆರಳು ಯ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಗಳು, ಕಮರಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಕಣಿವೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕೇರಳದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ 41 ನದಿಗಳು, ಮತ್ತು ಅದರ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ 3 ನದಿಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಬಳಿ ಮಾತ್ರ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ಪರ್ವತಗಳ ಗೋಡೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪಾಲ್ಘಾಟ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಅಂತರವು ಮುರಿಯುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು ಸರಾಸರಿ 1,500 metres (4,900 feet) ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದವರೆಗೆ ಏರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರಗಳು ಸುಮಾರು 2,500 metres (8,200 feet) ತಲುಪುತ್ತವೆ. ಇಡುಕ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅನಮುಡಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವಾಗಿದ್ದು, 2,695 m (8,842 ft) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯು ವಿಶ್ವದ ಎಂಟು "ಅತ್ಯಂತ ಬಿಸಿಯಾದ ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಹಾಟ್ಸ್ಪಾಟ್ಗಳಲ್ಲಿ" ಒಂದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು UNESCO ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಶ್ರೇಣಿಯ ಕಾಡುಗಳು ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತಗಳಿಗಿಂತ ಹಳೆಯದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಅತಿರಪ್ಪಿಲ್ಲಿ ಜಲಪಾತವನ್ನು ಭಾರತದ ನಯಾಗರ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಚಾಲಕ್ಕುಡಿ ನದಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜಲಪಾತವಾಗಿದೆ. ವಯನಾಡು ಕೇರಳದ ಏಕೈಕ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಾಗಿದೆ. ವಯನಾಡು, ಮಲಪ್ಪುರಂ (ನಿಲಂಬೂರಿನ ಚಾಲಿಯಾರ್ ಕಣಿವೆ), ಮತ್ತು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ (ಅಟ್ಟಪ್ಪಾಡಿ ಕಣಿವೆ) ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಪೂರ್ವ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಒಟ್ಟಾಗಿ ನೀಲಗಿರಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಮುಂದುವರಿಕೆಯ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ, ಇವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಚಿನ್ನದ ಹೊಲಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಕ್ಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು. ಇಲ್ಮೆನೈಟ್, ಮೊನಾಜೈಟ್, ಥೋರಿಯಮ್, ಮತ್ತು ಟೈಟಾನಿಯಮ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಖನಿಜಗಳು ಕೇರಳದ ಕರಾವಳಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಕೇರಳದ ಕರುನಾಗಪ್ಪಳ್ಳಿ ಕರಾವಳಿ ಪಟ್ಟಿಯು ಥೋರಿಯಮ್-ಹೊಂದಿರುವ ಮೊನಾಜೈಟ್ ಮರಳಿನಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆ ವಿಕಿರಣಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಕರಾವಳಿ ಪಂಚಾಯತ್ಗಳಲ್ಲಿ, ಸರಾಸರಿ ಹೊರಾಂಗಣ ವಿಕಿರಣ ಮಟ್ಟಗಳು 4 mGy/yr ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿಯ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ಇದು 70 mGy/yr ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಕೇರಳದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ ಪಟ್ಟಿಯು ಪೂರ್ವ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಮತಟ್ಟಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಸಂಪರ್ಕಿತ ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಕಾಲುವೆಗಳು, ಸರೋವರಗಳು, ಅಳಿವೆಗಳು, ಮತ್ತು ಕೇರಳ ಬ್ಯಾಕ್ವಾಟರ್ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನದಿಗಳ ಜಾಲದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಕೇರಳದ ಅಕ್ಕಿಯ ಬಟ್ಟಲು ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕುಟ್ಟನಾಡು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಬೇಸಾಯ ನಡೆಯುವ ವಿಶ್ವದ ಕೆಲವೇ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ದೇಶದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಸರೋವರ ವೇಂಬನಾಡು ಬ್ಯಾಕ್ವಾಟರ್ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ; ಇದು ಆಲಪ್ಪುಳ ಮತ್ತು ಕೊಚ್ಚಿ ನಡುವೆ ಇದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 200 km² (77 sq mi) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಭಾರತದ ಸುಮಾರು ಎಂಟು ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಜಲಮಾರ್ಗಗಳು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಕೇರಳದ 44 ನದಿಗಳು ಪೆರಿಯಾರ್; 244 kilometres (152 mi), ಭಾರತಪುಳ; 209 kilometres (130 mi), ಪಂಬಾ; 176 kilometres (109 mi), ಚಾಲಿಯಾರ್; 169 kilometres (105 mi), ಕಡಲುಂಡಿಪುಳ; 130 kilometres (81 mi), ಚಾಲಕ್ಕುಡಿಪುಳ; 130 kilometres (81 mi), ವಲಪಟ್ಟಣಂ; 129 kilometres (80 mi) ಮತ್ತು ಅಚನ್ಕೋವಿಲ್ ನದಿ; 128 kilometres (80 mi). ನದಿಗಳ ಸರಾಸರಿ ಉದ್ದ 64 kilometres (40 mi). ಅನೇಕ ನದಿಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಳೆಗಾಲದ ಮಳೆಯಿಂದ ಪೋಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಕೇರಳದ ನದಿಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಮುಖಜ ಭೂಮಿಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅವು ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ. ನದಿಗಳು ಮರಳು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾಲಿನ್ಯದಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತವೆ. ರಾಜ್ಯವು ಭೂಕುಸಿತ, ಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ಬರಗಾಲದಂತಹ ಹಲವಾರು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ. 2004 ರ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ಸುನಾಮಿ ಯಿಂದ ರಾಜ್ಯವು ಸಹ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಮತ್ತು 2018 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೆಟ್ಟ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು. 2024 ರಲ್ಲಿ, ಕೇರಳವು ತನ್ನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕೆಟ್ಟ ಭೂಕುಸಿತಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು.

ಹವಾಮಾನ

ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 120–140 ಮಳೆಯ ದಿನಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕೇರಳವು ನೈಋತ್ಯ ಬೇಸಿಗೆ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ಚಳಿಗಾಲದ ಮಾನ್ಸೂನ್ ನ ಕಾಲಿಕ ಭಾರೀ ಮಳೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾದ ಆರ್ದ್ರ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಯಾನ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸುಮಾರು 65% ಮಳೆಯು ಜೂನ್ ನಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್ ವರೆಗೆ ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಉಳಿದವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ ವರೆಗೆ ಈಶಾನ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ನ ತೇವಾಂಶ-ಹೊತ್ತ ಗಾಳಿಗಳು, ಭಾರತೀಯ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣದ ಬಿಂದುವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಅದರ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಎರಡು ಶಾಖೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತವೆ; "ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ ಶಾಖೆ" ಮತ್ತು "ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಶಾಖೆ". ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ನ "ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ ಶಾಖೆ" ಮೊದಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಬಡಿಯುತ್ತದೆ, ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ನಿಂದ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಕೇರಳವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈಶಾನ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ನಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡದ ಮಾದರಿಗಳ ವಿತರಣೆಯು ಹಿಮ್ಮುಖವಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಿಂದ ತಣ್ಣನೆಯ ಗಾಳಿಗಳು ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯಿಂದ ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ ಭಾರತದ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮಳೆಯಾಗಿ ಸುರಿಸುತ್ತವೆ. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ, ಈಶಾನ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ನ ಪ್ರಭಾವವು ದಕ್ಷಿಣ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೇರಳದ ಮಳೆಯು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸರಾಸರಿ 2,923 mm (115 in) ಆಗಿದೆ. ಕೇರಳದ ಕೆಲವು ಶುಷ್ಕ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸರಾಸರಿ ಕೇವಲ 1,250 mm (49 in) ಪಡೆಯುತ್ತವೆ; ಪೂರ್ವ ಇಡುಕ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪರ್ವತಗಳು 5,000 mm (197 in) ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಲಾವೃಷ್ಟಿ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ: ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು. ಪೂರ್ವ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ, ಶುಷ್ಕ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಆರ್ದ್ರ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ಹವಾಮಾನವು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯವು ಭಾರಿ ಗಾಳಿ, ಸುಂಟರಗಾಳಿ, ಚಂಡಮಾರುತ-ಸಂಬಂಧಿತ ಧಾರಾಕಾರ ಮಳೆ, ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಬರಗಾಲ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದ ಏರಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಸರಾಸರಿ ದೈನಂದಿನ ತಾಪಮಾನವು 19.8 °C ನಿಂದ 36.7 °C ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನವು ಕರಾವಳಿ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 25.0 ರಿಂದ 27.5 °C ವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 20.0–22.5 °C ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.

ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ

ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: ಕೇರಳದ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ

ಕಡಲುಂಡಿ ಪಕ್ಷಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಲಸೆ ಇಚ್ಥ್ಯಾಏಟಸ್

ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

ಏಲಕ್ಕಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು ತಮ್ಮ ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ

ಹೆಚ್ಚಿನ ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. 18 ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಕೇರಳದ ಮೂರು-ನಾಲ್ಕು ಭಾಗದಷ್ಟು ಭೂ ಪ್ರದೇಶವು ದಟ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. 2004 ರಂತೆ, ಭಾರತದ 15,000 ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ 25% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೇರಳದಲ್ಲಿವೆ. 4,000 ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 1,272 ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿವೆ, 900 ಔಷಧೀಯವಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು 159 ಬೆದರಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿವೆ. ಇದರ 9,400 km² (3,600 sq mi) ಕಾಡುಗಳು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಆರ್ದ್ರ ನಿತ್ಯಹಸಿರು ಮತ್ತು ಅರೆ-ನಿತ್ಯಹಸಿರು ಕಾಡುಗಳು (ಕೆಳ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಎತ್ತರಗಳು—3,470 km²), ಉಷ್ಣವಲಯದ ಆರ್ದ್ರ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ಪತನಶೀಲ ಕಾಡುಗಳು (ಮಧ್ಯಮ ಎತ್ತರಗಳು—4,100 km² ಮತ್ತು 100 km² (39 sq mi), ಕ್ರಮವಾಗಿ), ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಉಪೋಷ್ಣವಲಯ ಮತ್ತು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ (ಶೋಲ) ಕಾಡುಗಳು (ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಎತ್ತರಗಳು—100 km²) ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಕೇರಳದ 24% ಅರಣ್ಯವಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವದ ರಾಮ್ಸರ್ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾದ ನಾಲ್ಕು ಜವುಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು—ಸರೋವರ ಶಾಸ್ತಾಂಕೋಟ್ಟ, ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರ, ತೃಶೂರ್-ಪೊನ್ನಾನಿ ಕೋಲ್ ಜವುಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಮತ್ತು ವೇಂಬನಾಡು-ಕೋಲ್ ಜವುಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು—ಕೇರಳದಲ್ಲಿವೆ, ಜೊತೆಗೆ ವಿಶಾಲವಾದ ನೀಲಗಿರಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲುಯ 1,455.4 km² (561.9 sq mi) ಮತ್ತು ಅಗಸ್ತ್ಯಮಲೈ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲುಯ 1,828 km² (706 sq mi) ಸೇರಿವೆ. 20 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬೇಸಾಯಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ತೆರವುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಉಳಿದ ಅರಣ್ಯ ಹೊದಿಕೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಈಗ ಸ್ಪಷ್ಟ ಕಡಿತದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವ ಕೇರಳದ ಗಾಳಿಗೆ ಮುಖವಾದ ಪರ್ವತಗಳು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಆರ್ದ್ರ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಶುಷ್ಕ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತವೆ, ಇವು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ. ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ತೇಗದ ತೋಟ 'ಕೊನೊಲ್ಲಿಸ್ ಪ್ಲಾಟ್' ನಿಲಂಬೂರಿನಲ್ಲಿದೆ.

ಕೇರಳದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅವುಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳೀಯತೆಯ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ: ಇದು 118 ಸಸ್ತನಿ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು (1 ಸ್ಥಳೀಯ), 500 ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು, 189 ಸಿಹಿನೀರಿನ ಮೀನು ಪ್ರಭೇದಗಳು, 173 ಸರೀಸೃಪ ಪ್ರಭೇದಗಳು (ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 10 ಸ್ಥಳೀಯ), ಮತ್ತು 151 ಉಭಯಚರ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು (36 ಸ್ಥಳೀಯ) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇವುಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ನಾಶ, ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿ, ಭೂಕುಸಿತ, ಉಪ್ಪಿನಂಶ, ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಹೊರತೆಗೆಯುವಿಕೆಯಿಂದ ಬೆದರಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿವೆ. ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ, ಸೋನೋಕೆಲಿಂಗ್, ಡಾಲ್ಬರ್ಗಿಯಾ ಲ್ಯಾಟಿಫೋಲಿಯಾ, ಅಂಜಿಲಿ, ಮುಲ್ಲುಮುರಿಕ್ಕು, ಎರಿಥ್ರಿನಾ, ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಸಿಯಾ ಕೇರಳದ 1,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮರ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಇತರ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದಿರು, ಕಾಡು ಕರಿಮೆಣಸು, ಕಾಡು ಏಲಕ್ಕಿ, ಕ್ಯಾಲಮಸ್ ರಟ್ಟನ್ ತಾಳೆ, ಮತ್ತು ಸುಗಂಧಯುಕ್ತ ವೆಟಿವರ್ ಹುಲ್ಲು, ವೆಟಿವೇರಿಯಾ ಝಿಝಾನಿಯಾಯ್ಡ್ಸ್ ಸೇರಿವೆ. ಭಾರತೀಯ ಆನೆ, ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಚಿರತೆ, ನೀಲಗಿರಿ ತಾರ್, ಸಾಮಾನ್ಯ ತಾಳೆ ನರಿ, ಮತ್ತು ಬೂದು ದೈತ್ಯ ಅಳಿಲುಗಳು ಸಹ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಸರೀಸೃಪಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ ನಾಗ, ಹಾವು, ಪೈಥಾನ್, ಮತ್ತು ಚಿಪ್ಪು ಮೊಸಳೆ ಸೇರಿವೆ. ಕೇರಳದ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಲಬಾರ್ ಟ್ರೋಗನ್, ಮಹಾಶಿಖಿ, ಕೇರಳ ಕುಕ್ಕುರ, ಡಾರ್ಟರ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಬೆಟ್ಟ ಮೈನಾ ಸೇರಿವೆ. ಸರೋವರಗಳು, ಜವುಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾಡು, ರೆಡ್ ಲೈನ್ ಟಾರ್ಪಿಡೋ ಬಾರ್ಬ್ ಮತ್ತು ಚೂಟ್ಟಾಚಿ; ಆರೆಂಜ್ ಕ್ರೋಮೈಡ್—ಎಟ್ರೋಪ್ಲಸ್ ಮ್ಯಾಕುಲಾಟಸ್ ಮುಂತಾದ ಮೀನುಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಕೇರಳದ ವಡಕರಾ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಹೊಸದಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾದ ಟಾರ್ಡಿಗ್ರೇಡ್ (ನೀರಿನ ಕರಡಿಗಳು) ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಸ್ಟೈಗಾರ್ಕ್ಟಸ್ ಕೇರಳೆನ್ಸಿಸ್.

ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳು

ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: ಕೇರಳದ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗಗಳು, ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು, ಕೇರಳದ ಆದಾಯ ವಿಭಾಗಗಳ ಪಟ್ಟಿ, ಕೇರಳದ ತಾಲೂಕುಗಳ ಪಟ್ಟಿ, and ಕೇರಳದ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ

ರಾಜ್ಯದ 14 ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಆರು ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ವಿತರಿಸಲಾಗಿದೆ: ಉತ್ತರ ಮಲಬಾರ್ (ದೂರದ-ಉತ್ತರ ಕೇರಳ), ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್ (ಉತ್ತರ-ಮಧ್ಯ ಕೇರಳ), ಕೊಚ್ಚಿ (ಮಧ್ಯ ಕೇರಳ), ಉತ್ತರ ತಿರುವಾಂಕೂರು (ದಕ್ಷಿಣ-ಮಧ್ಯ ಕೇರಳ), ಮಧ್ಯ ತಿರುವಾಂಕೂರು (ದಕ್ಷಿಣ ಕೇರಳ) ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ತಿರುವಾಂಕೂರು (ದೂರದ-ದಕ್ಷಿಣ ಕೇರಳ). ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಭೂ ಆದಾಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು 27 ಆದಾಯ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು 77 ತಾಲೂಕುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇವುಗಳು ತಮ್ಮ ಗಡಿಗಳೊಳಗಿನ ವಸಾಹತುಗಳ ಮೇಲೆ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ. ಕೇರಳದ ತಾಲೂಕುಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು 1,674 ಆದಾಯ ಗ್ರಾಮಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

73 ಮತ್ತು 74 ನೇ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳಿಂದ, ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವಯಂ-ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ಮೂರನೇ ಹಂತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಆಡಳಿತಕ್ಕಾಗಿ 14 ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ್ಗಳು, 152 ಬ್ಲಾಕ್ ಪಂಚಾಯತ್ಗಳು, ಮತ್ತು 941 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ಗಳು, ಮತ್ತು ನಗರ ಆಡಳಿತಕ್ಕಾಗಿ 87 ಪುರಸಭೆಗಳು, ಆರು ನಗರ ನಿಗಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.

ಮಾಹೆ, ಭಾರತೀಯ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ ಪುದುಚೇರಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದು 647 kilometres (402 mi) ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಇದು ಕೇರಳದಿಂದ ಅದರ ಎಲ್ಲಾ ಭೂಮುಖ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಕರಾವಳಿ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿದೆ. ಕಣ್ಣೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯು ಮೂರು ಕಡೆ ಮಾಹೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ಕಡೆ ಕೋಝಿಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಿದೆ.

1664 ರಲ್ಲಿ, ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ ಪುರಸಭೆಯನ್ನು ಡಚ್ ಮಲಬಾರ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು, ಇದು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಮೊದಲ ಪುರಸಭೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಡಚ್ ಅಧಿಕಾರವು ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಾಗ ವಿಸರ್ಜಿಸಲಾಯಿತು. ಕೋಝಿಕೋಡ್, ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್, ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ, ಕಣ್ಣೂರು, ಮತ್ತು ತಲಶ್ಶೇರಿ ಪುರಸಭೆಗಳನ್ನು 1 ನವೆಂಬರ್ 1866 ರಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಮೊದಲ ಆಧುನಿಕ ಪುರಸಭೆಗಳಾಗಿವೆ. ತಿರುವನಂತಪುರ ಪುರಸಭೆಯು 1920 ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಎರಡು ದಶಕಗಳ ನಂತರ, ಶ್ರೀ ಚಿತಿರಾ ತಿರುನಾಳ್ ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ತಿರುವನಂತಪುರ ಪುರಸಭೆಯನ್ನು 30 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1940 ರಂದು ನಿಗಮವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಕೇರಳದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ನಗರ ನಿಗಮವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ನಗರ ನಿಗಮ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ನಗರ ನಿಗಮವು 1962 ರಲ್ಲಿ ಕೋಝಿಕೋಡ್ ನಲ್ಲಿದೆ. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಆರು ನಗರ ನಿಗಮಗಳಿವೆ, ಅವು ತಿರುವನಂತಪುರ, ಕೋಝಿಕೋಡ್, ಕೊಚ್ಚಿ, ಕೊಲ್ಲಂ, ತೃಶೂರ್, ಮತ್ತು ಕಣ್ಣೂರು ನಗರಗಳನ್ನು ಆಳುತ್ತವೆ. ತಿರುವನಂತಪುರ ನಗರ ನಿಗಮವು ಕೇರಳದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಿಗಮವಾಗಿದ್ದರೆ ಕೊಚ್ಚಿ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿ UA ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ. ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಇಂಡಿಕಸ್ ಅನಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ 2007 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ತಿರುವನಂತಪುರ, ಕೋಝಿಕೋಡ್, ಕೊಚ್ಚಿ, ಕೊಲ್ಲಂ, ತೃಶೂರ್ "ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ" ಸೇರಿವೆ; ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ನಗರಗಳನ್ನು ಶ್ರೇಣೀಕರಿಸಲು ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಪರಿಸರ, ಸುರಕ್ಷತೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮನರಂಜನೆಯಂತಹ ನಿಯತಾಂಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದೆ.

ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ

ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ, ಕೇರಳ ವಿಧಾನಸಭೆ, ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ, ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರದ ಇಲಾಖೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ, and ಕೇರಳದ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗಗಳು

ತಿರುವನಂತಪುರದ ಕೇರಳ ವಿಧಾನಸಭೆ ಕಟ್ಟಡ

ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿ ತಿರುವನಂತಪುರದಲ್ಲಿ – ಕೇರಳದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಆಡಳಿತದ ಆಸನ

ಕೊಚ್ಚಿಯ ಕೇರಳ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣ

ರಾಜ್ಯವು ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಆಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕೇರಳವು ಏಕಸಭಾ ಶಾಸಕಾಂಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳ ವಿಧಾನಸಭೆಯು ನಿಯಮಸಭೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದು 140 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅವರು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ರಾಜ್ಯವು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕೆಳಮನೆಯಾದ ಲೋಕಸಭೆಗೆ 20 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಸಭೆಗೆ 9 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಚುನಾಯಿಸುತ್ತದೆ.

ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚುನಾಯಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಇದರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಂದ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ನೇಮಕಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುಮತ ಹೊಂದಿರುವ ಪಕ್ಷ ಅಥವಾ ಒಕ್ಕೂಟದ ನಾಯಕನನ್ನು ರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಂದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸಚಿವರ ಸಂಪುಟವನ್ನು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ರಾಜ್ಯದ ಆಚಾರಪೂರ್ಣ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಪುಟವು ದೈನಂದಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಸಚಿವರ ಸಂಪುಟವು ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರನ್ನು (MoS) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ಸಚಿವ ಸಂಪುಟಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರಿ ನೀತಿಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಕ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತವು 47 ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಇಲಾಖೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಯನ್ನು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯು ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಇವರು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ, ಇವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತ ಸೇವೆ (IAS) ನ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳು/ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳು ತಮಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾದ ಇಲಾಖೆಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಇಲಾಖೆಯು ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಉಪ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಅಂಡರ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಹಾಯಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಇಲಾಖೆಗಳು ನೀತಿ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ರೇಖಾ ಇಲಾಖೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸರ್ಕಾರಿ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.

ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಇಲಾಖೆಯು ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ರೇಖಾ ಇಲಾಖೆಗಳು, ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯಗಳು, ಆಯುಕ್ತ ಕಚೇರಿಗಳು, ಮಂಡಳಿಗಳು, ಅಥವಾ ಅಂತಹುದೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸರ್ಕಾರಿ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲು, ನಿಯಂತ್ರಕ ಆಡಳಿತ, ಜಾರಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಆಯುಕ್ತರು, ಅಥವಾ ಅಂತಹುದೇ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಇಲಾಖೆಗಳು/ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಉಪವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾಗಿ ಕಲೆಕ್ಟರೇಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜಿಲ್ಲಾ ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಭೂ ಆದಾಯ ಆಡಳಿತ, ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ, ಚುನಾವಣೆಗಳು, ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಯೊಳಗಿನ ವಿವಿಧ ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳ ಸಮನ್ವಯಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಆದಾಯ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ, ತಾಲೂಕುಗಳಾಗಿ, ಮತ್ತು ಆದಾಯ ಗ್ರಾಮಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಭೂ ಆದಾಯ ಆಡಳಿತದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ.

ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಜಾರಿಯನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಕೇರಳ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರದ ಗೃಹ ಇಲಾಖೆಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕೇರಳ ಪೊಲೀಸ್ ಅನ್ನು ಎರಡು ಪೊಲೀಸ್ ವಲಯಗಳಾಗಿ (ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ) ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು, ಪೊಲೀಸ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು, ಉಪವಿಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾನೂನು ಜಾರಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವ 484 ಸ್ಥಳೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗಳಿವೆ.

ನ್ಯಾಯಾಂಗವು ಕೇರಳ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಕೆಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು,as ರಂತೆ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಮತ್ತು 35 ಖಾಯಂ ಮತ್ತು ಹನ್ನೆರಡು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರೋ ಟೆಂಪೋರ್ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಸಹ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಅಧೀನ ನ್ಯಾಯಾಂಗವು ಪ್ರತಿಯೊಂದು 14 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಜೊತೆಗೆ ನಾಗರಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು (ಮುನ್ಸಿಫ್ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು) ಮತ್ತು ಅಪರಾಧ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು (ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ಗಳು, ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ಗಳು, ಮತ್ತು ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು) ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ

ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ

ಕೇರಳದಲ್ಲಿ, ಪಂಚಾಯತ್ಗಳು, ಪುರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿಗಮಗಳಂತಹ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು 1959 ರಿಂದಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಉಪಕ್ರಮವು 1993 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಯಿತು. ಕೇರಳ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಕಾಯ್ದೆ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ಪುರಸಭೆ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು 1994 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಆಡಳಿತಕ್ಕಾಗಿ ಮೂರು-ಹಂತದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ನಗರ ಆಡಳಿತಕ್ಕಾಗಿ ಏಕ-ಹಂತದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.

ಗ್ರಾಮೀಣ ಆಡಳಿತದ ಮೂರು-ಹಂತದ ರಚನೆಯು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ಗಳು, ಬ್ಲಾಕ್ ಪಂಚಾಯತ್ಗಳು, ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ್ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕೇರಳ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಕಾಯ್ದೆ, 1994 ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ. ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ, ಕೇರಳ ಪುರಸಭೆ ಕಾಯ್ದೆಯು ಏಕ-ಹಂತದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಪುರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ನಗರ ನಿಗಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅವು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಗಣನೀಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ, ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ರಾಜ್ಯ ಯೋಜನಾ ವಿನಿಯೋಗದ ಸುಮಾರು 40% ಅನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ನಿಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಕೇರಳವು 1,200 ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 941 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ಗಳು, 152 ಬ್ಲಾಕ್ ಪಂಚಾಯತ್ಗಳು, 14 ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ್ಗಳು, 87 ಪುರಸಭೆಗಳು, ಮತ್ತು 6 ನಗರ ನಿಗಮಗಳು ಸೇರಿವೆ.

ಕೇರಳವನ್ನು 2016 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಡಿಜಿಟಲ್ ರಾಜ್ಯವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಟ್ರಾನ್ಸ್ಪರೆನ್ಸಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ನ 2019 ರ ಭಾರತ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಭ್ರಷ್ಟ ರಾಜ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಬ್ಲಿಕ್ ಅಫೇರ್ಸ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್-2020 ಕೇರಳವನ್ನು ಭಾರತದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಡಳಿತ ರಾಜ್ಯವೆಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿತು.

ರಾಜಕೀಯ

ಕೇರಳವು ತನ್ನ ಬಲವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಯಾಣ ನೀತಿಗಳು, ಭೂ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂಚಕಗಳಿಂದಾಗಿ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಸಮಾನತಾವಾದಿ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕೇರಳದ ರಾಜಕೀಯವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಕಮ್ಯುನಿಸಂ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸಮಾಜವಾದ, ಜಾತ್ಯತೀತತೆ, ಮಧ್ಯಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಬಲಪಂಥೀಯ ರಾಜಕೀಯವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ-ನೇತೃತ್ವದ NDA ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.

ಕೇರಳವು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಮೈತ್ರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನೇತೃತ್ವದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಡೆಮೋಕ್ರಟಿಕ್ ಫ್ರಂಟ್ (UDF); ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್ವಾದಿ) (CPI(M)) ನೇತೃತ್ವದ ಲೆಫ್ಟ್ ಡೆಮೋಕ್ರಟಿಕ್ ಫ್ರಂಟ್ (LDF). 1980 ರಿಂದ, ಕೇರಳದ ರಾಜಕೀಯವು LDF ಮತ್ತು UDF ನಿಂದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ, ಸರ್ಕಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎರಡು ಮೈತ್ರಿಗಳ ನಡುವೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿವೆ. 2026 ಕೇರಳ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, UDF ಆಡಳಿತ ಒಕ್ಕೂಟವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು LDF ಅಧಿಕೃತ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇರಳವು ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮತದಾನವನ್ನು ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: ಕೇರಳದ ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಕಲ್ಯಾಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಅತ್ಯಧಿಕ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ "ಕೇರಳ ವಿದ್ಯಮಾನ" ಅಥವಾ "ಕೇರಳ ಮಾದರಿ" ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಬಲವಾದ ಸೇವಾ ವಲಯದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ. 2019–20 ರಲ್ಲಿ, ಕೇರಳದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ₹೮.೫೫ trillion (US$೮೯ billion) ಸ್ಥೂಲ ರಾಜ್ಯ ಆಂತರಿಕ ಉತ್ಪನ್ನ (GSDP) ಮತ್ತು ₹೨,೨೨,೦೦೦ (US$೨,೩೦೦) ತಲಾ ನಿವ್ವಳ ರಾಜ್ಯ ಆಂತರಿಕ ಉತ್ಪನ್ನದೊಂದಿಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 8 ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. 2019–20 ರಲ್ಲಿ, ತೃತೀಯ ವಲಯವು ರಾಜ್ಯದ GSVA ಯ ಸುಮಾರು 63% ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ, ಇದಕ್ಕೆ ದ್ವಿತೀಯ ವಲಯ 28% ಮತ್ತು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಲಯ 8% ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ. 1960 ಮತ್ತು 2020 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಕೇರಳದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಕೃಷಿ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಿಂದ ಸೇವಾ ಆಧಾರಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಕ್ರಮೇಣ ಬದಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ತಿರುವನಂತಪುರದ ಟೆಕ್ನೋಪಾರ್ಕ್, ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ (IT) ಉದ್ಯಾನವನ

ಕೊಚ್ಚಿಯ ವಲ್ಲಾರ್ಪಾಡಂ ಟರ್ಮಿನಲ್, ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಶಿಪ್ಮೆಂಟ್ ಟರ್ಮಿನಲ್

ಕಣ್ಣೂರಿನ ಮಾಪ್ಪಿಲ ಕೊಲ್ಲಿ ಬಂದರು

ರಾಜ್ಯದ ಸೇವಾ ವಲಯವು ಅದರ ಆದಾಯದ ಸುಮಾರು 63% ರಷ್ಟಿದ್ದು, ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆತಿಥ್ಯ ಉದ್ಯಮ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, ಆಯುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಗಳು, ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳಗಳು, ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಸಾರಿಗೆ, ಹಣಕಾಸು ವಲಯ, ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯದಡಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿ ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ ಕೇಂದ್ರ, ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ, ತೈಲ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರ, ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಉದ್ಯಮ, ಕರಾವಳಿ ಖನಿಜ ಉದ್ಯಮಗಳು, ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಸಮುದ್ರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಮತ್ತು ರಬ್ಬರ್ ಆಧಾರಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಸೇರಿವೆ. ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಲಯವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಕೇರಳವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತೆಂಗು, ಚಹಾ, ಕಾಫಿ, ಮೆಣಸು, ನೈಸರ್ಗಿಕ ರಬ್ಬರ್, ಏಲಕ್ಕಿ, ಮತ್ತು ಗೋಡಂಬಿ ಮುಂತಾದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳ ಕೃಷಿಯು 1950 ರ ದಶಕದಿಂದ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.

ಕೇರಳದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವಲಸಿಗರ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್ನ ಅರಬ್ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ಸ್ಥಳಾಂತರ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು GSDP ಯ ಐದನೇ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. 1970 ಮತ್ತು 1980 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಗಲ್ಫ್ ಬೂಮ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವು ಗಮನಾರ್ಹ ವಲಸೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. 2012 ರಲ್ಲಿ, ಕೇರಳವು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳಾಂತರ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು: US$11.3 ಬಿಲಿಯನ್, ಇದು ದೇಶಕ್ಕೆ US$71 ಬಿಲಿಯನ್ ಸ್ಥಳಾಂತರ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 16% ಆಗಿತ್ತು. 2015 ರಲ್ಲಿ, ಕೇರಳದಲ್ಲಿ NRI ಠೇವಣಿಗಳು ₹೧ lakh crore (US$೧೦ billion) ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, ಇದು NRI ಖಾತೆಗಳಲ್ಲಿ ಠೇವಣಿಯಾದ ಎಲ್ಲಾ ಹಣದ ಆರನೇ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ಸುಮಾರು ₹೭ lakh crore (US$೭೩ billion) ಆಗಿದೆ. ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಲಸೆ ಕುಟುಂಬಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಯೋಜನಾ ಮಂಡಳಿಯು ನಿಯೋಜಿಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವು, ತನ್ನ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಲು ಸ್ಥಳಾಂತರ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸುವ ಬದಲು ರಾಜ್ಯವು ಇತರ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆದಾಯದ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಬೇಕೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ.

ಮಾರ್ಚ್ 2002 ರಂತೆ, ಕೇರಳದ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವಲಯವು 3341 ಸ್ಥಳೀಯ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು: ಪ್ರತಿ ಶಾಖೆಯು 10,000 ಜನರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತು, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ 16,000 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ; ರಾಜ್ಯವು ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 1 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2011 ರಂದು, ಕೇರಳವು ಪ್ರತಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶದ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. 2007 ರಲ್ಲಿ ನಿರುದ್ಯೋಗವು 9.4% ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ; ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೆಂದರೆ ನಿರುದ್ಯೋಗ, ಯುವಜನರ ಕಡಿಮೆ ಉದ್ಯೋಗಸಾಧ್ಯತೆ, ಮತ್ತು ಕೇವಲ 13.5% ರಷ್ಟಿರುವ ಕಡಿಮೆ ಮಹಿಳಾ ಕಾರ್ಮಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ದರ, ಜೊತೆಗೆ ನೋಕ್ಕು ಕೂಲಿ ("ನೋಡುವಿಕೆಗೆ ವೇತನ") ಪದ್ಧತಿಯೂ ಇತ್ತು. 1999–2000 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಬಡತನ ಪ್ರಮಾಣವು ಕ್ರಮವಾಗಿ 10.0% ಮತ್ತು 9.6% ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ.

2020–2021 ರ ರಾಜ್ಯದ ಬಜೆಟ್ ₹೧.೧೫ lakh crore (US$೧೨ billion) ಆಗಿತ್ತು. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ತೆರಿಗೆ ಆದಾಯವು (ಕೇಂದ್ರ ತೆರಿಗೆ ಪೂಲ್ನ ಪಾಲುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) 2020–21 ರಲ್ಲಿ ₹೬೭೪ billion (US$೭�0 billion) ಆಗಿತ್ತು; 2019–20 ರಲ್ಲಿ ₹೫೫೭ billion (US$೫.೮ billion) ರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರದ ಅದರ ತೆರಿಗೆ-ಅಲ್ಲದ ಆದಾಯಗಳು (ಕೇಂದ್ರ ತೆರಿಗೆ ಪೂಲ್ನ ಪಾಲುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) 2020–2021 ರಲ್ಲಿ ₹೧೪೬ billion (US$೧.೫ billion) ತಲುಪಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೇರಳದ GSDP ಗೆ ತೆರಿಗೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅನುಪಾತವು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬಜೆಟ್ ಕೊರತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರವಲ್ಲದ ಮಟ್ಟದ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಾಲವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿಲ್ಲ, ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ. 2006 ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 223 ಹರ್ತಾಲ್ಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ₹೨೦ billion (US$೨೧೦ million) ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯ ನಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದ GDP ಯಲ್ಲಿ 10% ಏರಿಕೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ GDP ಗಿಂತ 3% ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. 2013 ರಲ್ಲಿ, ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ 5% ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 30% ರಷ್ಟು ಏರಿತು, ದ್ವಿಚಕ್ರ ವಾಹನಗಳ ಮಾಲೀಕರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ 15% ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 35% ರಷ್ಟು ಏರಿತು, ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕ-ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಅನುಪಾತವು 2:100 ರಿಂದ 4:100 ಕ್ಕೆ 50% ರಷ್ಟು ಏರಿತು.

ಕೇರಳ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಹೂಡಿಕೆ ನಿಧಿ ಮಂಡಳಿಯು ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ರಾಜ್ಯದ ಆದಾಯದ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನಿಧಿಯನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲು ರಾಜ್ಯದ ಸರ್ಕಾರಿ-ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ನವೆಂಬರ್ 2015 ರಲ್ಲಿ, ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ಅಟಲ್ ನವೀಕರಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಪರಿವರ್ತನೆಗಾಗಿ ಮಿಷನ್ (AMRUT) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ಕೇರಳದ ಏಳು ನಗರಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು. ಸೇವಾ ಮಟ್ಟದ ಸುಧಾರಣಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು (SLIP) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಪ್ರತಿ ನಗರಕ್ಕೆ ₹೨.೫ million (US$೨೬,೦೦೦) ನ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಅನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ತಿರುವನಂತಪುರ, ಕೊಲ್ಲಂ, ಆಲಪ್ಪುಳ, ಕೊಚ್ಚಿ, ತೃಶೂರ್, ಕೋಝಿಕೋಡ್, ಮತ್ತು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ನಗರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೇರಳ ಶಾಪಿಂಗ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ (GKSF) ಅನ್ನು 2007 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಕೇರಳದ ಒಂಬತ್ತು ನಗರಗಳಾದ್ಯಂತ 3000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ತೆರಿಗೆ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳು, VAT ಮರುಪಾವತಿಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಹುಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ತಿರುವನಂತಪುರದ ಲುಲು ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮಾಲ್ ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಲ್ ಆಗಿದೆ.

ಅನೇಕ ಸಾಧನೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕೇರಳವು ವಿದ್ಯಾವಂತ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ಅಸಮಾನವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ನಿರುದ್ಯೋಗ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಸರದಂತಹ ಅನೇಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು

ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳು; ತೆಂಗಿನ ನಾರು, ಕೈಮಗ್ಗಗಳು, ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲಗಳು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರನ್ನು ಉದ್ಯೋಗಿಸುತ್ತವೆ. ಕೇರಳವು ಬಿಳಿ ತೆಂಗಿನ ನಾರಿನ ನಾರಿನ ಒಟ್ಟು ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯ 60% ಅನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಮೊದಲ ತೆಂಗಿನ ನಾರಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು ಆಲಪ್ಪುಳದಲ್ಲಿ 1859–60 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಕೇಂದ್ರ ತೆಂಗಿನ ನಾರಿನ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿ 1959 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 2006–2007 ರ SIDBI ಯ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ೧೪,೬೮,೧೦೪ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳಿವೆ, ಇವು ೩೦,೩೧,೨೭೨ ಜನರನ್ನು ಉದ್ಯೋಗಿಸುತ್ತವೆ. KSIDC ಕೇರಳದಲ್ಲಿ 650 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದೆ, 72,500 ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. GSDP ಯ 0.3% ರಷ್ಟಿರುವ ಗಣಿಗಾರಿಕಾ ವಲಯವು ಇಲ್ಮೆನೈಟ್, ಕಯೋಲಿನ್, ಬಾಕ್ಸೈಟ್, ಸಿಲಿಕಾ, ಕ್ವಾರ್ಟ್ಜ್, ರುಟೈಲ್, ಜಿರ್ಕಾನ್, ಮತ್ತು ಸಿಲ್ಲಿಮನೈಟ್ ಹೊರತೆಗೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ವಲಯಗಳೆಂದರೆ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಲಯ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಲಯ, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ, ತೈಲ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಉತ್ಪಾದನೆ, ಮನೆ ತೋಟಗಳು, ಪಶುಪಾಲನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ.

ಕೃಷಿ

ಮುನ್ನಾರಿನಲ್ಲಿ ಚಹಾ ತೋಟಗಳು, ಕೇರಳ

ಪಾಲಕ್ಕಾಡಿನ ಒಂದು ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆ, ಇದನ್ನು ಕೇರಳದ ಧಾನ್ಯದ ಬುಟ್ಟಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ

ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಯು 1970 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು, ಭಾರತಾದ್ಯಂತ ಅಕ್ಕಿಯ ಲಭ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾದ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಲಭ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಕಾರಣ ಅಕ್ಕಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಕುಸಿಯಿತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಅಕ್ಕಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಭಾಗವು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಮರದ ಬೆಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲಿಕ ಬೆಳೆಗಳ ಕೃಷಿಗೆ ಬದಲಾಯಿತು. ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕೊರತೆ, ಭೂಮಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಹಿಡುವಳಿಗಳ ಅನಾರೋಗ್ಯಕರ ಗಾತ್ರದಿಂದಾಗಿ ಬೆಳೆಗಳ ಲಾಭದಾಯಕತೆಯು ಕುಸಿಯಿತು. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 27.3% ಕುಟುಂಬಗಳು ತಮ್ಮ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿದೆ.

ಕೇರಳವು ಕರಿಮೆಣಸಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯ 97% ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ರಬ್ಬರ್ನ 85% ರಷ್ಟಿದೆ. ತೆಂಗು, ಚಹಾ, ಕಾಫಿ, ಗೋಡಂಬಿ, ಮತ್ತು ಮಸಾಲೆಗಳು—ಏಲಕ್ಕಿ, ವೆನಿಲ್ಲಾ, ದಾಲ್ಚಿನ್ನಿ, ಮತ್ತು ಜಾಯಿಕಾಯಿ ಪ್ರಮುಖ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿವೆ. ಭಾರತದ ರಫ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಗೋಡಂಬಿ ಬೀಜಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 80% ಅನ್ನು ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆ ತೆಂಗು ಮತ್ತು ಕೇರಳವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತೆಂಗಿನ ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಒಟ್ಟು ಏಲಕ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 90% ಕೇರಳದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಏಲಕ್ಕಿಯ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಒಟ್ಟು ಕಾಫಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 20% ಕೇರಳದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಕೃಷಿ ಪ್ರಧಾನ ಆಹಾರವೆಂದರೆ ಅಕ್ಕಿ, ವಿವಿಧ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮನೆ ತೋಟಗಳು ಕೃಷಿ ವಲಯದ ಗಮನಾರ್ಹ ಭಾಗವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವು.

ಮೀನುಗಾರಿಕೆ

590 kilometres (370 miles) ಕರಾವಳಿ ಪಟ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ, 400,000 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಒಳನಾಡಿನ ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಸರಿಸುಮಾರು 220,000 ಸಕ್ರಿಯ ಮೀನುಗಾರರು, ಕೇರಳವು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಮೀನು ಉತ್ಪಾದಕರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 2003–04 ರ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಮಾರು 11 ಲಕ್ಷ (1.1 ಮಿಲಿಯನ್) ಜನರು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಒಣಗಿಸುವಿಕೆ, ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್, ರಫ್ತು ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಸಾಗಣೆಯಂತಹ ಸಂಯೋಜಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ. 2003–04 ರಲ್ಲಿ ವಲಯದ ವಾರ್ಷಿಕ ಇಳುವರಿಯನ್ನು 6,08,000 ಟನ್ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಸುಮಾರು 3% ರಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. 2006 ರಲ್ಲಿ, ಒಟ್ಟು ಭಾರತೀಯ ಸಮುದ್ರ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಇಳುವರಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 22% ಕೇರಳದಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ತೀರದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಅಮಾನತುಗೊಂಡ ಮಣ್ಣಿನ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರಶಾಂತ ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಉದ್ಯಮದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಚಕರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಲಗಳು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ: ಪೆಲಾಜಿಕ್ ಪ್ರಭೇದಗಳು; 59%, ಡೆಮರ್ಸಲ್ ಪ್ರಭೇದಗಳು; 23%, ಕಠಿಣಚರ್ಮಿಗಳು, ಮೃದ್ವಂಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರವುಗಳು 18% ರಷ್ಟಿವೆ. ಸುಮಾರು 1,050,000 (1.050 ಮಿಲಿಯನ್) ಮೀನುಗಾರರು 1999–2000 ರ ಅಂದಾಜಿನಂತೆ 668,000 ಟನ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಕ್ಯಾಚ್ ಅನ್ನು ಎಳೆಯುತ್ತಾರೆ; 222 ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಗ್ರಾಮಗಳು 590-kilometre (370-mile) ಕರಾವಳಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಹರಡಿವೆ. ಇನ್ನೂ 113 ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಗ್ರಾಮಗಳು ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹರಡಿವೆ.

ಸಾರಿಗೆ

ರಸ್ತೆಗಳು

ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: ಕೇರಳದ ರಸ್ತೆಗಳು

ತೃಶೂರ್ ನಿಂದ ವಡಕ್ಕೆಂಚೇರಿ ವರೆಗಿನ NH 544 ನ ಆರು ಪಥದ ವಿಭಾಗ

ಕೇರಳವು 331,904 kilometres (206,236 mi) ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ರಸ್ತೆಗಳ 5.6% ರಷ್ಟಿದೆ. ಇದು ಪ್ರತಿ ಸಾವಿರ ಜನರಿಗೆ ಸುಮಾರು 9.94 kilometres (6.18 mi) ರಸ್ತೆ ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ದೇಶದ ಸರಾಸರಿ 4.87 kilometres (3.03 mi) ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ. ಕೇರಳದ ರಸ್ತೆಗಳು 1,812 kilometres (1,126 mi) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ; ರಾಷ್ಟ್ರದ ಒಟ್ಟು 1.6%, 4,342 kilometres (2,698 mi) ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ; ರಾಷ್ಟ್ರದ ಒಟ್ಟು 2.5%, 27,470 kilometres (17,070 mi) ಜಿಲ್ಲಾ ರಸ್ತೆಗಳು; ರಾಷ್ಟ್ರದ ಒಟ್ಟು 4.7%, 33,201 kilometres (20,630 mi) ನಗರ (ಪುರಸಭೆ) ರಸ್ತೆಗಳು; ರಾಷ್ಟ್ರದ ಒಟ್ಟು 6.3%, ಮತ್ತು 158,775 kilometres (98,658 mi) ಗ್ರಾಮೀಣ ರಸ್ತೆಗಳು; ರಾಷ್ಟ್ರದ ಒಟ್ಟು 3.8%. ಕೋಟ್ಟಯಂ ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಉದ್ದದ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ವಯನಾಡು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು NH 66 (ಹಿಂದೆ NH 17 ಮತ್ತು 47) ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು; ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಬೆಟ್ಟ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ KIIFB ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಅತಿ ಉದ್ದದ ರಸ್ತೆ (1,622 kilometres (1,008 mi)) ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66, ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿಯನ್ನು ಮುಂಬೈಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ; ಇದು ಕಾಸರಗೋಡಿನ ತಲಪಾಡಿ ಮೂಲಕ ಕೇರಳವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣೂರು, ಕೋಝಿಕೋಡ್, ಮಲಪ್ಪುರಂ, ಗುರುವಾಯೂರು, ಕೊಚ್ಚಿ, ಆಲಪ್ಪುಳ, ಕೊಲ್ಲಂ, ತಿರುವನಂತಪುರ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ಮೊದಲು ತಮಿಳುನಾಡು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇರಳದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಅಂತರದ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅದರ ಮೂಲಕ ಕೇರಳದ ಉತ್ತರ (ಮಲಬಾರ್) ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ (ತಿರುವಾಂಕೂರು) ಭಾಗಗಳು ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ರೈಲು ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿವೆ. ರಾಜ್ಯದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ತಪಾಸಣಾ ಕೇಂದ್ರ, ವಾಲಯಾರ್, NH 544 ರಲ್ಲಿದೆ, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು ನಡುವಿನ ಗಡಿ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ, ಅದರ ಮೂಲಕ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಾರಿಗೆಯು ಕೇರಳದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳ ಇಲಾಖೆ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಜಿಲ್ಲಾ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಸಾರಿಗೆ ಯೋಜನೆ (KSTP), ಇದು GIS-ಆಧಾರಿತ ರಸ್ತೆ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು (RIMS) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಕೇರಳದ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಜಿಲ್ಲಾ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸಾರಿಗೆಯು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 10-11% ದರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ, ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಸಾರಿಗೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ, ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಕೇರಳದ ವಾರ್ಷಿಕ ಒಟ್ಟು ರಸ್ತೆ ಅಪಘಾತಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ. ಅಪಘಾತಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಿರಿದಾದ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಜಾಗರೂಕ ಚಾಲನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿದಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೂ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಕಿರಿದಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಸುವ ವಿನಾಯಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ, ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು 45 metres (148 feet) ಅಗಲವಾಗಿವೆ. ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ದರ್ಜೆಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, 60 metres (200 feet) ಅಗಲವಾಗಿದ್ದು ಕನಿಷ್ಠ ನಾಲ್ಕು ಪಥಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಜೊತೆಗೆ 6 ಅಥವಾ 8-ಪಥದ ಪ್ರವೇಶ-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ವೇಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (NHAI) ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ, ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಬದ್ಧತೆಯ ಕೊರತೆಯಿರುವುದರಿಂದ ಹೆದ್ದಾರಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದೆ. ೨೦೧೩ ರಂತೆ, ಕೇರಳವು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ರಸ್ತೆ ಅಪಘಾತ ದರವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಅಪಘಾತಗಳು ರಾಜ್ಯದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿವೆ.

