ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆ

ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಇಂದ
ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗು: ಸಂಚರಣೆ, ಹುಡುಕು

ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: ವಿಲಕ್ಷಣವಾದ ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆ

Trigeminal neuralgia
Classification and external resources
Detailed view of trigeminal nerve, shown in yellow.
ICD-10 G50.0, G44.847
ICD-9 350.1
DiseasesDB 13363
eMedicine emerg/617
MeSH D014277

ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆ (TN), 1}tic douloureux[೧] (prosopalgia ಎಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಇದು ಮುಖದಲ್ಲಿನ ತೀವ್ರವಾದ ನೋವಿನ ಛಾಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣವನ್ನು ವಿವರಿಸಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ನರಸಂಬಂಧಿ ಅಸ್ವಸ್ಥತಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡೂ ನರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆಯು ಕೆಳಗೆ ನಮೂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಎಲ್ಲವುಗಳಲ್ಲೂ ಅನುಭವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ:ಕಿವಿ, ಕಣ್ಣು, ತುಟಿಗಳು, ಮೂಗು, ನೆತ್ತಿಯ ಭಾಗದ ಚರ್ಮ, ಹಣೆ, ಎಡ ತೋರು ಬೆರಳು, ಹಲ್ಲು, ಅಥವಾ ಒಂದು ಬದಿಯ ದವಡೆ ಮತ್ತು ಮುಖದ ಮತ್ತೊಂದು ಬದಿ;[೨] ಇದನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಬೇಗನೆ ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.[೩] 15,000 ಜನರಲ್ಲಿ 1 ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಈ ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ನರಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ನಿಖರವಾದ ಅಂಕಿಯು ಪುನರಾವರ್ತಿತ ತಪ್ಪು ರೋಗನಿದಾನದ ಕಾರಣದಿಂದ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳಲ್ಲಿ, ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ 50 ವರ್ಷಗಳಾದ ನಂತರ ಕಾಣಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅಂದರೆ ಮೂರು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ನರಳುತ್ತಿರುವ ರೋಗಿಗಳನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದೆ. [೪].

ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆಯು ಆಳವಾಗಿ ಚುಚ್ಚುವ, ಮೆದುಳು-ಸಂವೇದನೆ ತಪ್ಪಿಹೋದಂತಹ ನೋವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಇದು ಬಹುಶಃ ಕಾಯಿಲೆಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದು ಆದರೆ ಹಲವಾರು ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉತ್ತೇಜಕದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ನೋವು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ (ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ) ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ತಂಪಾದ ಗಾಳಿ, ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾದ ಶಬ್ದಗಳು, ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿ ಅಥವಾ ಜನಸಮೂಹದಂತಹ ಗಲಭೆಗಳು, ಅಗಿಯುವುದು, ಮತ್ತು ಮಾತನಾಡುವುದು ಈ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ನಗುವುದು, ತಲೆಗೆ ಒಂದು ಸ್ಕಾರ್ಫ್ ಅನ್ನು ಧರಿಸುವುದು, ಅಥವಾ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಮುಖದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಲೆಯ ಕೂದಲು ಸರಿದಾಡುವುದೂ ಕೂಡ ಭರಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತೀವ್ರವಾದ ನೋವು ಯಾವಾಗಲೂ ಕೂಡ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದ ಕಾರಣ, ಹೆಚ್ಚಿನ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯು ಒಂದು ಅಸಾಧಾರಣವಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.[೫][೬]

ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಹಾಗು ರೋಗ-ಲಕ್ಷಣಗಳು[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಈ ಕಾಯಿಲೆಯು ಮುಖದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಲ್ಪಡುವ ಕೆಲವು ಸೆಕೆಂಡುಗಳಿಂದ ಹಲವಾರು ನಿಮಿಷಗಳವರೆಗಿನ ತೀವ್ರವಾದ ನೋವಿನ ಛಾಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ತೀವ್ರವಾದ ನೋವಿನ ಘಟನೆಗಳು ಆವೇಶದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ನೋವಿನ ಸಂವೇದನೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ರೋಗಿಗಳು ಮುಖದ ಮೇಲಿನ ತುಂಬಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಸಂವೇದನಾಶೀಲವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಶ ಅಥವಾ ಗಾಳಿಯ ಬೀಸುವಿಕೆಯೂ ಕೂಡ ನೋವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವಂತಹ ಸನ್ನೆಕೀಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ತಿನ್ನುವುದು, ಮಾತನಾಡುವುದು, ಷೇವ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಹಲ್ಲುಜ್ಜುವುದು ಮುಂತಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಉತ್ತೇಜನಗೊಳ್ಳುವ ಕಾರಣದಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವನ ಶೈಲಿಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಆಘಾತಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ಷಾಕ್‌ನಿಂದ ಘಾಸಿಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ, ಸುಡುವಿಕೆ, ಒತ್ತುವಿಕೆ, ಜಜ್ಜುವುದು, ನೋವಿನ ಕೆರಳುವಿಕೆ ಅಥವಾ ವೇಗ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವವರಿಂದ ಇದು ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗಂದಹ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಆಘಾತಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಮ್ಮೆಗೆ ಮುಖದ ಒಂದು ಬದಿಗೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಹಲವಾರು ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳವರೆಗೂ ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ತಿ ದಿನದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ನೂರು ಪಟ್ಟಿನವರೆಗೆ ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ನೋವು ಆವರ್ತಿತವಾಗಿ ತಿಂಗಳು ಅಥವಾ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೂ ಇರುವ ಇಳಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೂ ಕೂಡ ಸಂಭವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. 10-12% ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಎರಡೂ ಕಡೆ ಸಂಭವಿಸುವಂತದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಎರಡು ನರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ನರವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮುಖದ ಎಡ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ನರವು ಮುಖದ ಬಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದು ಸಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡೂ ಕಡೆಯ ಕಪಾಲ ಸಂಬಂಧಿ ನರಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ನೋವಿನ ಆಘಾತಗಳು ಆವರ್ತನದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಮಯದ ಮೇಲಿನ ತೀವ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಟ್ಟದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಹಲವಾರು ರೋಗಿಗಳು ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೋವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ನಂತರ ವರ್ಷಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಆ ನೋವು ನರಗಳ ಕವಲು ಭಾಗಗಳ ಮೂಲಕ ದೇಹಪೂರ್ತಿ ವ್ಯಾಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆಯ ಬಾಹಿಕವಾಗಿ ಗೋಚರವಾಗುವ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ, ನೋವಿನ ಉತ್ತೇಜನವನ್ನು ತಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಷೇವ್ ಮಾಡುವಾಗ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟ ಮುಖದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ . ಅನುಕ್ರಮವಾದ ಸಂಭವಿಸುವಿಕೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಸಮರ್ಥನನ್ನಾಗಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಆಘಾತದ ಪ್ರಚೋದನೆಯ ದಿಗಿಲು ಸಂಕಟ ಅನುಭವಿಸುವವನನ್ನು ದಿನನಿತ್ಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅಸಮರ್ಥನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಅಲ್ಲಿ ವಿಲಕ್ಷಣ ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆಯ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಒಂದು ರೋಗವೂ ಇದೆ. ವಿಲಕ್ಷಣ ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆಯ ಕೆಲವು ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ರೋಗಿಯು ವಿದ್ಯುತ್-ಷಾಕ್ ತರಹದ ನೋವಿನ ಜೊತೆಗೆ ಮೈಗ್ರೇನ್‌ಗೆ ಸದೃಶವಾದ ಒಂದು ತೀವ್ರವಾದ, ನಿರ್ದಯವಾದ ಅಂತರ್ನಿಹಿತ ನೋವಿವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿಭನ್ನವಾದ ನೋವು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಮುಖದ ನೋವುಗಳ ವಿಂಗಡನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ "ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆ, ವಿಧ 2"[೭] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.[೮] ಇತರ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳಲ್ಲಿ, ನೋವು ಆಳವಾಗಿ ಚುಚ್ಚುವಂತದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಷಾಕ್‌ನಂತಲ್ಲದೇ ಸುಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಅಥವಾ ಮುಳ್ಳು ಚುಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಅನುಭವದಂತಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಈ ನೋವು ಷಾಕ್-ತರಹದ ಸಂವೇದನೆಗಳು, ಮೈಗ್ರೇನ್-ತರಹದ ನೋವು ಮತ್ತು ಸುಡುವ ಅಥವಾ ಚುಚ್ಚುವ ನೋವು ಇವುಗಳ ಸಂಯೋಜನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ಬೇಸರ ತರಿಸುವ ತಿವಿಯುವ ನಿರ್ದಯವಲ್ಲದ ನೋವು ಎಂದೂ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಲಕ್ಷಣ ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆಯು ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆಯ ಒಂದು ಮೊದಲ ಹಂತದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

