ಶ್ರೀ ಕಾರಿಂಜೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶಿವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕವಳಮುದೂರ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರಿಂಜ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಕಾರಿಂಜೇಶ್ವರದ ಕೊಡ್ಯಮಲೆ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಕಾರಿಂಜ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ, ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 1000 ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದೆ. ಭಕ್ತರ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ತನ್ನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ ಹಾಗೂ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ.[೧]
ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ತಲುಪಲು ಸುಮಾರು 600 ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಏರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಬಂಡೆಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವನವಿಗ್ರಹ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದು, ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗವು ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿ ಹಾಗೂ ಗಣೇಶನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [೨] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಧಾ ತೀರ್ಥ ಎಂಬ ಕೊಳವಿದ್ದು, ಬೆಟ್ಟದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಂಗುಸ್ತ ತೀರ್ಥ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮತ್ತೊಂದು ತೀರ್ಥ ಕೊಳವೂ ಇದೆ.
ಕಾರಿಂಜ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೋತಿಗಳು (ಸಿಮಿಯನ್ನರು) ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಗೌರವಿಸಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ನಂತರ ಶಿವ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಇರುವ ವಿಶೇಷವಾದ ದೊಡ್ಡ ಆಯತಾಕಾರದ ಕಲ್ಲಿನ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಆಹಾರ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನೈವೇದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಕ್ಕಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಕೋತಿಗಳು ಬಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಸೇವಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪರಂಪರೆ ದೇವಾಲಯದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. [೩]
ಕೋತಿಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ವಾನರ ಅನ್ನ ಸೇವೆ (ಮಂಕಿ ಅನ್ನ ಸೇವೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರಿಂಜ ದಡ್ಡ ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಸಿಮಿಯನ್ ಗುಂಪಿನ ನಾಯಕ ಕೋತಿ ಮೊದಲು ನೈವೇದ್ಯದ ಮೊದಲ ಕಚ್ಚುವಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಉಳಿದ ಕೋತಿಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪದ್ಧತಿ ದೇವಾಲಯದ ಪರಂಪರೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