ರೈಲುಮಾರ್ಗಗಳು

ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: ಕೇರಳದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ

ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ರೈಲ್ವೆ ವಲಯವು ಇಡುಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ವಯನಾಡು ಎತ್ತರದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯದ ರೈಲು ಜಾಲವು ದಕ್ಷಿಣ ರೈಲ್ವೆಯ ಆರು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದೆ; ತಿರುವನಂತಪುರ ಮೂಲಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತಿರುವನಂತಪುರ ರೈಲ್ವೆ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಮೂಲಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ರೈಲ್ವೆ ವಿಭಾಗ. ತಿರುವನಂತಪುರ ಸೆಂಟ್ರಲ್ (TVC) ರಾಜ್ಯದ ಅತಿ ಜನನಿಬಿಡ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳು:

• ತಿರುವನಂತಪುರ ಸೆಂಟ್ರಲ್ (TVC)
• ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಂಕ್ಷನ್ (ದಕ್ಷಿಣ) (ERS)
• ಕೋಝಿಕೋಡ್ (CLT)
• ಕೊಲ್ಲಂ ಜಂಕ್ಷನ್ (QLN)
• ತೃಶೂರ್ (TCR)
• ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಜಂಕ್ಷನ್ (PGT)
• ಕಣ್ಣೂರು (CAN)
• ಶೊರಾನೂರು ಜಂಕ್ಷನ್ (SRR)
• ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಟೌನ್ (ಉತ್ತರ) (ERN)
• ಕೋಟ್ಟಯಂ (KTYM)
• ಚೆಂಗನ್ನೂರು (CNGR)
• ಆಲಪ್ಪುಳ (ALLP)
• ತಿರುವನಂತಪುರ ಉತ್ತರ (TVCN)
• ಕಾಯಂಕುಲಂ ಜಂಕ್ಷನ್ (KYJ)
• ತಿರೂರ್ (TIR)
• ಕಾಸರಗೋಡು (KGQ)
• ಆಲುವಾ (AWY)
• ತಲಶ್ಶೇರಿ (TLY)

ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು

ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ

ಕೊಚ್ಚಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ, ರಾಜ್ಯದ ಅತಿ ಜನನಿಬಿಡ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಸೌರಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚಾಲಿತವಾಗುವ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ

ಕೇರಳವು ನಾಲ್ಕು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:

• ತಿರುವನಂತಪುರ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ
• ಕೊಚ್ಚಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ
• ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ
• ಕಣ್ಣೂರು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ

ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಕೊಲ್ಲಂ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ನಂತರ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಇದು ಕೇರಳದ ಮೊದಲ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಣ್ಣೂರು 1935 ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಮಾನಯಾನಕ್ಕೆ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಟಾಟಾ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಮುಂಬೈ ಮತ್ತು ತಿರುವನಂತಪುರ ನಡುವೆ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿತ್ತು – ಗೋವಾ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣೂರಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿತ್ತು. ತಿರುವನಂತಪುರ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1988 ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಕೇರಳದ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾಗಿದೆ. ಕೊಚ್ಚಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಜನನಿಬಿಡವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಏಳನೇ ಅತಿ ಜನನಿಬಿಡವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸೌರಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚಾಲಿತವಾಗುವ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪರಿಸರ ಗೌರವವಾದ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಅರ್ಥ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. ಕೊಚ್ಚಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ; ಇದನ್ನು 30 ದೇಶಗಳ ಸುಮಾರು 10,000 ಅನಿವಾಸಿ ಭಾರತೀಯರು ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಕೊಚ್ಚಿ INS ಗರುಡ ಎಂಬ ನೌಕಾ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ತಿರುವನಂತಪುರ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ವಾಯು ಕಮಾಂಡ್ನೊಂದಿಗೆ ನಾಗರಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ VIP ಗಳು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಜಲ ಸಾರಿಗೆ

ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: ಕೇರಳದ ಬಂದರುಗಳು

ಕೊಚ್ಚಿ ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಕ್ರೇನ್ಗಳು

ಕೇರಳವು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರುಗಳು, ನಾಲ್ಕು ಮಧ್ಯಂತರ ಬಂದರುಗಳು, ಮತ್ತು 13 ಸಣ್ಣ ಬಂದರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 4 ವಲಸೆ ತಪಾಸಣಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರು ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿದೆ, ಇದು 8.27 km² (3.19 sq mi) ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಝಿನ್ಜಂ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮುದ್ರ ಬಂದರು ತಿರುವನಂತಪುರ, ಇದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇತರೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಹಂತ I ಮಾತ್ರ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ. ಇತರ ಮಧ್ಯಂತರ ಬಂದರುಗಳು ಬೇಪುರ, ಕೊಲ್ಲಂ, ಮತ್ತು ಅಝೀಕಲ್. ಉಳಿದ ಬಂದರುಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣ ಬಂದರುಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮಂಜೇಶ್ವರಂ, ಕಾಸರಗೋಡು, ನೀಲೇಶ್ವರಂ, ಕಣ್ಣೂರು, ತಲಶ್ಶೇರಿ, ವಡಕರ, ಪೊನ್ನಾನಿ, ಮುನಂಬಂ, ಮನಕೋಡಂ, ಆಲಪ್ಪುಳ, ಕಾಯಂಕುಲಂ, ನೀಂದಕರ, ಮತ್ತು ವಲಿಯತುರ ಸೇರಿವೆ. ಕೇರಳ ಸಮುದ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯು ನೀಂದಕರದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉಪಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಜ್ಯವು ಹಲವಾರು ಬ್ಯಾಕ್ವಾಟರ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ಒಳನಾಡಿನ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾರಿಗೆ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದೇಶೀಯ ದೋಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಹಡಗುಗಳು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ 67 ನ್ಯಾವಿಗೇಬಲ್ ನದಿಗಳಿವೆ, ಒಳನಾಡಿನ ಜಲಮಾರ್ಗಗಳ ಒಟ್ಟು ಉದ್ದ 1,687 kilometres (1,048 mi) ಆಗಿದೆ. ಒಳನಾಡಿನ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಅಡೆತಡೆಗಳೆಂದರೆ; ಮಣ್ಣು ತುಂಬುವಿಕೆಯಿಂದ ಜಲಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಳದ ಕೊರತೆ, ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ದಂಡೆ ರಕ್ಷಣೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕೊರತೆ, ನೀರಿನ ಹಯಸಿಂತ್ ನ ವೇಗವರ್ಧಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಆಧುನಿಕ ಒಳನಾಡಿನ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ಗಳ ಕೊರತೆ, ಮತ್ತು ಸರಕು ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೊರತೆ.

ಕೇರಳವು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಜಲ ಮೆಟ್ರೋವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ, ಇದನ್ನು 'ಕೊಚ್ಚಿ ವಾಟರ್ ಮೆಟ್ರೋ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊಚ್ಚಿ ವಾಟರ್ ಮೆಟ್ರೋ ಯೋಜನೆಯು 15 ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ, 10 ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು 78 ಕಿಮೀ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಮಾರ್ಗಗಳ ಜಾಲದೊಂದಿಗೆ 78 ವೇಗದ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಚಾಲಿತ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ದೋಣಿಗಳ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.

616 kilometres (383 mi) ಉದ್ದದ ಪಶ್ಚಿಮ-ಕರಾವಳಿ ಕಾಲುವೆಯು ಕಾಸರಗೋಡುವನ್ನು ಪೂವಾರ್ ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ರಾಜ್ಯದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಜಲಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಐದು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: 41 kilometres (25 mi) ಉದ್ದದ ಕಾಸರಗೋಡು-ನೀಲೇಶ್ವರಂ ವ್ಯಾಪ್ತಿ, 188 kilometres (117 mi) ಉದ್ದದ ನೀಲೇಶ್ವರಂ-ಕೋಝಿಕೋಡ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿ, 160 kilometres (99 mi) ಕೋಝಿಕೋಡ್-ಕೊಟ್ಟಪುರಂ ವ್ಯಾಪ್ತಿ, 168 kilometres (104 mi) ಉದ್ದದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲಮಾರ್ಗ 3 (ಕೊಟ್ಟಪುರಂ-ಕೊಲ್ಲಂ ವ್ಯಾಪ್ತಿ), ಮತ್ತು 74 kilometres (46 mi) ಉದ್ದದ ಕೊಲ್ಲಂ-ವಿಝಿನ್ಜಂ ವ್ಯಾಪ್ತಿ. ಪಶ್ಚಿಮ-ಕರಾವಳಿ ಕಾಲುವೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾದ ಕೊನೊಲ್ಲಿ ಕಾಲುವೆಯು ಕೋಝಿಕೋಡ್ ನಗರವನ್ನು ಪೊನ್ನಾನಿ ಮೂಲಕ ಕೊಚ್ಚಿ ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ, ಮಲಪ್ಪುರಂ ಮತ್ತು ತೃಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದು ವಡಕರ ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು 1848 ರಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ಮಲಬಾರಿನ ಜಿಲ್ಲಾ ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಎಚ್. ವಿ. ಕೊನೊಲ್ಲಿ ಅವರ ಆದೇಶದಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಲಬಾರಿನ ಒಳನಾಡಿನಿಂದ ಕುಟ್ಟಿಯಾಡಿ ಮತ್ತು ಕೊರಪುಳ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕಲ್ಲಾಯಿ ಬಂದರಿಗೆ ಸರಕುಗಳ ಚಲನೆಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು. ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕೋಝಿಕೋಡ್ ಮತ್ತು ಕೊಚ್ಚಿ ನಡುವೆ ಪೊನ್ನಾನಿ ಮೂಲಕ ಸರಕು ಸಾಗಣೆಗೆ ಇದು ಮುಖ್ಯ ಜಲಮಾರ್ಗವಾಗಿತ್ತು. ಕೇರಳದ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಜಲಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಲಪ್ಪುಳ-ಚಂಗನಾಶ್ಶೇರಿ ಕಾಲುವೆ, ಆಲಪ್ಪುಳ-ಕೋಟ್ಟಯಂ-ಅತಿರಂಪುಳ ಕಾಲುವೆ, ಮತ್ತು ಕೋಟ್ಟಯಂ-ವೈಕೋಂ ಕಾಲುವೆ ಸೇರಿವೆ.

ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ

ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: ಕೇರಳದ ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ

ಕೇರಳದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಪಿರಮಿಡ್

ಕೇರಳವು ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 2.8% ರಷ್ಟಿದೆ; 859 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರತಿ km² ಸಾಂದ್ರತೆಯೊಂದಿಗೆ, ಅದರ ಭೂಮಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ 370 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರತಿ km² ಗಿಂತ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಜನನಿಬಿಡವಾಗಿದೆ. 2011 ರಂತೆ, ತಿರುವನಂತಪುರವು ಕೇರಳದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ನಗರವಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು 2011 ರಲ್ಲಿ 4.9% ರಷ್ಟಿರುವ ದಶಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸರಾಸರಿ 17.6% ರಷ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 1951 ಮತ್ತು 1991 ರ ನಡುವೆ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ 15.6 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರನ್ನು ಸೇರಿಸಿ 1991 ರಲ್ಲಿ 29.1 ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಿತು; 2011 ರ ವೇಳೆಗೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 33.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು. ಕೇರಳದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು 2022 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರತಿ km² ಜನಸಂಖ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನನಿಬಿಡವಾಗಿವೆ, ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆ 859 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರತಿ km² ಗಿಂತ 2.5 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, ಪೂರ್ವದ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವಿರಳವಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಕೇರಳವು 2011 ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ನಗರೀಕರಣಗೊಂಡ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದು 47.7% ನಗರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸುಮಾರು 31.8 ಮಿಲಿಯನ್ ಕೇರಳೀಯರು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಮಲಯಾಳಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯದ 321,000 ಸ್ಥಳೀಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಆದಿವಾಸಿಗಳು, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 1.1%, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿವೆ.

ಲಿಂಗ

ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮಾತೃವಂಶೀಯ ಅನುವಂಶಿಕತೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ತಾಯಿ ಮನೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆಯಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಕೇರಳದ ಮಹಿಳೆಯರು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಕೆಲವು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮಿಷನರಿಗಳು ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳ ಹುಡುಗಿಯರಿಗೆ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಕಾರಣ ಅವರು ಮಲಯಾಳಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು. ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಲಾಭದಾಯಕ ಉದ್ಯೋಗದಂತಹ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಅವಕಾಶಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಜನನ ದರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ, ಇದು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಮುದಾಯದ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಮೇಲ್ಮುಖವಾದ ಸುರುಳಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ರವಾನಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. 1996 ರ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇರಳದ ಲಿಂಗ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ 597 ಆಗಿತ್ತು; ಇದು ಭಾರತದ ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹಿಳಾ ಸಾಕ್ಷರತೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಕೆಲಸದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಜೀವಿತಾವಧಿಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳು, ಅನುಕೂಲಕರ ಲಿಂಗಾನುಪಾತದ ಜೊತೆಗೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿವೆ.

ಕೇರಳದ ಲಿಂಗಾನುಪಾತ 1.084 (ಸ್ತ್ರೀಯರು ಪುರುಷರಿಗೆ) ಭಾರತದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ; ಮಹಿಳೆಯರು ಪುರುಷರನ್ನು ಮೀರಿಸುವ ಏಕೈಕ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಣವು ಒದಗಿಸುವ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಘಟನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನವೀಕೃತವಾಗಿರುವುದು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಓದುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ, ಈ ಉಪಕರಣಗಳು ಇನ್ನೂ ಕೇರಳದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ, ಸಮಾನ ಹಕ್ಕುಗಳಾಗಿ ಅನುವಾದಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಅವರ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನೋಭಾವವಿದೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಗತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಲಿಂಗವು ಇನ್ನೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಲನಶೀಲತೆ ಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ.

LGBT ಹಕ್ಕುಗಳು

ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: ಕೇರಳದಲ್ಲಿ LGBT ಹಕ್ಕುಗಳು

ಕೇರಳವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ LGBT ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಕೇರಳವು ಟ್ರಾನ್ಸ್ಜೆಂಡರ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಕಲ್ಯಾಣ ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 2016 ರಲ್ಲಿ, ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರವು ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಮೂಲಕ ಉಚಿತ ಲಿಂಗ ಬದಲಾವಣೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಕ್ವೀರಳ ಕೇರಳದ ಪ್ರಮುಖ LGBT ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು LGBT ಜನರ ಅರಿವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು, ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂವೇದನಾಶೀಲತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. 2010 ರಿಂದ, ಕೇರಳ ಕ್ವೀರ್ ಪ್ರೈಡ್ ಅನ್ನು ಕೇರಳದ ವಿವಿಧ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಜೂನ್ 2019 ರಲ್ಲಿ, ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರವು ಟ್ರಾನ್ಸ್ಜೆಂಡರ್ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಸಂವಹನಗಳಲ್ಲಿ "ಮೂರನೇ ಲಿಂಗ" ಅಥವಾ "ಇತರ ಲಿಂಗ" ಎಂದು ಕರೆಯಬಾರದು ಎಂದು ಹೊಸ ಆದೇಶವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಬದಲಾಗಿ, "ಟ್ರಾನ್ಸ್ಜೆಂಡರ್" ಪದವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು. ಹಿಂದೆ, ಸರ್ಕಾರಿ ನಮೂನೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾದ ಲಿಂಗ ಆಯ್ಕೆಗಳು ಪುರುಷ, ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಇತರ/ಮೂರನೇ ಲಿಂಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು.

ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡಿದಂತೆ 2006 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ ನಕ್ಷೆ.

ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಕೇರಳವು ಭಾರತೀಯ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದುವರಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ. 2015 ರಂತೆ, ಕೇರಳವು 0.770 ರ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ (HDI) ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು "ಹೆಚ್ಚಿನ" ವರ್ಗದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು 2007–08 ರಲ್ಲಿ 0.790 ಆಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದು 0.920 ರ ಬಳಕೆ-ಆಧಾರಿತ HDI ಅನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಇದು ಅನೇಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ. 19 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚವು ರಾಜ್ಯವು ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ HDI ಅನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ; ಈ ವರದಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅನ್ವಯಿಕ ಜನಶಕ್ತಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ ತಯಾರಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರವು ತಯಾರಿಸಿದ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವರದಿ 2005, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರಗತಿಯು ರಾಜ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದರಿಂದ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾವೇಶಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಹಂತವನ್ನು ಊಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕೇರಳವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ವಚ್ಛ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕರ ರಾಜ್ಯವೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇರಳವು ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ (94%) ಹೊಂದಿದೆ. 2018 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಕಚೇರಿ ನಡೆಸಿದ 2018 ರ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು 96.2% ಎಂದು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲಾಯಿತು. ಕೋಟ್ಟಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ, ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು 97% ಆಗಿತ್ತು. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಜೀವಿತಾವಧಿಯು 74 ವರ್ಷಗಳು, 2011 ರಂತೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬಡತನ ಪ್ರಮಾಣವು 59% (1973–1974) ರಿಂದ 12% (1999–2010) ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ; ಒಟ್ಟಾರೆ (ನಗರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ) ಬಡತನ ಪ್ರಮಾಣವು 1970 ಮತ್ತು 2000 ರ ದಶಕಗಳ ನಡುವೆ 47% ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ಬಡತನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ 29% ರಷ್ಟು ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ. 1999–2000 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಬಡತನ ಪ್ರಮಾಣವು ಕ್ರಮವಾಗಿ 10.0% ಮತ್ತು 9.6% ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. 2013 ರ ಟೆಂಡೂಲ್ಕರ್ ಸಮಿತಿ ವರದಿಯು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಬಡತನ ರೇಖೆಯ ಕೆಳಗೆ ವಾಸಿಸುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ 9.1% ಮತ್ತು 5.0% ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿ ಮತ್ತು ತಿರುವಾಂಕೂರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಿವೆ. ಈ ಗಮನವನ್ನು ಕೇರಳದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೋತ್ತರ ಸರ್ಕಾರವು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕೇರಳವು NITI ಆಯೋಗದ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳ ಡ್ಯಾಶ್ಬೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ನ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕಾನಮಿಯ ಹ್ಯಾಂಡ್ಬುಕ್ ಆಫ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಬಡತನ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಕೇರಳವು ಕೆನಡಾ, ಜಪಾನ್, ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆ ನಂತಹ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ "ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಪರಿವರ್ತನೆ" ಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದೆ. 2005 ರಲ್ಲಿ, 11.2% ಜನರು 60 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರಾಗಿದ್ದರು. 2023 ರಲ್ಲಿ, ಬಿಬಿಸಿಯು ಕೇರಳದಿಂದ ವಲಸೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಜನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿತು, ಕುಂಬನಾಡ್ ಗ್ರಾಮದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತು.

2004 ರಲ್ಲಿ, ಜನನ ದರವು 18 ಪ್ರತಿ 1,000 ಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇರಳವು 1.6 ರ ಒಟ್ಟು ಫಲವತ್ತತೆ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು (TFR) ಹೊಂದಿತ್ತು. ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು 2 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಫಲವತ್ತತೆ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಫಲವತ್ತತೆ ಪ್ರಮಾಣವು ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ (2.2) ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ (1.3) ಅತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. 2001 ರಲ್ಲಿ, ಮುಸ್ಲಿಮರು 2.6 ರ TFR ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ 1.5 ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತರಿಗೆ 1.7 ರಷ್ಟಿತ್ತು. CMS ಇಂಡಿಯನ್ ಕರಪ್ಷನ್ ಸ್ಟಡಿ (CMS-ICS) ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ರಾಜ್ಯವು "ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಭ್ರಷ್ಟ ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯ" ಎಂದೂ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಪರೆನ್ಸಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ (2005) ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೇ (1997). ಕೇರಳವು ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಕೊಲೆ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, 2011 ರಲ್ಲಿ 1.1 ಪ್ರತಿ 100,000 ಕ್ಕೆ. ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಪ್ರಮಾಣ, ಕಡಿಮೆ ಗಳಿಸಿದ ಆದಾಯದ ಪಾಲು, ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ, ಲೈಂಗಿಕ ಕಿರುಕುಳ ದೂರುಗಳು ಮತ್ತು ಸೀಮಿತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಂತಹ ಕೆಲವು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳು ವರದಿಯಾಗಿವೆ. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಮಲಪ್ಪುರಂನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. 2019 ರಲ್ಲಿ, ಕೇರಳವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ದುರುಪಯೋಗ ದೂರುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು.

2015 ರಲ್ಲಿ, ಕೇರಳವು ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, 77% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು. ಕೇರಳವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಮನೆಯಿಲ್ಲದ ಜನರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, <0.1%, ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯವು ಮೊದಲ "ಶೂನ್ಯ ಮನೆಯಿಲ್ಲದ ರಾಜ್ಯ" ವಾಗುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ, ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಅದರ ಶ್ಲಾಘನೀಯ "ಶೂನ್ಯ ಭೂರಹಿತ ಯೋಜನೆ" ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ವಲಸೆ ಮಲಯಾಳಿ ಸಮುದಾಯವು ಮನೆಯಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಮನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ. ರಾಜ್ಯವು ಭಾರತ ರಾಜ್ಯ ಹಸಿವು ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿತ್ತು, ಇದು ಪಂಜಾಬ್ ನ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. 2015 ರಲ್ಲಿ ಕೇರಳವು ಇ-ಗವರ್ನೆನ್ಸ್ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮೊದಲ "ಸಂಪೂರ್ಣ ಡಿಜಿಟಲ್ ರಾಜ್ಯ" ವಾಯಿತು.

ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ

ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕೇಂದ್ರ, ತಿರುವನಂತಪುರ

ಕೇರಳವು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ತಕವಾಗಿದೆ. ಉಪ-ಬದಲಿ ಫಲವತ್ತತೆ ಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಶಿಶು ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣವು ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು 12 ರಿಂದ 14 ಪ್ರತಿ 1,000 ಜೀವಂತ ಜನನಗಳಿಗೆ ಸಾವುಗಳು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ; ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಟುಂಬ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ 2015–16 ರ ಪ್ರಕಾರ, ಇದು 6 ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. ಲಿಯಾನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್, ಸಿಂಗಾಪುರ-ಆಧಾರಿತ ಪರೋಪಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆ, ನಿಯೋಜಿಸಿದ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ಗಂಭೀರ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಉಪಶಮನ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೇರಳವನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಯಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೇರಳದ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಯಾವುದೇ ಇತರ ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ—118 (ಗ್ರಾಮೀಣ) ಮತ್ತು 88 (ನಗರ) ಪ್ರತಿ 1,000 ಜನರಿಗೆ. ಅನುಗುಣವಾದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಅಖಿಲ ಭಾರತಕ್ಕೆ 55 ಮತ್ತು 54 ಪ್ರತಿ 1,000 ಆಗಿತ್ತು 2005ರಂತೆ. ಕೇರಳದ 13.3% ಕಡಿಮೆ ಜನನ ತೂಕ ಪ್ರಪಂಚದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. 50% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ 3 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀರಿನ ಬಾವಿಗಳ ನಡುವೆ ನೀರಿನಿಂದ ಹರಡುವ ರೋಗಗಳಾದ ಅತಿಸಾರ, ಭೇದಿ, ಹೆಪಟೈಟಿಸ್, ಮತ್ತು ಟೈಫಾಯಿಡ್ ಏಕಾಏಕಿ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಒಳಚರಂಡಿ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡಿದೆ. 2017 ರಂತೆ, ರಾಜ್ಯವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಧುಮೇಹ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರೋಗದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹರಡುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮಕ್ಕಳ ನಿಧಿ (UNICEF) ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಸೂತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ತನ್ಯಪಾನದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಿಂದಾಗಿ ಕೇರಳವನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ "ಶಿಶು-ಸ್ನೇಹಿ ರಾಜ್ಯ" ಎಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿತು. 95% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೇರಳೀಯ ಜನನಗಳು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯವು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಶಿಶು ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಮೂರನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಟುಂಬ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು 100% ಜನನಗಳು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದರೊಂದಿಗೆ "ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಪ್ರಸವ" ದಲ್ಲಿ ಕೇರಳವನ್ನು ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರಿಸುತ್ತದೆ. ಆಯುರ್ವೇದ, ಸಿದ್ಧ, ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧ ವಿಧಾನಗಳು, ಕಳರಿ, ಮರ್ಮಚಿಕಿತ್ಸ ಮತ್ತು ವಿಷವೈದ್ಯ ಸೇರಿದಂತೆ, ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಣಿಯಾರ್ ನಂತಹ ಕೆಲವು ವೃತ್ತಿಪರ ಸಮುದಾಯಗಳು ತಮ್ಮ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೃತ್ತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಅಂತಹ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸ್ಥಳೀಯ ವೈದ್ಯರು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವುಗಳು ಗುರುಕುಲ ಶಿಷ್ಯತ್ವದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಚಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಔಷಧೀಯ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ವೈದ್ಯರತ್ನಂ ಪಿ. ಎಸ್. ವಾರಿಯರ್ 1902 ರಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಕ್ಕಲ್ ನಲ್ಲಿ (ಮಲಪ್ಪುರಂ ನಿಂದ ಸುಮಾರು 10 ಕಿಮೀ) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆರ್ಯ ವೈದ್ಯ ಸಲಾ ರಾಜ್ಯದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧೀಯ ಜಾಲ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧೀಯ ಬ್ರಾಂಡ್ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

2014 ರಲ್ಲಿ, ಕೇರಳವು ಸುಕೃತಂ ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಬಡವರಿಗೆ ಉಚಿತ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. ಕೇರಳದ ಜನರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ಗಳು, ಯಕೃತ್ತು ಮತ್ತು ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ 2016 ರಲ್ಲಿ, ಎಕನಾಮಿಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ 250,000 ನಿವಾಸಿಗಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸರಿಸುಮಾರು 150 ರಿಂದ 200 ಯಕೃತ್ತು ಕಸಿಗಳು ಪ್ರದೇಶದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸಹ ಇದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸರಿಸುಮಾರು 42,000 ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ತಮ್ಮ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಇದು ಕಡಿಮೆ ಅಂದಾಜು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ದಾನಕ್ಕೆ ದೀರ್ಘ ಕಾಯುವ ಪಟ್ಟಿಗಳು ಮಾನವ ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳ ಅಕ್ರಮ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅನನುಕೂಲಕರ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಿಡ್ನಿ ಫೆಡರೇಶನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. 2017–18 ರಂತೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳ ಇಲಾಖೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ 6,691 ಆಧುನಿಕ ಔಷಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಹಾಸಿಗೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ 37,843; 15,780 ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 22,063 ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ.

ಭಾಷೆ

ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಭಾಷೆಗಳು:

ಮಲಯಾಳಂ

  80–90%

  90–100%

ಮಲಯಾಳಂ ಕೇರಳದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇಡುಕ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ತಮಿಳು ಮಾತನಾಡುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿದೆ, ಇದು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎರಡು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 17.48% ಮತ್ತು 4.8% ರಷ್ಟಿದೆ. ತುಳು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 8.77% ಮತ್ತು 4.23% ರಷ್ಟಿದೆ.

ಧರ್ಮ

ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ

ಸುಲ್ತಾನ್ ಬತ್ತೇರಿಯ ಜೈನ ದೇವಾಲಯ.

ಮೂಲ ಚೇರಮನ್ ಜುಮಾ ಮಸೀದಿಯ ಮಾದರಿ.

ಸೇಂಟ್ ತಾಮಸ್ ಸಿರೋ-ಮಲಬಾರ್ ಚರ್ಚ್, ಪಾಲಯೂರು.

ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ (2011)

1. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ (54.7%)
2. ಇಸ್ಲಾಂ (26.6%)
3. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮ (18.4%)
4. ಇತರೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ (0.32%)

ಕೇರಳದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಧರ್ಮದ ಶೇಕಡಾವಾರು

ಕೇರಳವು ಹಿಂದೂಗಳು, ಮುಸ್ಲಿಮರು ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತರು ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಬಹಳ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿದೆ. ಕೇರಳವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಅತಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಲ್ಪಡುವ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇಸ್ಲಾಂ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಕೇರಳವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ. 2011 ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇರಳದ ನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ 54.7% ಹಿಂದೂಗಳು, 26.6% ಮುಸ್ಲಿಮರು, 18.4% ಕ್ರೈಸ್ತರು, ಮತ್ತು ಉಳಿದ 0.3% ರಷ್ಟು ಜನರು ಇನ್ನೊಂದು ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಮಲಪ್ಪುರಂ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಗಳು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುಂಪನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಮುಸ್ಲಿಮರಿಂದ ಹಿಂದಿಕ್ಕಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಕೇರಳವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರೈಸ್ತರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 2016 ರಂತೆ, ಹಿಂದೂಗಳು, ಮುಸ್ಲಿಮರು, ಕ್ರೈಸ್ತರು ಮತ್ತು ಇತರರು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಜನನಗಳ ಕ್ರಮವಾಗಿ 41.9%, 42.6%, 15.4% ಮತ್ತು 0.2% ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಇಸ್ಲಾಂ ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು, ಇದು ದೊಡ್ಡ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ಅಂಚಿನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಿಂದ ಮಸಾಲೆ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಮೂಲಕ ಬಂದಿತು. ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಇಸ್ಲಾಂನ್ನು ಕೇರಳಕ್ಕೆ 7 ನೇ ಶತಮಾನ CE ಯಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಪರಿಚಯಿಸಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ. ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಚೇರಮನ್ ಪೆರುಮಾಳ್ ತಾಜುದ್ದೀನ್ ರ ದಂತಕಥೆಯು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ, ಇದು ಅರೇಬಿಯಾಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ಮುಹಮ್ಮದ್ ರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡ ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿಂದೂ ರಾಜನ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ. ಕೇರಳ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾಪ್ಪಿಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾಪ್ಪಿಲರು ಕೇರಳದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಅನೇಕ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಚೇರಮನ್ ಪೆರುಮಾಳ್ಸ್ ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಮಸೀದಿಯನ್ನು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:CE ರಲ್ಲಿ ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು ನಲ್ಲಿ ಚೇರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕೊನೆಯ ಆಡಳಿತಗಾರ (ಚೇರಮನ್ ಪೆರುಮಾಳ್) ರ ಆದೇಶದಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರು ಮುಹಮ್ಮದ್ (c. 570–632) ರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಂಗೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡರು.