ಕಾರಣ[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಕಪಾಲ ಸಂಬಂಧಿ ನರವು ಐದನೆಯ ಕಪಾಲದ ನರವಾಗಿದೆ. ದವಡೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಮುಖದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಇದು ಟ್ಯಾಕ್ಟಿಷನ್ (ಒತ್ತಡ), ಥರ್ಮೋಸೆಪ್ಷನ್ (ತಾಪಮಾನ) ಮತ್ತು ನೋಸಿಸೆಪ್ಷನ್ (ನೋವು) ಮುಂತಾದ ಸಂವೇದನಾವಾಹಕ ಮಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿರುವ ಒಂದು ಮಿಶ್ರ ಕಪಾಲದ ನರವಾಗಿದೆ; ಇದು ಅಗಿಯುವ ಸ್ನಾಯುಗಳ ಅಂದರೆ ಅಗಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಆದರೆ ಮೌಖಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರದ ಸ್ನಾಯುಗಳ ಚಾಲನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ಹಲವಾರು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಈ ಸಂಭವನೀಯ ನೋವಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ನರವು ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಒಳಗಿನಿಂದ ಹೊರಗಿನವರೆಗೂ ಸಂಕುಚಿತಗೊಂಡು ಇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು; ಆದರೆ ಆಧುನಿಕವಾದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ, ಇದು ಒಂದು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಕ್ತದ ಪಾತ್ರೆ - ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ಹಿಮ್ಮಿದುಳಿನ ಅಪಧಮನಿಯಾಗಿದೆ - ಕಪಾಲ ಸಂಬಂಧಿ ನರವು ಪೋನ್ಸ್‍ಗಳ ಜೊತೆಗಿನ್ ತನ್ನ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೈಕ್ರೋವಾಸ್ಕ್ಯುಲೇಟರ್‌ನ ವಿರುದ್ಧ ಸಂಕುಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಜೋರಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಸಂಕುಚನವು ನರದ ಸಂರಕ್ಷಕ ಪೊರೆಯ ಕೋಶಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನರದ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ನರದಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಯಾವುದೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪವಾದ ಉತ್ತೇಜನದಲ್ಲಿ ನೋವಿನ ಆಘಾತಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಉತ್ತೇಜನವು ಕೊನೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನೋವಿನ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಕೊನೆಯಾಗಿಸುವ ನರದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾದ ಹಾನಿಯು ವಿರಳವಾಗಿ ಒಂದು ಧಮನಿಯ ಊತದಿಂದ (ಒಂದು ರಕ್ತ ನಾಳದ ಉಬ್ಬುವಿಕೆ) ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಒಂದು ಗಡ್ಡೆಯಂತಹುದರಿಂದ; ಸೆರಿಬೆಲ್ಲೊಪೊಂಟೈನ್ ಆಂಗಲ್‌ನಲಿನ ನಡುಪೊರೆ ಕೋಶದಿಂದ[೯]; ಅಥವಾ ಕಾರಿನ ಅಪಘಾತ ಅಥವಾ ನಾಲಿಗೆ ಕಚ್ಚುವಿಕೆಯಂತಹ ಆಘಾತಕಾರಿ ಘಟನೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.[೧೦]

ಬಹುವಿಧದ ಪೆಡಸುಗಟ್ಟಿಕೆ ರೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ರೋಗಿಗಳು ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ರೋಗಿಯೂ ಬಹುವಿಧದ ಪೆಡಸುಗಟ್ಟಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರತಿಶತ ರೋಗಿಗಳು,[ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರ ಬೇಕಾಗಿದೆ] ಅದರಲ್ಲೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಬುದ್ಧ ವಯಸ್ಕರು,[ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರ ಬೇಕಾಗಿದೆ] ಬಹುವಿಧದ ಪೆಡಸುಗಟ್ಟಿಕೆ ರೋಗವು ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ಕಪಾಲ ಸಂಬಂಧಿ ನರ ಅಥವಾ ಮೆದುಳಿನ ಇತರ ಸಂಬಂಧಿತ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದು ಬೆನ್ನುಮೂಳೆಯ ನರದ ಕ್ಲಿಷ್ಟತೆಯಲ್ಲುಂಟಾಗುವ ನಷ್ಟದ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ.[೧೧] ಕಪಾಲ ಸಂಬಂಧಿ ನೋವು ಬಹುವಿಧದ ಪೆದಸುಗಟ್ಟಿಕೆ ರೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಹೊಂದಿಲ್ಲದ ಎರಡೂ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ.[೧೨]

