ಕಿನಬಾಲು ಉದ್ಯಾನಗಳು
| ಕಿನಾಬಾಲು ಉದ್ಯಾನಗಳು | |
|---|---|
IUCN category II (national park) | |
 | |
| ಸ್ಥಳ | ಸಬಾ, ಮಲೇಷ್ಯಾ |
| ಹತ್ತಿರದ ನಗರ | ಕೋಟ ಕಿನಬಲು, ತುವಾರನ್ (ತಂಪರುಲಿ), ಕೋಟ ಬೆಲುದ್, ರಾನೌ |
| ಪ್ರದೇಶ | Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:ConvertIB/data' not found. |
| ಸ್ಥಾಪನೆ | 1964 |
| ಸಂದರ್ಶಕರು | 611,624 (in 2010) |
| ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ | ಸಬಾ ಪಾರ್ಕ್ಸ್ |
| Official name: ಕಿನಾಬಾಲು ಉದ್ಯಾನವನ | |
| Type | ನೈಸರ್ಗಿಕ |
| Criteria | ix, x |
| Designated | 2000 (24ನೇ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಮಿತಿ/ಅಧಿವೇಶನ) |
| Reference no. | 1012 |
| ಪ್ರದೇಶ | ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ |
ಕಿನಬಾಲು ಉದ್ಯಾನಗಳು (ಮಲಯ: ತಮನ್ ಕಿನಬಾಲು) ೧೯೬೪ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಮಲೇಷ್ಯಾದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಲೇಷ್ಯಾದ ಮೊದಲ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮೌಲ್ಯ ಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.।[೧] ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, 326 ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು, ಸುಮಾರು 100 ಸಸ್ತನಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಮತ್ತು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತಿಯ ಸರೀಸೃಪಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ 4,500 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.[೨] ಮತ್ತು 110 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತಿಯ ಭೂ ಘೇಂಡಾಮೃಗಗಳು ಅಥವಾ ಘೇಂಡಾಮೃಗಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.[೩] ಇದು ಮಲೇಷಿಯಾದ ಬೊರ್ನಿಯೊದ ಸಬಾಹ್ ರಾಜ್ಯದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ.
ಸಬಾಹ್ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಮೌಂಟ್ ಕಿನಾಬಾಲು ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ 754 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (290 ಚದರ ಮೈಲಿ) ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಸಬಾಹ್ ಮತ್ತು ಮಲೇಷ್ಯಾದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1967 ರಲ್ಲಿ, 987,653 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು 43,430 ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳು ಉದ್ಯಾನವನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು.
ಇತಿಹಾಸ
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 1964 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದಿ ಹಗ್ ಲೋ 1851 ರಲ್ಲಿ ಟುರೆನ್ನೆಯಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಕಿನಾಬಾಲು ಪರ್ವತದ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂಬ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ನಂತರ, ಪರ್ವತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಿಖರವನ್ನು ಅವರ ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು - "ಲೋಸ್ ಪೀಕ್".
ಭೌಗೋಳಿಕತೆ
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]ಕಿನಾಬಾಲು ಉದ್ಯಾನವನವು ಕ್ರೋಕರ್ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸಬಾಹ್ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಕ್ರೋಕರ್ ಶ್ರೇಣಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಕ್ಕೆ ಅದರ ಹೋಲಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಗೊಂದಲ ಇರಬಾರದು; ಅದು ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರದೇಶದ ಮತ್ತೊಂದು ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಿವಿಧ ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಕೀಟಗಳು, ಸಸ್ತನಿಗಳು, ಉಭಯಚರಗಳು ಮತ್ತು ಸರೀಸೃಪಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.
ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]ಉದ್ಯಾನದ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯು ಕೋಟಾ ಕಿನಾಬಾಲು ನಗರದಿಂದ 88 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (55 ಮೈ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಉದ್ಯಾನದ ದಕ್ಷಿಣ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ 1,563 ಮೀಟರ್ (5,128 ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಸಬಾ ಪಾರ್ಕ್ಸ್ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಶಿಖರದ ಹಾದಿಯು ಟಿಂಪೊಹಾನ್ ಗೇಟ್ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗವೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ, ಮೆಸಿಲಾವ್ ಟ್ರೈಲ್. ಶಿಖರವನ್ನು ಏರಲು ಬಯಸುವ ಯಾರಾದರೂ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಬಂಡೆಗಳಿರುವುದು ಉದ್ಯಾನದ ಗಮನಾರ್ಹ ಲಕ್ಷಣ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
[ಬದಲಾಯಿಸಿ]- ↑ "Mount Kinabalu | Malaysia, Map, Elevation, & Facts | Britannica". www.britannica.com (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). 2025-10-28. Retrieved 2025-10-29.
- ↑ Post, The Jakarta. "Chilling out in a tropical destination - Sun, June 12, 2011". The Jakarta Post (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Retrieved 2025-10-29.
- ↑ Liew, Thor‐Seng; Schilthuizen, Menno; bin Lakim, Maklarin (2010-05-13). "The determinants of land snail diversity along a tropical elevational gradient: insularity, geometry and niches". Journal of Biogeography. 37 (6): 1071–1078. doi:10.1111/j.1365-2699.2009.02243.x. ISSN 0305-0270.