ಪ್ರಾಚೀನ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮವು 52 CE ಯಲ್ಲಿ ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಹನ್ನೆರಡು ಪ್ರೇರಿತರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ತಾಮಸ್ ಪ್ರೇರಿತನ ಆಗಮನದೊಂದಿಗೆ ಕೇರಳದ ತೀರವನ್ನು ತಲುಪಿತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಸೇಂಟ್ ತಾಮಸ್ ಕ್ರೈಸ್ತರು ಸಿರೋ-ಮಲಬಾರ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್, ಸಿರೋ-ಮಲಂಕರ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್, ಜಾಕೋಬೈಟ್ ಸಿರಿಯನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್, ಮಾರ್ ತೋಮಾ ಸಿರಿಯನ್ ಚರ್ಚ್, ಮಲಂಕರ ಓರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಸಿರಿಯನ್ ಚರ್ಚ್, CSI ಯ ಸಿರಿಯನ್ ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ನರು ಮತ್ತು ಪೆಂಟೆಕೋಸ್ಟಲ್ ಸೇಂಟ್ ತಾಮಸ್ ಕ್ರೈಸ್ತರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಕ್ರೈಸ್ತರ ಮೂಲವು 16 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಪಡ್ರೊಡೊನ ಮಿಷನರಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ. ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವಲಸಿಗರೊಂದಿಗೆ ಶತಮಾನಗಳ ಮಿಶ್ರಣದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್, ಡಚ್, ಫ್ರೆಂಚ್, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಪೋಷಕತ್ವ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವಜರ ಆಂಗ್ಲೋ-ಇಂಡಿಯನ್ ಸಮುದಾಯವಿದೆ. ಕೇರಳವು ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರೈಸ್ತರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮವು 10 ನೇ ಶತಮಾನ BCE ಯಲ್ಲಿ ರಾಜ ಸೊಲೊಮನ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೇರಳವನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಅವರನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿ ಯಹೂದಿಗಳು ಅಥವಾ ಮಲಬಾರ್ ಯಹೂದಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಯಹೂದಿಗಳ ಗುಂಪು ಆಗಿದ್ದಾರೆ. 20 ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಯಹೂದಿ ಸಮುದಾಯವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು, ಅವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಇಸ್ರೇಲ್ಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು. ಪರದೇಶಿ ಸಿನಾಗೋಗ್ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸಿನಾಗೋಗ್ ಆಗಿದೆ. ಜೈನ ಧರ್ಮವು ವಯನಾಡು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಅನುಯಾಯಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಶಿಕ್ಷಣ

ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ

ತಿರುವನಂತಪುರದ ಕೇರಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ

ಕೇರಳದ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಗಣಿತದ ಶಾಲೆ 14 ಮತ್ತು 16 ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಖಗೋಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ, ಕೇರಳ ಶಾಲೆಯು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಗಣಿತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿತು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ತ್ರಿಕೋನಮಿತಿಯ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಸರಣಿ ವಿಸ್ತರಣೆ ಸೇರಿದೆ. 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭಿಕ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಕೇರಳದ ಆಧುನಿಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆಯು ಸಾಮೂಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಚರ್ಚ್ ಮಿಷನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಮಿಷನರಿಗಳ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1854 ರ ವುಡ್ಸ್ ಡೆಸ್ಪ್ಯಾಚ್ ನ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ತಿರುವಾಂಕೂರು ಮತ್ತು ಕೊಚ್ಚಿ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಖಾಸಗಿ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಅನುದಾನ-ಸಹಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದವು. ಸೇಂಟ್ ತಾಮಸ್ ಕಾಲೇಜು ತೃಶೂರ್ ಮತ್ತು ಎಸ್ಬಿ ಕಾಲೇಜು ಚಂಗನಾಶ್ಶೇರಿ ನಂತಹ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಫಾ. ಕುರಿಯಾಕೋಸ್ ಎಲಿಯಾಸ್ ಚಾವರ, ಮಾರ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಲಾವಿಗ್ನೆ SJ, ವೈಕುಂಡ ಸ್ವಾಮಿ, ನಾರಾಯಣ ಗುರು ಮತ್ತು ಅಯ್ಯಂಕಾಳಿ ರಂತಹ ನಾಯಕರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ತಾರತಮ್ಯಕ್ಕೊಳಗಾದ ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ—ನಾಯರ್ ಸೇವಾ ಸೊಸೈಟಿ, ಎಸ್ಎನ್ಡಿಪಿ, ಮುಸ್ಲಿಂ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೊಸೈಟಿ, ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಹಾಜನ ಸಭಾ, ಯೋಗ ಕ್ಷೇಮ ಸಭಾ (ನಂಬೂದಿರಿಗಳ) ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚುಗಳ ಸಭೆಗಳಂತಹ ಸಮುದಾಯ-ಆಧಾರಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ—ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

1991 ರಲ್ಲಿ, ಕೇರಳವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಾಕ್ಷರವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು ಕೇವಲ 90% ಆಗಿತ್ತು. 2006–2007 ರಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯವು ಭಾರತದ 21 ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ (EDI) ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು. ೨೦೦೭ ರಂತೆ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾತಿಯು ಸುಮಾರು 100% ಆಗಿತ್ತು; ಮತ್ತು, ಭಾರತದ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅವಕಾಶವು ಲಿಂಗಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಸುಮಾರು ಸಮಾನವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇರಳವು 93.9% ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ 74.0% ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ. ಜನವರಿ 2016 ರಲ್ಲಿ, ಕೇರಳವು ತನ್ನ ಅಥುಲ್ಯಂ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ 100% ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು.

ರಾಜ್ಯದ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು 10-ವರ್ಷದ ಅಧ್ಯಯನದ ಆರಂಭಿಕ ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಮೂರು ಹಂತಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಮೇಲಿನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆ—4+3+3 ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರತಿ ಹಂತದ ವರ್ಷಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ 10 ವರ್ಷಗಳ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದ ನಂತರ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಲ್ಲಿ—ಉದಾರ ಕಲೆಗಳು, ವಾಣಿಜ್ಯ, ಅಥವಾ ವಿಜ್ಞಾನ—ಹೈಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ದಾಖಲಾಗುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು ಕೇರಳ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಎಕ್ಸಾಮಿನೇಷನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿವೆ. ಇತರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮಂಡಳಿಗಳೆಂದರೆ ಭಾರತೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ (ICSE), ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ (CBSE), ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮುಕ್ತ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ (NIOS).

ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: ಕೇರಳದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ಒಬ್ಬ ಕಥಕ್ಕಳಿ ಕಲಾವಿದ

ಓಣಂ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕೇರಳದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆಚರಣೆ, ಕೇರಳೀಯರು ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳ ಮುಂದೆ ಪೂಕ್ಕಲಂ (ಹೂವಿನ ಕಾರ್ಪೆಟ್) ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾರೆ.

ತೃಶೂರ್ ಪೂರಂ ಹಬ್ಬ

ಒಂದು ಮೋಹಿನಿಯಾಟ್ಟಂ ಪ್ರದರ್ಶನ

ಓಣಂ ಸಾಧ್ಯ

ಕೇರಳದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಮಿಶ್ರ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ಆರ್ಯ, ದ್ರಾವಿಡ, ಅರಬ್, ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಸಮ್ಮಿಳನವಾಗಿದೆ, ಇದು ಸಹಸ್ರಮಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಇತರ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಅದರ ಪ್ರಾಚೀನತೆ ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಿ ಜನರು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾವಯವ ನಿರಂತರತೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ನೆರೆಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶತಮಾನಗಳ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೂಲಕ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೇರಳದ ದೇಶದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಜೀವನಶೈಲಿ, ಕಲೆ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಭಾಷೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 10,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ 825 CE ಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಸೌರ ನಾಕ್ಷತ್ರಿಕ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಆಗಿರುವ ಮಲಯಾಳಂ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಮಲಯಾಳಂ ಕೇರಳದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಿಗದಿತ ಮತ್ತು ಅನಿಗದಿತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಡಜನ್ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇರಳವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮದ್ಯ ಸೇವನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಹಬ್ಬಗಳು

ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: ಕೇರಳದ ದೇವಾಲಯ ಹಬ್ಬಗಳು and ಓಣಂ

ಕೇರಳದಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳು ವರ್ಷದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಈ ಹಬ್ಬಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಪವಿತ್ರ ಧ್ವಜವನ್ನು ಏರಿಸುವುದು, ಅದನ್ನು ಹಬ್ಬದ ಕೊನೆಯ ದಿನದಂದು ದೇವತೆಯನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಇಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಹಬ್ಬಗಳು ಪೂರಂಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದು ತೃಶೂರ್ ಪೂರಂ. "ಆನೆಗಳು, ಪಟಾಕಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪುಗಳು" ತೃಶೂರ್ ಪೂರಂನ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಬ್ಬಗಳೆಂದರೆ ಮಕರವಿಳಕ್ಕು, ಚಿನಕ್ಕತ್ತೂರು ಪೂರಂ, ಅಟ್ಟುಕಲ್ ಪೊಂಗಲ ಮತ್ತು ನೆನ್ಮಾರ ವಲ್ಲಂಗಿ ವೇಳ ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಉತ್ಸವಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇವಾಲಯಗಳು ವಾರ್ಷಿಕ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಅದನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ದೇವಾಲಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಬ್ಬದ ಭಾಗವಾಗಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಆನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಈ ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ಗ್ರಾಮಾಂತರದಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೆರವಣಿಗೆಯು ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, ಜನರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಕ್ಕಿ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಮೆರವಣಿಗೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಂಚಾರಿ ಮೇಳಂ ಅಥವಾ ಪಂಚವಾದ್ಯದಂತಹ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಈದ್ ಅಲ್-ಫಿತರ್ ಮತ್ತು ಈದ್ ಅಲ್-ಅಧಾ ಅನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯವು ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಮತ್ತು ಈಸ್ಟರ್ ನಂತಹ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಕ್ರೈಸ್ತರು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಓಣಂ ಕೇರಳದ ಜನರು ಆಚರಿಸುವ ಸುಗ್ಗಿಯ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಕೃಷಿ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇರಳದ ಸ್ಥಳೀಯ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ ಇದು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಜಾದಿನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; ಓಣಂ ಮುನ್ನಾದಿನದಿಂದ (ಉತ್ತ್ರಾಡಂ) ನಾಲ್ಕನೇ ಓಣಂ ದಿನದವರೆಗೆ. ಓಣಂ ಮಲಯಾಳಂ ತಿಂಗಳು ಚಿಂಗಂ (ಆಗಸ್ಟ್–ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್) ನಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ರಾಜ ಮಹಾಬಲಿಯ ಮನೆಗೆ ಮರಳುವ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಓಣಂನ ಒಟ್ಟು ಅವಧಿಯು 10 ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕೇರಳದಾದ್ಯಂತ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ವಲ್ಲಂ ಕಳಿ, ಪುಲಿಕಳಿ, ಪೂಕ್ಕಲಂ, ತುಂಬಿ ತುಳ್ಳಲ್ ಮತ್ತು ಓನವಿಲ್ಲು ನಂತಹ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

1. 1. 1. ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ

ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: ಕೇರಳದ ಕಲೆಗಳು and ಕೇರಳದ ಸಂಗೀತ

ಕೇರಳವು ಹಲವಾರು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಐದು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಸೇರಿವೆ: ಕಥಕ್ಕಳಿ, ಮೋಹಿನಿಯಾಟ್ಟಂ, ಕೂಡಿಯಾಟ್ಟಂ, ತುಳ್ಳಲ್ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನಾಟ್ಟಂ, ಇವು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನಗಳ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ರಂಗಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡವು. ಕೇರಳ ನಾಟನಂ, ಥಿರಯಾಟ್ಟಂ, ಕಳಿಯಾಟ್ಟಂ, ಥೆಯ್ಯಂ, ಕೂತು ಮತ್ತು ಪದಯಾನಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ದೇವಾಲಯದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಾಗಿವೆ. ಒಪ್ಪನ ಮತ್ತು ದಫ್ ಮುಟ್ಟು ನಂತಹ ಕೆಲವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಮುಸ್ಲಿಮರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಮಾರ್ಗಂಕಳಿ ಮತ್ತು ಪರಿಚಮುಟ್ಟುಕಳಿ ಸಿರಿಯನ್ ಕ್ರೈಸ್ತರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಚವಿಟ್ಟು ನಾಟಕಂ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಕ್ರೈಸ್ತರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಕೇರಳದ ದೇವಾಲಯದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಸೋಪಾನ ಸಂಗೀತದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ದೇವಾಲಯದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಕೇರಳದ ಕಲೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಶ್ರೀಮಂತ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತವು ಕೇರಳೀಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು 19 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮ ವರ್ಮ ಅವರು ಈ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ. ರಾಗ-ಆಧಾರಿತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ಸೋಪಾನಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಇವು ಕಥಕ್ಕಳಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಮೇಳಂ, ಪಾಂಡಿ ಮತ್ತು ಪಂಚಾರಿ ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಹೆಚ್ಚು ತಾಳವಾದ್ಯ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತವಾಗಿದೆ; ಇದನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರಮ್-ಕೇಂದ್ರಿತ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಚೆಂಡ ಬಳಸಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಂಚವಾದ್ಯ ತಾಳವಾದ್ಯ ಸಮೂಹದ ಒಂದು ರೂಪವಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದರು ಐದು ವಿಧದ ತಾಳವಾದ್ಯ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಕೇರಳದ ದೃಶ್ಯ ಕಲೆಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರನಾದ ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರ ಕೃತಿಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ. ಕೇರಳದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳು ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜಾನಪದ ಗೀತೆಗಳು ಮತ್ತು ಗೀತೆಗಳ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ; ವಡಕ್ಕನ್ ಪಟ್ಟುಕಲ್ (ಉತ್ತರ ಗೀತೆಗಳು), ತೆಕ್ಕನ್ ಪಟ್ಟುಕಲ್ (ದಕ್ಷಿಣ ಗೀತೆಗಳು), ವಂಚಿ ಪಟ್ಟುಕಲ್ (ದೋಣಿ ಹಾಡುಗಳು), ಮಾಪ್ಪಿಲ ಪಟ್ಟುಕಲ್ (ಮುಸ್ಲಿಂ ಹಾಡುಗಳು) ಮತ್ತು ಪಲ್ಲಿಪಟ್ಟುಕಲ್ (ಚರ್ಚ್ ಹಾಡುಗಳು) ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು.