ಪೊಸ್ತೆರ್ಪಿಟಿಕ್ ನರಶೂಲೆ, ಇದು ವೈರಲ್ ಸೋಕಿನ ಉರಿಯೂತದ (ಸರ್ಪಸುತ್ತು) ನಂತರ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಕಪಾಲ ಸಂಬಂಧಿ ನರವು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಇದು ಅದೇ ರೀತಿಯಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾಚನಿಕ ದೃಷ್ಟಾಂತವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ಆ ಲಕ್ಷಣವು ಸ್ವಯಂಜನ್ಯ ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಚಿಕಿತ್ಸಾಕ್ರಮ[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲದ ಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಶಾಲಾ ರೋಗನಿದಾನದ ಸಂದರ್ಭಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆಯು ಅನೇಕವೇಳೆ ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ತಪ್ಪು ನಿರ್ಣಯ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೋಗ ನಿರ್ಣಯವು ಮಾಡಲ್ಪಡುವವರೆಗೆ ಹಲವಾರು ವೈದ್ಯರ ಸಹಾಯವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆಗೆ (TN) ತ್ವರಿತವಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ರೋಗ ನಿದಾನವು ಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಿವೆ. ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಯು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆಯಿಂದ ನರಳುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅದು ನೋವಿನ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿರುವ ನರಗಳ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಿರುಗುಮುರುಗಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆಲೋಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಗೆ ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆ ಇದೆ ಎಂದು ಸಂಶಯಿಸುವ ಒಬ್ಬ ದಂತವೈದ್ಯನು ಸಂಭಾವ್ಯವಾದ ಹೆಚ್ಚು ಸಂರಕ್ಷಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಬೇಕು ಮತ್ತು ಕೀಳುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮುಂಚೆ ಎಲ್ಲಾ ನರದ ರಚನೆಗಳು ದಂತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ "ಸರಿಯಾದ" ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿವೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಧೃಡಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಔಷಧಗಳು[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

  • ಹೆಪ್ಪುರೋಧಕಗಳು ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ರೀತಿಯಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಮಾಮ್ಯಾಜಪಿನ್ ಇದು ಮೊದಲ ಹಂತದ ಔಷಧವಾಗಿದೆ; ಎರಡನೆಯ ಹಂತದ ಔಷಧಗಳು ಬ್ಯಾಕ್ಲೋಫೆನ್, ಲ್ಯಾಮೊಟ್ರೈಜಿನ್, ಆಕ್ಸ್‌ಕಾರ್ಬಜಾಪಿನ್, ಫೆನೊಟೋನ್, ಗ್ಯಾಬಾಪೆಂಟಿನ್, ಮತ್ತು ಸೋಡಿಯಮ್ ವಾಲ್‌ಪೊರೇಟ್ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರದ ಹಿಂಜೋಲುಗಳು ಕ್ಲೋನಾಜೆಪಮ್ ಮತ್ತು ಲಿಡೋಕೈನ್‌ಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತವೆ.[೧೩]
  • ಎಮಿಟ್ರೈಪ್ಟಿಲಿನ್‌ಗಳಂತಹ ಕೆಲವು ಉಪಶಾಮಕ ವಿರೋಧಿಗಳ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ನರಸಂಬಂಧಿ ನೋವಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡುವಾಗ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಈ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಹೇರಳವಾದ ವಿರೋಧಾಭಾಸಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಬಳಕೆಯು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಕಪಾಲ ಸಂಬಂಧಿ ನರಗಳಿಂದುಂಟಾಗುವ ನೋವಿನ ಸಂವೇದನೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಬಹುಕಾಲದ ನೋವಿನ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾದ ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
  • ಬೊಟೊಕ್ಸ್ ಇದು ಒಬ್ಬ ವೈದ್ಯನ ಮೂಲಕ ನರಗಳ ಒಳಗೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಡಬಹುದು, ಮತ್ತು ರೋಗಿಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ "ಮೈಗ್ರೇನ್" ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
  • ರೋಗಿಗಳು ಅವರ ನರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಒಳಸೇರಿಸುವ ನರ-ಉತ್ತೇಜಕಗಳಿಂದ ಶಮನವನ್ನೂ ಕೂಡ ಕಾಣಬಹುದು.

ಹಲವಾರು ರೋಗಿಗಳು ವರ್ಷಾನುಗಟ್ಟಲೆ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅದರ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೆಂದರೆ ಗ್ಯಾಬಾಪೆಂಟಿನ್‌ನಂತಹ ಡ್ರಗ್‍ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ದೇಹದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಲೇಪಿಸುವುದು. ಈ ತಯಾರಿಯು ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಒಬ್ಬ ಔಷಧಿಕಾರನಿಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪುನರಾವರ್ತಿತ ನೋವುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಒಂದು "ಔಷಧ ರಜಾದಿನ"ವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಕೂಡ ಮತ್ತು ಔಷಧಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಸರದಿ ಪ್ರಕಾರ ಬಳಸುವುದು ಕೂಡ ಸಹಾಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

