ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ಲಿಪ್ಯಂತರ ವರ್ಣಮಾಲೆ

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ಲಿಪ್ಯಂತರ ವರ್ಣಮಾಲೆ (ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆ :ಅ.ಸಂ.ಲಿ.ವ. )ಸಂಸ್ಕೃತ -ಆಧಾರಿತ ಭಾರತೀಯ ಲಿಪಿಗಳನ್ನು ದೋಷ-ಮುಕ್ತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರೋಮನೈಸ್ ಮಾಡಲು ಬಳಸುವ ಲಿಪ್ಯಂತರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಅ.ಸಂ.ಲಿ.ವ. ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಪಾಲಿ ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರೋಮನೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತದ ಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕ-ಅಂಕಿಯ ಕೋಡ್‌ಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಲಭ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.

ಆದರೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಪಾಲಿ ಎರಡೂ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಪುಟದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ, ISO-15919 ಅನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ಲಿಪ್ಯಂತರ ವರ್ಣಮಾಲೆಯು 1894 ರಲ್ಲಿ ಜಿನೀವಾದಲ್ಲಿ ಓರಿಯಂಟಲಿಸ್ಟ್‌ಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಇದು ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಲಿಪಿಗಳನ್ನೂ ಲಿಪ್ಯಂತರ ಮಾಡಬಹುದು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ರೋಮನೀಕರಣದಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್: ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ರೋಮನೀಕರಣಗೊಂಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ) ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ರೋಮನೈಸೇಶನ್ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಬಳಕೆ

ಸಂಸ್ಕೃತ, ಪಾಳಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ IAST ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಅ.ಸಂ.ಲಿ.ವ.(IAST) ಯೋಜನೆಯು ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾರತೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಕುರಿತಾದ ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಜರ್ನಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ṁ ಬದಲಿಗೆ ṃ ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆ.(ಮತ್ತು ṛ ಬದಲಿಗೆ r̥ ನ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಬಳಕೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ದೇವನಾಗರಿ ಅಕ್ಷರ ड़ ಅನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬೇಕಾದ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ) ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಇಂಡಿಕ್ ಲಿಪಿಗಳನ್ನು ಲಿಪ್ಯಂತರ ಮಾಡಲು ಐಎಸ್‌ಒ 2001 ರಲ್ಲಿ ಮಾನದಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಬಹುಪಾಲು ಭಾಗವಾಗಿ, ಐಎಸ್‌ಒ 15919 ಅ.ಸಂ.ಲಿ.ವ.(IAST) ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರಿಂದ ಕೇವಲ ಸಣ್ಣ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ (ಉದಾ., ḷ/l̥ ಮತ್ತು ṛ/r̥) ನಿರ್ಗಮಿಸುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು ಐಎಸ್‌ಒ 15919 ē, ō IAST e ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸುವುದನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಐಎಸ್‌ಒ ನಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ (ದ್ರಾವಿಡ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಅಭ್ಯಾಸ - ಕೆಳಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ನೋಡಿ.

ಇತಿಹಾಸ

1894 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 10 ರಂದು ಜಿನೀವಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹತ್ತನೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಓರಿಯಂಟಲಿಸ್ಟ್‌ಗಳ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ:

	ಅ a	ಆ ā	ಇ i	ಈ ī	ಉ u	ಊ ū	ಋ ṝ	ಌ ḷ	ೡ l̤	ಎ e	ಐ ai	ಒ o	ಔ au
	ಕ k	ಖ kh	ಗ g	ಘ gh	ಙ ṅ
	ಚ c	ಝ ch	ಜ j	ಝ jh	ಞ ñ
	ಟ t	ಠ ṭh	ಡ ḍ	ಢ ḍh	ಣ ṇ
	ತ t	ಥ th	ದ d	ಧ dh	ನ n
	ಪ p	ಫ ph	ಬ b	ಭ bh	ಮ m
	ಯ y	ರ r	ಲ l	ವ v	ಶ ś	ಷ ṣ	ಸ s	ಹ h	ಳ ḻ
ಅನುಸ್ವಾರ	ಅಂ ṁ
ವಿಸರ್ಗ	ಅಃ m̐
ಜಿಹ್ವಾಮೂಲೀಯ	ೱ ẖ
ಉಪಾಧ್ಮಾನೀಯ	ೲ ḫ