ಸಿನಿಮಾ

ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: ಮಲಯಾಳಂ ಸಿನಿಮಾ

ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯೊಂದಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕೆತ್ತಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅಡೂರ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್, ಮಂಕಡ ರವಿ ವರ್ಮ, ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್, ಭರತನ್, ಪಿ. ಪದ್ಮರಾಜನ್, ಎಂ.ಟಿ. ವಾಸುದೇವನ್ ನಾಯರ್, ಕೆ.ಜಿ. ಜಾರ್ಜ್, ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್, ಜಾನ್ ಅಬ್ರಹಾಂ, ರಾಮು ಕಾರ್ಯಾಟ್, ಕೆ ಎಸ್ ಸೇತುಮಾಧವನ್, ಎ. ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಶಾಜಿ ಎನ್ ಕರುಣ್ ನಂತಹ ಕೇರಳದ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಭಾರತೀಯ ಸಮಾನಾಂತರ ಸಿನಿಮಾಕ್ಕೆ ಗಣನೀಯ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೇರಳವು ಮೋಹನ್ಲಾಲ್, ಮಮ್ಮೂಟ್ಟಿ, ಸತ್ಯನ್, ಪ್ರೇಮ್ ನಝೀರ್, ಮಧು, ಶೀಲಾ, ಶಾರದಾ, ಮಿಸ್ ಕುಮಾರಿ, ಜಯನ್, ಅಡೂರ್ ಭಾಸಿ, ಸೀಮಾ, ಭರತ್ ಗೋಪಿ, ತಿಲಕನ್, ವಿಜಯ ರಾಘವನ್, ಕಲಾಭವನ್ ಮಣಿ, ಇಂದ್ರನ್ಸ್, ಶೋಭನಾ, ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ, ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್, ಉರ್ವಶಿ, ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್, ಸುರೇಶ್ ಗೋಪಿ, ಜಯರಾಂ, ಮುರಳಿ, ಶಂಕರಾಡಿ, ಕಾವ್ಯ ಮಾಧವನ್, ಭಾವನಾ ಮೇನನ್, ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್, ಪಾರ್ವತಿ, ಜಯಸೂರ್ಯ, ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್, ಒಡುವಿಲ್ ಉನ್ನಿಕೃಷ್ಣನ್, ಜಗತಿ ಶ್ರೀಕುಮಾರ್, ನೆಡುಮುಡಿ ವೇಣು, ಕೆಪಿಎಸಿ ಲಲಿತಾ, ಇನ್ನೋಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಫಹಾದ್ ಫಾಜಿಲ್ ನಂತಹ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ನಟರಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದೆ. ಕೊನೆಯ ಮಲಯಾಳಂ ನಟ ಪ್ರೇಮ್ ನಝೀರ್ 720 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. 1980 ರ ದಶಕದಿಂದ, ನಟರು ಮೋಹನ್ಲಾಲ್ ಮತ್ತು ಮಮ್ಮೂಟ್ಟಿ ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ; ಮೋಹನ್ಲಾಲ್ ಐದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು (ನಾಲ್ಕು ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ) ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಮಮ್ಮೂಟ್ಟಿ ಅವರು ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಮೂರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಮಲಯಾಳಂ ಸಿನಿಮಾ ಕೆ. ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್, ಕೆ.ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ, ಎಂ.ಜಿ. ಶ್ರೀಕುಮಾರ್, ವಯಲಾರ್ ರಾಮ ವರ್ಮ, ವಿ. ಮಧುಸೂದನನ್ ನಾಯರ್, ಎಂ.ಟಿ. ವಾಸುದೇವನ್ ನಾಯರ್ ಮತ್ತು ಒ.ಎನ್.ವಿ. ಕುರುಪ್ ನಂತಹ ಕೆಲವು ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಹ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಇಬ್ಬರು ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದವರು, ಇದು ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದವರಾದ ರೆಸುಲ್ ಪೂಕ್ಕುಟ್ಟಿ ಅವರು ಸ್ಲಮ್ಡಾಗ್ ಮಿಲಿಯನೇರ್ ಅದ್ಭುತ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಉತ್ತಮ ಸೌಂಡ್ ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಗೆದ್ದ ಏಕೈಕ ಭಾರತೀಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 2018 ರಂತೆ, ಮಲಯಾಳಂ ಸಿನಿಮಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗೆ 14 ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗೆ 6, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 11, ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ 13 ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

ಸಾಹಿತ್ಯ

ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: ಮಲಯಾಳಂ ಸಾಹಿತ್ಯ

ಸಂಗಮ್ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಮಲಯಾಳಂನ ಪ್ರಾಚೀನ ಪೂರ್ವವರ್ತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಮಲಯಾಳಂ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಹಳೆಯ ಮಲಯಾಳಂ ಅವಧಿಯಿಂದ (9 ನೇ–13 ನೇ ಶತಮಾನ CE) ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 14 ನೇ ಶತಮಾನದ ನಿರಣಂ ಕವಿಗಳು (ಮಾಧವ ಪಣಿಕ್ಕರ್, ಶಂಕರ ಪಣಿಕ್ಕರ್ ಮತ್ತು ರಾಮ ಪಣಿಕ್ಕರ್), ಮತ್ತು 16 ನೇ ಶತಮಾನದ ಕವಿ ತುಂಚತ್ತು ಎಳುತ್ತಚ್ಚನ್ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಆಧುನಿಕ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಕಾವ್ಯದ ಆರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮಲಯಾಳಂ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ನ ಮೊದಲ 600 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಹಿತ್ಯವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಮಲಬಾರಿನ ವಡಕ್ಕನ್ ಪಟ್ಟುಕಲ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ತೆಕ್ಕನ್ ಪಟ್ಟುಕಲ್ ನಂತಹ ಮೌಖಿಕ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. 2013 ರಲ್ಲಿ "ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾಷೆ" ಎಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ರೂಪಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ 15 ಮತ್ತು 16 ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗದ ಕವಿಗಳಾದ ಚೆರುಶ್ಶೇರಿ ನಂಬೂದಿರಿ, ತುಂಚತ್ತು ಎಳುತ್ತಚ್ಚನ್, ಮತ್ತು ಪೂಂತಾನಂ ನಂಬೂದಿರಿ ರವರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು. 17/18 ನೇ ಶತಮಾನ CE ಯ ಸಂಭವನೀಯ ಕವಿಯಾದ ಉನ್ನಾಯಿ ವರಿಯಾರ್, ಮತ್ತು 18 ನೇ ಶತಮಾನ CE ಯ ಕವಿಯಾದ ಕುಂಚನ್ ನಂಬಿಯಾರ್ ಅವರು ಆಧುನಿಕ ಮಲಯಾಳಂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಪಕ್ವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತಪುಳ ನದಿ, ಇದನ್ನು ಪೊನ್ನಾನಿ ನದಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪನದಿಗಳು ಆಧುನಿಕ ಮಲಯಾಳಂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿವೆ.

ಪರೆಮ್ಮಕ್ಕಲ್ ತೋಮಾ ಕಥನಾರ್ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ವರ್ಮ ವಲಿಯಕೋಯಿ ತಂಪುರಾನ್ ಮಲಯಾಳಂ ಗದ್ಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. "ಕವಿಗಳ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳು" (ಕವಿತ್ರಯಂ): ಕುಮಾರನ್ ಆಶಾನ್, ವಳ್ಳತ್ತೋಳ್ ನಾರಾಯಣ ಮೇನನ್, ಮತ್ತು ಉಳ್ಳೂರ್ ಎಸ್. ಪರಮೇಶ್ವರ ಅಯ್ಯರ್ ಅವರು ಕೇರಳೀಯ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಚಾತುರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಾತ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಗೀತಾತ್ಮಕ ಶೈಲಿಯತ್ತ ತಿರುಗಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಮೊಯಿಂಕುಟ್ಟಿ ವೈದ್ಯರ್ ಮತ್ತು ಪುಲಿಕ್ಕೋಟ್ಟಿಲ್ ಹೈದರ್ ನಂತಹ ಕವಿಗಳು ಮಾಪ್ಪಿಲ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಅರಬಿ ಮಲಯಾಳಂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನವು ಮಲಯಾಳಂ ವರ್ತಮಾನಪುಸ್ತಕಂ ಆಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಪರೆಮ್ಮಕ್ಕಲ್ ತೋಮಾ ಕಥನಾರ್ 1785 ರಲ್ಲಿ ಬರೆದರು. ಗದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಮಲಯಾಳಂ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ, ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶೆಯು 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದ ನಂತರ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಸಮಕಾಲೀನ ಮಲಯಾಳಂ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಸಾಮಾಜಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಜೀವನದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ತೀವ್ರವಾದದ ಕಡೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಮಲಯಾಳಂ ಸಾಹಿತ್ಯವು 6 ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಯಾವುದೇ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗೆ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗೆ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು. 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರಾದ ಜಿ. ಶಂಕರ ಕುರುಪ್, ಎಸ್. ಕೆ. ಪೊಟ್ಟೆಕ್ಕಾಟ್, ತಕಳಿ ಶಿವಶಂಕರ ಪಿಳ್ಳೈ, ಎಂ. ಟಿ. ವಾಸುದೇವನ್ ನಾಯರ್, ಒ. ಎನ್. ವಿ. ಕುರುಪ್, ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಿತಂ ಅಚ್ಯುತನ್ ನಂಬೂದಿರಿ ಅವರು ಆಧುನಿಕ ಮಲಯಾಳಂ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಅಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ, ಒ. ವಿ. ವಿಜಯನ್, ಕಮಲಾದಾಸ್, ಎಂ. ಮುಕುಂದನ್, ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್, ವೈಕಂ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಷೀರ್ ನಂತಹ ಬರಹಗಾರರು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಪಾಕಪದ್ಧತಿ

ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: ಕೇರಳದ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ

ಕೇರಳದ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು ಮೀನು, ಕೋಳಿ ಮತ್ತು ಮಾಂಸವನ್ನು ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸಿದ ವಿವಿಧ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಮತ್ತು ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪಾಕಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಸಾಲೆಗಳನ್ನು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸಹಸ್ರಮಾನಗಳಿಂದ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಅವು ಅದರ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ. ಅಕ್ಕಿಯು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಧಾನ ಆಹಾರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಪಾಹಾರ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ಅಕ್ಕಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಒಂದು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಇನ್ನೊಂದು ರೂಪದಲ್ಲಿ (ಇಡ್ಲಿ, ದೋಸೆ, ಪುಟ್ಟು, ಪತ್ತಿರಿ, ಅಪ್ಪಂ, ಅಥವಾ ಇಡಿಯಪ್ಪಂ), ಮರಗೆಣಸು ತಯಾರಿಕೆಗಳು, ಅಥವಾ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯ-ಆಧಾರಿತ ವಡೆ. ಇವುಗಳು ಚಟ್ನಿ, ಕಡಲೆ, ಪಾಯಸಂ, ಪಯರ್ ಪಪ್ಪಡಂ, ಅಪ್ಪಂ, ಚಿಕನ್ ಕರಿ, ಗೋಮಾಂಸ ಫ್ರೈ, ಎಗ್ ಮಸಾಲಾ ಮತ್ತು ಮೀನು ಕರಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಪೊರೊಟ್ಟ ಮತ್ತು ಬಿರಿಯಾನಿ ಸಹ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇರಳದ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ತಲಶ್ಶೇರಿ ಬಿರಿಯಾನಿ ಜನಾಂಗೀಯ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಆಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟದ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಕರಿ ಜೊತೆಗೆ ರಸಂ, ಪುಳಿಶ್ಶೇರಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಬಾರ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಸಾಧ್ಯ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಊಟವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಬಾಳೆ ಎಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಒಂದು ಕಪ್ ಪಾಯಸಂನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜನಪ್ರಿಯ ತಿಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಳೆಹಣ್ಣಿನ ಚಿಪ್ಸ್, ಯಾಮ್ ಕ್ರಿಸ್ಪ್ಸ್, ಮರಗೆಣಸು ಚಿಪ್ಸ್, ಅಚ್ಚಪ್ಪಂ, ಉನ್ನಿ ಅಪ್ಪಂ ಮತ್ತು ಕುಳಲಪ್ಪಂ ಸೇರಿವೆ. ಸಮುದ್ರಾಹಾರ ವಿಶೇಷ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕರಿಮೀನ್, ಸೀಗಡಿ, ಏಡಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಠಿಣಚರ್ಮಿ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು ಸೇರಿವೆ. ತಲಶ್ಶೇರಿ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಅನೇಕ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ.

ಮಾಧ್ಯಮ

ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮ

ಮಾಧ್ಯಮ, ದೂರಸಂಪರ್ಕ, ಪ್ರಸಾರ ಮತ್ತು ಕೇಬಲ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (TRAI) ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. 2015–16 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಟುಂಬ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ – 4, ಕೇರಳವನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಸಾರ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯ ಎಂದು ಶ್ರೇಣೀಕರಿಸಿತು. ಡಜನ್ಗಟ್ಟಲೆ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತವೆ, ಒಂಬತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ, ಆದರೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಮಲಯಾಳಂ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್. ಕೇರಳವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅತಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಮಲಯಾಳಂ-ಭಾಷಾ ಪತ್ರಿಕೆಗಳೆಂದರೆ ಮಲಯಾಳ ಮನೋರಮ, ಮಾತೃಭೂಮಿ, ದೇಶಾಭಿಮಾನಿ, ಮಧ್ಯಮಂ, ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿ, ಮಂಗಳಂ, ಚಂದ್ರಿಕಾ, ದೀಪಿಕಾ, ಜನಯುಗಂ, ಜನ್ಮಭೂಮಿ, ಸಿರಾಜ್ ಡೈಲಿ ಮತ್ತು ಸುಪ್ರಭಾತಂ. ಪ್ರಮುಖ ಮಲಯಾಳಂ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು ಮಾತೃಭೂಮಿ ಅಳಚಪ್ಪತಿಪ್ಪು, ವನಿತಾ, ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೇ ಮಲಯಾಳಂ, ಮಧ್ಯಮಂ ವೀಕ್ಲಿ, ಗೃಹಲಕ್ಷ್ಮೀ, ಧನಂ, ಚಿತ್ರಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಭಾಷಾಪೋಷಿಣಿ.

ಕೊಟ್ಟಿಯಂ, ಕೊಲ್ಲಂನ ಮಲಯಾಳ ಮನೋರಮ ಕಚೇರಿ

ಡಿಡಿ ಮಲಯಾಳಂ ಸರ್ಕಾರಿ-ಸ್ವಾಮ್ಯದ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರಕವಾಗಿದೆ. ಬಹು-ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮಲಯಾಳಂ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾನೆಲ್ಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ಮಲಯಾಳಂ ದೂರದರ್ಶನ ಚಾನೆಲ್ಗಳು ಏಷ್ಯಾನೆಟ್, ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ನ್ಯೂಸ್, ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಪ್ಲಸ್, ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಮೂವೀಸ್, ಸೂರ್ಯ ಟಿವಿ, ಸೂರ್ಯ ಮೂವೀಸ್, ಮಝವಿಲ್ ಮನೋರಮ, ಮನೋರಮ ನ್ಯೂಸ್, ಕೈರಳಿ ಟಿವಿ, ಕೈರಳಿ ನ್ಯೂಸ್, ಫ್ಲವರ್ಸ್, ಮೀಡಿಯಾ ವನ್ ಟಿವಿ, ಮಾತೃಭೂಮಿ ನ್ಯೂಸ್, ಕಪ್ಪಾ ಟಿವಿ, ಅಮೃತ ಟಿವಿ, ರಿಪೋರ್ಟರ್ ಟಿವಿ, ಜೈಹಿಂದ್, ಜನಂ ಟಿವಿ, ಜೀವನ್ ಟಿವಿ, ಕೌಮುದಿ ಟಿವಿ ಮತ್ತು ಶಾಲೋಮ್ ಟಿವಿ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಪ್ರವೇಶ ಪ್ರಮಾಣದೊಂದಿಗೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು OTT ಸೇವೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಜನ ವಿಜ್ಞಾನ ಚಳುವಳಿ ಬೇರೂರಿದೆ, ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘಗಳಂತಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಬಿಎಸ್ಎನ್ಎಲ್, ಏರ್ಟೆಲ್, ವೋಡಾಫೋನ್ ಐಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಜಿಯೋ ಪ್ರಮುಖ ಸೆಲ್ ಫೋನ್ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಬ್ರಾಡ್ಬ್ಯಾಂಡ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೇವೆಗಳು ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ; ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರು ಬಿಎಸ್ಎನ್ಎಲ್, ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್, ಏರ್ಟೆಲ್, ವೋಡಾಫೋನ್ ಐಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ರೈಲ್ವೈರ್, ಮತ್ತು ಟಾಟಾ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್.

ಕ್ರೀಡೆ

ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡೆ

ವಾರ್ಷಿಕ ಹಾವು ದೋಣಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಪಂಬಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಓಣಂ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ

21 ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ, ಕೇರಳದ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಟಗಳು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿದ್ದವು ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಹಬ್ಬಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುವ ಒಂದು ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರಕ್ಕಳಿ, ಪದಯಾನಿ, ತಲಪ್ಪಂದುಕಳಿ, ಓನತಲ್ಲು, ಪರಿಚಮುಟ್ಟುಕಳಿ, ವೇಳಾಕಳಿ, ಮತ್ತು ಕಿಳಿತತ್ತುಕಳಿ ಸೇರಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, "ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲಾ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ತಾಯಿ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಳರಿಪಯಟ್ಟು ಒಂದು ಅಪವಾದವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮರ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇರಳದ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ರೀಡೆಯೆಂದರೆ ದೋಣಿ ಪಂದ್ಯ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಾವು ದೋಣಿಗಳ ಪಂದ್ಯ.

ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಫುಟ್ಬಾಲ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು; ಎರಡನ್ನೂ 19 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಲಬಾರ್ನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಟಿನು ಯೋಹಾನನ್, ಅಬೇ ಕುರುವಿಲ್ಲ, ಚುಂಡಂಗಪೊಯಿಲ್ ರಿಝ್ವಾನ್, ಶ್ರೀಶಾಂತ್, ಸಂಜು ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಬಾಸಿಲ್ ತಂಪಿ ಅಂತಹ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. ಕೇರಳದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಚೈಸಿ, ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್, ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ನ ನಾಲ್ಕನೇ ಸೀಸನ್ ನಲ್ಲಿ ಆಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅದರ ಫ್ರ್ಯಾಂಚೈಸಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಸಂಘರ್ಷದಿಂದಾಗಿ ಸೀಸನ್ ನಂತರ ಈ ತಂಡವನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಲಾಯಿತು. ಕೇರಳವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ರಣಜಿ ಟ್ರೋಫಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದೆ, 2017–18 ರಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಫೈನಲ್ಗೆ ತಲುಪಿದೆ. ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಈ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಡಲ್ಪಡುವ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುವ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಕೊಚ್ಚಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ನಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಬ್ಲಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಎಫ್ಸಿಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ಲಾಸ್ಟರ್ಸ್ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಂಬಲಿತ ಕ್ಲಬ್ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯಾದಿಂದ ಐದನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಸರಿಸಲ್ಪಡುವ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಕೋಝಿಕೋಡ್ ಐ-ಲೀಗ್ ನಲ್ಲಿ ಗೋಕುಲಂ ಕೇರಳ ಎಫ್ಸಿ ಮತ್ತು ಸೈಟ್ ನಾಗ್ಜೀ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಕೇರಳವು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಗೋವಾ ಜೊತೆಗೆ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಐ. ಎಂ. ವಿಜಯನ್, ಸಿ. ವಿ. ಪಪ್ಪಚನ್, ವಿ. ಪಿ. ಸತ್ಯನ್, ಯು. ಶರಾಫ್ ಅಲಿ, ಜೋ ಪಾಲ್ ಅಂಚೇರಿ, ಆಶಿಕ್ ಕುರುಣಿಯನ್, ಮುಹಮ್ಮದ್ ರಫಿ, ಜಿಜು ಜಾಕೋಬ್, ಮಶೂರ್ ಶರೀಫ್, ಪಪ್ಪಚನ್ ಪ್ರದೀಪ್, ಸಿ.ಕೆ. ವಿನೀತ್, ಅನಸ್ ಎಡತೋಡಿಕಾ, ಸಹಲ್ ಅಬ್ದುಲ್ ಸಮದ್, ಮತ್ತು ರಿನೊ ಆಂಟೊ ನಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದೆ. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ತಂಡವು ಸಂತೋಷ್ ಟ್ರೋಫಿಯನ್ನು ಏಳು ಬಾರಿ ಗೆದ್ದಿದೆ; 1973, 1992, 1993, 2001, 2004, 2018, ಮತ್ತು 2022 ರಲ್ಲಿ. ಅವರು ಎಂಟು ಬಾರಿ ರನ್ನರ್-ಅಪ್ ಆಗಿದ್ದರು.

ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳಲ್ಲಿ ಪಿ. ಟಿ. ಉಷಾ, ಶೈನಿ ವಿಲ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಎಂ.ಡಿ. ವಾಲ್ಸಮ್ಮ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ, ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಕೆ. ಎಂ. ಬೀನಾಮೋಲ್ ಮತ್ತು ಅಂಜು ಬಾಬಿ ಜಾರ್ಜ್ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಖೇಲ್ ರತ್ನ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಟಿ. ಸಿ. ಯೋಹಾನನ್, ಸುರೇಶ್ ಬಾಬು, ಸಿನಿಮೋಲ್ ಪೌಲೋಸ್, ಏಂಜಲ್ ಮೇರಿ ಜೋಸೆಫ್, ಮರ್ಸಿ ಕುಟ್ಟನ್, ಕೆ. ಸರಮ್ಮ, ಕೆ. ಸಿ. ರೋಸಾಕುಟ್ಟಿ, ಪದ್ಮಿನಿ ಸೆಲ್ವನ್ ಮತ್ತು ಟಿಂಟು ಲುಕಾ ಕೇರಳದ ಇತರ ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು. ವಾಲಿಬಾಲ್ ಮತ್ತೊಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕರಾವಳಿಯ ಮರಳು ಕಡಲತೀರಗಳಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಅಂಗಣಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಿಮ್ಮಿ ಜಾರ್ಜ್ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ಭಾರತೀಯ ವಾಲಿಬಾಲ್ ಆಟಗಾರ, ಅವರ ಪ್ರಧಾನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಹತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಇತರ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್, ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್ ಮತ್ತು ಕಬಡ್ಡಿ ಸೇರಿವೆ. ಭಾರತೀಯ ಹಾಕಿ ತಂಡದ ನಾಯಕ ಪಿ. ಆರ್. ಶ್ರೀಜೇಶ್, ಅಗ್ರ ಗೋಲ್ಕೀಪರ್ ಕೇರಳದವರು. ರಾಜ್ಯದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಕರ್ಸ್ ಕೆ. ಟಿ. ಇರ್ಫಾನ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

2017 FIFA U-17 ವಿಶ್ವಕಪ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ (ಕೊಚ್ಚಿ) ಅನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಟವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವ ಆರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಗ್ರೀನ್ಫೀಲ್ಡ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ತಿರುವನಂತಪುರ ನಗರದ ಕಾರಿಯಾವಟ್ಟಂನಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಭಾರತದ ಮೊದಲ DBOT (ವಿನ್ಯಾಸ, ನಿರ್ಮಿಸಿ, ನಿರ್ವಹಿಸಿ ಮತ್ತು ವರ್ಗಾಯಿಸಿ) ಮಾದರಿಯ ಹೊರಾಂಗಣ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳು ಮತ್ತು 2015 SAFF ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದೆ.

ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ

ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ

ಕೇರಳದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಅದರ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದೊಂದಿಗೆ, ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. 2012 ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜಿಯಾಗ್ರಫಿಕ್ ನ ಟ್ರಾವೆಲರ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ಕೇರಳವನ್ನು "ವಿಶ್ವದ ಹತ್ತು ಸ್ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ" ಒಂದಾಗಿ ಮತ್ತು "ಜೀವಮಾನದಲ್ಲಿ ನೋಡಲೇಬೇಕಾದ 50 ಸ್ಥಳಗಳು" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು. ಟ್ರಾವೆಲ್ ಅಂಡ್ ಲೀಷರ್ ಕೂಡ ಕೇರಳವನ್ನು "21 ನೇ ಶತಮಾನದ 100 ಉತ್ತಮ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು" ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದೆ. 2012 ರಲ್ಲಿ, ಇದು ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಅನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ ಭಾರತಕ್ಕಾಗಿ ಗೂಗಲ್ನ ಹುಡುಕಾಟ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಯಿತು. CNN ಟ್ರಾವೆಲ್ ತನ್ನ '2019 ರಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು 19 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಥಳಗಳ' ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕೇರಳವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ. ಕೇರಳವನ್ನು TIME ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು 2022 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಥಳಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅನ್ವೇಷಿಸಲು 50 ಅಸಾಧಾರಣ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಿತು. 2025 ರಲ್ಲಿ, ಕೇರಳವನ್ನು ರಫ್ ಗೈಡ್ಸ್ ನ '2026 ರ ವಿಶ್ವದ 26 ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳ' ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 16 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಣೀಕರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಥಳಗಳ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಏಕೈಕ ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಕೇರಳದ ಬೀಚ್ಗಳು, ಬ್ಯಾಕ್ವಾಟರ್ಗಳು, ಸರೋವರಗಳು, ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳು, ಜಲಪಾತಗಳು, ಪ್ರಾಚೀನ ಬಂದರುಗಳು, ಅರಮನೆಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳು ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರವು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. 1980 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದವರೆಗೆ, ಕೇರಳವು ದೇಶದ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಪರಿಚಿತ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು. 1986 ರಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮ, ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆ, ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಉದ್ಯಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅನೇಕ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಕೇರಳವನ್ನು ಕೇರಳ, ಗಾಡ್ಸ್ ಓನ್ ಕಂಟ್ರಿ ಎಂಬ ಸ್ಲೋಗನ್ನೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಾಂಡ್ ಮಾಡಿದವು. ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಜಾಗತಿಕ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಆಗಿದ್ದು, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ನೆನಪಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. 2006 ರಲ್ಲಿ, ಕೇರಳವು 8.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು, ಇದು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ 23.7% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ, ಇದು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜನಪ್ರಿಯ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. 2011 ರಲ್ಲಿ, ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಒಳಹರಿವು 10-ಮಿಲಿಯನ್ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿತು.

ಆಯುರ್ವೇದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು 1990 ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯ ಉಪಕ್ರಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿವೆ. ಕೇರಳವು ತನ್ನ ಪರಿಸರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಉಪಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಪರ್ವತಾರೋಹಣ, ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿ ವೀಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ. ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಉದ್ಯಮವು ರಾಜ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿದೆ, 13.3% ದರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಿಂದ ಬರುವ ಆದಾಯವು 2001 ಮತ್ತು 2011 ರ ನಡುವೆ ಐದು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ 2011 ರಲ್ಲಿ ₹ 190 ಬಿಲಿಯನ್ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿತು. ಎಕನಾಮಿಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಪ್ರಕಾರ ಕೇರಳವು 2018 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ವಲಯದಿಂದ INR 365280.1 ಮಿಲಿಯನ್ ದಾಖಲೆಯ ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು, ಇದು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ Rs 28743.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. 2018 ರಲ್ಲಿ 16.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷ 15.76 ಮಿಲಿಯನ್ ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 5.9% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ಈ ಉದ್ಯಮವು ಸರಿಸುಮಾರು 1.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ರಾಜ್ಯದ ಏಕೈಕ ಡ್ರೈವ್-ಇನ್ ಬೀಚ್, ಕಣ್ಣೂರಿನ ಮುಝಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಬೀಚ್, ಇದು 5 kilometres (3.1 mi) ಮರಳಿನಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ, ಇದನ್ನು ಬಿಬಿಸಿ 2016 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಆರು ಪ್ರಮುಖ ಡ್ರೈವ್-ಇನ್ ಬೀಚ್ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು. ಇಡುಕ್ಕಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು, ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಕಮಾನು ಅಣೆಕಟ್ಟು, ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದ ಮೊದಲನೆಯದು ಇಡುಕ್ಕಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಬೀಚ್ಗಳು ಕೋವಳಂ, ವರ್ಕಲ, ಕೋಝಿಕೋಡ್, ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ, ಚೇರಾಯಿ, ಆಲಪ್ಪುಳ, ಪೊನ್ನಾನಿ, ಕಡಲುಂಡಿ, ತಾನೂರು, ಚಾಲಿಯಂ, ಪಾಯ್ಯಂಬಲಂ, ಕಪ್ಪಾಡ್, ಮುಝಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಮತ್ತು ಬೇಕಲ್. ಜನಪ್ರಿಯ ಬೆಟ್ಟದ ತಾಣಗಳೆಂದರೆ ಪೊನ್ಮುಡಿ, ವಯನಾಡು, ವಗಮನ್, ಮುನ್ನಾರ್, ಪೀರ್ಮೇಡ್, ರಾಮಕ್ಕಲ್ಮೇಡು, ಅರಿಂಬ್ರ, ಪೈತಲ್ಮಲ ಕಣ್ಣೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ, ಕೊಡಿಕುತಿಮಲ, ಮತ್ತು ನೆಲ್ಲಿಯಂಪತಿ. ಮುನ್ನಾರ್ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 4,500 ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಚಹಾ ತೋಟಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಕುಲಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದ ಪರಿಸರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ತಾಣಗಳು 12 ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ: ಪೆರಿಯಾರ್ ಹುಲಿ ಮೀಸಲು, ಪರಂಬಿಕುಳಂ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ, ಚಿನ್ನಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ, ಥಟ್ಟೆಕ್ಕಾಡ್ ಪಕ್ಷಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ, ವಯನಾಡು ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ, ಕಡಲುಂಡಿ ಪಕ್ಷಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ, ಕರಿಂಪುಳ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ, ಮುತ್ತಂಗ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ, ಅರಳಂ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ, ಎರವಿಕುಳಂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ, ಮತ್ತು ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಕೇರಳ ಬ್ಯಾಕ್ವಾಟರ್ಗಳು ಅಂತರ್ಸಂಪರ್ಕಿತ ನದಿಗಳ (41 ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳು), ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಜಾಲವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಆಲಪ್ಪುಳ, ಕುಮಾರಕೋಂ, ಪೊನ್ನಾನಿ, ನೀಲೇಶ್ವರಂ, ಮತ್ತು ಪುನ್ನಮದ (ಅಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ನೆಹರು ಟ್ರೋಫಿ ದೋಣಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ), ಪತ್ತಿರಮಣಲ್ ಮುಹಮ್ಮ ದಲ್ಲಿನ ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಪದ್ಮನಾಭಪುರಂ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತಂಚೇರಿ ಅರಮನೆ ಎರಡು ಸಮೀಪದ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ.

ಸಹ ನೋಡಿ

• ಕೇರಳದ ರೂಪರೇಖೆ
• ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ
• ದ್ರಾವಿಡರು
• ಕೇರಳದ ನಗರ ನಿಗಮಗಳ ಪಟ್ಟಿ
• ಕೇರಳದ ತಾಲೂಕುಗಳ ಪಟ್ಟಿ
• ಕೇರಳದ ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ
• ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ
• ಕೇರಳದ ಆದಾಯ ವಿಭಾಗಗಳ ಪಟ್ಟಿ
• ಕೇರಳದ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಗಣಿತದ ಶಾಲೆ

ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು

ಮೂಲಗಳು

• Chandran, V. P., ed. (2018). Mathrubhumi Yearbook Plus – 2019 (in Malayalam). Kozhikode: Mathrubhumi Printing & Publishing Company Limited. ASIN 8182676444 .{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (link)

ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆ

Further information: ಕೇರಳದ ಇತಿಹಾಸ § ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆ

• Bose, Satheese Chandra and Varughese, Shiju Sam (eds.) 2015. Kerala Modernity: Ideas, Spaces and Practices in Transition. Hyderabad: Orient Blackswan.
• Chathukulam, Jos; Tharamangalam, Joseph (2021). "The Kerala model in the time of COVID19: Rethinking state, society and democracy". World Development. 137 105207. doi:10.1016/j.worlddev.2020.105207. PMC 7510531. PMID 32989341.
• Devika, J. (2016). "The 'Kudumbashree Woman' and the Kerala Model Woman: Women and Politics in Contemporary Kerala". Indian Journal of Gender Studies. 23 (3): 393–414. doi:10.1177/0971521516656077. S2CID 151752480.
• Jeffrey, Robin (2004). "Legacies of Matriliny: The Place of Women and the "Kerala Model"" (PDF). Pacific Affairs. 77 (4): 647–664. JSTOR 40023536.
• Jeffrey, Robin (2009). "Testing Concepts about Print, Newspapers, and Politics: Kerala, India, 1800–2009" (PDF). The Journal of Asian Studies. 68 (2): 465. doi:10.1017/S0021911809000679. S2CID 146795894. Archived from the original (PDF) on 2022-12-02. Retrieved 2026-08-03.
• Jeffrey, Robin (27 July 2016). Politics, Women and Well-Being: How Kerala became 'a Model'. Springer. ISBN 978-1-349-12252-3.
• Ramanathaiyer, Sundar; MacPherson, Stewart (2018). Social Development in Kerala: Illusion or Reality? (2nd ed.). Routledge.

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು

ಸರ್ಕಾರ

• Official website Archived 18 January 2006 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ. ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರದ
• Official website ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ

• Geographic data related to ಕೇರಳಂ at OpenStreetMap