  • ಮೊರ್ಫಿನ್ ಮತ್ತು ಒಕ್ಸಿಕೋಡೋನ್‌ಗಳಂತಹ ನಿದ್ರಾಜನಕಗಳು ವೈದ್ಯರುಗಳಿಂದ ಬಳಸುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ನರಗಳ ನೋವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಿದೆ, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅದು ಗ್ಯಾಬಾಪೆಂಟಿನ್ ಜೊತೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.[೧೪][೧೫]
  • ಒಂದು ದೃಷ್ಟಾಂತವು ಸುಮಾಟ್ರಿಪ್ಟನ್ ಇದು ಡ್ರಗ್-ನಿರೋಧಕ ಕಪಾಲ ನರಶೂಲದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಿತು.[೧೬]

ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ನರದ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಥವಾ ಮೆದುಳಿನೊಳಕ್ಕೆ ನೋವಿನ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ರವಾನೆ ಮಾಡುವ ನರಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಹಾನಿಯುಂಟುಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನುರಿತ ತಜ್ಞರಲ್ಲಿ, ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು 90 ಪ್ರತಿಶತ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಯಶಸ್ಸಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೋವಿನ ಮರುಕಳಿಸುವಿಕೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಮುಂದುವರೆದ ಕ್ರಮಗಳು ಅವಶ್ಯಕವಾಗುತ್ತವೆ.

ಐದು ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಆಯ್ಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮೈಕ್ರೋವ್ಯಾಸ್ಕುಲರ್ ಒತ್ತಡ ನಿವಾರಣೆಯು ಜಾನೆಟಾ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ[೧೭] ಎಂದೂ ಕೂಡ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ನೋವಿನ ಊಹಿತ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಏಕಮಾತ್ರದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ, ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸಕನು ಕಿವಿಯ ಹಿಂಭಾಗದ ಒಂದು25-millimetre (1 in) ತೂತಿನ ಮೂಲಕ ತಲೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ನರವು ಒಂದು ನೋಯಿಸುವ ರಕ್ತದ ನಾಳಗಳಿಗಾಗಿ ಅನ್ವೇಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಒಂದು ನಾಳವು ದೊರಕಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪ್ಯಾಡ್‌ನ ಜೊತೆಗೆ, ನಾಳ ಮತ್ತು ನರಗಳು ಬೇರ್ಪಡುತ್ತವೆ ಅಥವಾ "ಒತ್ತಡ ನಿವಾರಣೆಯಾಗಲ್ಪಡುತ್ತದೆ". ಪ್ಯಾಡ್ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಟೆಫ್ಲನ್‌ನಂತಹ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸಾಧನದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಯಶಸ್ವಿಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಎಮ್‌ವಿಡಿ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟತೆ ಅಥವಾ ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟತೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದರ ಜೊತೆ ನೋವಿನಿಂದ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ .

ಇತರ ಮೂರು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ನರವು ಮೊದಲಿಗೆ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಡುವ ತೆರೆಯುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖದ ಮೂಲಕ ಸೂಜಿಗಳು ಅಥವಾ ತೂರುನಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಒಂದು ವೆಚ್ಚ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಬಲೂನ್ ಸಂಕುಚಿಸುವಿಕೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಚರ್ಮದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಯಶಸ್ಸಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದವು.[೧೮] ಈ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯು ದೇಹಸ್ಥಿತಿಯು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸಹಕಾರವನ್ನು ನೀಡದ ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ಬಹಳ ಸಹಕಾರಿಯಾದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಬಲೂನ್ ಸಂಕುಚನ ಇದೂ ಕೂಡ ಕಣ್ಣಿನ ನರದ ನೋವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಥವಾ ಮೈಕ್ರೋವ್ಯಾಸ್ಕುಲರ್ ಒತ್ತಡ ಇಳಿತದ ನಂತರ ನೋವಿನ ಪುನರ್‌ಸಂಭವಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಅದೇ ರೀತಿಯಾದ ಯಶಸ್ಸಿನ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಗ್ಲಿಸರಾಲ್ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳು ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ ಆವರ್ತನ ರಿಜೋಟೋಮಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಗ್ಲಿಸರಾಲ್ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳು (ಇಂಜೆಕ್ಷನ್) ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್-ತರಹದ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಟೋಳ್ಳಾದ ಭಾಗಗಳೊಳಗೆ ಸೇರಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅದು ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಭಾಗದ ನರದ ಸಮೀಪ ತೇವವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ದ್ರವವು ನರದ ಸತ್ವಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ನರವನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ನೋವಿನ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿ ತೊಂದರೆಯನ್ನುಂಟುಮಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ರೇಡಿಯೋ ಆವರ್ತನ ರಿಜೋಟೋಮಿಯಲ್ಲಿ, ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ದೇಹದ ಭಾಗವನ್ನು ಅಥವಾ ನರದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಬಿಸಿಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾನೆ. ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವು ನೋವು ಉಲ್ಬಣಗೊಳ್ಳುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ದೇಹದ ಭಾಗವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ನಿಶ್ಚೇತತೆಯ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಏಕಪ್ರಕಾರದ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಗ್ಯಾಮಾ ನೈಫ್ ಅಥವಾ ಒಂದು ರೇಖಾತ್ಮಕ ವೇಗವರ್ಧಕ-ಆಧಾರಿತ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಟ್ರೈಲೊಜಿ, ನೊವಲಿಸ್, ಸೈಬರ್‌ನೈಫ್) ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನೋವಿನ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಸಂವಹಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೂ ಕೂಡ ನರವು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಬಹುದು. ಈ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಛೇದನ(ಅಂಗ ಕತ್ತರಿಸುವಿಕೆ)ಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ನರದ ಮೂಲವನ್ನು ಕೆಣಕುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇದು ನಾಳದ ಸಂಕುಚನಗಳು ಅನೇಕ ವೇಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾನಿಯನ್ನು ಗುರಿಯನ್ನಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಆಯ್ಕೆಯು ವೈದ್ಯಕೀಯವಾಗಿ ಒಂದು ದೀರ್ಘ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರಿವಳಿಕೆಗೆ ಅನರ್ಹರಾದ, ಅಥವಾ ರಕ್ತದ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವಿಕೆ ರೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಔಷಧಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ವಾರ್‌ಫಾರಿನ್, ಹೆಪರಿನ್, ಆಸ್ಪಿರಿನ್ ಇತ್ಯಾದಿ) ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಸೀಲೆ, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಒಂದು ಸಂಭಾವ್ಯ ಹಂತ I ಅನುಸರಣೆಯು, 83% ರೋಗಿಗಳು 12 ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ನೋವಿನಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ಅದರ ಜೊತೆಗೆ 58% ರೋಗಿಗಳು ನೋವು ರಹಿತ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಔಷಧಗಳಿಂದಲೂ ಮುಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು. ಇದರ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಬಹಳ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಅದರ ಜೊತೆಗೆ 6% ರೋಗಿಗಳು ಸೌಮ್ಯವಾದ ಜುಮ್ಮೆನ್ನಿಸುವ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿದರು ಮತ್ತು ರೋಗಿಗಳು ಸೌಮ್ಯವಾದ ನಿಶ್ಚೇತತೆಯ ಅನುಭವವನ್ನು ಪಡೆದರು.[೧೯]

ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆಗೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ರೋಗನಿದಾನದ ಸಂಭವನೀಯತೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸಂಭವನೀಯ ಒಕ್ಕೂಟ ರೋಗನಿದಾನದಲ್ಲಿ, ಏಕಪ್ರಕಾರದ ವಿಕಿರಣ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆಯಿಂದ ಬಾಧೆ ಪಡುತ್ತಿರುವ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ನೋವು-ರಹಿತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋವ್ಯಾಸ್ಕುಲರ್ ಒತ್ತಡ ಇಳಿತವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಏಕಪ್ರಕಾರದ ವಿಕಿರಣ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಪಡೆದವರ ಜೊತೆ ತುಲನೆ ಮಾಡಿ ನೋಡಿದಾಗ ಇದು ಮೊದಲಿನ ಏಕಪ್ರಕಾರದ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದೀರ್ಘ-ಕಾಲದ ರೋಗಿಗಳ ಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ದೊರಕಿಸಿತು.[೨೦]

ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೋಗಿಗಳು ಬಾಹಿಕವಾಗಿ ಗೋಚರವಾಗುವಂತಹ ಯಾವುದೇ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳು ಆಘಾತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಮೌಖಿಕ ಸೆಳೆತವನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ವೈದ್ಯರುಗಳು ಒಂದು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವೈಪರೀತ್ಯದ ಬದಲಾಗಿ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣ ಪರಿಣಾಮ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ವಿಲಕ್ಷಣ ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರಲ್ಲಿ, ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆಯ ಯಾವುದೇ ಒತ್ತಡವಿಲ್ಲದಿರುವವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರೋಗನಿದಾನದ ಪೂರ್ತಿ ಮಾನದಂಡವು ತೀವ್ರವಾದ ನೋವಿನಿಂದುಂಟಾದವರಲ್ಲಿ (ಸ್ಥಿರವಾದ ವಿದ್ಯುತ್-ತರಹದ ಷಾಕ್‌ಗಳು, ಸ್ಥಿರ ಚುಚ್ಚುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಒತ್ತಡ ಸಂವೇದನೆಗಳು, ಅಥವಾ ಒಂದು ಸ್ಥಿರ ತೀವ್ರ ನೋವು) ನಿಜವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಈ ರಿತಿಯ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಆದರೆ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಗೋಚರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ರೂಟ್ ಕ್ಯಾನಲ್. ಹಲ್ಲು ಕೀಳುವಿಕೆ, ಗಮ್ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನರಗಳು ಹಾನಿಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಇದು ಬಹುವಿಧದ ಪೆಡಸುಗಟ್ಟಿಕೆಯ ಒಂದು ದ್ವಿತೀಯಕ ಹಂತವಾಗಿರಬಹುದು.

ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಹಲವಾರು ರೋಗಿಗಳು ಆಘಾತದ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಕೆವಲ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸಮರ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ರೋಗಿಗಳ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಮನೆಯವರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆಯ ನೋವಿನ ತೀವ್ರತೆಯ ಬಗೆಗೆ ತಿಳುವಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಮತ್ತು ರೋಗಿಯ ಮೇಲೆ ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆಯು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಅನನುಕೂಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದಾಗ್ಯೂ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ರೋಗಿಯು ಅವನ ಅಥವಾ ಅವಳ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪೂರ್ವ ನಿಯಂತ್ರಕರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ತೀವ್ರ ನೋವಿನ ಬೆಂಬಲ ಗುಂಪಿನ ಸದಸ್ಯರಾಗುವುದು, ಅಥವಾ ಮುಖಾಮುಖಿ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ಮುಂತಾದವುಗಳು ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ರೋಗಿಗೆ ಹೊಸತಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳುವಳಿಕೆ ನೀಡಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಲವಾರು ತೀವ್ರವಾದ ನೋವಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ರೋಗನಿದಾನದ ಖಿನ್ನತೆಯು ಇದನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ತೀವ್ರವಾದ ನೋವಿನ ಕಾರಣದಿಂದ ಸರಿಯಾಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದ ವಯಸ್ಕ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಮನೆಯವರು, ಹಾಗೆಯೇ ವೈದ್ಯರುಗಳು, ರೋಗಿಯ ನಡುವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ತೀವ್ರವಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಜಾಗೃತರಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ತೀರಾ ಅಗತ್ಯವೆನಿಸಿದಾಗ ಸರಿಯಾದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆಯಿಂದ ನರಳುತ್ತಿರುವ ರೋಗಿಗೆ ಅದಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಅವರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿರಬೇಕು.

ಇತರೆ[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ನಾಲಿಗೆ-ಕಚ್ಚುವಿಕೆಯ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾದ ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆಯ ಒಂದು ದೃಷ್ಟಾಂತದಲ್ಲಿ, ಈ ಸ್ಥಿತಿಯು ದೇಹದ ಮೇಲಿನ ಒಡವೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದ ನಂತರ ಪರಿಹಾರವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು.[೨೧]

ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳು ದಂತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಕಪಾಲ ಸಂಬಂಧಿ ನರದ ನೋವಿನ ಆಕ್ರಮಣಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಸಂಶೋಧಕರು ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆಯಂತಹ ನರಗಳ ನೋವು, ಮತ್ತು ಉದರದ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಮೇಲೆ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ.[ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರ ಬೇಕಾಗಿದೆ]

ಪ್ರಮುಖ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳು[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಬರಹಗಾರ ಕೊಲ್ಲೀನ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕ್ಯುಲೊಗ್ ಇವನು ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಜನವರಿ 2010 ರಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದನು.[೨೨]

ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿ ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರ ಮೆಲಿಸ್ಸಾ ಸೇಯ್‌ಮೊರ್ ಇವನು 2009 ರಲ್ಲಿ ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆಗಾಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದನು ಮತ್ತು ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಸರಿಯಾಗಿ ದಾಖಲೆ ಹೊಂದಿದ ಒಂದು ದೃಷ್ಟಾಂತದಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋವ್ಯಾಸ್ಕುಲರ್ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದನು, ಈ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಯಿಲೆಯ ಬಗೆಗೆ ಜನ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದವು. ಸೇಯ್‌ಮೋರ್‌ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ನೀಡಿದನು. [೨೩]

ಜಿಮ್ ಫಿಟ್ಜ್‌ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್, ಪೊಪ್ಲರ್ ಮತ್ತು ಲೈಮ್‌ಹೌಸ್‌ನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯನು, 27 ಜುಲೈ 2010 ರಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚರ್ಚಯನ್ನು ಮಂಡಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾನು ಕಪಾಲ ನರಶೂಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದನು.[೨೪]

ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಪರಾಮರ್ಶನಗಳು[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

  1. Rapini, Ronald P.; Bolognia, Jean L.; Jorizzo, Joseph L. (2007). Dermatology: 2-Volume Set. St. Louis: Mosby. p. 101. ISBN 1-4160-2999-0. 
  2. Bayer DB, Stenger TG (1979). "Trigeminal neuralgia: an overview". Oral Surg. Oral Med. Oral Pathol. 48 (5): 393–9. doi:10.1016/0030-4220(79)90064-1. PMID 226915. 
  3. ಸತ್ತಾ ಸರ್ಮಾಹ್ (2008). "ನರದ ಕಾಯಿಲೆಯ ನೋವು ತುಂಬಾ ಅಹಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ’ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಕಾಯಿಲೆ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ". ಮೆಡಿಲ್ ವರದಿಗಳು ಚಿಕಾಗೋ . http://news.medill.northwestern.edu/chicago/news.aspx?id=79817
  4. Bloom, R. "Emily Garland: A young girl's painful problem took more than a year to diagnose" (PDF). 
  5. http://news.medill.northwestern.edu/chicago/news.aspx?id=79817
  6. http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata-/Beating-suicide-disease-with-hi-tech-cure/articleshow/6153277.cms
  7. "Neurological Surgery - Facial Pain". Oregon Health & Science University. 
  8. Burchiel KJ (2003). "A new classification for facial pain". Neurosurgery 53 (5): 1164–6; discussion 1166–7. doi:10.1227/01.NEU.0000088806.11659.D8. PMID 14580284. 
  9. Babu R, Murali R (1991). "Arachnoid cyst of the cerebellopontine angle manifesting as contralateral trigeminal neuralgia: case report". Neurosurgery 28 (6): 886–7. doi:10.1097/00006123-199106000-00018. PMID 2067614. 
  10. "Tongue piercing brings on ‘suicide disease' - The Globe and Mail". Archived from the original on 2008-12-21. Retrieved 2009-07-18. 
  11. Cruccu G, Biasiotta A, Di Rezze S, et al. (June 2009). "Trigeminal neuralgia and pain related to multiple sclerosis". Pain 143 (3): 186–91. doi:10.1016/j.pain.2008.12.026. PMID 19171430. 
  12. De Simone R, Marano E, Brescia Morra V, et al. (May 2005). "A clinical comparison of trigeminal neuralgic pain in patients with and without underlying multiple sclerosis". Neurol. Sci. 26 Suppl 2: s150–1. doi:10.1007/s10072-005-0431-8. PMID 15926016. 
  13. Sindrup, SH.; Jensen, TS. (2002). "Pharmacotherapy of trigeminal neuralgia.". Clin J Pain 18 (1): 22–7. doi:10.1097/00002508-200201000-00004. PMID 11803299. 
  14. http://sciencelinks.jp/j-east/article/200611/000020061106A0262339.php
  15. http://www.ukmicentral.nhs.uk/headline/database/story.asp?offset=200&NewsID=4098
  16. http://jmedicalcasereports.com/jmedicalcasereports/article/view/7229/3246
  17. http://neurosurgery.ucsf.edu/index.php/pain_treatment_trigeminal_neuralgia.html#MVD
  18. Natarajan, M (2000). "Percutaneous trigeminal ganglion balloon compression: experience in 40 patients". Neurology (Neurological Society of India) 48 (4): 330–2. PMID 11146595. 
  19. Régis J, Metellus P, Hayashi M, Roussel P, Donnet A, Bille-Turc F (2006). "Prospective controlled trial of gamma knife surgery for essential trigeminal neuralgia". J. Neurosurg. 104 (6): 913–24. doi:10.3171/jns.2006.104.6.913. PMID 16776335. 
  20. Linskey ME, Ratanatharathorn V, Peñagaricano J. J Neurosurg (2008). "A prospective cohort study of microvascular decompression and Gamma Knife surgery in patients with trigeminal neuralgia". Journal of neurosurgery. 109 Suppl: 160–72. doi:10.3171/JNS/2008/109/12/S25 (inactive 2009-11-09). PMID 19123904. 
  21. Gazzeri, R; Mercuri, S. & Galarza M. (2006). "Atypical trigeminal neuralgia associated with tongue piercing". JAMA 296 (15): 1840–1. doi:10.1001/jama.296.15.1840-b. PMID 17047213. 
  22. http://web.archive.org/web/20091201015028/http://www.news.com.au/story/0,27574,26413015-421,00.html
  23. http://womansday.ninemsn.com.au/trueconfessions/truelifestories/827292/melissa-seymour-my-perfect-life-is-over
  24. ಹನ್ಸಾರ್ಡ್ , ಎಚ್‌ಸಿ 6ser ಆವೃತ್ತಿ 514 cols 974-80.

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು[ಬದಲಾಯಿಸಿ]